Қавлаи таъолӣу إзи қлнои ллмлоӣкаҳи асҷдўои лодм . . . Алоиаҳ ҷалиласту ҷаббори худои ҷаҳону ҷаҳонён , кирдигори номдори ниҳони дон , қадими алоҳсону азими ?илашон , на бар донистаи худ мункир на аз бахшидаи худ пушаймон , на бар карда худ бтоўон . Худовандӣ ки нописандидаи худ бар яке миороиду писандида худ бичишам дайгарии зишт май намояд . Иблиси навмедро аз он оташ биёфрианад ва дар сидраи алмнтҳии вайро ҷой диҳаду муқаррабони ҳазратро бтолби илмии пеш вай фиристад , бо ин ҳамаи манқибату мартабати рақами шақоват бар вай кашаду зуннори лаънат бар миёни ваии бандад ,у одамро аз хоки тира бар кашад ,у муллои аълоро ҳмолони пояи тахт ӯ кунад ,у кисвати иззату рӯи пӯшад ,у тоҷи каромат бар фарқ ӯ наад . Ва муқаррабони ҳазратро гуяд ки асҷдўои лодм дар осори биоранд ки омадро бар Тахтӣ нишонданд ки онро ҳафтсад поя буд аз поя то пояи ҳафтсад солаи роҳ . Фармон омад ки ё Ҷабраил ва ё Микоили шумо ки раисон Фриштгонед ин тахти одам бар гиреду босмонҳои бгрдонид то шарафу манзалат вай бидонанд , эшон ки гуфтанд أи тҷъли фӣҳо ман иФсди фӣҳо он гуҳи он тахти одамро баробари арш Маҷид биниҳоданд ва фармон омад малоикаро ки шумо ҳамаи сӯии тахти одами раведу одамро суҷуд кунед .

قوله تعالی وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ... الآیة جلیل است و جبار خدای جهان و جهانیان، کردگار نامدار نهان دان، قدیم الاحسان و عظیم الشّان، نه بر دانسته خود منکر نه از بخشیده خود پشیمان، نه بر کرده خود بتاوان. خداوندی که ناپسندیده خود بر یکی میآراید و پسندیده خود بچشم دیگری زشت می‌نماید. ابلیس نومید را از آن آتش بیافریند و در سدرة المنتهی وی را جای دهد و مقربان حضرت را بطالب علمی پیش وی فرستد، با این همه منقبت و مرتبت رقم شقاوت بر وی کشد و زنّار لعنت بر میان وی بندد، و آدم را از خاک تیره بر کشد، و ملا اعلی را حمالان پایه تخت او کند، و کسوت عزت و رو پوشد، و تاج کرامت بر فرق او نهد. و مقربان حضرت را گوید که اسْجُدُوا لِآدَمَ در آثار بیارند که آمد را بر تختی نشاندند که آن را هفتصد پایه بود از پایه تا پایه هفتصد ساله راه. فرمان آمد که یا جبرئیل و یا میکائیل شما که رئیسان فریشتگان‌اید این تخت آدم بر گیرید و بآسمانها بگردانید تا شرف و منزلت وی بدانند، ایشان که گفتند أَ تَجْعَلُ فِیها مَنْ یُفْسِدُ فِیها آن گه آن تخت آدم را برابر عرش مجید بنهادند و فرمان آمد ملائکه را که شما همه سوی تخت آدم روید و آدم را سجود کنید.

Фариштагон омаданд ва дар одам нагиристанд ҳамаи масти он ҷамоли гаштанд ,

فرشتگان آمدند و در آدم نگریستند همه مست آن جمال گشتند،

Ҷамолии диданд бениҳоят , тоҷ « халқи аллоҳи алии сӯрата » бар сар , ҳалау нафхати фӣаи ман рӯҳӣ дар бар , тарози анояти иҳбҳму иҳбўнаҳ бар остини исмат ,

جمالی دیدند بی نهایت، تاج «خلق اللَّه علی صورته» بر سر، حلّه وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی در بر، طراز عنایت یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ بر آستین عصمت،

Вҳб мнбаҳ гуфт дар сифати хилқати одам : қоли лмои халқи аллоҳи таъолии одами халқаи фии аҳсани суварау албасаи ҳиллии алҷнаҳ ,у хатмаи фии ъушраи асобъ ,у хлхлаҳи фии соқа ,у албасаи алосоўри фии соъдиаҳ ,у тавваҷуҳи болтоҷу алоклили алии раъсау ҷабина ,у кноаҳи боҳуби асмоӣаҳи илайҳу қоли ?ла ё أбои Муҳамад дар фии алҷнаҳу анзри ҳиллтарӣ лаки шабҳо , ӯ хилқати аҳсани мнки хлқо ? ФтоФи одами фии алҷнаҳ ва зҳоу хатари фии алҷнаҳи Фостҳсн аллоҳ манеҳ злки Фнодоаҳи ман фавқи арша аза ё одам , Фмслки ман зҳо , аҳббти шиӣои Фхлқтаҳи фардои лФрди Фнқли аллоҳи злки алзҳўи фии зритаҳи Фҳўи фии алҷҳоли нхўаҳ ,у фии алмулуки алкбр ,у фии алоўлёءи алўҷд .

وهب منبه گفت در صفت خلقت آدم: قال لما خلق اللَّه تعالی آدم خلقه فی احسن صورة و البسه حلی الجنّة، و ختمه فی عشرة اصابع، و خلخله فی ساقه، و البسه الاساور فی ساعدیه، و توجّه بالتّاج و الاکلیل علی رأسه و جبینه، و کنّاه باحب اسمائه الیه و قال له یا أبا محمد در فی الجنّة و انظر هل تری لک شبها، او خلقت احسن منک خلقا؟ فطاف آدم فی الجنّة و زها و خطر فی الجنّة فاستحسن اللَّه منه ذلک فناداه من فوق عرشه ازه یا آدم، فمثلک من زها، احببت شیئا فخلقته فردا لفرد فنقل اللَّه ذلک الزهو فی ذریته فهو فی الجهّال نخوة، و فی الملوک الکبر، و فی الاولیاء الوجد.

Ҷону ҷаҳон бо давлат бозӣ несту саодат баҳоӣ нест , ранҷи рӯзгору коди кор Иблис диду ббҳшт одам расед . Тоъат бе фатрати Иблисро буду хитоби искани أнту зўҷки алҷнаҳ одам ёфт овардаанд ки Иблис вақте бар одам расед гуфт бдонки туро рӯй сипед доданд ва моро рӯй сиёҳ . Ғарра машав ки мисол мо ҳамчунонаст ки боғбонии дарахти бодоми нишонд дар боғ ,у бодом бабр ояд он бодоми бдкон баққол баранд ва бифурӯшанд , якеро муштарии худованд шодӣ бошад ва якеро муштарии худованди мусӣбати он мард мусӣбат зада он бодомҳоро рӯй сиёҳ кунад ва бар тобути он мурдаи хеш май пошад ,у худованди шодии онро бо шукр баромезад ва ҳам чунон сипед рӯй бар шодии худ нисор кунад . ё одами он бодоми сиёҳ ки бар сар тобут мерезанд мо أим ,у ончӣ бар сари он шодӣ нисор мекунанд кори давлати тест , аммо доне ки боғбон якеасту об аз як ҷӯй хӯрдаем , агар касеро кор бо гул уфтад гул бӯед ва агар касеро бухор боғбон уфтад хор дар дида занад .

جان و جهان با دولت بازی نیست و سعادت بهایی نیست، رنج روزگار و کدّ کار ابلیس دید و ببهشت آدم رسید. طاعت بی فترت ابلیس را بود و خطاب اسْکُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُکَ الْجَنَّةَ آدم یافت آورده‌اند که ابلیس وقتی بر آدم رسید گفت بدانک ترا روی سپید دادند و ما را روی سیاه. غره مشو که مثال ما همچنانست که باغبانی درخت بادام نشاند در باغ، و بادام ببر آید آن بادام بدکان بقال برند و بفروشند، یکی را مشتری خداوند شادی باشد و یکی را مشتری خداوند مصیبت آن مرد مصیبت زده آن بادامها را روی سیاه کند و بر تابوت آن مرده خویش می‌پاشد، و خداوند شادی آن را با شکر بر آمیزد و هم چنان سپید روی بر شادی خود نثار کند. یا آدم آن بادام سیاه که بر سر تابوت می‌ریزند ما أیم، و آنچه بر سر آن شادی نثار میکنند کار دولت تست، اما دانی که باغبان یکی است و آب از یک جوی خورده‌ایم، اگر کسی را کار با گل افتد گل بوید و اگر کسی را بخار باغبان افتد خار در دیده زند.

Зўи алнўн мисрӣ гуфт дар бодия будам Иблисро дидам ки чиҳил рӯзи сар аз суҷуд бар надошт . Гуфтам ё мискини баъд аз безорӣу лаънати ин ҳама ибодат чист ? гуфт ё зои алнўн агар ман аз бандагии маъзулам ӯ аз худовандӣ маъзул нест .

ذو النون مصری گفت در بادیه بودم ابلیس را دیدم که چهل روز سر از سجود بر نداشت. گفتم یا مسکین بعد از بیزاری و لعنت این همه عبادت چیست؟ گفت یا ذا النون اگر من از بندگی معزولم او از خداوندی معزول نیست.

Саҳли абди аллоҳ тстрӣ гуфт рӯзӣ бар Иблис расидам гуфтам аъўзи биллоҳи мнк , гуфт ё саҳли ани канти тъўзи биллоҳи манӣ фонии аъўзи биллоҳи ман аллоҳ ё саҳл агар ту май гӯйии фарёд аз дасти шайтон , ман мегӯям фарёд аз дасти раҳмон , гуфтам ё Иблис чаро суҷуд накардӣ одамро ? гуфт ё саҳл бигзор маро аз ин суханони беҳуда , агар бҳзрт роҳӣ бошад бигӯӣ ки ин бечораро нмихўоҳӣ баҳона биравӣ чаҳ наҳй ? ё саҳли ҳамин соъат бар сари хок одам будам ҳазор бори онҷои суҷуди барадаму хоки турбати вай бар дидаи ниҳодам , бъоқбти ин Нидо шунидам лои ттъби Флснои нридк .

سهل عبد اللَّه تستری گفت روزی بر ابلیس رسیدم گفتم اعوذ باللّه منک، گفت یا سهل ان کنت تعوذ باللّه منی فانی اعوذ باللّه من اللَّه یا سهل اگر تو می‌گویی فریاد از دست شیطان، من میگویم فریاد از دست رحمان، گفتم یا ابلیس چرا سجود نکردی آدم را؟ گفت یا سهل بگذار مرا از این سخنان بیهوده، اگر بحضرت راهی باشد بگوی که این بیچاره را نمیخواهی بهانه بروی چه نهی؟ یا سهل همین ساعت بر سر خاک آدم بودم هزار بار آنجا سجود بردم و خاک تربت وی بر دیده نهادم، بعاقبت این ندا شنیدم لا تتعب فلسنا نریدک.

Саҳл гуфт он гуҳи набишта бмн дод ки ин бархон ва ман бхўондни он машғӯл шудам ва аз ман ғоиби гашт дар он набиштаи ин байт буд :

سهل گفت آن گه نبشته بمن داد که این برخوان و من بخواندن آن مشغول شدم و از من غایب گشت در آن نبشته این بیت بود:

Бӯи язид бастомӣ гуфт ки аз аллоҳи дархостам то Иблисро бмни намояд , вайро дар ҳарам ёфтам ӯро дар сухан оварадам . Суханӣ зиракона мегуфт , гуфтам ё мискин бо ин зиракӣ чаро амри ҳақро дасти бдоштӣ ? гуфт ё бо язид , он амри ибтило буд на амри иродат , агар амри иродат будӣ ҳаргизи дасти бндоштим . Гуфтам ё мискини мухолифат ҳақаст ки турои бойен рӯз оварад ? гуфт ма ё абои язид , алмхолФаҳи ткўни ман алзди алии алзду лӣси аллоҳи зид ,у алмўоФқаҳи ман алмисли ллмслу лӣси ллаҳ мисли , аФтрии ани алмўоФқаҳи лмои воФқтаҳи канти манӣу алмхолФаҳи ҳайни холФтаҳи канти манӣ , клоҳмо манеҳ ,у лӣси лоҳди алайҳи қадара ,у анои маъаи мо кони арҷўои алрҳмаҳи ?фонаи қолу раҳматии вусъати кули шайъи ءу анои шайъи ء , Фқлти итбъаҳи шарти алтқўии Фқоли маи алшрти иқъи ммни лои иълми бъўоқби аломўру ҳўи раби лои ихФии алайҳи шайъи ءи сами ғоби анӣ .

بو یزید بسطامی گفت که از اللَّه درخواستم تا ابلیس را بمن نماید، وی را در حرم یافتم او را در سخن آوردم. سخنی زیرکانه میگفت، گفتم یا مسکین با این زیرکی چرا امر حق را دست بداشتی؟ گفت یا با یزید، آن امر ابتلا بود نه امر ارادت، اگر امر ارادت بودی هرگز دست بنداشتیم. گفتم یا مسکین مخالفت حق است که ترا باین روز آورد؟ گفت مه یا ابا یزید، المخالفة تکون من الضدّ علی الضد و لیس اللَّه ضد، و الموافقة من المثل للمثل و لیس للَّه مثل، افتری انّ الموافقة لما وافقته کانت منی و المخالفة حین خالفته کانت منی، کلاهما منه، و لیس لاحد علیه قدرة، و انا مع ما کان ارجوا الرحمة فانه قال وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْ‌ءٍ و انا شی‌ء، فقلت یتبعه شرط التقوی فقال مه الشرط یقع ممن لا یعلم بعواقب الامور و هو رب لا یخفی علیه شی‌ء ثم غاب عنی.

Фأзлҳмои алшитони анҳо ин аҷаби нигар ки зи аввали раҳеро бинавозад шғлкҳош бар созад бохр ғавғо фиристаду сохта бар андозад ва дар хами чавгони итоби орад .

فَأَزَلَّهُمَا الشَّیْطانُ عَنْها این عجب نگر که ز اول رهی را بنوازد شغلکهاش بر سازد بآخر غوغا فرستد و ساخته بر اندازد و در خم چوگان عتاب آرد.

Пер тариқат гуфт « илоҳии ту дӯстонро бхсмон май намое , даравишонро бағам ва андӯҳон медиҳӣ , бемор кунӣ ва худ бемористон кунӣ , дармонда кунӣ ва худ дармон кунӣ , аз хок одам кунӣ ва бо ваии чандон эҳсон кунӣ , саодаташ бар сар девон кунӣу бФрдўс ӯро меҳмон кунӣ , маҷлисаши равза ризвон кунӣ , нохӯрдани гандум бо вай паймон кунӣ , ва хӯрдан он дар илми ғайб пинҳон кунӣ , он гуҳ ӯро бзндон кунӣ , ва солҳо гирён кунӣ , ҷаббории ту кор ҷабборон кунӣ , худовандии кор худовандон кунӣ , ту итобу ҷанги ҳама бо дӯстон кунӣ » пери тариқатро пурседанд ки дар одами чгўиӣ дар дунёи тамомтар буд ё дар биҳишт ?

پیر طریقت گفت «الهی تو دوستان را بخصمان می‌نمایی، درویشان را بغم و اندوهان میدهی، بیمار کنی و خود بیمارستان کنی، درمانده کنی و خود درمان کنی، از خاک آدم کنی و با وی چندان احسان کنی، سعادتش بر سر دیوان کنی و بفردوس او را مهمان کنی، مجلسش روضه رضوان کنی، ناخوردن گندم با وی پیمان کنی، و خوردن آن در علم غیب پنهان کنی، آن گه او را بزندان کنی، و سالها گریان کنی، جبّاری تو کار جباران کنی، خداوندی کار خداوندان کنی، تو عتاب و جنگ همه با دوستان کنی» پیر طریقت را پرسیدند که در آدم چگویی در دنیا تمامتر بود یا در بهشت؟

Гуфт « дар дунёи тамомтар буд аз баҳри онк дар биҳишт дар тӯҳмати худ буд ва дар дунё дар тӯҳмати ишқ » он гуҳ гуфт « нигар то занни табарӣ ки аз хории одам буд ки ӯро аз биҳишт берун карданд , набӯд ки он аз улувва ҳиммати одам буд , мутақозии ишқи бадари сина одам омад ки ё одами ҷамоли маънӣ кашф карданд ва ту ба неъмати дор ассалом бимонадӣ одам ҷамолӣ дид бениҳоят , ки ҷамоли ҳашт биҳишт дар ҷанби он ночиз буд ҳиммати бузурги ваии доман вай гирифт ки агар ҳаргизи ишқи хоҳии бохт бар ин дарга бояд бохт .

گفت «در دنیا تمامتر بود از بهر آنک در بهشت در تهمت خود بود و در دنیا در تهمت عشق» آن گه گفت «نگر تا ظن تبری که از خواری آدم بود که او را از بهشت بیرون کردند، نبود که آن از علو همت آدم بود، متقاضی عشق بدر سینه آدم آمد که یا آدم جمال معنی کشف کردند و تو به نعمت دار السلام بماندی آدم جمالی دید بی نهایت، که جمال هشت بهشت در جنب آن ناچیز بود همت بزرگ وی دامن وی گرفت که اگر هرگز عشق خواهی باخت بر این درگه باید باخت.

Фармон омад ки ё одам акнӯн ки қадам дар кӯй ишқ наҳодӣ аз биҳишти беруни шӯ , ки ин сарой роҳатасту ошиқони дардро бо саломати дори ассалом чаҳ кор ? ҳамвора ҳалқи ошиқон дар ҳалқаи доми балои бод !

فرمان آمد که یا آدم اکنون که قدم در کوی عشق نهادی از بهشت بیرون شو، که این سرای راحتست و عاشقان درد را با سلامت دار السلام چه کار؟ همواره حلق عاشقان در حلقه دام بلا باد!

Одам на худ шуд ки ӯро бурданд , одам на худ хост ки ӯро хостанд , фармон омад ки мухаддираи маърифатро кФўӣ бояд то ном зад вай шавад . Ҳаждаҳи ҳазор олами бғрбол фурӯ карданд кФўӣ бадаст наомад ки қуръони Маҷид хабар дода буд лӣси кмслаҳи шайъи ءи Каррӯбӣону муқаррабони даргоҳи иззати сар бар овараданд то магари ин тоҷ бар фарқ эшон ниҳанду мухаддираи маърифатро номзад эшон кунанд , Нидо дар омад ки шумо маъсӯмону покон ҳазратед ,у мсбҳони даргоҳи иззат , агар номзад шумо кунем гўӣиди ин аз баҳр онаст ки моро бо ваии кФоитист аз рӯй қудсу таҳорат . Ва ҳошо ки аҳадятро кФўӣ ё шабаҳӣ буд лами яладу лами иўлду лами икни ?лаи кФўои أҳди арш бо азимату биҳишт бо зинату осмон бо рифъат ҳар яке дар тамаъии афтоданд ва ҳеҷ бмқсўд нарасиданд . Нидо дар омад ки чун кФўии падед на омад мухаддираи маърифатро , мо бФзли худ хок афканда бардорему номзад вай кунему алзмҳми калимаи алтқўӣу конўои аҳқи баҳо ва аҳлҳо .

آدم نه خود شد که او را بردند، آدم نه خود خواست که او را خواستند، فرمان آمد که مخدره معرفت را کفوی باید تا نام زد وی شود. هژده هزار عالم بغربال فرو کردند کفوی بدست نیامد که قرآن مجید خبر داده بود لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ‌ءٌ کرّوبیان و مقرّبان درگاه عزت سر بر آوردند تا مگر این تاج بر فرق ایشان نهند و مخدّره معرفت را نامزد ایشان کنند، ندا در آمد که شما معصومان و پاکان حضرت‌اید، و مسبّحان درگاه عزّت، اگر نامزد شما کنیم گوئید این از بهر آنست که ما را با وی کفایتیست از روی قدس و طهارت. و حاشا که احدیت را کفوی یا شبهی بود لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ عرش با عظمت و بهشت با زینت و آسمان با رفعت هر یکی در طمعی افتادند و هیچ بمقصود نرسیدند. ندا در آمد که چون کفوی پدید نه آمد مخدّره معرفت را، ما بفضل خود خاک افکنده برداریم و نامزد وی کنیم و الزمهم کلمة التقوی و کانوا احق بها و اهلها.

Мисоли ин подшоҳӣаст ки духтарӣ дорад ва дар мамлакати худ ӯро кФўӣ май наёбад , он подшоҳи ғуломӣ аз он хеш бар кашад ва ӯро мамлакату ҷоҳ ва иззат созад , ва бар лашкари амӣрӣ ва солорӣ диҳад . Он гуҳи духтари хеш буи диҳад то ҳам карами вай дар он пайдо шавад ва ҳам шоиста васлат гардад ,у мисоли одами хокӣ ҳаминаст ҳам зоўл ӯро нишонаи тири худ сохт , як тири шараф буд ки аз камони тахсӣси беди сифати бондохт , ниҳоди одами ҳадафи он тир омад .

مثال این پادشاهی است که دختری دارد و در مملکت خود او را کفوی می‌نیابد، آن پادشاه غلامی از آن خویش بر کشد و او را مملکت و جاه و عزت سازد، و بر لشکر امیری و سالاری دهد. آن گه دختر خویش بوی دهد تا هم کرم وی در آن پیدا شود و هم شایسته وصلت گردد، و مثال آدم خاکی همین است هم زاول او را نشانه تیر خود ساخت، یک تیر شرف بود که از کمان تخصیص بید صفت بانداخت، نهاد آدم هدف آن تیر آمد.

Пас чун тир бинишона расед хабар дод Мустафо ( ъ ) дар олами ҳукм ки « халқи аллоҳи одами алии сӯратау тӯлаи сутуни зроъо »

پس چون تیر بنشانه رسید خبر داد مصطفی (ع) در عالم حکم که «خلق اللَّه آدم علی صورته و طوله ستون ذراعا»

Ва хабар дурустаст ки раби Алъоламин қабзаи хоки бардошту одамро аз он бнгошт , пас аз пстохӣу наздикӣ баҷое расед ки чун вайро аз биҳишт сафар фармуд то базмин , гуфт худовандо мусофирон безод набошанд зоди мо дарин роҳ чаҳ хоҳӣ дод ? раби Алъоламин суханони хеш ӯро бшнўониду калимотӣ чанд ӯро талқин кард , гуфт ё одам ёд кард мо туро дар он ғрибстон зодаст вази пас он рӯзи маъодатро дидор мо меодаст . Ки раб Алъоламин гуфт Фтлқии одами ман рабаи калимоти он гуҳи сар баста гуфту тафсили беруни надод то асрори дӯстӣ берун науфтаду қиссаи дӯстӣ пӯшида бимонад . « қади қиллати лҳои қФии Фқолти қофи лами иқли вақфати строи алии алрқибу лами иқли лои ақФи мроъоаҳи лқлби алҳбиб .

و خبر درست است که رب العالمین قبضه خاک برداشت و آدم را از آن بنگاشت، پس از پستاخی و نزدیکی بجایی رسید که چون وی را از بهشت سفر فرمود تا بزمین، گفت خداوندا مسافران بی زاد نباشند زاد ما درین راه چه خواهی داد؟ رب العالمین سخنان خویش او را بشنوانید و کلماتی چند او را تلقین کرد، گفت یا آدم یاد کرد ما ترا در آن غریبستان زادست وز پس آن روز معادت را دیدار ما میعادست. که رب العالمین گفت فَتَلَقَّی آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ آن گه سر بسته گفت و تفصیل بیرون نداد تا اسرار دوستی بیرون نیفتد و قصه دوستی پوشیده بماند. «قد قلت لها قفی فقالت قاف لم یقل وقفت سترا علی الرقیب و لم یقل لا اقف مراعاة لقلب الحبیب.

Аҳл ишорат гуфтаанд . Ҳар чанд ки забони тафсири бойен нотиқ нест аммо эҳтимол кунад ки дӯстони буқат видоъ гӯйанд « азои харҷати ман ъндии Флои тнси аҳдӣ ,у ани тқозўои ънки иўмои хабарии Фоёки ани тؤсри ълино ғайриӣ » ё одами нигар то аҳди мо фаромӯш накунӣ ,у дайгарӣ бар мо нагузинӣ . Ва забони ҳол ҷавоб медиҳад .

اهل اشارت گفته‌اند. هر چند که زبان تفسیر باین ناطق نیست اما احتمال کند که دوستان بوقت وداع گویند «اذا خرجت من عندی فلا تنس عهدی، و ان تقاضوا عنک یوما خبری فایاک ان تؤثر علینا غیری» یا آدم نگر تا عهد ما فراموش نکنی، و دیگری بر ما نگزینی. و زبان حال جواب میدهد.