« ?илам » алтхотби болҳрўФи алмФрдаҳи санаи алоҳбоби фии сунани алмҳорби Фҳўи сари алҳбиби маъаи алҳбиб , бҳиси лои итлъи алайҳи алрқиб .
«الم» التّخاطب بالحروف المفردة سنّة الاحباب فی سنن المحارب فهو سرّ الحبیب مع الحبیب، بحیث لا یطّلع علیه الرّقیب.
Байни алмҳбини сари лӣси иФшиаҳ
بین المحبّین سر لیس یفشیه
Қавлу лои қалами ллхлқи иҳкиаҳ
قول و لا قلم للخلق یحکیه
Зон гӯнаи паёмҳо ки ӯ пинҳон дод
زان گونه پیامها که او پنهان داد
Як зарраи бсди ҳазор ҷон натавон дод
یک ذرّه بصد هزار جان نتوان داد
Дар саҳифаи дӯстии нақш хаттӣаст ки ҷузи ошиқони тарҷума он нахонанд , дар хилвати хонаи дӯстии миёни дӯстон розӣаст ки ҷузи орифони днднаҳ он ндонанд , дар нигорхонаи дӯстӣ рангӣаст аз берангӣ ки ҷузи волҳон аз бечашмӣ на бенанд :
در صحیفه دوستی نقش خطّی است که جز عاشقان ترجمه آن نخوانند، در خلوت خانه دوستی میان دوستان رازی است که جز عارفان دندنه آن ندانند، در نگارخانه دوستی رنگی است از بیرنگی که جز والهان از بی چشمی نه بینند:
Ҷамоли чеҳраи ҷонон агар хоҳӣ ки бинии ту
جمال چهره جانان اگر خواهی که بینی تو
Ду чашми сарати нобӣноу чашми ақл бино кун
دو چشم سرت نابینا و چشم عقل بینا کن
То бо Мӯсои ҳазорон калимаи бҳзорон луғат бирафт бо Муҳамади слии аллоҳи алайҳу ?алау силам дар хилват ӯ аднӣ бар бисоти инбисоти ин роз бирафт . Ки алифи қиллати лҳои қФии Фқолти қофи он ҳазорон калима бо Мӯсо бирафту ҳиҷоб дар миён , ва ин роз бо Муҳамад мебирафт дар вақти аён . Мӯсо сухан шунид гӯянда надид , Муҳамади слии аллоҳи алайҳу ?алау силам роз шунид ва дар рози дори мингрид . Мӯсо баталаб нозед ки дар талаб буд , Муҳамад бадваст нозед ки дар ҳазрат буд . Мӯсои лиззат мшоҳдт наёфта буд завқ он надониста буд , аз самъу зикри фаротар нашуда буд , ҳамаи рӯҳи вай дар шунидан буд аз он бо вай фаровон гуфт , бози Муҳамади слии аллоҳи алайҳу ?алау силам аз ҳади самъи бнқтаҳи ҷамъи рафта буд , ғайрати мазкӯр ӯро бо зикр нагузошта буд , мавҷи нур ӯро аз меҳр бар гузошта буд , то зикр дар сар мазкӯр шуду меҳр дар сари нур , ҷон дар сар аён шуд ,у аён аз баёни давр , пас дил ки дар қабза нозад ғарқаи аёни хабарро Чехияанд ? ҷон ки дар кнФ осоед бо зикри фаровон чаҳ пардозад ?
تا با موسی هزاران کلمه بهزاران لغت برفت با محمد صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم در خلوت او ادنی بر بساط انبساط این راز برفت. که الف قلت لها قفی فقالت قاف آن هزاران کلمه با موسی برفت و حجاب در میان، و این راز با محمّد میبرفت در وقت عیان. موسی سخن شنید گوینده ندید، محمّد صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم راز شنید و در راز دار مینگرید. موسی بطلب نازید که در طلب بود، محمد بدوست نازید که در حضرت بود. موسی لذّت مشاهدت نیافته بود ذوق آن ندانسته بود، از سمع و ذکر فراتر نشده بود، همه روح وی در شنیدن بود از آن با وی فراوان گفت، باز محمّد صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم از حدّ سمع بنقطه جمع رفته بود، غیرت مذکور او را با ذکر نگذاشته بود، موج نور او را از مهر بر گذاشته بود، تا ذکر در سر مذکور شد و مهر در سر نور، جان در سر عیان شد، و عیان از بیان دور، پس دل که در قبضه نازد غرقه عیان خبر را چکند؟ جان که در کنف آساید با ذکر فراوان چه پردازد؟
Касе кўрои аён бояд хабари пешаш ва бол ояд
کسی کورا عیان باید خبر پیشش و بال آید
Чу созад боаёни хилвати куҷои дил дар хабари бандад
چو سازد باعیان خلوت کجا دل در خبر بندد
Гуфтаанд ?илам навохтӣаст бзбони ишорат ки бо меҳтар олам рафт , яъне аФрди сараки лӣ ,у лини ҷўорҳки лхдмтӣ ,у ақми маъаии имҳўри сўмки тақарруби манӣ , эй Сайид аз пардаи воситаи ҷбрили як замон дар гузар то сифати ишқи ниқоби тъззи фурӯи кушояд ва он ъҷоӣби алзхоӣру дрри алғиб ки туро сохтааст бо ту намояд .
گفتهاند الم نواختی است بزبان اشارت که با مهتر عالم رفت، یعنی افرد سرّک لی، و لیّن جوارحک لخدمتی، و اقم معی یمحور سومک تقرب منّی، ای سیّد از پرده واسطه جبریل یک زمان در گذر تا صفت عشق نقاب تعزّز فرو گشاید و آن عجائب الذخائر و درر الغیب که ترا ساخته است با تو نماید.
Ҷабраили онҷои ?герат заҳмат кунад хунаш бирез
جبرئیل آنجا گرت زحمت کند خونش بریز
Хӯни баҳоии Ҷабраил аз ганҷи раҳмати бози даҳ
خون بهای جبرئیل از گنج رحمت باز ده
эй муҳимтар , як қадам аз хоки берун на то чун аён бор диҳад сохта бошӣ ва аз ағёри пардохта , эй меҳтар , ончии он ҷавонмардони бсисд ва на сол дар хоб нӯш карданд ту дар як нафас дар бедорӣ нӯш кун ки хона холӣаст ва дӯст турост .
ای مهمتر، یک قدم از خاک بیرون نه تا چون عیان بار دهد ساخته باشی و از اغیار پرداخته، ای مهتر، آنچه آن جوانمردان بسیصد و نه سال در خواب نوش کردند تو در یک نفس در بیداری نوش کن که خانه خالی است و دوست تراست.
Шаб ҳаст ва шароб ҳаст ва ошиқ танҳост
شب هست و شراب هست و عاشق تنهاست
Бархезу биёи бета ки имшаби шаби мост
برخیز و بیا بتا که امشب شب ماست
Ва гуфтаанд алифи ишорат ки أно , лоами лӣ , мем манӣ أнои манам ки худовандам , раҳеро меҳри пайвандам , нури ному нури пайғомами дилҳоро рӯҳу райҳонам , ҷонҳоро инсу оромам .
و گفتهاند الف اشارت که أنا، لام لی، میم منی أنا منم که خداوندم، رهی را مهر پیوندم، نور نام و نور پیغامم دلها را روح و ریحانم، جانها را انس و آرامم.
Лӣ ҳар чаҳ буд ва ҳаст ва хоҳад буд ҳамаи малику малики ман , маҳкӯми таклифу мақҳури тсриФи ман . Ғолиб дар ани амри ман , нофиз дар он машйати ман , буд он бдошти ман , ҳифзи он бъўни ман . Манӣ ҳар чаҳ омад аз қудрат ман омад , ҳар чаҳ рафт аз илм ман рафт , ҳар чаҳ буд аз ҳукми ман буд . Ин танбеҳаст бандагонро ки шумо ақлу дониши хеш маъзул кунед то брхўрид . Кор бо ман гузоред то баҳра бурид , хизмат софӣ доред то бор ёбед , ҳурмат рафиқ гиред то пешгоҳро бшоӣид , бар мураккаб меҳр нишинед то зуд бҳзрт расед , ҳиммат ягона доред то аввали дида дар дӯст байнед .
لی هر چه بود و هست و خواهد بود همه ملک و ملک من، محکوم تکلیف و مقهور تصریف من. غالب در ان امر من، نافذ در آن مشیّت من، بود آن بداشت من، حفظ آن بعون من. منّی هر چه آمد از قدرت من آمد، هر چه رفت از علم من رفت، هر چه بود از حکم من بود. این تنبیه است بندگان را که شما عقل و دانش خویش معزول کنید تا برخورید. کار با من گذارید تا بهره برید، خدمت صافی دارید تا بار یابید، حرمت رفیق گیرید تا پیشگاه را بشائید، بر مرکب مهر نشینید تا زود بحضرت رسید، همّت یگانه دارید تا اول دیده در دوست بینید.
Пери тариқату ҷамоли аҳли ҳақиқати шайхи алисломи Ансории суханӣ нағз гуфта дар кашфи асрори алифу пардаи ғмўз аз он баргирифта . Гуфт : « алифи эмом ҳуруфаст , дар миёни ҳуруф маърӯфаст , алифи бадӣгари ҳуруф пайванд надорад , дигари ҳуруфи болФ пайванд дорад алиф аз ҳамаи ҳуруф бениёзаст , ҳамаи ҳуруфро болФ ниёзаст . Алиф ростаст , аввали якеу охири яке , як ранг , ва суханҳо рангоранг . Алифи иллати шинохт аз ростӣ иллат напазируфт , то онҷо ки ӯ ҷой гирифт ҳеҷ ҳарф ҷой нагирифт . Мақом ҳар ҳарфӣ дар лавҳ пайдост , дар ҳақиқати ҷамъ дар назора ҷудост . Дар ҳар мақомӣ аз мақомоти яке нозил , ҳама якеанд дугонагии ботил . »
پیر طریقت و جمال اهل حقیقت شیخ الاسلام انصاری سخنی نغز گفته در کشف اسرار الف و پرده غموض از آن برگرفته. گفت: «الف امام حروف است، در میان حروف معروف است، الف بدیگر حروف پیوند ندارد، دیگر حروف بالف پیوند دارد الف از همه حروف بینیاز است، همه حروف را بالف نیاز است. الف راست است، اول یکی و آخر یکی، یک رنگ، و سخنها رنگارنگ. الف علت شناخت از راستی علت نپذیرفت، تا آنجا که او جای گرفت هیچ حرف جای نگرفت. مقام هر حرفی در لوح پیداست، در حقیقت جمع در نظاره جداست. در هر مقامی از مقامات یکی نازل، همه یکیاند دوگانگی باطل.»
Ва гуфтаанд ҳар ҳарфӣ чароғӣаст аз нури аъзами афрӯхта , офтобӣаст аз машриқи ҳақиқат толеъ гашта ,у босмони ғайрати тараққии гирифта , ҳар чаҳ сифот халқасту кдўроти башари ҳиҷоби он нураст ва то ҳиҷоб барҷост ёфтан онро тамаъи доштан хатоаст .
و گفتهاند هر حرفی چراغی است از نور اعظم افروخته، آفتابی است از مشرق حقیقت طالع گشته، و بآسمان غیرت ترقی گرفته، هر چه صفات خلق است و کدورات بشر حجاب آن نور است و تا حجاب برجاست یافتن آن را طمع داشتن خطا است.
Арӯси ҳазрати қуръони ниқоби он гуҳи барандозад
عروس حضرت قرآن نقاب آن گه براندازد
Ки дори алмалики имонро муҷаррад ёбад аз ғавғо
که دار الملک ایمان را مجرّد یابد از غوغا
Злк алкитоб гуфтаанд ин китоб ишоратаст бонки аллоҳи таъолӣ бар худ набшат аз баҳри уммати Муҳамад ( ъ ) ки ани раҳматии сабқати ғазабӣ
ذلِکَ الْکِتابُ گفتهاند این کتاب اشارت است بآنک اللَّه تعالی بر خود نبشت از بهر امّت محمد (ع) که انّ رحمتی سبقت غضبی
Ва злки фии қавлаи ъзу ҷли кутуби рбкми алӣ нафса алрҳмаҳ . Ва гуфтаанд ишорат бонаст ки аллоҳ бар дили муъминони набшат аз имону маърифату злки қавла « кутуби фии қлўбҳми алإимон » чнонстӣ ки аллоҳ гуфт бандаи ман ? нақши имон дар дилати ман нбштм , атри дӯстии ман сириштам , фирдавс аз баҳри ту ман нигоштам , дилати бнўри маърифат ман оростам , шамъи васл ман афрӯхтам , меҳри меҳр бар он дили ман ниҳодам , рақами ишқ дар замират ман задам , кутуби фии қлўбҳми алоямони лавҳи нбштми локини ҳамаи васфи ту нбштм , дилати нбштми ҳамаи васфи худ нбштм , васфи ту ки дар лавҳи нбштм бҷбрӣил нанамудам , васфи худ ки дар дилати нбштми бдшмн кӣ намоям , дар лавҳи нбштми ҷафоу вФоءи ту , дар дилати нбштми сано вау маърифат . набиштаи ту аз ончии нбштми бнгшт , набиштаи худ аз ончии нбштм кӣ бигардад ?
و ذلک فی قوله عزّ و جلّ کتب ربکم علی نفسه الرحمة. و گفتهاند اشارت بآن است که اللَّه بر دل مؤمنان نبشت از ایمان و معرفت و ذلک قوله «کَتَبَ فِی قُلُوبِهِمُ الْإِیمانَ» چنانستی که اللَّه گفت بنده من؟ نقش ایمان در دلت من نبشتم، عطر دوستی من سرشتم، فردوس از بهر تو من نگاشتم، دلت بنور معرفت من آراستم، شمع وصل من افروختم، مهر مهر بر آن دل من نهادم، رقم عشق در ضمیرت من زدم، کتب فی قلوبهم الایمان لوح نبشتم لکن همه وصف تو نبشتم، دلت نبشتم همه وصف خود نبشتم، وصف تو که در لوح نبشتم بجبرئیل ننمودم، وصف خود که در دلت نبشتم بدشمن کی نمایم، در لوح نبشتم جفا و وفاء تو، در دلت نبشتم ثنا و و معرفت. نبشته تو از آنچه نبشتم بنگشت، نبشته خود از آنچه نبشتم کی بگردد؟
Мӯсои таҳта аз кӯҳ кунад , чун бар ваии тӯрӣаи нбштми забарҷади гашт , дили ориф аз санги ҷФўт буд чун бар ваии номи худ нбштми дафтари иззати гашт .
موسی تخته از کوه کند، چون بر وی توریة نبشتم زبرجد گشت، دل عارف از سنگ جفوت بود چون بر وی نام خود نبشتم دفتر عزّت گشت.
Ҳудои ллмтқини ҷой дигар гуфт : ҳўи ллзини омнўои ҳудоу шФоء , гуфт ин қуръони муттақеонро ҳудоаст , мؤмнонро шифост , ошноиро сабабаст , равшаноиро мададаст , калиди гӯшҳо , оинаи чашмҳо , чароғи дилҳо , шФоءи дардҳо , нури дидаи ошноён , баҳори ҷони дӯстон , мавъизати хоӣФон , раҳмати муъминон . Қуръонӣ ки сноءи ?алаяти матлаъ қадам ӯст , нома ки ба тисири рубубият таназзул ӯст , китобӣ ки ъзаҳи аҳадяти бҳкми ғайрати ҳофиз ва ҳорс ӯст , дар сарои ҳукми мавҷӯд ва дар пардаи ҳифзи ҳақи маҳфӯз , иқўли аллоҳи ъзу ҷли إнои нҳни нзлнои аззикру إнои ?лаи лҳоФзўн .
هُدیً لِلْمُتَّقِینَ جای دیگر گفت: هُوَ لِلَّذِینَ آمَنُوا هُدیً وَ شِفاءٌ، گفت این قرآن متقیان را هدی است، مؤمنانرا شفاست، آشنایی را سبب است، روشنایی را مدد است، کلید گوشها، آینه چشمها، چراغ دلها، شفاء دردها، نور دیده آشنایان، بهار جان دوستان، موعظت خائفان، رحمت مؤمنان. قرآنی که سناء آلهیّت مطلع قدم اوست، نامه که به تیسیر ربوبیّت تنزّل اوست، کتابی که عزّة احدیّت بحکم غیرت حافظ و حارس اوست، در سرای حکم موجود و در پرده حفظ حق محفوظ، یقول اللَّه عزّ و جلّ إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ.
Чун доне ки қуръони муттақеонро ҳудоаст пас насаби тақво дуруст кун то туро дар пардаи исмат хеш гирад мегуяд ҷли ҷалолаи إн أкрмкм ъанд аллоҳи أтқокм . Фардои брстохизи ҳамаи насабҳо бурӣда шавад магари насаби тақво . Ҳар ки имрӯзи бпноаҳ тақво шавад фардои бҷўор мавло расад . Хабар чунинаст ки « иҳшри анноси явми алқимаҳи сами иқўли аллоҳи ъзу ҷли ?лаами толмои кантами тклмўну анои сокити Фосктўои алиўм ҳатто атклм , анӣ рифъат насабоу абитми алои ансобкм , қиллати ан أкрмкм ъанд аллоҳи أтқокму абитми антм , Фқлтми фалони бен фалони ФрФътми ансобкму взътми нисбии Фолиўми арФъи нисбӣу вазъати ансобкм , сиълми аҳли алҷмъи ман асҳоби алкрм ва ин алмтқўн . » .
چون دانی که قرآن متّقیان را هدی است پس نسب تقوی درست کن تا ترا در پرده عصمت خویش گیرد میگوید جلّ جلاله إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ. فردا برستاخیز همه نسبها بریده شود مگر نسب تقوی. هر که امروز بپناه تقوی شود فردا بجوار مولی رسد. خبر چنین است که «یحشر النّاس یوم القیمة ثمّ یقول اللَّه عزّ و جلّ لهم طالما کنتم تکلّمون و انا ساکت فاسکتوا الیوم حتّی اتکلّم، انّی رفعت نسبا و ابیتم الّا انسابکم، قلت انّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ و ابیتم انتم، فقلتم فلان بن فلان فرفعتم انسابکم و وضعتم نسبی فالیوم ارفع نسبی و وضعت انسابکم، سیعلم اهل الجمع من اصحاب الکرم و این المتّقون.».
Умри хитоби каъби алоҳборро гуфт ки аз тақво бо ман сухании гӯй . Гуфт ё умри бхорстони ҳеҷ бор гузар кардӣ ? гуфт кардам . Гуфто чаҳ кардӣ ва чун рафтӣ дар он хорстон ? гуфтои мтшмри фароҳами омадаму ҷома бо худ гирифтаму хештанро аз хор бпрҳизидм гуфт ё умр онаст тақвоу фии маъноаи аншдўо :
عمر خطاب کعب الاحبار را گفت که از تقوی با من سخنی گوی. گفت یا عمر بخارستان هیچ بار گذر کردی؟ گفت کردم. گفتا چه کردی و چون رفتی در آن خارستان؟ گفتا متشمّر فراهم آمدم و جامه با خود گرفتم و خویشتن را از خار بپرهیزیدم گفت یا عمر آنست تقوی و فی معناه انشدوا:
Хули алзнўби сағирҳо ва кабӣрҳо Фҳии алтқӣ
خلّ الذّنوب صغیرها و کبیرها فهی التقی
Кун мисли моаш фавқи арзи алшўки иҳзри мо ирӣ
کن مثل ماش فوق ارض الشوک یحذر ما یری
Лои тҳқрни сағираи ани алҷболи ман алҳсии он гуҳи сифати муттақеону ҳаляти эшон дар гирифт гуфт : аллазӣнаи иؤмнўни болғиби худоиро нодида дӯст доранду бегонагии вай иқрор диҳанду биктоиии вай дар зоту сифоти бгрўнду пайғомбари вайро нодида устувор гиранду рисолати вай қабул кунанду бароаи суннати ваии рости раванд ва пас аз панҷсад соли сиёҳӣ бар сипедии бенанди бҷону дил қабул кунанд . Ва пайғом ки гузораду хабар ки дод аз олами малакӯту сидраи мунтаҳӣу ҷиноти мأўӣу арши мавлоу оқибати ин дунё , бдрстии он гувоҳӣ диҳанд . Ва баҳамаи бгрўнд . Эшонанд ки Мустафо ( ъ ) эшонро бародарон хонд ва гуфт : вошўқоаҳи илои лқоءи ихвонӣ !
لا تحقرنّ صغیرة انّ الجبال من الحصی آن گه صفت متّقیان و حلیت ایشان در گرفت گفت: الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ خدای را نادیده دوست دارند و بیگانگی وی اقرار دهند و بیکتایی وی در ذات و صفات بگروند و پیغامبر وی را نادیده استوار گیرند و رسالت وی قبول کنند و براه سنّت وی راست روند و پس از پانصد سال سیاهی بر سپیدی بینند بجان و دل قبول کنند. و پیغام که گزارد و خبر که داد از عالم ملکوت و سدره منتهی و جنّات مأوی و عرش مولی و عاقبت این دنیا، بدرستی آن گواهی دهند. و بهمه بگروند. ایشانند که مصطفی (ع) ایشان را برادران خواند و گفت: واشوقاه الی لقاء اخوانی!
Ва иқимўни алслоаҳ намоз кунанд ки гӯйӣ дар аллоҳ менигаранд ва бо вай роз мекунанд , тсдиқо
وَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ نماز کنند که گویی در اللَّه مینگرند و با وی راز میکنند، تصدیقا
Лқўлаҳи алайҳи ассалом : аъбди аллоҳи конки туроаи ?фони лами ткни туроаи ?фонаи ирок
لقوله علیه السّلام: اعبد اللَّه کانّک تراه فان لم تکن تراه فانّه یراک
Ва қоли слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « ани алъбду ақоми фии алслоаҳи Фонмои ҳаии байни Айнии арраҳмони ҷлу ъз , Фозои алтФти иқўли аллоҳи ъзу ҷл : ибни одами илои ман тлтФти илои хайри лаки манӣ тлтФти ибни одам , ақбли алии Фонои хайри лаки ммни тлтФти илайҳ . »
و قال صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم «انّ العبد و اقام فی الصّلاة فانّما هی بین عینی الرّحمن جلّ و عزّ، فاذا التفت یقول اللَّه عزّ و جل: ابن آدم الی من تلتفت الی خیر لک منّی تلتفت ابن آدم، اقبل علیّ فانا خیر لک ممّن تلتفت الیه.»
Кӯш то он соъаҳ ки бнмоз дар оеи андеша бо намози дорӣу дил бо рози пардозӣ ва бодб бошӣу дил аз неъмати баргардонеу қадари роз вале неъмати бадоне , ки дуни ҳиммату мухтасар касе бошад ки роз вале неъмат ёфту дили бнъмт машғӯл дошт .
کوش تا آن ساعة که بنماز در آیی اندیشه با نماز داری و دل با راز پردازی و بادب باشی و دل از نعمت برگردانی و قدر راز ولی نعمت بدانی، که دون همت و مختصر کسی باشد که راز ولی نعمت یافت و دل بنعمت مشغول داشت.
Ва ммои рзқноҳми инФқўн дар сифати муттақеон биФрўзд гуфт навохтӣ ки барояшон ниҳодему неъматӣ ки эшонро додеми бшкри он неъмат қиём кунанд , бФрмони шаръи даравишонро навозанд ва бо эшон мўосоаҳ кунанд ,у нойибон ҳақ донанд дар ФрогрФтни сидқот , ва ин худ роҳи умуми мслмононст ки фариза гузоранд ё андакӣ ба тбръ бифзоианд . Аммо роҳи аҳли ҳақиқати дарин боб дигараст ки эшон ҳар чаҳ доранд базл кунанд ва низ худро муқассир донанд . Яке пеш шблӣ омад гуфт дар дивист дирам чанд зкоаҳ воҷиб шавад ? гуфт аз он худ мерисӣ ё аз он ман ? гуфт то ин ғоят надонистам ки зкоаҳ ман дигарасту зкоаҳи шумо дигар ?
وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ در صفت متقیان بیفروزد گفت نواختی که برایشان نهادیم و نعمتی که ایشان را دادیم بشکر آن نعمت قیام کنند، بفرمان شرع درویشان را نوازند و با ایشان مواساة کنند، و نایبان حق دانند در فراگرفتن صدقات، و این خود راه عموم مسلمانانست که فریضه گزارند یا اندکی به تبرّع بیفزایند. امّا راه اهل حقیقت درین باب دیگرست که ایشان هر چه دارند بذل کنند و نیز خود را مقصّر دانند. یکی پیش شبلی آمد گفت در دویست درم چند زکاة واجب شود؟ گفت از آن خود میرسی یا از آن من؟ گفت تا این غایت ندانستم که زکاة من دیگرست و زکاة شما دیگر؟
Инро баён кун . Гуфт агар ту диҳии панҷ дирам воҷиб шавад ва агар ман даҳуми ҷумлаи дивист дирам ва панҷ дирами шукрона бар сари оммаи уммат ки фариза зкоаҳ гузоранд . Ҳосили кор эшон онаст ки гӯйанд бори худоёи бончаҳи додем аз мо розӣ ва хушнӯд ҳастӣу аҳли хусӯс ки ҷумлаи мол базл кунанд самараи амал эшон онаст ки аллоҳ гуяд бандаи ман бончаҳ кардӣ аз ман розӣ ва хушнӯд ҳастӣу шатони мо бинҳмои васфи улҳоли садиқи Акбар гувоҳӣ медиҳанд ки чунинаст пас аз онкии ҷумлаи моли хеш базл кард рӯзӣ биёмад бҳзрти набуввати гилӣмии сипед дар пӯшидау хилолӣ аз хурмои пеши гилӣм берун зада , қоли Фнзли ҷбрилу қол ё Муҳамади ани аллоҳи иқрӣки ассалому иқўли мо лобии бикри фии ъбоӣаҳи қади хулҳо бхлол ? Фқол ё ҷбрили анФқи алайҳи мола қабл алФтҳ . Қоли ?фони аллоҳи ъзу ҷли иқўли ақрӣаҳи ассалом ва қул ?лаи ани аллоҳи ъзу ҷли иқўли أи рози анати ании фии Фқрк ҳозоам сохт ? Фқоли أсхти алии рабӣ ? анои ани рабии роз .
این را بیان کن. گفت اگر تو دهی پنج درم واجب شود و اگر من دهم جمله دویست درم و پنج درم شکرانه بر سر عامه امت که فریضه زکاة گزارند. حاصل کار ایشان آنست که گویند بار خدایا بآنچه دادیم از ما راضی و خشنود هستی و اهل خصوص که جمله مال بذل کنند ثمره عمل ایشان آنست که اللَّه گوید بنده من بآنچه کردی از من راضی و خشنود هستی و شتّان ما بینهما وصف الحال صدیق اکبر گواهی میدهند که چنین است پس از آنکه جمله مال خویش بذل کرد روزی بیامد بحضرت نبوّت گلیمی سپید در پوشیده و خلالی از خرما پیش گلیم بیرون زده، قال فنزل جبریل و قال یا محمد انّ اللَّه یقرئک السّلام و یقول ما لابی بکر فی عبائه قد خلّها بخلال؟ فقال یا جبریل انفق علیه ماله قبل الفتح. قال فانّ اللَّه عزّ و جلّ یقول اقرئه السّلام و قل له انّ اللَّه عزّ و جلّ یقول أ راض انت عنّی فی فقرک هذا ام ساخط؟ فقال أسخط علی ربّی؟ انا عن ربی راض.
Ва гуфтаанд қавоми бандау истиқомати аҳволи ваии баса чизаст яке дил , дигари тану дигари мол . То имони бғиби надиҳади дили вай дар роҳи дайн мустақӣм нашаваду равшанои ошноӣ дар вай падед наёяд , ва то фароизи намози нгзорди саломату истиқомати тани вай бар давом рост нашавад , ва то зкоаҳ аз мол ҷудо накунад он мол бо вай қарор нагирад .
و گفتهاند قوام بنده و استقامت احوال وی بسه چیز است یکی دل، دیگر تن و دیگر مال. تا ایمان بغیب ندهد دل وی در راه دین مستقیم نشود و روشنایی آشنایی در وی پدید نیاید، و تا فرایض نماز نگزارد سلامت و استقامت تن وی بر دوام راست نشود، و تا زکاة از مال جدا نکند آن مال با وی قرار نگیرد.
Ва аллазӣнаи иؤмнўни бмои أнзли إлик ва мо أнзли ман қблк . Ин ояти ҳам сифат муттақеонасту исботи имони эшон бқрону ғайри он ҳар чаҳ фурӯ омад аз осмон аз пайғому нишони бзбони пайғомбарон , раби Алъоламин эшонро дар он бстўд ва ба писандиду имони эшон қабул кард , ва ҳар шарафӣу кароматӣ киаматон гузаштаро буд ӣнонро дод ва бар он биФзўд ва ҳар гарони борӣу сахтӣ ки баришон буд азинони фурӯи ниҳод . Эшонро рӯзгори амали дарозтар буд ва ин умматро савоби тоъати бештар , эшонро навбат вақте буду уқубати соъатӣ ,у гуноҳони ин умматро маҷоли навбат то вақти назъу уқубат дар машйат . Ва ангаи раби Алъоламин миннати ниҳод бар Мустафо ( ъ ) ва гуфт « ва мо канти бҷонби алтўри ази нодино »
وَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَیْکَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِکَ. این آیت هم صفت متقیان است و اثبات ایمان ایشان بقرآن و غیر آن هر چه فرو آمد از آسمان از پیغام و نشان بزبان پیغامبران، رب العالمین ایشان را در آن بستود و به پسندید و ایمان ایشان قبول کرد، و هر شرفی و کرامتی که امّتان گذشته را بود اینان را داد و بر آن بیفزود و هر گران باری و سختی که بریشان بود ازینان فرو نهاد. ایشان را روزگار عمل درازتر بود و این امت را ثواب طاعت بیشتر، ایشان را نوبت وقتی بود و عقوبت ساعتی، و گناهان این امت را مجال نوبت تا وقت نزع و عقوبت در مشیت. و انگه ربّ العالمین منت نهاد بر مصطفی (ع) و گفت «و ما کنت بجانب الطور اذ نادینا»
эй меҳтари ту онҷо набӯдӣ ҳозир бар он гӯшаи тавр ки мо бо Мӯсои сухани ту гуфтему сухани уммати ту ?
ای مهتر تو آنجا نبودی حاضر بر آن گوشه طور که ما با موسی سخن تو گفتیم و سخن امّت تو؟
Мӯсо гуфт бори худоёи ман дар тӯрӣаи зикри умматии михўонми сахти оростау перостау писандида , сиратҳо некӯ доранду сриртҳои ободон , ки андоишон ? Фқоли аллоҳи таъолии Фтлки ИМАи Муҳамад . Мӯсои муштоқи ин уммат шуд гуфт бори худоё рӯй он дорад ки эшонро бо ман намое ? гуфт на ки эшонро вақти берун омадан нест . Агар хоҳии овоз эшон бигӯаш ту расонам . Пас аллоҳи бахудии худ Нидо дар олам дод ки « ё ИМАи Аҳмад »
موسی گفت بار خدایا من در توریة ذکر امّتی میخوانم سخت آراسته و پیراسته و پسندیده، سیرتها نیکو دارند و سریرتها آبادان، که اندایشان؟ فقال اللَّه تعالی فتلک امّة محمد. موسی مشتاق این امت شد گفت بار خدایا روی آن دارد که ایشان را با من نمایی؟ گفت نه که ایشان را وقت بیرون آمدن نیست. اگر خواهی آواز ایشان بگوش تو رسانم. پس اللَّه بخودی خود ندا در عالم داد که «یا امّة احمد»
Ҳар чаҳ то қиёми алсоъаҳи уммат вай хоҳанд буд ҳама гуфтанд лаббайки рбноу съдик чун эшонро брхўондаҳ буд бе тӯҳфаи бознгрдонид , гуфт : аътиткм қабл ани тсأлўнӣу ғФрти лакам қабл ани тстғФрўнӣ .
هر چه تا قیام الساعة امّت وی خواهند بود همه گفتند لبّیک ربّنا و سعدیک چون ایشان را برخوانده بود بی تحفه بازنگردانید، گفت: اعطیتکم قبل ان تسألونی و غفرت لکم قبل ان تستغفرونی.
Аҷаб нест ки Мӯсо кулем си пас аз онк дар вуҷӯди омада буду шарафи набувват ва рисолат ёфтау муноҷоти ҳақро бпоёни кӯҳи тавр шудаи аллоҳ ӯро бндо бархонад . Аҷабтар инаст ки қавмии бечорагону муштии олӯдагони ноофарӣда ҳануз дар ктми адами бълми аллоҳи мавҷӯд , эшонро бндо мехонду ббндгӣ май навозад .
عجب نیست که موسی کلیم ص پس از آنک در وجود آمده بود و شرف نبوّت و رسالت یافته و مناجات حق را بپایان کوه طور شده اللَّه او را بندا برخواند. عجبتر اینست که قومی بیچارگان و مشتی آلودگان ناآفریده هنوز در کتم عدم بعلم اللَّه موجود، ایشان را بندا میخواند و ببندگی مینوازد.
Ва болохраҳи ҳам иўқнўну брстохизу аҳволи ғайбии чунон бегумон бошанд ки ҳорисаи он гуҳ ки Мустафо пурсед аз вай ки : Киеви асбҳт ё ҳориса ? қоли асбҳти мؤмнои биллоҳи ҳқоу конии боҳилли алҷнаҳи итзоўрўну конии боҳилли алнори итъоўўни кأнии анзри илои арши рабии борзои Мустафои с ӯро гуфт урфати Фолзм . Ҳозои омири бен абди алқиси иқўли луи кашфи алғтоءи мо азддт яқинан .
وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ یُوقِنُونَ و برستاخیز و احوال غیبی چنان بی گمان باشند که حارثه آن گه که مصطفی پرسید از وی که:کیف اصبحت یا حارثه؟ قال اصبحت مؤمنا باللّه حقّا و کانّی باهل الجنّة یتزاورون و کانّی باهل النار یتعاوون کأنّی انظر الی عرش ربّی بارزا مصطفی ص او را گفت عرفت فالزم. هذا عامر بن عبد القیس یقول لو کشف الغطاء ما ازددت یقینا.
أўлӣки алии ҳудои ман рбҳм . Инат пирӯзии бузургвору мадҳи бсзо , инат давлат бениҳояту каромат беғоят , дар фаросат баришон кушодау назари анояти бадали эшон равон дошта ,у чароғи ҳудо дар дили эшон афрӯхта то ончии дигаронро ғайбаст эшонро ошкоро ,у ончии дигаронро хабараст эшонро аён , инси молик дар пеши Усмон ъФон шуд қолу канти раъйати фии алтриқи амрأаҳи Фомлти маҳосинҳо Фқоли Усмони идхли алии аҳдкму осори алзноءи зоҳираи алии Айнӣаи Фқлти аўҳии баъди расӯли аллоҳи Фқоли лоу локини табсирау бурҳону Фросаҳи содиқа . Ва қади қоли слии аллоҳи алайҳу ?алау силами атқўои Фросаҳи алмؤмни ?фонаи инзри бўри аллоҳ
أُولئِکَ عَلی هُدیً مِنْ رَبِّهِمْ. اینت پیروزی بزرگوار و مدح بسزا، اینت دولت بینهایت و کرامت بیغایت، در فراست بریشان گشاده و نظر عنایت بدل ایشان روان داشته، و چراغ هدی در دل ایشان افروخته تا آنچه دیگران را غیب است ایشان را آشکارا، و آنچه دیگران را خبر است ایشان را عیان، انس مالک در پیش عثمان عفان شد قال و کنت رأیت فی الطّریق امرأة فامّلت محاسنها فقال عثمان یدخل علیّ احدکم و آثار الزّناء ظاهرة علی عینیه فقلت اوحی بعد رسول اللَّه فقال لا و لکن تبصرة و برهان و فراسة صادقة. و قد قال صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم اتقوا فراسة المؤمن فانه ینظر بور اللَّه
Периро пурседанд ки ин Фросаҳ чист ? ҷавоб дод ки арвоҳи ттқлби болмлкўти ФтшрФи алии маъонии алғиўб , Фтнтқи ани асрор алҳақ нутқи мушоҳидаи лои нутқи занну ҳасбон . Ва фии маъноаи аншдўо .
پیری را پرسیدند که این فراسة چیست؟ جواب داد که ارواح تتقلّب بالملکوت فتشرف علی معانی الغیوب، فتنطق عن اسرار الحق نطق مشاهدة لا نطق ظن و حسبان. و فی معناه انشدوا.
Фдити рҷолои фии алғиўби нузул
فدیت رجالا فی الغیوب نزول
Ва асрорҳми Фимои ҳноки тҷўл
و اسرارهم فیما هناک تجول
Ирўмўни болосрори фии алғиби мшҳдо
یرومون بالاسرار فی الغیب مشهدا
Ман алҳақ мо ллнос манеҳ сиблат
من الحقّ ما للنّاس منه سبیل
Филқўни рӯҳи алқудси фии сари сарҳам
فیلقون روح القدس فی سرّ سرّهم
Ва ибқўни фии маънии лдиаҳи нузул
و یبقون فی معنی لدیه نزول
Риҷоли ?лаами фии алғиби қурбу маҳзар
رجال لهم فی الغیب قرب و محضر
Ва анФсҳми таҳти алўҷўди қтил
و انفسهم تحت الوجود قتیل
Сиррии сиқтии устоди ҷунайд буд рҳмҳмои аллоҳ , рӯзии фаро ҷунайд гуфт ки мардумонро сухани гӯй ва эшонро панди даҳ ки туро вақтаст ки сухани гӯйӣ ҷунайд гуфт худро бойени мсобти нмидонстму истеҳқоқи он дар худ нмидидми охири шабии Мустафоро бихоб дидаму кони лайлаи ҷумъаи Фқоли лии такаллуми алии анноси Мустафои вайро гуфт ки сухани гӯии мардумонро ҷунайд гуфт ман ҳамон шаб бархестам пеш аз субҳу бадари сарой сиррӣ рафтам Фдққти алайҳи албоби Фқоли алсрии лами тсдқно ҳатто қили лак . Рӯзи дигар бҷомъ бинишасту хабар дар шаҳр афтод ки ҷунайд сухан мегуяд . Ғуломӣ насронӣ биёмад мтнкрўо гуфт ё шайхи мо маънии қавли расӯли аллоҳи атқўои Фросаҳи алмؤмни ?фонаи инзри бнўри аллоҳ ?
سری سقطی استاد جنید بود رحمهما اللَّه، روزی فرا جنید گفت که مردمان را سخن گوی و ایشان را پند ده که ترا وقت است که سخن گویی جنید گفت خود را باین مثابت نمیدانستم و استحقاق آن در خود نمیدیدم آخر شبی مصطفی را بخواب دیدم و کان لیلة جمعة فقال لی تکلّم علی النّاس مصطفی وی را گفت که سخن گوی مردمان را جنید گفت من همان شب برخاستم پیش از صبح و بدر سرای سری رفتم فدققت علیه الباب فقال السری لم تصدّقنا حتّی قیل لک. روز دیگر بجامع بنشست و خبر در شهر افتاد که جنید سخن میگوید. غلامی نصرانی بیامد متنکّروا گفت یا شیخ ما معنی قول رسول اللَّه اتّقوا فراسة المؤمن فانّه ینظر بنور اللَّه؟
Фотрқи алҷниди сами рафъи илайҳи раъсаи Фқоли أслми Фқди ҳони вақти асломк . Фослми алғлом . Нигар то эътироз наёрӣ бар аҳволи эшон ва мункир нашӯй Фросаҳи эшонро ки ин гавҳари одамӣ бар мисоли ойинаи исти занги гирифта то он занг бар рӯй дорад ҳеҷ сӯрат дар вай падед наёяд чун сайқал додӣ ҳамаи сӯратҳо дар он пайдо шавад , ин дили бандаи муъмин то кдўроти маъсият бар онаст ҳеҷ чиз дар он пайдо нашавад аз асрори малакӯт , чун занги маосӣ аз он боз шавад асрори малакӯту аҳволи ғайбӣ дар он намӯдан гирад , ин худ мукошифа диласт , ва чунонк дилро мукошифааст ҷонро муъоинааст . Мукошифаи бархестан ъўоиқаст миёни дилу миёни ҳақ ,у муъоинаҳоам дидорист то бо диласт ҳануз бо хабараст чун бҷон расед бъён расед .
فاطرق الجنید ثم رفع الیه رأسه فقال أسلم فقد حان وقت اسلامک. فاسلم الغلام. نگر تا اعتراض نیاری بر احوال ایشان و منکر نشوی فراسة ایشان را که این گوهر آدمی بر مثال آئینه ایست زنگ گرفته تا آن زنگ بر روی دارد هیچ صورت در وی پدید نیاید چون صیقل دادی همه صورتها در آن پیدا شود، این دل بنده مؤمن تا کدورات معصیت بر آنست هیچ چیز در آن پیدا نشود از اسرار ملکوت، چون زنگ معاصی از آن باز شود اسرار ملکوت و احوال غیبی در آن نمودن گیرد، این خود مکاشفه دلست، و چنانک دل را مکاشفه است جان را معاینه است. مکاشفه برخاستن عوایق است میان دل و میان حق، و معاینههام دیداریست تا با دلست هنوز با خبرست چون بجان رسید بعیان رسید.
Олами тариқату пешвои аҳли ҳақиқати шайхи алисломи Ансории қудси аллоҳи рӯҳа бар забони кашфи ин рамз бурун додау меҳри ғайрат аз он баргирифта , гуфт « рӯзи аввал дар аҳди азал қисса рафт миёни ҷону дил , на одаму ҳавво буд на обу гул , ҳақ буд ҳозиру ҳақиқати ҳосил ,у кнои лҳкмҳми шоҳидин . Қисса ки кас нишнид бони шигифтӣ , дили соил буду ҷони муфтӣ , дилро восита дар миён буду ҷонро хабари аён буд ҳазор масаъла пурсед дил аз ҷони ҳамаи муталошӣ , дар як ҳарфи ҷони ҳамаро ҷавоб дод . Дар як тараф на дил аз савол сайр омад на ҷон аз ҷавоб на савол аз амал буд на ҷавоб аз савоб , ҳар чаҳ дил аз хабар пурсед ҷон аз аён ҷавоб дод то дили боаёни бозгашту хабари фаро об дод .Гар тоқат ниюшидани дории миниўш ва гарна ба инкори мштобу хомӯш , дил аз ҷон пурсед ки вафо чист ? ва фано чист ? ва бақо чист ? ҷон ҷавоб дод ки вафои аҳди дӯстиро миён дар бастанасту фано аз худии худ брстнасту бақои бҳқиқти ҳақ пайвастанаст . Дил аз ҷон пурсед ки бегона кист ? ва муздур кист ? ва ошно кист ?
عالم طریقت و پیشوای اهل حقیقت شیخ الاسلام انصاری قدّس اللَّه روحه بر زبان کشف این رمز برون داده و مهر غیرت از آن برگرفته، گفت «روز اول در عهد ازل قصّه رفت میان جان و دل، نه آدم و حوا بود نه آب و گل، حق بود حاضر و حقیقت حاصل، و کنّا لحکمهم شاهدین. قصه که کس نشنید بآن شگفتی، دل سایل بود و جان مفتی، دل را واسطه در میان بود و جان را خبر عیان بود هزار مسئله پرسید دل از جان همه متلاشی، در یک حرف جان همه را جواب داد. در یک طرف نه دل از سؤال سیر آمد نه جان از جواب نه سؤال از عمل بود نه جواب از ثواب، هر چه دل از خبر پرسید جان از عیان جواب داد تا دل باعیان بازگشت و خبر فرا آب داد. گر طاقت نیوشیدن داری مینیوش و گرنه به انکار مشتاب و خاموش، دل از جان پرسید که وفا چیست؟ و فنا چیست؟ و بقا چیست؟ جان جواب داد که وفا عهد دوستی را میان در بستن است و فنا از خودی خود برستن است و بقا بحقیقت حق پیوستن است. دل از جان پرسید که بیگانه کیست؟ و مزدور کیست؟ و آشنا کیست؟
Ҷон ҷавоб дод ки бегона рондааст ,у муздур бар роҳи монда ,у ошнои хонда . Дил аз ҷон пурсед ки аён чист ? ва меҳр чист ? ва ноз чист ? ҷон ҷавоб дод ки аён растохезасту меҳри оташи хӯн омезаст , нози ниёзро даст овезаст . Дил гуфт беафзой , ҷон ҷавоб дод ки аён бо баён бдсозаст ,у меҳр бо ғайрат анбозаст ,у онҷо ки нозаст қисса дарозаст . Дил гуфт беафзой , ҷон ҷавоб дод ки аён шарҳ напазирад ,у меҳри хуфтаро броз гирад , ва нозинда бадваст ҳаргиз намирад . Дил аз ҷон пурсед ки каси бахуди бойен рӯз расед ?
جان جواب داد که بیگانه رانده است، و مزدور بر راه مانده، و آشنا خوانده. دل از جان پرسید که عیان چیست؟ و مهر چیست؟ و ناز چیست؟ جان جواب داد که عیان رستاخیز است و مهر آتش خون آمیز است، ناز نیاز را دست آویز است. دل گفت بیفزای، جان جواب داد که عیان با بیان بدساز است، و مهر با غیرت انباز است، و آنجا که ناز است قصّه درازست. دل گفت بیفزای، جان جواب داد که عیان شرح نپذیرد، و مهر خفته را براز گیرد، و نازنده بدوست هرگز نمیرد. دل از جان پرسید که کس بخود باین روز رسید؟
Ҷон ҷавоб дод ки ман ин аз ҳақи пурсидам ҳақ гуфт ёфт ман бъноитаст , ва пиндоштан ки бахуди бмн тавон расед ҷиноятаст . Дил гуфт дастурӣ ҳаст як назар , ки бимонадам аз тарҷумону хабар ? ҷон ҷавоб дод ки эдар хуфтаро об раваду ангушт дар гӯши овози кавсари шунӯд ? ин қиссаи миёни ҷону дил мунқатиъ шуд , ҳақи сухан дар гирифту ҷону дил мустамеъ шуд қисса мерафт то сухан олӣ шуду макон аз ниўшндаҳ холӣ шуд , акнӯн на дил аз ноз мебиёсоед на ҷон аз лутф . Дил дар қабза карамасту ҷон дар кнФи ҳарам , на аз дили нишони пайдо на аз ҷони асар , дар ҳаст нест кари маст ва дар аёни хабар , сартосари қиссаи тавҳид ҳаминаст , канти ?лаи смъои исмъи ?ла . Гувоҳӣ бидод ки чунинаст » .
جان جواب داد که من این از حق پرسیدم حق گفت یافت من بعنایت است، و پنداشتن که بخود بمن توان رسید جنایت است. دل گفت دستوری هست یک نظر، که بماندم از ترجمان و خبر؟ جان جواب داد که ایدر خفته را آب رود و انگشت در گوش آواز کوثر شنود؟ این قصّه میان جان و دل منقطع شد، حق سخن در گرفت و جان و دل مستمع شد قصه میرفت تا سخن عالی شد و مکان از نیوشنده خالی شد، اکنون نه دل از ناز میبیاساید نه جان از لطف. دل در قبضه کرم است و جان در کنف حرم، نه از دل نشان پیدا نه از جان اثر، در هست نیست کر مست و در عیان خبر، سرتاسر قصّه توحید همین است، کنت له سمعا یسمع له. گواهی بداد که چنین است».