Қавлаи таъолӣ : ё أиҳои аллазӣнаи омнўо . . . Алоиаҳ . . . . Ҳам Нидост ва ҳам гувоҳӣ , ончӣ Нидост нишони ошноӣ , ва гувоҳӣ онаст ки имони бандаи ътоӣӣ . Мегуяд ҷли ҷалолау тақаддусати асмоؤаҳу тъолти сифотау тувалети олоؤаҳу нъмоؤаҳу азми кбрёؤаҳу ълои шаънау ъзи султона , эй шумо ки мؤмнониду грўидгонид , ҳақ пазируфтеду рисолат ки шунидед бишнохтед , бинишон ки дидед босазо омадед ва аз носазо бибаредед , гардан ниҳодед ва восита писандидед , дунё гузоштеду бъқбӣ боз гардидед , ва аз уқбо дар мавло гурехтед .

قوله تعالی: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا... الآیة.... هم نداست و هم گواهی، آنچه نداست نشان آشنایی، و گواهی آنست که ایمان بنده عطائی. میگوید جلّ جلاله و تقدست اسماؤه و تعالت صفاته و توالت آلاؤه و نعماؤه و عظم کبریاؤه و علا شأنه و عزّ سلطانه، ای شما که مؤمنانید و گرویدگانید، حق پذیرفتید و رسالت که شنیدید بشناختید، بنشان که دیدید باسزا آمدید و از ناسزا ببریدید، گردن نهادید و واسطه پسندیدید، دنیا گذاشتید و بعقبی باز گردیدید، و از عقبی در مولی گریختید.

Оре ҳар касро мехонд то худ крои роҳи намояд , ва эшонро ки роҳи намояд то худ кро дар равиши ораду бмқсди расонад , ва эшонро ки бмқсди расонад то худ кро қабул кунад ва бинавозад !

آری هر کس را میخواند تا خود کرا راه نماید، و ایشان را که راه نماید تا خود کرا در روش آرد و بمقصد رساند، و ایشان را که بمقصد رساند تا خود کرا قبول کند و بنوازد!

Он гуҳ фармон дод ки : лои тқўлўои роънои алоиаҳи айн ҳукмасту бори таклиф , раби алъзаҳ чун хост ки мؤмнонро таклиф кунад бҳкмӣ аз аҳкоми шаръ ,у ранҷу кулуфти он баришон наад , нахусти эшонро бндоءи каромати бнўохт , ва боямон эшон гувоҳӣ дод гуфт ё أиҳои аллазӣнаи омнўои он гуҳи ҳукму фармон дар он пайваст , то бандаи бшоҳд он навохт ин бори таклиф бар вай осон шавад , ҳаминаст суннати худованди ҷли ҷалола , ҳар ҷо ки бори таклиф бар наад роҳи тахфифи фарои пеши вай наад , ки роҳи дшхўору бори гарон баҳам напасандад , на бинӣ ? онҷо ки бтқўӣ фармуд иститоат дар он пайваст гуфт Фотқўои аллоҳи мо асттътм , ва бмҷоҳдаҳ фармуд аҷтбо дар он баст гуфту ҷоҳдўои фии аллоҳи ҳақи ҷиҳодаи ҳўи аҷтбокму амсоли ин дар қуръон фаровонаст , ва бар лутфи аллоҳи далел ва бурҳонаст .

آن گه فرمان داد که: لا تَقُولُوا راعِنا الایة عین حکم است و بار تکلیف، رب العزّة چون خواست که مؤمنانرا تکلیف کند بحکمی از احکام شرع، و رنج و کلفت آن بریشان نهد، نخست ایشان را بنداء کرامت بنواخت، و بایمان ایشان گواهی داد گفت یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا آن گه حکم و فرمان در آن پیوست، تا بنده بشاهد آن نواخت این بار تکلیف بر وی آسان شود، همین است سنت خداوند جل جلاله، هر جا که بار تکلیف بر نهد راه تخفیف فرا پیش وی نهد، که راه دشخوار و بار گران بهم نپسندد، نه بینی؟ آنجا که بتقوی فرمود استطاعت در آن پیوست گفت فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ، و بمجاهده فرمود اجتبا در آن بست گفت وَ جاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباکُمْ و امثال این در قرآن فراوان است، و بر لطف اللَّه دلیل و برهانست.

Сами қоли таъолӣу асмъўо фармон дод он гуҳ гуфт бниўшиду бҷону дил қабул кунед ва бичишам таъзиму сафои дил дар он нигаред , то ҳақиқати самоъу таъми вуҷӯди бҷон шумо бирасад , он кофарону бегонагони дидҳои шӯх во карда буданд , ва дилҳо торик , лои ҷурми тантанаи ҳуруфи бсмъ эшон мерасед аммо ҳақиқати самоъу лиззати вуҷӯди ҳаргизи бҷон эшон нарасед . Мегуяд ъзи ҷалолаи أми тҳсби أни أксрҳми исмъўни أўи иъқлўни ҷой дигар гуфт ва натабъ алии қлўбҳми фаҳми лои исмъўну луи илми аллоҳи Фиҳми хирои лأсмъҳм дар завқи ҳақиқат шунидан дигарасту самоъи дигар , бӯ ҷаҳл мешунид аммо самоъи абӯи бикрро афтод . Бӯи ҷаҳлу амсоли вайро гуфту конўои лои исттиъўни смъои бӯи бикру атбоъи вайро гуфту إзои смъўои мо أнзли إлӣ алрасул . . . . Алоиаҳ . . .

ثم قال تعالی وَ اسْمَعُوا فرمان داد آن گه گفت بنیوشید و بجان و دل قبول کنید و بچشم تعظیم و صفای دل در آن نگرید، تا حقیقت سماع و طعم وجود بجان شما برسد، آن کافران و بیگانگان دیدهای شوخ وا کرده بودند، و دلها تاریک، لا جرم طنطنه حروف بسمع ایشان می‌رسید اما حقیقت سماع و لذت وجود هرگز بجان ایشان نرسید. میگوید عزّ جلاله أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَکْثَرَهُمْ یَسْمَعُونَ أَوْ یَعْقِلُونَ جای دیگر گفت وَ نَطْبَعُ عَلی‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا یَسْمَعُونَ وَ لَوْ عَلِمَ اللَّهُ فِیهِمْ خَیْراً لَأَسْمَعَهُمْ در ذوق حقیقت شنیدن دیگرست و سماع دیگر، بو جهل میشنید اما سماع ابو بکر را افتاد. بو جهل و امثال وی را گفت وَ کانُوا لا یَسْتَطِیعُونَ سَمْعاً بو بکر و اتباع وی را گفت وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَی الرَّسُولِ.... الآیة...

Он гуҳи сари анҷом ҳар ду фурқати дарин ҳар ду оят баён карду кофаронро гуфт :у ллкоФрини азоби أлими дӯстону муъминонро гуфту аллоҳи ихтси брҳмтаҳи ман ишоءу аллоҳи зўи алФзли алъзими қавла : мо нанасх ман ояи иқўли бтриқи алошораҳи мо нрқики ани маҳали алъбўдиаҳи алои аҳллноки бсоҳоти алҳриаҳ , ва мо рФъноки ънки шиӣои ман сифоти албшриаҳи алои ақмноки бшоҳди ман шавоҳиди алолўҳиаҳ . Аз рӯй ишорат мегуяд эй меҳтари хоФқин , вае расӯли сиқлин , эй хулосаи тақдир , вае бадари мунир , эй кули камол , вае қиблаи иқбол , эй мояи аФзол ва Эй намӯд нмўдгори лутфу ҷалол , эй шохи васли ту нозону кавкаби ъзи ту ҳамеша рахшон , эй давлати ту аз меғ ҳастӣ итилоъ бар гирифтау бшўоҳди рубубияту таъӣди ?алаяти махсӯс шуда , то лаҳзаи Флҳзаҳи кори давлати ту дар тараққӣаст ,у ончии дигаронро тоҷаст турои наълин

آن گه سر انجام هر دو فرقت درین هر دو آیت بیان کرد و کافران را گفت: وَ لِلْکافِرِینَ عَذابٌ أَلِیمٌ دوستان و مؤمنان را گفت وَ اللَّهُ یَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ قوله: ما نَنْسَخْ مِنْ آیَةٍ یقول بطریق الاشارة ما نرقّیک عن محلّ العبودیة الّا احللناک بساحات الحرّیّة، و ما رفعناک عنک شیئا من صفات البشریة الّا اقمناک بشاهد من شواهد الالوهیّة. از روی اشارت میگوید ای مهتر خافقین، و ای رسول ثقلین، ای خلاصه تقدیر، و ای بدر منیر، ای کل کمال، و ای قبله اقبال، ای مایه افضال و ای نمود نمودگار لطف و جلال، ای شاخ وصل تو نازان و کوکب عزّ تو همیشه رخشان، ای دولت تو از میغ هستی اطلاع بر گرفته و بشواهد ربوبیّت و تأیید آلهیّت مخصوص شده، تا لحظه فلحظه کار دولت تو در ترقی است، و آنچه دیگران را تاج است ترا نعلین‌

эй меҳтар , он мақомот ки туро азон тараққӣ медиҳем ҳар чанд ки ҳасаноти ҳамаи авлиёу асФёсти сиӣот туаст , чндонк ва аз он Бамоне , чун бар гузарӣ аз он истиғфор мекун , Мустафо ъ гуфт рӯзии ҳафтод бор аз он истиғфор мекунам анаи лиғони алии қалбии ФостғФри аллоҳи фии алиўми сабъин мара . Қоли алсдиқи литнии шаҳдати мо астғФр манеҳ расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силам .

ای مهتر، آن مقامات که ترا ازان ترقی میدهیم هر چند که حسنات همه اولیا و اصفیاست سیئات تو است، چندانک و از آن بمانی، چون بر گذری از آن استغفار می‌کن، مصطفی ع گفت روزی هفتاد بار از آن استغفار می‌کنم انه لیغان علی قلبی فاستغفر اللَّه فی الیوم سبعین مرّة. قال الصدیق لیتنی شهدت ما استغفر منه رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم.

Ва қили фии қавлаи таъолӣ : мо нанасх ман оя . . . Алоиаҳ эй мо нақли алъбди ман ҳоли алои ?утии мо ҳаии фавқҳо ва аъло минҳо , Фло нанасх ман осори алъбодаҳи шиӣои алои абдлнои минҳои ашёъи ман анвори алъбўдиаҳ , шиӣои алои ақмнои маконҳо ашёъи ман ақмори алҳрмаҳу ҳиллами ҷро , тнқлаҳи ман алоднии илои алоълӣ , ҳатто иқъи фии ҷазбаи ман ҷазбот алҳақ ,у ҷазбаи ман алҳақ тавозии амали алсқлин .

و قیل فی قوله تعالی: ما نَنْسَخْ مِنْ آیَةٍ... الآیة ای ما نقل العبد من حال الّا اتی ما هی فوقها و اعلی منها، فلا ننسخ من آثار العبادة شیئا الّا ابدلنا منها اشیاء من انوار العبودیة، شیئا الا اقمنا مکانها اشیاء من اقمار الحرمة و هلم جرّا، تنقله من الادنی الی الاعلی، حتی یقع فی جذبة من جذبات الحق، و جذبة من الحق توازی عمل الثقلین.

Ҳар ки мрФўъи даргоҳ рубубиятасту мақбули шавоҳиди илоҳят , аҳадяти бнъти муҳаббат ӯро дар қбоби иззати бпрўронд , ӯро аз он ҳоли баҳоли мигрдонд , ва ин мақоми бони мақом май расонад то дар ҷазба ҳақ уфтад ва аз он пас ки раванда бошад рабӯда гардад , он гуҳ ҳар чаҳ дар ҳамаи умри хеш дар ҳоли равиши рафта буд ӯро дар ҳоли куштани бовели қадам аз он дар гузаронанд ки ҷазбаи ман алҳақ навозии амали алсқлин . Оре чунонк худ бкс намонад кашиш ӯ бираваш халқ ҳам намонад . Арбоби равишро гӯйанд амр ва наҳй нигаҳ доред ,у амр ва наҳйро гӯйанд ки арбоби кашишро нигаҳ доред , ки эшон онанд ки насаби одам дар олами ҳақоиқ боишон зиндааст ,у мнҳҷи сидқи бсботи қадами эшон маъмур , дар олами ҳақоиқи эшонро низо алқбоӣл хонанд , чунонк балол аз ҳабашу сҳиб аз рӯму салмон аз порсу Увайс аз қарн некӯ гуфт он ҷавонмард ки гуфт :

هر که مرفوع درگاه ربوبیت است و مقبول شواهد الهیت، احدیت بنعت محبت او را در قباب عزّت بپروراند، او را از آن حال بحال میگرداند، و این مقام بآن مقام می‌رساند تا در جذبه حق افتد و از آن پس که رونده باشد ربوده گردد، آن گه هر چه در همه عمر خویش در حال روش رفته بود او را در حال کشتن باول قدم از آن در گذرانند که جذبة من الحق نوازی عمل الثقلین. آری چنانک خود بکس نماند کشش او بروش خلق هم نماند. ارباب روش را گویند امر و نهی نگه دارید، و امر و نهی را گویند که ارباب کشش را نگه دارید، که ایشان آنند که نسب آدم در عالم حقایق بایشان زنده است، و منهج صدق بثبات قدم ایشان معمور، در عالم حقایق ایشان را نزّاع القبائل خوانند، چنانک بلال از حبش و صهیب از روم و سلمان از پارس و اویس از قرن نیکو گفت آن جوانمرد که گفت:

Қадари шариъати Мустафо эшон донистанд ,у ҳақи суннат ӯ эшон шинохтанд , сФоءи сари ин чунин садиқон бар ҳар хорӣ ки тобади ъбҳр дайн шавад , агар бар мутӣъи тобад мақбул гардад ва агар бар осии тобад мғФўр гардад , агар бар фосиқи тобади соҳиб вилоят шавад .

قدر شریعت مصطفی ایشان دانستند، و حق سنّت او ایشان شناختند، صفاء سرّ این چنین صدیقان بر هر خاری که تابد عبهر دین شود، اگر بر مطیع تابد مقبول گردد و اگر بر عاصی تابد مغفور گردد، اگر بر فاسق تابد صاحب ولایت شود.

Чунонк дар ҳикояти биоранд аз ҳотами асму шқиқи балхӣ ки ҳар ду бсФрӣ берун шуданд перии фосиқи мутриби баҳоами роҳӣ эшон афтод , ва дар умуми авқоти олоти фасоду сози фисқ бакор медошт ,у ҳотам ҳар вақте мунтазир он мебуд ки шқиқи вайро манъ кунаду заҷрии намояд , нмикрд то он сафар бохр расед . Дар вақти мФорқти он пери фосиқи эшонро гуфт чаҳ мардумоне бошед шумо ки аз шумо гаронтар мардумон надидам ! на як бор самоъ кардед на дастӣ ва аз дид ?

چنانک در حکایت بیارند از حاتم اصمّ و شقیق بلخی که هر دو بسفری بیرون شدند پیری فاسق مطرب بهام راهی ایشان افتاد، و در عموم اوقات آلات فساد و ساز فسق بکار میداشت، و حاتم هر وقتی منتظر آن میبود که شقیق وی را منع کند و زجری نماید، نمیکرد تا آن سفر بآخر رسید. در وقت مفارقت آن پیر فاسق ایشان را گفت چه مردمانی باشید شما که از شما گران‌تر مردمان ندیدم! نه یک بار سماع کردید نه دستی و از دید؟

Ҳотам гуфт маъзӯри дор ки ман ҳотамам ва ӯ шқиқ . Он пер чун ном эшон шунид бпои эшон дар афтод ва тавба карду Бишогирдӣ эшон бархест то аз ҷумлаи авлиёъи гашт , пас шқиқи ҳотамро гуфт « раъйати сабри алрҷол ва садат сайди алрҷол » .

حاتم گفت معذور دار که من حاتمم و او شقیق. آن پیر چون نام ایشان شنید بپای ایشان در افتاد و توبه کرد و بشاگردی ایشان برخاست تا از جمله اولیاء گشت، پس شقیق حاتم را گفت «رأیت صبر الرجال و صدت صید الرجال».

Ваад касӣри ман أҳли алкитоб . . . Алоиаҳ . . . Ман хусрати сФқтаҳ ваад أни лами трбҳи лоҳди тиҷората , хирман сӯхта хоҳад ҳар касро хирмани сӯхта , ҷуҳудон ки дар вҳдаҳи мазаллату мҳонт афтодаанду ғубори навмидӣ бар чеҳраи торик эшон нишаста медӯст доранд мусулмононро бисоз худ дидан , ва аз ъзи исломи бмзлти ҷуҳудии афтодан , локин то бар минбари азали хутбаи саодату пирӯзии худ баном ки карданд ? ҷуҳудон ин мехоҳанду раб Алъоламин мегуяд хости хости мост на хости ҷуҳудон ,у муроди муроди мост на муроди эшон !у рбки ихлқи мо ишоءу ихтори мо кони ?лаами алхираҳ , Фмни ин ллтинаҳи алохтёр ва алҳақ мустаҳаққаи бнъти алъзу алҷлол , ва мо ллмхтору алохтёр , ва мо ллммлўку алмалик ва мо ллъбиду алтсдри фии дасти алмулук . Қоли аллоҳи таъолии мо кони ?лаами алхираҳи ҳусайни бен алиро ъалиҳумо ассалом гуфтанд бӯ зр мегуяд ман дарвешӣ бар тавонгарӣ ихтиёр кардаам , беморӣ бар тандурустӣ бар гузидаам .

وَدَّ کَثِیرٌ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ... الآیة... من خسرت صفقته ودّ أن لم تربح لاحد تجارته، خرمن سوخته خواهد هر کس را خرمن سوخته، جهودان که در وهده مذلت و مهانت افتاده‌اند و غبار نومیدی بر چهره تاریک ایشان نشسته می‌دوست دارند مسلمانان را بساز خود دیدن، و از عزّ اسلام بمذلت جهودی افتادن، لکن تا بر منبر ازل خطبه سعادت و پیروزی خود بنام که کردند؟ جهودان این میخواهند و رب العالمین میگوید خواست خواست ماست نه خواست جهودان، و مراد مراد ماست نه مراد ایشان! و ربّک یخلق ما یشاء و یختار ما کان لهم الخیرة، فمن این للطّینة الاختیار و الحقّ مستحقة بنعت العز و الجلال، و ما للمختار و الاختیار، و ما للمملوک و الملک و ما للعبید و التصدّر فی دست الملوک. قال اللَّه تعالی ما کانَ لَهُمُ الْخِیَرَةُ حسین بن علی را علیهما السلام گفتند بو ذر میگوید من درویشی بر توانگری اختیار کرده‌ام، بیماری بر تندرستی بر گزیده‌ام.

Ҳусайн ъ гуфт раҳмати худо бар бӯи зри бод ӯро чаҳ ҷой ихтиёраст ?у бандаро худ бо ихтиёр чаҳ кораст ? пирӯзи он касаст ки ихтиёру муроди худ фидои ихтиёру мурод ҳақ кунад .

حسین ع گفت رحمت خدا بر بو ذر باد او را چه جای اختیار است؟ و بنده را خود با اختیار چه کار است؟ پیروز آن کس است که اختیار و مراد خود فدای اختیار و مراد حق کند.

Мӯсоро гуфтанд ё Мӯсои хоҳӣ ки ҳамаи он буд ки муроди ту буд ? муроди худ фидои муроди азалӣ мо кун ,у иродати худ дар боқӣ кун , ту бандау бандаро ихтиёр ва мурод нест , ки бҳкми муроди худ бӯдани бтрк бандагӣ гуфтандаст . Бародарони Юсуфи бҳкми мурод худ буданд муроди эшон зли Юсуф буду ъзи хеш , чун нек нигаҳ карданд зли худ диданду ъзи Юсуф , на пиндоштанд ки чун аз падари ҷудои гаштанд ӯро хор гардониданд , басӣ барнаёмад ки худро диданди зери тахти вай саф баркашидау камари хизмат бар миёни бастаи чокрўору ғариб вор мегуфтанд ё أиҳои алъзизи мсноу أҳлнои алзр ва рӯй фии баъзи алохбор : абдӣ таред ва аред ,у лои икўни ало мо аред , ?фони разӣат бмо аред кФитк мо тареду ани лами трз бмо аред атъбтк Фимо таред , сами лои икўни ало мо аред .

موسی را گفتند یا موسی خواهی که همه آن بود که مراد تو بود؟ مراد خود فدای مراد ازلی ما کن، و ارادت خود در باقی کن، تو بنده و بنده را اختیار و مراد نیست، که بحکم مراد خود بودن بترک بندگی گفتند است. برادران یوسف بحکم مراد خود بودند مراد ایشان ذلّ یوسف بود و عزّ خویش، چون نیک نگه کردند ذل خود دیدند و عزّ یوسف، نه پنداشتند که چون از پدر جدا گشتند او را خوار گردانیدند، بسی برنیامد که خود را دیدند زیر تخت وی صف برکشیده و کمر خدمت بر میان بسته چاکروار و غریب وار میگفتند یا أَیُّهَا الْعَزِیزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ و روی فی بعض الاخبار: عبدی ترید و ارید، و لا یکون الا ما ارید، فان رضیت بما ارید کفیتک ما ترید و ان لم ترض بما ارید اتعبتک فیما ترید، ثمّ لا یکون الّا ما ارید.