Қавлаи таъолӣ : балии ман أслми виҷҳаи ллаҳ . . . Алоиаҳ . . . Кори кори мхлсонст ,у давлати давлати содиқон ,у сирати сирати покон ,у нақди он нақд ки дар дсторчаҳи эшон , имрӯз бар бисоти хизмат бо нури маърифат , фардо бар бисоти суҳбат бо сарвари васлат , إнои أхлсноҳм бхолсаҳ мегуяд покашон гардонем ва аз кӯраи имтиҳони холиси беруни орем , то ҳазратро бшоинд . Ки ҳазрати поки ҷузи поконро бахуди роҳи надиҳади ани аллоҳи таъолии таййиб . Лои иқбли алои алтиб . Бҳзрти поки ҷузи амали пок ва гуфт пок бакор наёяд , он гуҳ аз он амали поки чунон пок бояд шуд ки на дар дунёи бозҷӯии онро ва на дар уқбо , то бхдоўнди поки рисӣ . Ва إни ?лаи ънднои лзлФӣу ҳасани моб .

قوله تعالی: بَلی‌ مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ... الآیة... کار کار مخلصانست، و دولت دولت صادقان، و سیرت سیرت پاکان، و نقد آن نقد که در دستارچه ایشان، امروز بر بساط خدمت با نور معرفت، فردا بر بساط صحبت با سرور وصلت، إِنَّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَةٍ میگوید پاکشان گردانیم و از کوره امتحان خالص بیرون آریم، تا حضرت را بشایند. که حضرت پاک جز پاکان را بخود راه ندهد ان اللَّه تعالی طیّب. لا یقبل الا الطیّب. بحضرت پاک جز عمل پاک و گفت پاک بکار نیاید، آن گه از آن عمل پاک چنان پاک باید شد که نه در دنیا بازجویی آن را و نه در عقبی، تا بخداوند پاک رسی. وَ إِنَّ لَهُ عِنْدَنا لَزُلْفی‌ وَ حُسْنَ مَآبٍ.

Сари ин сухан онаст ки бӯи бикр зқоқ гуфт нуқсони кули мухлиси фии ихлосаи рؤиаҳи ихлоса , Фозои ?ераади аллоҳи ани ихлси ихлосаи асқти ани ихлосаи рؤиаҳи лохлосаҳ , Фикўни мхлсои ло мхлсо мегуяд ихлоси ту он гуҳ холис бошад ки аз дидан ту пок бошад ,у бадоне ки он ихлос на дар дасти тест ва на бқўт ва дошт тест , бал ки сиррӣаст раббонӣ ва наҳодӣаст субҳонӣ , касро бар он итилоъ на ва ғайрииро бар он роҳ на . Аҳадят мегуяд сари ман сиррии астўдътаҳи қалби ман аҳббти ман ибодӣ гуфт бандаро бар гузинаму бдўстӣ худ бипасандам , он гуҳ дар сўидоءи дилаши он вадиати худ бунаам , на шайтон бидон роҳи барад то табоҳ кунад , на ҳўоءи нафаси онро бинад то бигардонад , на Фриштаҳ бидон расад то бинависад .

سرّ این سخن آنست که بو بکر زقاق گفت نقصان کلّ مخلص فی اخلاصه رؤیة اخلاصه، فاذا اراد اللَّه ان یخلص اخلاصه اسقط عن اخلاصه رؤیة لاخلاصه، فیکون مخلصا لا مخلصا میگوید اخلاص تو آن گه خالص باشد که از دیدن تو پاک باشد، و بدانی که آن اخلاص نه در دست تست و نه بقوت و داشت تست، بل که سریست ربانی و نهادی است سبحانی، کس را بر آن اطلاع نه و غیری را بر آن راه نه. احدیت میگوید سر من سرّی استودعته قلب من احببت من عبادی گفت بنده را بر گزینم و بدوستی خود بپسندم، آن گه در سویداء دلش آن ودیعت خود بنهم، نه شیطان بدان راه برد تا تباه کند، نه هواء نفس آن را بیند تا بگرداند، نه فریشته بدان رسد تا بنویسد.

Ҷунайд азинҷо гуфт алохлоси сари байни аллоҳу байни алъбд , лои иълмаҳи малики Фиктбаҳу лои шайтони ФиФсдаҳу лои ҳўии Фимилаҳ » зўи алнўн мисрӣ гуфт касе ки ин вадиати бнздик вай ниҳоданд нишон вай онаст ки мадҳи касону зми эшон пеши ваии бик нарх бошад , офарину нафрини эшон як ранг бинад , на аз он шод шавад на азин фароҳам ояд , чунонк Мустафо ъ шаби қурбу каромати ҳамаи офариниши маншури салтанат ӯ мехонданд , ва ӯ бгўшаҳи чашм бҳич нигараст ва мегуфт шумо ки муқаррабон ҳазрат ед мегуед ассаломи алӣ алнабӣ алсолҳи алзии ҳўи хайри ман фии алсмоءу аларз . Ва мо мунтазирем то моро бостонаҳи ҷФоءи бӯи ҷаҳл боз фиристанд то гуяд эй соҳир , эй каззоб , то чунонк дар хайри ман фии алсмоءу аларзи худро бар санг нақд задем дар соҳиру каззоб низ бар занем , агар ҳар ду моро бик нарх набошад пас ин кулоҳи даъвӣ аз сар фурӯ наҳем .

جنید ازینجا گفت الاخلاص سر بین اللَّه و بین العبد، لا یعلمه ملک فیکتبه و لا شیطان فیفسده و لا هوی فیمیله» ذو النون مصری گفت کسی که این ودیعت بنزدیک وی نهادند نشان وی آنست که مدح کسان و ذم ایشان پیش وی بیک نرخ باشد، آفرین و نفرین ایشان یک رنگ بیند، نه از آن شاد شود نه ازین فراهم آید، چنانک مصطفی ع شب قرب و کرامت همه آفرینش منشور سلطنت او میخواندند، و او بگوشه چشم بهیچ نگرست و میگفت شما که مقربان حضرت‌اید می‌گویید السلام علی النبی الصالح الذی هو خیر من فی السماء و الارض. و ما منتظریم تا ما را بآستانه جفاء بو جهل باز فرستند تا گوید ای ساحر، ای کذاب، تا چنانک در خیر من فی السماء و الارض خود را بر سنگ نقد زدیم در ساحر و کذاب نیز بر زنیم، اگر هر دو ما را بیک نرخ نباشد پس این کلاه دعوی از سر فرو نهیم.

Ин чунин касро мухлис хонанд на мухлис чунонк бӯи бикр зқоқ гуфт Фикўни мхлсои лои мхлсои мухлис дар дарёии хатар дар ғарқобаст , наҳангони ҷони рубой дар чапу рости вай дар омада , дарё май барад ва май тарсад , то худ бсоҳли амн чун расад ва кӣ расад аз ӣнҷост ки бузургон салаф гуфтанд «у алмхлсўни алии хатари азим » ва мухлис онаст ки бсоҳл амн расед , раби Алъоламин Мӯсоро баҳри ду ҳолат нишон кард гуфт إнаҳи кони мхлсоу кон рсўло набиё ҳам мхлсои бксри лоам ва ҳам мхлсои бФтҳи лоам хондаанд агар бксри хуонеи бдоит кор ӯст , ва агар бФтҳи хуонеи ниҳоят кор ӯст , мухлиси он гоҳ буд ки кори набуввати вай дар пайваст ва навохт аҳадяти буи рӯй ниҳод ,у мухлиси он гоҳ шуд ки кори набувват боло гирифт ,у бҳзрти иззат бстох шуд , ин худ ҳол касеаст ки аз аввал ӯро равиш буд , ва зон пас бикашаш ҳақ расаду шатони байна ва байн набино Муҳамади слии аллоҳи алайҳу ?алау силам чанд ки фарқаст миёни Мӯсоу миёни Мустафои ъалиҳумо ассалом , ки пеш аз даври гули одами бкмнди кашиши ҳақи Мӯътасими гашт , чунонк гуфт : « кант набиёу одами мҷбўли фии тината »

این چنین کس را مخلص خوانند نه مخلص چنانک بو بکر زقاق گفت فیکون مخلصا لا مخلصا مخلص در دریای خطر در غرقابست، نهنگان جان ربای در چپ و راست وی در آمده، دریا می‌برّد و می‌ترسد، تا خود بساحل امن چون رسد و کی رسد از اینجاست که بزرگان سلف گفتند «و المخلصون علی خطر عظیم» و مخلص آنست که بساحل امن رسید، رب العالمین موسی را بهر دو حالت نشان کرد گفت إِنَّهُ کانَ مُخْلَصاً وَ کانَ رَسُولًا نَبِیًّا هم مُخْلَصاً بکسر لام و هم مُخْلَصاً بفتح لام خوانده‌اند اگر بکسر خوانی بدایت کار اوست، و اگر بفتح خوانی نهایت کار اوست، مخلص آن گاه بود که کار نبوت وی در پیوست و نواخت احدیت بوی روی نهاد، و مخلص آن گاه شد که کار نبوت بالا گرفت، و بحضرت عزت بستاخ شد، این خود حال کسی است که از اول او را روش بود، و زان پس بکشش حق رسد و شتّان بینه و بین نبیّنا محمد صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم چند که فرق است میان موسی و میان مصطفی علیهما السلام، که پیش از دور گل آدم بکمند کشش حق معتصم گشت، چنانک گفت: «کنت نبیّا و آدم مجبول فی طینته»

Шблӣ азинҷо гуфт дар қиёмат ҳар касеро хасмӣ хоҳад буд ,у хасми одами манам ки бар роҳи ман ақаба кард то дар гулзор вай бимонадам .

شبلی ازینجا گفت در قیامت هر کسی را خصمی خواهد بود، و خصم آدم منم که بر راه من عقبه کرد تا در گلزار وی بماندم.

Шайхи алисломи Ансории раҳмаи аллоҳ аз ӣнҷо гуфт доне ки муҳаққиқ кӣ баҳақ расад ? чун сайли рубубият дар расад ,у гирд башарият бархезад ҳақиқати биафзояд , баҳона бакоҳад , на колбуд монад на дил , на ҷон монад софии руста аз обу гул , на нур дар хоки омехта на хок дар нур , хок бо хок шаваду нур бо нур , забон дар сар зикр шаваду зикр дар сари мазкӯр , дил дар сар меҳр шаваду меҳр дар сари нур , ҷон дар сар аён шаваду аён аз баёни давр , агар турои ин рӯз орзӯаст аз худ буруни ой , чунонк мор аз пӯст , бтрк худ бигӯӣ ки нисбат бо худ на некӯаст ҳамонаст ки он ҷавонмард гуфт :

شیخ الاسلام انصاری رحمة اللَّه از اینجا گفت دانی که محقق کی بحق رسد؟ چون سیل ربوبیت در رسد، و گرد بشریت برخیزد حقیقت بیفزاید، بهانه بکاهد، نه کالبد ماند نه دل، نه جان ماند صافی رسته از آب و گل، نه نور در خاک آمیخته نه خاک در نور، خاک با خاک شود و نور با نور، زبان در سر ذکر شود و ذکر در سر مذکور، دل در سر مهر شود و مهر در سر نور، جان در سر عیان شود و عیان از بیان دور، اگر ترا این روز آرزوست از خود برون آی، چنانک مار از پوست، بترک خود بگوی که نسبت با خود نه نیکوست همانست که آن جوانمرد گفت:

Ва ман أзлми ммни манъи масоҷиди аллоҳ . . . Алоиаҳ . . . Аз рӯй ишорат мегуяд кист ситамкортар аз он кас ки ватани ибодати бшҳўт хароб кунад ? кист ситамкортар аз онки ватани маърифати бълоқт хароб кунад ? кист ситамкортар аз онки ватани мшоҳдти бмлоҳзти ағёр хароб кунад ? ватани ибодати нафас зоҳидӣаст , ватани маърифати дили ъорФонст , ватани мшоҳдт сар дӯстонаст . ӯ ки нафаси хеш аз шаҳавоти боздошти ватани ибодат ӯ ободонаст ,у номаш дар ҷарида зоҳидӣаст чунонк молики динори макси болбсраҳи арбаъӣни санаи Флми исҳи ?лаи ани иأкли ман тмри албсраҳу лои ман рутабҳо , ҳатто моту лами изқаҳи Фқили ?лаи фии злки Фқоли соҳиби алшҳўаҳи маҳҷӯби ман раба ва он кас ки дили хеш аз алоқа пок дошт ватани маърифат ӯ ободонаст , ва худ дар зумраи орифон , чунонк иброҳӣми адҳами раҳмаи аллоҳ , иҳкии ани бъзҳми қоли канти маъаи иброҳӣми бен адҳами фии алсФру қади асобнои алҷўъ , Фохрҷи ҷузъиёти канти маъааи баъди мо нзлнои фии масҷид ,у қоли лии мрўои раҳни ҳзаҳи алҷзӣёну ҷӣнои бшии ءи нокаллаи Фқди мснои алҷўъ . Қоли Фхрҷти Фостқблнии инсони байни идиаҳи бағалаи муваққарау кони иқўли аллазӣнаи атлбаҳи ашқри иқоли ?лаи иброҳӣми бен адҳами қиллат أиш таред манеҳ Фқоли анои ғуломи абӣаи ҳзаҳи алошёءи ?ла , қоли Фдллтаҳи алайҳи қоли Фдхли алмсҷду акби алии раъсау идиаҳу иқблаҳ , Фқоли ?лаи иброҳӣми ман анат ? Фқоли ғуломи абик ,у қади моти Абуку маъаии арбъўни алифи динори миросои лаки ман абик ,у анои ъбдки Фмри бмои шӣт . Фқоли иброҳӣми ани канти содқои ?фонати ҳури лўҷаҳи аллоҳу аллазӣнаи мъки каллау ҳбтаҳи лак , ансрФи анӣ . Флмои харҷи қол ё раби клмтки фии рғиФи Фсббти алии алднёи сабо , Фўи ҳқки лӣни амтнии ман алҷўъи лами атърз баъда баталаб шайъи ء ва он кас ки сари хеш аз млоҳзти ағёр пок дошт ватани мшоҳдт ӯ ободонаст , ва ӯ худ аз ҷумла дӯстонаст , чунонк бӯи язиди бастомии қудси аллоҳи рӯҳа ки чашми ҳиммат аз ағёри бикбор фурӯ гирифт ,у гӯши кӯшиш биё кунад ,у забони зиён дар ком нокомӣ кашид ,у заҳмати нафаси аммора аз миёни бардошт , ва худро дар манҷаниқи фикрати ниҳоду баҳамаи водӣҳо дар андохт ,у ботши ғайрати танро дар ҳамаи бўтҳои бгдохт ,у асби талаб дар фазоӣ ҳар , саҳройӣ битохт ,у бзбон тФрид гуфт :

وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ... الآیة... از روی اشارت میگوید کیست ستمکارتر از آن کس که وطن عبادت بشهوت خراب کند؟ کیست ستمکارتر از آنک وطن معرفت بعلاقت خراب کند؟ کیست ستمکارتر از آنک وطن مشاهدت بملاحظت اغیار خراب کند؟ وطن عبادت نفس زاهدان است، وطن معرفت دل عارفانست، وطن مشاهدت سر دوستانست. او که نفس خویش از شهوات بازداشت وطن عبادت او آبادان است، و نامش در جریده زاهدانست چنانک مالک دینار مکث بالبصرة اربعین سنة فلم یصحّ له ان یأکل من تمر البصرة و لا من رطبها، حتی مات و لم یذقه فقیل له فی ذلک فقال صاحب الشهوة محجوب من ربه و آن کس که دل خویش از علاقه پاک داشت وطن معرفت او آبادان است، و خود در زمره عارفان، چنانک ابراهیم ادهم رحمه اللَّه، یحکی عن بعضهم قال کنت مع ابراهیم بن ادهم فی السفر و قد اصابنا الجوع، فاخرج جزئیّات کانت معه بعد ما نزلنا فی مسجد، و قال لی مروا رهن هذه الجزئیان و جئنا بشی‌ء ناکله فقد مسّنا الجوع. قال فخرجت فاستقبلنی انسان بین یدیه بغلة موقّرة و کان یقول الذین اطلبه اشقر یقال له ابراهیم بن ادهم قلت أیش ترید منه فقال انا غلام ابیه هذه الاشیاء له، قال فدلّلته علیه قال فدخل المسجد و اکب علی رأسه و یدیه و یقبّله، فقال له ابراهیم من انت؟ فقال غلام ابیک، و قد مات ابوک و معی اربعون الف دینار میراثا لک من ابیک، و انا عبدک فمر بما شئت. فقال ابراهیم ان کنت صادقا فانت حر لوجه اللَّه و الذین معک کله و هبته لک، انصرف عنی. فلما خرج قال یا ربّ کلّمتک فی رغیف فصببت علیّ الدّنیا صبّا، فو حقّک لئن امتّنی من الجوع لم اتعرّض بعده بطلب شی‌ء و آن کس که سر خویش از ملاحظت اغیار پاک داشت وطن مشاهدت او آبادان است، و او خود از جمله دوستان است، چنانک بو یزید بسطامی قدس اللَّه روحه که چشم همت از اغیار بیکبار فرو گرفت، و گوش کوشش بیا کند، و زبان زیان در کام ناکامی کشید، و زحمت نفس امّاره از میان برداشت، و خود را در منجنیق فکرت نهاد و بهمه وادیها در انداخت، و بآتش غیرت تن را در همه بوتها بگداخت، و اسب طلب در فضای هر، صحرایی بتاخت، و بزبان تفرید گفت:

Гуфт чун ин даъвӣ аз ниҳоди ман баромади аҳадяти марои захм ғайрат чашонед ,у савол ҳайбат кард то бо ман намояд ки аз кӯраи имтиҳон чун беруни омадам , гуфт лмни алмалик ? гуфтам туро эй бори худо , гуфт лмни алҳкм ? гуфтам туро худовандо , гуфт лмни алохтёр ? гуфтам турои худоё , гуфто чун заъфи ману ниёз ман бидид ва худ доно шуд матлаъ шуд ки сифоти ман дар сифот вай барисед гуфт ё боязид акнӯн ки бе ҳамаи гаштӣ ё ҳамае ва чун безабон ва бе равони гаштии ҳам бо забон ва ҳам бо равонӣ .

گفت چون این دعوی از نهاد من برآمد احدیت مرا زخم غیرت چشانید، و سؤال هیبت کرد تا با من نماید که از کوره امتحان چون بیرون آمدم، گفت لمن الملک؟ گفتم ترا ای بار خدا، گفت لمن الحکم؟ گفتم ترا خداوندا، گفت لمن الاختیار؟ گفتم ترا خدایا، گفتا چون ضعف من و نیاز من بدید و خود دانا شد مطلع شد که صفات من در صفات وی برسید گفت یا بایزید اکنون که بی همه گشتی یا همه‌ای و چون بی‌زبان و بی‌روان گشتی هم با زبان و هم با روانی.

Гуфт он гуҳи маро забонӣ дод аз лутфи самадоне , ва дилӣ дод аз нури раббонӣ ,у чашмӣ аз сунъи яздоне , то агар гӯям бмдд ӯ гӯяму бқўт ӯ пўим , бзёء ӯ байнам , бақадрат ӯ гирам , дар маҷлиси инс ӯ нишинам , « канти ?лаи смъои исмъ беу бсрои ибср бе » чун ки бад-ӣни мақоми расидами забонами забон тавҳид шуду равонами равони таҷред , на аз худ мегӯям ё бахуд бар биёям , гӯянда бҳқиқт ӯст ва ман дар миёна тарҷумонам инаст ки аҳадят гуфт ва мо Ромяти إзи Ромяту локини аллоҳи Ромӣ на ту андохтии он гуҳ ки май андохтӣ ,у идои ибтш бе инаст гар бишнохтӣ .

گفت آن گه مرا زبانی داد از لطف صمدانی، و دلی داد از نور ربانی، و چشمی از صنع یزدانی، تا اگر گویم بمدد او گویم و بقوت او پویم، بضیاء او بینم، بقدرت او گیرم، در مجلس انس او نشینم، «کنت له سمعا یسمع بی و بصرا یبصر بی» چون که بدین مقام رسیدم زبانم زبان توحید شد و روانم روان تجرید، نه از خود میگویم یا بخود بر بیایم، گوینده بحقیقت اوست و من در میانه ترجمانم اینست که احدیت گفت وَ ما رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ وَ لکِنَّ اللَّهَ رَمی‌ نه تو انداختی آن گه که می‌انداختی، و یدا یبطش بی اینست گر بشناختی.