Қавлаи таъолӣ :у қолўои атхзи аллоҳи влдо субҳона покаст ва беайбу муназзаҳи худованди ягона , ягона дар ҳалами ягона дар вафои ягона дар меҳр , дар озор аз раҳеи набард ки дар ҳалам ягонааст , агар раҳе бадӣгарӣ гароед ваии нгроид ки дар вафо ягонааст , агар раҳеи аҳди бишиканад ӯ нашканад ки дар меҳр ягонааст , ягона дар зоти ягона дар сифот , барӣ аз ълот , муқаддас аз офот , муназзаҳ аз мдоҷот , сутӯдаи баҳри иборот , зебо дар ҳар ашорот , холиқи ҳангому соъот , муқаддари аҳёну авқот , на дар сунъ ӯ халал , на дар тақдир ӯ ҳиял , на дар васф ӯ мисли , муқаддарии лами изл .

قوله تعالی: وَ قالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً سُبْحانَهُ پاکست و بی عیب و منزه خداوند یگانه، یگانه در حلم یگانه در وفا یگانه در مهر، در آزار از رهی نبرد که در حلم یگانه است، اگر رهی بدیگری گراید وی نگراید که در وفا یگانه است، اگر رهی عهد بشکند او نشکند که در مهر یگانه است، یگانه در ذات یگانه در صفات، بری از علّات، مقدس از آفات، منزه از مداجات، ستوده بهر عبارات، زیبا در هر اشارات، خالق هنگام و ساعات، مقدّر احیان و اوقات، نه در صنع او خلل، نه در تقدیر او حیل، نه در وصف او مثل، مقدّری لم یزل.

Худовандӣ бешарик ва беанбоз , подшоҳӣ беназир ва бениёз , на въд ӯ кизб на ном ӯ муҷоз , дар манъ бибаста ва дар ҷӯад ӯ ва аз , гуноҳ омрзасту маъюби навоз , доноӣ бе иллати тавоноӣ беҳиялат , танҳои беқиллат , густаронндаи миллат , хориҷ аз адад , сонеъ бекумуд , қиўм то абад , қуддус аз ҳасад , номаши латифу қиўму самад , лами яладу лами иўлду лами икни ?лаи кФўои аҳад .

خداوندی بی شریک و بی انباز، پادشاهی بی نظیر و بی نیاز، نه وعد او کذب نه نام او مجاز، در منع ببسته و در جود او و از، گناه آمرز است و معیوب نواز، دانای بی علت توانای بی حیلت، تنهای بی قلت، گستراننده ملت، خارج از عدد، صانع بی‌کمد، قیوم تا ابد، قدوس از حسد، نامش لطیف و قیّوم و صمد، لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد.

Худовандии раҳеи дори номдор , ки гӯшҳо кушодаи баном ӯ , дилҳо асири пайғом ӯ , муваҳҳиди афтода дар дом ӯ , муштоқи масти меҳр аз ҷом ӯ . Меҳрбонӣ ки дар олами бмҳрбонии худ ки чуну , умеди осӣону муфлисони бадв , даравишонро шодии ббқоءи ҷалол ӯ , манзилашон бар даргоҳ ӯ нишастанашон бар умеди висол ӯ , бӯданашон дар банди вФоء ӯ , роҳаташон бо ному нишону ёд ӯ .

خداوندی رهی دار نامدار، که گوشها گشاده بنام او، دلها اسیر پیغام او، موحّد افتاده در دام او، مشتاق مست مهر از جام او. مهربانی که در عالم بمهربانی خود که چنو، امید عاصیان و مفلسان بدو، درویشان را شادی ببقاء جلال او، منزلشان بر درگاه او نشستنشان بر امید وصال او، بودنشان در بند وفاء او، راحتشان با نام و نشان و یاد او.

Шайхи алислом Ансорӣ гуфт раҳмаи аллоҳ : « илоҳии як чанде биёади ту нозидми охири худро растхез гузидам , чун ман кист ки ин корро сзидм ? инам бас ки суҳбати ту арзидм ! илоҳӣ на ҷуз аз ёд ту диласт на ҷуз аз ёфт ту ҷон , пас бедил ва бе ҷони зиндагӣ чун тавон ? илоҳӣ ҷудо мондам аз ҷаҳонён , бонки чашмам аз ту тиҳӣ ва ту марои аён !

شیخ الاسلام انصاری گفت رحمه اللَّه: «الهی یک چندی بیاد تو نازیدم آخر خود را رستخیز گزیدم، چون من کیست که این کار را سزیدم؟ اینم بس که صحبت تو ارزیدم! الهی نه جز از یاد تو دلست نه جز از یافت تو جان، پس بی دل و بی جان زندگی چون توان؟ الهی جدا ماندم از جهانیان، بآنک چشمم از تو تهی و تو مرا عیان!

эй давлати дилу зиндагонии ҷон , нодир ёфта ёфтау нодидаи аён ! ёди ту миёни дил ва забонасту меҳри ту миёни сару ҷон . Ёфт ту рӯзаст ки худ барояд ногоҳон ! ёбанда ту на бшодии пардозад на бондҳон ! худовандо басар бар марои корӣ ки аз он иборат натавон .

ای دولت دل و زندگانی جان، نادر یافته یافته و نادیده عیان! یاد تو میان دل و زبانست و مهر تو میان سر و جان. یافت تو روزست که خود برآید ناگاهان! یابنده تو نه بشادی پردازد نه باندهان! خداوندا بسر بر مرا کاری که از آن عبارت نتوان.

Тамом кун бар мо корӣ бо худ ки аз ду гетии ниҳон » . Арбоби ҳикмати рост ки дарин оят ки аллоҳ гуфту қолўои атхзи аллоҳи влдои субҳонаи рамзӣ аҷабаст ки гуфтаанду латифаи некӯ , ва он латифа онаст ки дарин олам ҳар чаҳ роҳи он бФности аллоҳи онро тухмӣ падед карду халафии ниҳод , то навъи он дар ҷаҳон бимонад ва якборагӣ нест нашавад . Инаст ғарази куллӣ аз вуҷӯди фарзанд то навъ вай бимонад ,у падарро халаф шаваду насл мунқатиъ нагардад . На бинии аҷроми самовӣ чун шамсу қамару кавокибу амсоли он ки дар тзоъиФи рӯзгор то қиёмати роҳи он бФно нест лои ҷурми онро тухм насохт ва халаф наниҳод , ва бар хилофи он анвоъи набот ва зрўб ҳайвонаст ки чун фанои брўзгор дар он равонаст лои ҷурми тухму халаф аз зарурат онаст . Азинҷо маълум шавад ки худоиро ъзу ҷли фарзанд гирифтан сазо несту халаф ӯро бакор нест , ки ваии зиндаи исти боқӣу кирдигории доим , нақси фаноро буии роҳ нау офату заволро дар ҷалоли ваии ҷой на ,у айби нуқсон дар камоли ваии гнҷоӣ на , ҳамеша буд ва ҳамеша бошад , пас ӯро фарзанд чаҳ дрбоид ё чун сазад ? таъолии аллоҳи ани злки ълўои кбиро .

تمام کن بر ما کاری با خود که از دو گیتی نهان». ارباب حکمت راست که درین آیت که اللَّه گفت وَ قالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً سُبْحانَهُ رمزی عجب است که گفته‌اند و لطیفه نیکو، و آن لطیفه آنست که درین عالم هر چه راه آن بفناست اللَّه آن را تخمی پدید کرد و خلفی نهاد، تا نوع آن در جهان بماند و یکبارگی نیست نشود. اینست غرض کلی از وجود فرزند تا نوع وی بماند، و پدر را خلف شود و نسل منقطع نگردد. نه بینی اجرام سماوی چون شمس و قمر و کواکب و امثال آن که در تضاعیف روزگار تا قیامت راه آن بفنا نیست لا جرم آن را تخم نساخت و خلف ننهاد، و بر خلاف آن انواع نبات و ضروب حیوانست که چون فنا بروزگار در آن روانست لا جرم تخم و خلف از ضرورت آنست. ازینجا معلوم شود که خدای را عز و جل فرزند گرفتن سزا نیست و خلف او را بکار نیست، که وی زنده ایست باقی و کردگاری دائم، نقص فنا را بوی راه نه و آفت و زوال را در جلال وی جای نه، و عیب نقصان در کمال وی گنجای نه، همیشه بود و همیشه باشد، پس او را فرزند چه درباید یا چون سزد؟ تعالی اللَّه عن ذلک علوّا کبیرا.

Он гуҳ дар ҳуҷҷат биФзўд гуфт : бали ?лаи мо фии алсмоўоту алأрзи кули ?лаи қонтўни фарзанд ки май дрбоиди хизмати падарро май дрбоид ,у пуштӣ додану ёрӣ кардани вайро , чунонк раб алъзаҳ гуфту ҷаъли лаками ман أзўоҷкми Бенину ҳФдаҳ , ва низ падар ба нафаси худ комил нест ва аз ёрон мустағнӣ нест , ҳоҷат бадӣгарӣ дорад то фақру заъфи худ буи ҷабр кунад . Пас раби Алъоламин чаҳ ҳоҷат бФрзнд дорад ? ки на вайро фақраст то бксӣ ҷабр кунад , ва на аҷзаст то бадӣгарӣ ёрӣ гирад , ва он гуҳ бо бениёзӣ ӯ осмону замин ва ҳар чаҳ дараваст ҳамаи малик ва малик ӯст , ҳамаи банда ва раҳе ӯст , ҳамаи хидматкору тоъат дор ӯст , аммо тўъо ӯ карҳо ,у ҳўи алмшори илайҳи бқўлаҳи ъзу ҷл :у ллаҳи исҷди ман фии алсмоўоту алأрзи тўъо ва карҳо .

آن گه در حجت بیفزود گفت: بَلْ لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ کُلٌّ لَهُ قانِتُونَ فرزند که می‌درباید خدمت پدر را می‌درباید، و پشتی دادن و یاری کردن وی را، چنانک رب العزة گفت وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَزْواجِکُمْ بَنِینَ وَ حَفَدَةً، و نیز پدر به نفس خود کامل نیست و از یاران مستغنی نیست، حاجت بدیگری دارد تا فقر و ضعف خود بوی جبر کند. پس رب العالمین چه حاجت بفرزند دارد؟ که نه وی را فقرست تا بکسی جبر کند، و نه عجزست تا بدیگری یاری گیرد، و آن گه با بی نیازی او آسمان و زمین و هر چه دروست همه ملک و ملک اوست، همه بنده و رهی اوست، همه خدمتکار و طاعت دار اوست، امّا طوعا او کرها، و هو المشار الیه بقوله عز و جل: وَ لِلَّهِ یَسْجُدُ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ کَرْهاً.

Қавлаи таъолии إнои أрслноки болҳқ . . . Алоиаҳ . . . Дар рӯзгори фатрати миёни рафъи исоу беъсати Мустафои ъалиҳумо ассаломи шашсад сол ва бист сол бигузашт ки ҳеҷ пайғомбар бхлқ наомад , ҷаҳони ҳамаи куфри гирифтау зулмати бидъату ғубори фитна дар олами печидау дарёии залолати бмўҷи омада , дар ҳар кунҷии санамӣ , дар ҳар сина аз ширки рақамӣ , дар ҳар миёни зуннорӣ , дар ҳар хонаи байти алнорӣ , ҳар касе худро сохтаи маъбудӣ , яке овехтаи ҳаҷарӣ , яке парастандаи шаҷарӣ , яке бмъбўди гирифтаи шамсӣу қамарӣ . Кас надонист ки байъ ва никоҳ чист , на зкоаҳ ва на сидқот , ва на ҷиҳод ва на ғазавот , на ҳаҷу савму салоа , ҳама бо фасоду саффоҳи алифи гирифта , бар риёу нифоқи ҷамъ шуда , феъли эшон бҳираҳу соибаҳ , ҳаҷи эшон ?мукуау тасаддӣа , қуръони эшон шеър , ахбори эшон саҳар , одати эшон дар хок кардани духтарону ббридни насаб аз писарон . Андар рӯй замин кас набӯд ки аз ягонагии офаридагори огоҳ буд , ё аз сунъи вай бо хабар буд , ё аз дайни вай бар асар буд . Подшоҳи бузургвори бандаи навози корсози бФзлу лутфи худ назари раҳмат бъолм кард , ки бахшоянда бар бандагонасту меҳрбон баришонаст , аз ҳамаи олами ҳайвони баргузед , ва аз ҳайвони одимони баргузед , ва аз одамиёни оқилони баргузед , ва аз оқилони муъминони баргузед , ва аз муъминони пайғомбарони баргузед ва аз пайғомбарони Мустафои си баргузед ки Сайиди пиғомбронст ,у хотами эшон , қутби ҷаҳон , моҳи тобон , зини замину чароғи осмон , қршии табор ,у хуррами рӯзгор , сулаймонии ҷалол , Юсуфии ҷамоли нигоштау навохтаи зўи алҷлол , баргузеди ин меҳтарроу брсўлӣ бхлқ фиристоду раҳмати ҷаҳонёнро ва навохт бандагонро ,у бойени беъсати миннат бар ваии ниҳод ва гуфт : إнои أрслноки болҳқи бшироу нзироу хабар дурустаст аз Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?алау силам ки гуфт : « ани аллоҳ астФӣ кунона ман валади Исмоил ,у астФии қришо ман кунона ,у астФии ман Қурайш банӣ ҳошиму астФонии ман банӣ ҳошим »

قوله تعالی إِنَّا أَرْسَلْناکَ بِالْحَقِّ... الآیة... در روزگار فترت میان رفع عیسی و بعثت مصطفی علیهما السّلام ششصد سال و بیست سال بگذشت که هیچ پیغامبر بخلق نیامد، جهان همه کفر گرفته و ظلمت بدعت و غبار فتنه در عالم پیچیده و دریای ضلالت بموج آمده، در هر کنجی صنمی، در هر سینه از شرک رقمی، در هر میان زنّاری، در هر خانه بیت النّاری، هر کسی خود را ساخته معبودی، یکی آویخته حجری، یکی پرستنده شجری، یکی بمعبود گرفته شمسی و قمری. کس ندانست که بیع و نکاح چیست، نه زکاة و نه صدقات، و نه جهاد و نه غزوات، نه حج و صوم و صلاة، همه با فساد و سفاح الف گرفته، بر ریا و نفاق جمع شده، فعل ایشان بحیره و سایبه، حج ایشان مکا و تصدیة، قرآن ایشان شعر، اخبار ایشان سحر، عادت ایشان در خاک کردن دختران و ببریدن نسب از پسران. اندر روی زمین کس نبود که از یگانگی آفریدگار آگاه بود، یا از صنع وی با خبر بود، یا از دین وی بر اثر بود. پادشاه بزرگوار بنده نواز کارساز بفضل و لطف خود نظر رحمت بعالم کرد، که بخشاینده بر بندگانست و مهربان بریشان است، از همه عالم حیوان برگزید، و از حیوان آدیمان برگزید، و از آدمیان عاقلان برگزید، و از عاقلان مؤمنان برگزید، و از مؤمنان پیغامبران برگزید و از پیغامبران مصطفی ص برگزید که سید پیغامبرانست، و خاتم ایشان، قطب جهان، ماه تابان، زین زمین و چراغ آسمان، قرشی تبار، و خرّم روزگار، سلیمانی جلال، یوسفی جمال نگاشته و نواخته ذو الجلال، برگزید این مهتر را و برسولی بخلق فرستاد و رحمت جهانیان را و نواخت بندگان را، و باین بعثت منت بر وی نهاد و گفت: إِنَّا أَرْسَلْناکَ بِالْحَقِّ بَشِیراً وَ نَذِیراً و خبر درست است از مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم که گفت: «ان اللَّه اصطفی کنانة من ولد اسماعیل، و اصطفی قریشا من کنانة، و اصطفی من قریش بنی هاشم و اصطفانی من بنی هاشم»

Ва қоли беъсати ман хайри қурун банӣ одами қрнои Фқрно , ҳатто канти ман алқрни алзӣ кант манеҳ .

و قال بعثت من خیر قرون بنی آدم قرنا فقرنا، حتی کنت من القرن الذی کنت منه.

Ва ани ибни аббоси қоли ҷлси аноси ман асҳоби расӯли аллоҳи Фхрҷи смъҳми итзокрўн ,у қоли бъзҳми ани аллоҳи атхзи иброҳӣми хлило ,у қоли охири Мӯсои калимаи аллоҳи тклимо ,у қоли охири Фъисии калимаи аллоҳу рӯҳа ,у қоли охири одами астФоаҳи аллоҳи Фхрҷи слии аллоҳи алайҳу ?алау силаму қол « қади самъати кломкму ънҷбкми ани иброҳӣми халили аллоҳу ҳўи кзлк , ва Мӯсо наҷай аллоҳу ҳўи кзлк ,у исои рӯҳау клмтаҳу ҳўи кзлк ,у одами астФоаҳи аллоҳу ҳўи кзлк , алоу анои ҳабиби аллоҳу лои фахру анои ҳомили лўоءи алҳмди явми алқимаҳи таҳтаи одами Фмни дунау лои фахр ,у анои аввали шоФъу аввали мшФъи явми алқимаҳу лои фахр ,у анои аввали ман иҳрки ҳалқи алҷнаҳи ФиФтҳи аллоҳи лӣ , Фидхлниҳоу маъаии Фқроءи алмؤмнину лои фахр ,у анои акрами алаввалину алохрини алии аллоҳу лои фахр ,у анои аввали анноси хрўҷои азои бъсўо ,у анои қоӣдҳми азои вФдўоу анои хтибҳми азои анстўо ,у анои шФиъҳми азои ҳбсўо ,у анои мбшрҳми азои أӣсўои алкромаҳ ,у алмФотиҳи иўмӣзи бедии факсии ҳалаи ман ҳлли алҷнаҳ , сами أқўми ани ямини алърши лӣси аҳади ман алхлоӣқи иқўми злки алмқом ғайриӣ . »

و عن ابن عباس قال جلس اناس من اصحاب رسول اللَّه فخرج سمعهم یتذاکرون، و قال بعضهم انّ اللَّه اتخذ ابراهیم خلیلا، و قال آخر موسی کلمه اللَّه تکلیما، و قال آخر فعیسی کلمة اللَّه و روحه، و قال آخر آدم اصطفاه اللَّه فخرج صلّی اللَّه علیه و آله و سلم و قال «قد سمعت کلامکم و عنجبکم ان ابراهیم خلیل اللَّه و هو کذلک، و موسی نجی اللَّه و هو کذلک، و عیسی روحه و کلمته و هو کذلک، و آدم اصطفاه اللَّه و هو کذلک، الّا و انا حبیب اللَّه و لا فخر و انا حامل لواء الحمد یوم القیمة تحته آدم فمن دونه و لا فخر، و انا اوّل شافع و اوّل مشفع یوم القیمة و لا فخر، و انا اول من یحرّک حلق الجنة فیفتح اللَّه لی، فیدخلنیها و معی فقراء المؤمنین و لا فخر، و انا اکرم الاولین و الآخرین علی اللَّه و لا فخر، و انا اول الناس خروجا اذا بعثوا، و انا قائدهم اذا وفدوا و انا خطیبهم اذا انصتوا، و انا شفیعهم اذا حبسوا، و انا مبشّرهم اذا أئسوا الکرامة، و المفاتیح یومئذ بیدی فاکسی حلة من حلل الجنة، ثم أقوم عن یمین العرش لیس احد من الخلائق یقوم ذلک المقام غیری.»

Бҳкми онки ин хислатҳо ҷумлаи мавҳибат илоҳӣасту ътоءи раббонӣ , ва ҳеҷ чиз аз он касби башар на . Мустафо ъ гуфт :у лои фахр

بحکم آنک این خصلتها جمله موهبت الهی است و عطاء ربانی، و هیچ چیز از آن کسب بشر نه. مصطفی ع گفت: و لا فخر

Яъне ки на аз рӯй мафохират мегӯям ки он ҳамаи мавҳибат илоҳӣаст ва ҳеҷ аз он мктсб ман нест . Ва фахр ки кунанд бчизӣ кунанд ки мктсби худ буд на мавҳибати маҳз .

یعنی که نه از روی مفاخرت میگویم که آن همه موهبت الهی است و هیچ از آن مکتسب من نیست. و فخر که کنند بچیزی کنند که مکتسب خود بود نه موهبت محض.

Қавлаи таъолии аллазӣнаи отиноҳми алкитоби итлўнаҳи ҳақи таловатаи ҳақ таловат онаст ки қуръон хуоне бисӯзу ниёзу сФоءи дилу эътиқоди пок , бзбони зокиру бадали муътақид ,у бҷони софӣ , забон дар зикру дил дар ҳузну ҷон бо меҳр , забони бовафоу дили босафоу ҷон бо ҳаё , забон дар кору дил дар розу ҷон дар ноз .

قوله تعالی الَّذِینَ آتَیْناهُمُ الْکِتابَ یَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ حق تلاوت آنست که قرآن خوانی بسوز و نیاز و صفاء دل و اعتقاد پاک، بزبان ذاکر و بدل معتقد، و بجان صافی، زبان در ذکر و دل در حزن و جان با مهر، زبان باوفا و دل باصفا و جان با حیا، زبان در کار و دل در راز و جان در ناز.

Пер тариқат гуфт : « банда дар зикр баҷое расад ки забон дар дил бирасад ,у дил дар ҷон бирасаду ҷон дар сар бирасаду сар дар нур бирасад , дили Фо забон гуяд хомӯши ҷони Фо дил гуяд хомӯши сари Фо ҷон гуяд хомӯш ! аллоҳ Форҳӣ гуяд бандаи ман дайр буд то ту мигФтӣ акнӯн ман мегӯям ва ту май нюаш ! » .

پیر طریقت گفت: «بنده در ذکر بجایی رسد که زبان در دل برسد، و دل در جان برسد و جان در سرّ برسد و سر در نور برسد، دل فا زبان گوید خاموش جان فا دل گوید خاموش سر فا جان گوید خاموش! اللَّه فارهی گوید بنده من دیر بود تا تو میگفتی اکنون من میگویم و تو می‌نیوش!».