Қавлаи таъолӣ : Фозкрўнии أзкркм . . . Мустафо гуфт дар тафсири ин ояти иқўли аллоҳи ъзу ҷли азкрўнӣ ё мъшри алъбоди бтоътии азкркми бмғФртӣ аллоҳ мегуяд ъзи ҷалолаи рҳикони ман : марои тоъат дор бошед ва бандагӣ кунед то шуморо биёмурзам . Аз ӣнҷо гуфт Мустафои с ҳар ки худоиро ъзу ҷл тоъат дорад ва бандагӣ кунад , ва фармонҳои вайро пеш шавад , аз ҷумлаи зокронст , агар чаҳ намози навофилу рӯзаи ттўъу таловати қуръон камтар кунад . Ва ҳар ки нофармон шавад ва тоъат надорад аз ҷумла фаромӯш коронаст , агар чаҳ намоз бисёр кунад ва рӯза дорад ва қуръон хонд , пас ҳақиқати зикри тоъати дористу ҳасани кирдор , на оростани сухану муҷарради гуфтор . Муфассирон дар тафсири ин ояти ҳамин маънӣ гуфтаанд дар лафзҳои мухталиф , ботФоқи маъонии Фозкрўнии أзкркми маро ёд доред ва ёд кунед бозодӣ кардани некӯу парастиши пок , то ёд кунам шуморо бподоши некӯ ,у афзӯнии неъмат . Маро ёд кунед дар сарои меҳнати бзбони Фоқт , аз сари зиллат , бсдқу иродат , бар бисоти муҷоҳидат , то ман шуморо ёд кунам дар сарои қурбат , бзбони аноят аз сари риоят , бсдқи ҳидоят , бар бисоти мкошФт , маро ёд кунед бар бисоти хизмат , дар айёми ғурбат , дар мушоҳидаи миннат , бар тарки одат , миёни шарму ҳурмат , то ман шуморо ёд кунам бар бисоти зулфат , дар айёми мшоҳдт , миёни инбисоту руят , Фозкрўнии болтоъоти азкркми болмъоФот , Фозкрўнии болмўоФқоти азкркми болкромот , Фозкрўнии болдъоءи азкркми болътоء , Фозкрўнии фии алнъмаҳу алрхоءи азкркми фии алшдаҳу алблоء , Фозкрўнии бқтъи алълоӣқи азкркми бнъти алҳқоӣқ , Фозкрўнии ман ҳайси антм , азкркми ман ҳайси ано ,у лзкри аллоҳи Акбар . Қоли алосмъии раъйати аъробёи болмўқФи иқўли илоҳӣ ! аҷати алики алосўоти бзрўби аллғот , исӣлўнки алҳоҷот ,у ҳоҷатии алики ан тзкрнӣ ъанд алблоءи азои нсинии аҳли алднё . Ва қоли Сафёни бен ъиинаҳи блғнои ани аллоҳи субҳонаи қоли аътити ибодии молўои атийяти Ҷабраилу Микоили канти қади аҷзлти лҳмо , қиллати азкрўнии азкркм ,у қиллати лмўсии қул ллзлмаҳи лои тзкрўнӣ , фонии азкри ман зкрнӣ ,у ани зикрии аёҳми ани алънҳми бмўсӣ ваҳй омад ки эй Мӯсои золимонро гӯй то маро ёд накунанд ки агар эшон маро ёд кунанд ман эшонро бтрду лаънат ёд кунам , чунон ки чун муъминони маро ёд кунанд ман эшонро брҳмту мағфират ёд кунам . Садӣ азинҷо гуфт дар тафсири ояти лӣси ман абдии зикри аллоҳи алои зикраи лои изкраҳи муъмини алои зикраи болрҳмаҳу лои изкраҳи кофари алои зикраи бъзоб . Ва расӯли худоиро пурседанд ки аз корҳо чаҳ фозилтар ва аз кирдорҳо чаҳ некӯтар ? гуфт онки бимирӣу забонат тар бошад бзкри худои ъзу ҷл , он гуҳ гуфт хабар кунам шуморо ки беҳтарини аъмоли шумоу пазируфтау писандидатарин он бнздики худованди шумо ,у ончӣ беҳтараст аз зару сими бсдқаҳ додан , ва аз ҷиҳод кардан бо душманон дайн чист ? гуфтанд он чист ё расӯли аллоҳ ? гуфт зикри худои ъзу ҷл ва аз зикрҳо ҳеҷ чиз нест фозилтар аз қуръони хондан , хосса дар намоз чунонк Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам гуфт : « қроءаҳи алқуръони фии алслоаҳи афзали ман алқроءаҳи бғири алслоаҳу қроءаҳи алқуръони бғири алслоаҳи афзали ман аззикру аззикри афзали ман алсдқаҳу алсдқаҳи афзали ман алсёму алсёми ҷинаи ман алнор ,у лои қавли алои баъамал ,у лои қавлу лои амали алои буния ,у лои қавлу лои амалу лои неа , алои бособаҳи алснаҳ .
قوله تعالی: فَاذْکُرُونِی أَذْکُرْکُمْ... مصطفی گفت در تفسیر این آیت یقول اللَّه عز و جل اذکرونی یا معشر العباد بطاعتی اذکرکم بمغفرتی اللَّه میگوید عزّ جلاله رهیکان من: مرا طاعت دار باشید و بندگی کنید تا شما را بیامرزم. از اینجا گفت مصطفی ص هر که خدای را عز و جل طاعت دارد و بندگی کند، و فرمانهای وی را پیش شود، از جمله ذاکرانست، اگر چه نماز نوافل و روزه تطوع و تلاوت قرآن کمتر کند. و هر که نافرمان شود و طاعت ندارد از جمله فراموش کارانست، اگر چه نماز بسیار کند و روزه دارد و قرآن خواند، پس حقیقت ذکر طاعت داریست و حسن کردار، نه آراستن سخن و مجرد گفتار. مفسران در تفسیر این آیت همین معنی گفتهاند در لفظهای مختلف، باتفاق معانی فَاذْکُرُونِی أَذْکُرْکُمْ مرا یاد دارید و یاد کنید بآزادی کردن نیکو و پرستش پاک، تا یاد کنم شما را بپاداش نیکو، و افزونی نعمت. مرا یاد کنید در سرای محنت بزبان فاقت، از سر ذلّت، بصدق و ارادت، بر بساط مجاهدت، تا من شما را یاد کنم در سرای قربت، بزبان عنایت از سر رعایت، بصدق هدایت، بر بساط مکاشفت، مرا یاد کنید بر بساط خدمت، در ایام غربت، در مشاهده منت، بر ترک عادت، میان شرم و حرمت، تا من شما را یاد کنم بر بساط زلفت، در ایام مشاهدت، میان انبساط و رؤیت، فاذکرونی بالطاعات اذکرکم بالمعافات، فاذکرونی بالموافقات اذکرکم بالکرامات، فاذکرونی بالدعاء اذکرکم بالعطاء، فاذکرونی فی النعمة و الرخاء اذکرکم فی الشدة و البلاء، فاذکرونی بقطع العلائق اذکرکم بنعت الحقائق، فاذکرونی من حیث انتم، اذکرکم من حیث انا، و لذکر اللَّه اکبر. قال الاصمعی رأیت اعرابیا بالموقف یقول الهی! عجت الیک الاصوات بضروب اللغات، یسئلونک الحاجات، و حاجتی الیک ان تذکرنی عند البلاء اذا نسینی اهل الدنیا. و قال سفیان بن عیینه بلغنا ان اللَّه سبحانه قال اعطیت عبادی مالوا عطیت جبرئیل و میکائیل کنت قد اجزلت لهما، قلت اذکرونی اذکرکم، و قلت لموسی قل للظلمة لا تذکرونی، فانی اذکر من ذکرنی، و ان ذکری ایاهم ان العنهم بموسی وحی آمد که ای موسی ظالمان را گوی تا مرا یاد نکنند که اگر ایشان مرا یاد کنند من ایشان را بطرد و لعنت یاد کنم، چنان که چون مؤمنان مرا یاد کنند من ایشان را برحمت و مغفرت یاد کنم. سدی ازینجا گفت در تفسیر آیت لیس من عبدی ذکر اللَّه الّا ذکره لا یذکره مؤمن الّا ذکره بالرحمة و لا یذکره کافر الا ذکره بعذاب. و رسول خدای را پرسیدند که از کارها چه فاضلتر و از کردارها چه نیکوتر؟ گفت آنک بمیری و زبانت تر باشد بذکر خدای عز و جل، آن گه گفت خبر کنم شما را که بهترین اعمال شما و پذیرفته و پسندیده ترین آن بنزدیک خداوند شما، و آنچه بهتر است از زر و سیم بصدقه دادن، و از جهاد کردن با دشمنان دین چیست؟ گفتند آن چیست یا رسول اللَّه؟ گفت ذکر خدای عزّ و جل و از ذکرها هیچ چیز نیست فاضلتر از قرآن خواندن، خاصه در نماز چنانک مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گفت: «قراءة القرآن فی الصّلاة افضل من القراءة بغیر الصلاة و قراءة القرآن بغیر الصّلاة افضل من الذکر و الذکر افضل من الصدقة و الصدقة افضل من الصیام و الصیام جنّة من النّار، و لا قول الا بعمل، و لا قول و لا عمل الا بنیّة، و لا قول و لا عمل و لا نیة، الّا باصابة السّنّة.
Сами қоли таъолӣ :у ашкрўои лӣу лои ткФрўни бшкр неъмат фармуд ва аз куфрон наҳй кард , ва ҳар чанд ки аз рӯй зоҳир ҳар ду яксонаст аммо аз рӯй маънӣ дар ҷамъи миёни ин ду калима Фоиднӣ некӯаст , ва он онаст ки то касеро ва ҳам науфтад ки шукри неъмати бмқтзии амри мутлақи як бор беш нест , бал ки ҳар соъатӣ ва ҳар лҳзтии шукри манъам воҷибаст , ки агар шукр накунӣ куфрон бошад ва ин манеҳӣаст ки мегуяду лои ткФрўн ё أиҳои аллазӣнаи омнўо . . . . Алоиаҳ . . . Мегуяд эй гиравидагон : астъинўои болсбру алслоаҳ ёрӣ ҷӯйед бар растан аз оташ , ва расӣдан ба пирӯзии бадви чизи бшкибоиӣу бнмоз ки дар намоз шифоаст ва дар шикебеи фараҷ , Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам гуфт : алсбри мифтоҳи алФрҷ ,у фии алслоаҳи шФоء »
ثم قال تعالی: وَ اشْکُرُوا لِی وَ لا تَکْفُرُونِ بشکر نعمت فرمود و از کفران نهی کرد، و هر چند که از روی ظاهر هر دو یکسانست امّا از روی معنی در جمع میان این دو کلمه فایدنی نیکوست، و آن آنست که تا کسی را و هم نیفتد که شکر نعمت بمقتضی امر مطلق یک بار بیش نیست، بل که هر ساعتی و هر لحظتی شکر منعم واجب است، که اگر شکر نکنی کفران باشد و این منهی است که میگوید وَ لا تَکْفُرُونِ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا.... الآیة... میگوید ای گرویدگان: اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ یاری جویید بر رستن از آتش، و رسیدن به پیروزی بدو چیز بشکیبایی و بنماز که در نماز شفا است و در شکیبایی فرج، مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گفت: الصّبر مفتاح الفرج، و فی الصّلاة شفاء»
Ва гуфтаанд дар маънии оят ( астъинўои болсбри алии алслўот ) ёрӣ ҷӯйед бар тмҳиси гуноҳони хеш ,у куффорати он бсбр кардан дар адоءи Фроӣзу хосса дар намоз , ки он борӣ гаронасту кории азим , чунонк раб алъзаҳ гуфту إнҳои лкбираҳи إлои алии алхошъини Мустафо ъ маози ҷабалро гуфт он гуҳ ки аз вай савол кард ҳдснии баъамали идхлнии алҷнаҳу лои асأлки ани шайъи ءи ғайра
و گفتهاند در معنی آیت (استعینوا بالصبر علی الصلوات) یاری جویید بر تمحیص گناهان خویش، و کفارت آن بصبر کردن در اداء فرائض و خاصه در نماز، که آن باری گران است و کاری عظیم، چنانک رب العزة گفت وَ إِنَّها لَکَبِیرَةٌ إِلَّا عَلَی الْخاشِعِینَ مصطفی ع معاذ جبل را گفت آن گه که از وی سؤال کرد حدّثنی بعمل یدخلنی الجنة و لا اسألک عن شیء غیره
Фқоли слии аллоҳи алайҳу ?алау силами бахи бах ! лақади сأлти ани азиму анаи лисири алии ман ?ераади аллоҳи болхир , сами қол « тؤмни биллоҳу алиўми алохру тақӣами алслоаҳу тааббуди аллоҳи вҳдаҳи лои тшрк ба шиӣо
فقال صلّی اللَّه علیه و آله و سلم بخ بخ! لقد سألت عن عظیم و انه لیسیر علی من اراد اللَّه بالخیر، ثم قال «تؤمن باللَّه و الیوم الآخر و تقیم الصلاة و تعبد اللَّه وحده لا تشرک به شیئا
Пас баён кард ки собиронро чаҳ савобаст эшон ки бори аҳкоми шаръи кашанд ,у Фроӣз ҳақ гузоранд , Фқол .
پس بیان کرد که صابران را چه ثواب است ایشان که بار احکام شرع کشند، و فرائض حق گزارند، فقال.
إни аллоҳи маъа алсобрин гуфт ман ки худовандам бо эшонам бҳФзу риояту аноят , асҳбҳму аҳФзҳму أтўлоҳму амтъҳм .
إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ گفت من که خداوندم با ایشانم بحفظ و رعایت و عنایت، اصحبهم و احفظهم و أتولّاهم و امتعهم.
Ва лои тқўлўои лмни иқтли фии сиблати аллоҳи أмўоти алоиаҳ . . . Сабаби нузули ин ояти он буд ки рӯзи бадари чаҳордаҳи марди мусулмон кушта шуданд , шаш аз муҳоҷирон буданд ва ҳашт аз ансор , мардумон мегуфтанд эшонро ки фалони мард ,у фалони мард , Наими дунё аз ваии бгшт , раб Алъоламин гуфт магӯӣед чунин ! ки эшон мурдагон наанд балки зндгоннди бнздики худованди эшон , шодону нозон , таому шароби биҳишт беҳисоб боишон мерасаду локини шумо нмидонид . Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам гуфт « ани арвоҳи алшҳдоءи фии аҷўоФи тайри Хизри тсрҳи фии смори алҷнаҳу тшрби ман анҳорҳо ,у тأўии боллили илои қнодили ман нури муъаллақаи болърш »
وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ یُقْتَلُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْواتٌ الآیة... سبب نزول این آیت آن بود که روز بدر چهارده مرد مسلمان کشته شدند، شش از مهاجران بودند و هشت از انصار، مردمان میگفتند ایشان را که فلان مرد، و فلان مرد، نعیم دنیا از وی بگشت، رب العالمین گفت مگویید چنین! که ایشان مردگان نهاند بلکه زندگانند بنزدیک خداوند ایشان، شادان و نازان، طعام و شراب بهشت بی حساب بایشان میرسد و لکن شما نمیدانید. مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گفت «انّ ارواح الشهداء فی اجواف طیر خضر تسرح فی ثمار الجنة و تشرب من انهارها، و تأوی باللیل الی قنادیل من نور معلّقة بالعرش»
Мари расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силами явми аҳади алии мсъби бен ъмиру ҳўи мақтӯл , ФўқФи алайҳу дуои ?ла , сами қрأи ман алмؤмнини риҷоли сдқўои мо ъоҳдўои аллоҳи алайҳ . сам
مرّ رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و سلم یوم احد علی مصعب بن عمیر و هو مقتول، فوقف علیه و دعا له، ثم قرأ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ. ثم
Қоли слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « ани расӯли аллоҳи ишҳди ани ҳؤлоء шуҳадоъ ъанд аллоҳи явми алқимаҳи Фотўҳму зрўҳму слмўои алайҳим , Фўи алзии нафасии бедаи лои ислми алайҳими аҳади илои явми алқимаҳи алои рдўои алайҳи ирзқўни ман смори алҷнаҳ ва туҳафҳо . »
قال صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم «انّ رسول اللَّه یشهد انّ هؤلاء شهداء عند اللَّه یوم القیمة فاتوهم و زروهم و سلّموا علیهم، فو الّذی نفسی بیده لا یسلّم علیهم احد الی یوم القیمة الا ردّوا علیه یرزقون من ثمار الجنة و تحفها.»
Ва қоли слии аллоҳи алайҳу ?алау силами иътии алшҳиди сет хисол ъанд аввали қатраи ман дама , икФри анҳу кули хтиӣаҳ ,у ирии мақъадаи ман алҷнаҳ ,у изўҷи ман алҳўри алъайн ,у иؤмни ман алФзъи алокбр ва ман азоби алқбр ,у иҳлии ҳиллӣаи алоямон . Ва ани инси қоли баъс алнабӣ слии аллоҳи алайҳу ?алау силами сиррӣаи Фқтлўоу ани Ҷабраили أтӣ алнабӣ Фохбраҳи анҳми қади лқўои рбҳми ъзу ҷли фарзии анҳуаму арзоҳм . Қоли инси кнои нқрأ оё блғўои қўмнои анои қади лқинои рбнои фарзии ъноу арзоно
و قال صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم یعطی الشهید ست خصال عند اوّل قطرة من دمه، یکفّر عنه کل خطیئة، و یری مقعده من الجنة، و یزوّج من الحور العین، و یؤمن من الفزع الاکبر و من عذاب القبر، و یحلّی حلیة الایمان. و عن انس قال بعث النبی صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم سرّیة فقتلوا و انّ جبرئیل أتی النبی فاخبره انهم قد لقوا ربهم عز و جل فرضی عنهم و ارضاهم. قال انس کنّا نقرأ آیا بلّغوا قومنا انا قد لقینا ربنا فرضی عنّا و ارضانا
Агар касе гуяд ки ин шаҳидон агар зндгоннду мртзқон пас чунаст ки дар ҷсти эшон тасарруф нест ,у зиндагонро тасарруф ҷст бошад лои маҳола ? ҷавоб онаст ки на ҳар ки дар ҷсти вай тасарруф нест мурда буд , на бинӣ ки мардум дар хоб шавад ва дар ҷсти вай тасарруф намонаду вай мурда нест ? ва кас бошад ки дар хоб чизе бинад ки аз он андӯҳгин шавад , ва бошад ки аз хоби даройад ва ҳануз он бақиятаи андӯҳ бо вай буд , то бадоне ки дар он ҳол зиндааст агар чаҳ мутасарриф нест , ҳамчунин арвоҳи шуҳадо ҷоӣзаст ки аз аҷсоми эшон мФорқт гирад , ва он гуҳи бнздик худованд бошад на мурда , пас эшонро аз ин ҷиҳат мурда набояд гуфт балки шаҳид бояд гуфт , аз онки ваии бнздики худоӣ зиндааст ва рӯзӣ мехӯрд чунонк гуфт бал أҳёء ъанд рбҳми ирзқўну биҷои хеши шарҳи он бтмомӣ гуфта шавад ани шоءи аллоҳ .
اگر کسی گوید که این شهیدان اگر زندگانند و مرتزقان پس چونست که در جثت ایشان تصرف نیست، و زندگان را تصرف جثت باشد لا محاله؟ جواب آنست که نه هر که در جثت وی تصرف نیست مرده بود، نه بینی که مردم در خواب شود و در جثت وی تصرف نماند و وی مرده نیست؟ و کس باشد که در خواب چیزی بیند که از آن اندوهگین شود، و باشد که از خواب درآید و هنوز آن بقیت اندوه با وی بود، تا بدانی که در آن حال زنده است اگر چه متصرف نیست، همچنین ارواح شهدا جائز است که از اجسام ایشان مفارقت گیرد، و آن گه بنزدیک خداوند باشد نه مرده، پس ایشان را از این جهت مرده نباید گفت بلکه شهید باید گفت، از آنک وی بنزدیک خدای زنده است و روزی میخورد چنانک گفت بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ و بجای خویش شرح آن بتمامی گفته شود ان شاء اللَّه.
Ва лнблўнкми алоиаҳ . . . Алнўни фӣаи ллтأкид ,у алломи ҷавоби қисми мҳзўФи алии тақдиру аллоҳи лнблўнкм эй лнъомлнкми муомилаи алмхтбр , гуфт бо шумо он мъомлт кунем ки касе ки озмоиш кунад бшии ءи ман алхўФу алҷўъи алии тақдир , шофиӣ гуфт ин хавфи бим душманаст дар ғзо , ва ин гуруснагии рӯзаи моҳ рамазонаст ва ин кост аз моли зкоаҳи сомит , ва ин кост аз тани озод кардани бардагон , ва ин кост аз миваи садақаи хурмоу ангур ва гуфтаанд ки ҷўъи он қаҳтаст ки аҳли Маккаро ҳафт соли расида буд . Ва нақси ман алأмўоли он буд ки молу неъмат аз даст эшон бишуд . Ва алأнФси беморӣу перӣ ва маргаст . Ва алсмроти марги фарзандон ки фарзандро самара дил хонанд злк
وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ الآیة... النون فیه للتأکید، و اللام جواب قسم محذوف علی تقدیر و اللَّه لنبلونّکم ای لنعاملنّکم معاملة المختبر، گفت با شما آن معاملت کنیم که کسی که آزمایش کند بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ علی تقدیر، شافعی گفت این خوف بیم دشمن است در غزا، و این گرسنگی روزه ماه رمضان است و این کاست از مال زکاة صامت، و این کاست از تن آزاد کردن بردگان، و این کاست از میوه صدقه خرما و انگور و گفتهاند که جوع آن قحط است که اهل مکه را هفت سال رسیده بود. وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ آن بود که مال و نعمت از دست ایشان بشد. وَ الْأَنْفُسِ بیماری و پیری و مرگ است. وَ الثَّمَراتِ مرگ فرزندان که فرزند را ثمره دل خوانند ذلک
Фии қавлаи слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « азои моти валади алъбди қоли аллоҳи лмлоӣктаҳи أи қбзтми валади абдӣ ?
فی قوله صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم «اذا مات ولد العبد قال اللَّه لملائکته أ قبضتم ولد عبدی؟
Фиқўлўни нъм . Фиқўли أи қбзтми самараи фуода ? Фиқўлўни нъми Фиқўли мо зои қоли абдӣ ? Фиқўлўни ҳмдку астрҷъи Фиқўли абнўои лъбдии битои фии алҷнаҳу смўаҳи байти алҳмд .
فیقولون نعم. فیقول أ قبضتم ثمرة فؤاده؟ فیقولون نعم فیقول ما ذا قال عبدی؟ فیقولون حمدک و استرجع فیقول ابنوا لعبدی بیتا فی الجنة و سمّوه بیت الحمد.
Ва абтлоءи эшон бойен чанд чиз аз баҳри он буд ки то чун пасинён шунаванд зӯдтар ба пазируфтани дайну атбоъ саҳоба даройанд , ки гӯйанд агар на ин дайни ҳақ будӣу ҳуҷҷати он равшани эшон барин балоҳо ва мусӣбатҳо бо ин дайн сабр накардандӣ , пас он эшонро чун бурҳонӣ бошад , бад-ӣни ҳақ дар оянду атбоъ саҳоба кунанд . Он гуҳи Мустафоро гуфту башари алсобрини аллазӣнаи إзои أсобтҳми мсибаҳи қолўо . . . эй меҳтар ! ин шикебёнро бар он мусӣбатҳо ва меҳнатҳо бишорати даҳ , онон ки чун мусӣбатӣ боишон расад гӯйанд : إнои ллаҳу إнои إлиаҳи роҷъўни анои ллаҳ эй нҳну амўолнои ллаҳи ъбидоу малико , иФъли фӣҳо мо ишоءу إнои إлиаҳи роҷъўн эй мақруни болбъси баъди аламути Фоллаҳи таъолии қодири алайҳ . Анои ллаҳ иқрораст ббъс ва нашӯру савобу уқоб , ки аллоҳи бон қодираст ва онро тавоноу бони доно .
و ابتلاء ایشان باین چند چیز از بهر آن بود که تا چون پسینیان شنوند زودتر به پذیرفتن دین و اتباع صحابه درآیند، که گویند اگر نه این دین حق بودی و حجت آن روشن ایشان برین بلاها و مصیبتها با این دین صبر نکردندی، پس آن ایشان را چون برهانی باشد، بدین حق در آیند و اتباع صحابه کنند. آن گه مصطفی را گفت وَ بَشِّرِ الصَّابِرِینَ الَّذِینَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِیبَةٌ قالُوا... ای مهتر! این شکیبایان را بر آن مصیبتها و محنتها بشارت ده، آنان که چون مصیبتی بایشان رسد گویند: إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ انّا للَّه ای نحن و اموالنا للَّه عبیدا و ملکا، یفعل فیها ما یشاء وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ ای مقرون بالبعث بعد الموت فاللّه تعالی قادر علیه. انّا للَّه اقرار است ببعث و نشور و ثواب و عقاب، که اللَّه بآن قادر است و آن را توانا و بآن دانا.
Қол алнабӣ « ман астрҷъ ъанд алмсибаҳи ҷабри аллоҳи мусӣбатау аҳсани ъқбоаҳу ҷаъли ?лаи хулафои солҳои ирзоаҳ »
قال النبی «من استرجع عند المصیبة جبّر اللَّه مصیبته و احسن عقباه و جعل له خلفا صالحا یرضاه»
Ва қоли мо ман мусалламу лои мусалламаи исоби бмсибаҳи Фзкри мсибаҳу ани қадами аҳдҳо Фиҳдси лҳои астрҷоъо , алои аҳдси аллоҳи ?лау эътоа мисли савобҳо явми асиби баҳо .
و قال ما من مسلم و لا مسلمة یصاب بمصیبة فذکر مصیبة و ان قدم عهدها فیحدث لها استرجاعا، الّا احدث اللَّه له و اعطاه مثل ثوابها یوم اصیب بها.
Ва қоли ъкрмаҳи тФии Сироҷ алнабӣ слии аллоҳи алайҳу ?алау силами Фқоли إнои ллаҳу إнои إлиаҳи роҷъўни Фқил ё расӯли аллоҳи أи мсибаҳи ҳай ? қоли нъм ! кули шайъи ءи иؤзии алмؤмни Фҳўи ?лаи мсибаҳ .
و قال عکرمة طفئ سراج النبی صلی اللَّه علیه و آله و سلّم فقال إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ فقیل یا رسول اللَّه أ مصیبة هی؟ قال نعم! کل شیء یؤذی المؤمن فهو له مصیبة.
Ва қоли арбъ ман кун фӣа банӣ ?лаи байти фии алҷнаҳ : алмътсми балои илоҳи алои аллоҳи лои ишки фӣҳо , ва ман азои амали ҳасанаи сртаҳу ҳамди аллоҳи алайҳо ,у азои амали сиӣаҳи соءтаҳу астғФри аллоҳи минҳо ,у азои исобатаи мсибаҳи қоли إнои ллаҳу إнои إлиаҳи роҷъўн .
و قال اربع من کنّ فیه بنی له بیت فی الجنة: المعتصم بلا اله الا اللَّه لا یشک فیها، و من اذا عمل حسنة سرّته و حمد اللَّه علیها، و اذا عمل سیئة ساءته و استغفر اللَّه منها، و اذا اصابته مصیبة قال إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ.
Пас эшонро ваъда дод ки агар дар мусӣбатҳо сабр кунанд ва ҷазаъ накунанд ва астрҷоъ гӯйанд , бар эшонаст аз худованди эшон на як раҳмат балки раҳматҳо , пас якдигар , азин ҷиҳати салавот бҷмъ гуфт .
پس ایشان را وعده داد که اگر در مصیبتها صبر کنند و جزع نکنند و استرجاع گویند، بر ایشانست از خداوند ایشان نه یک رحمت بلکه رحمتها، پس یکدیگر، ازین جهت صلوات بجمع گفت.
أўлӣки алайҳими салавоти ман рбҳму раҳмау أўлӣки ҳам алмҳтдўну салоа раҳматасту сноءи некӯ ,у раҳмати худованд бар бандагон фаровонасту вуҷӯҳи он бисёр дъоءи эшон иҷобат мекунад , ва бар тоъати андаки сипос дорӣ мекунад ,у рӯзии фарох боишон май расонад ,у баракат дар маош ва дар зиндагонӣ мекунад , ва дар ҳоли дармондагӣу бечорагӣу беморӣу дарвешӣ фарёд мерасад , ва бар душманон нусрат медиҳад ,у тавфиқи тоъату равшанои маърифат ва ҳидоят медиҳад . Инаст ки раб алъзаҳ гуфту أўлӣки ҳам алмҳтдўни қили ҳам алмҳтдўни алиўми ило алҳақу алсўоб ,у ғдои илои алҷнаҳу алсўоби умри хитоб чун ин оят бар хондӣ гуфтӣ нъми алъдлону неъмати алълоўаҳ , ании болъдлини аўлӣки алайҳими салавоти ман рбҳму раҳма ,у болълоўаҳи қавлау أўлӣки ҳам алмҳтдўн
أُولئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ و صلاة رحمت است و ثناء نیکو، و رحمت خداوند بر بندگان فراوانست و وجوه آن بسیار دعاء ایشان اجابت میکند، و بر طاعت اندک سپاس داری میکند، و روزی فراخ بایشان میرساند، و برکت در معاش و در زندگانی میکند، و در حال درماندگی و بیچارگی و بیماری و درویشی فریاد میرسد، و بر دشمنان نصرت میدهد، و توفیق طاعت و روشنایی معرفت و هدایت میدهد. اینست که رب العزة گفت وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ قیل هم المهتدون الیوم الی الحق و الصواب، و غدا الی الجنة و الثواب عمر خطاب چون این آیت بر خواندی گفتی نعم العدلان و نعمت العلاوة، عنی بالعدلین اولئک علیهم صلوات من ربهم و رحمة، و بالعلاوة قوله وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ