Қавлаи таъолӣ : Фозкрўнии أзкркм . . . Алоиаҳ . . . Инаст ёди дӯсти меҳрбон , осоиши дилу ғзоءи ҷон , ёдӣ ки гӯйасту инсаши чавгон , мураккаб ӯ шавқу меҳр ӯ майдон , гул ӯ сӯзу маърифат ӯ бӯстон , ёдӣ ки ҳақ дар он пайдо , бҳқиқти ҳақи пайваста аз башарияти ҷудо , ёдӣ ки дарахти тавҳидро обишхураст дӯстии ҳақи мари онро мива ва бараст . Инаст ки раб Алъоламин гуфт лои изоли алъбди изкрнӣу азкраҳ ҳатто ъшқнӣу ъшқтаҳ . Ин на он ёд забонаст ки ту доне , ки он дар дарун ҷонаст .

قوله تعالی: فَاذْکُرُونِی أَذْکُرْکُمْ... الآیة... اینست یاد دوست مهربان، آسایش دل و غذاء جان، یادی که گوی است و انسش چوگان، مرکب او شوق و مهر او میدان، گل او سوز و معرفت او بوستان، یادی که حق در آن پیدا، بحقیقت حق پیوسته از بشریت جدا، یادی که درخت توحید را آبشخورست دوستی حق مر آن را میوه و برست. اینست که رب العالمین گفت لا یزال العبد یذکرنی و اذکره حتی عشقنی و عشقته. این نه آن یاد زبان است که تو دانی، که آن در درون جانست.

Бӯи язиди рӯзгорӣ бар омад ки зикри забон камтар кардӣ , чун ӯро аз он пурседанд .

بو یزید روزگاری بر آمد که ذکر زبان کمتر کردی، چون او را از آن پرسیدند.

Гуфт аҷаб дорам азин ёди забон , аҷабтар азин кӯ бегонааст , бегона Чехияанд дар миён , ки ёд ӯст худ дар миёни ҷон .

گفت عجب دارم ازین یاد زبان، عجبتر ازین کو بیگانه است، بیگانه چکند در میان، که یاد اوست خود در میان جان.

Он азизи вақти хеш дар муноҷот гуяд : худовандо ! ёдат чун кунам ки худ дар ёдӣу раҳеро аз фаромӯшии фарёдӣ , ёдӣу ёдгорӣ , ва дарёфтан худ ёрӣ , худовандо ҳар ки дар ту расед ғамон вай барисед , ҳар ки туро дид ҷон вай бихандед . Бинозтар аз зокирони ту дар ду гетӣ кист ?у бандаро аўлитр аз шодӣ ту чист ? эй мискини ту худ ёд карду ёддошти вай чаҳ шиносӣ ! сафар накарда манзил чаҳ доне ! дӯсти надида аз ному нишони вай чаҳ хабари дорӣ ?

آن عزیز وقت خویش در مناجات گوید: خداوندا! یادت چون کنم که خود در یادی و رهی را از فراموشی فریادی، یادی و یادگاری، و دریافتن خود یاری، خداوندا هر که در تو رسید غمان وی برسید، هر که ترا دید جان وی بخندید. بنازتر از ذاکران تو در دو گیتی کیست؟ و بنده را اولیتر از شادی تو چیست؟ ای مسکین تو خود یاد کرد و یادداشت وی چه شناسی! سفر نکرده منزل چه دانی! دوست ندیده از نام و نشان وی چه خبر داری؟

Агар бҷони хатар кӣ бо хатари шӯй , вагар рӯзии бкўии ҳақиқат гузар кунӣ вази анҷо ки сараст ӯро ёд кунӣ он бинӣ ки лои айни рأту лои изни самъату лои хатари алии қалби башар »

اگر بجان خطر کی با خطر شوی، و گر روزی بکوی حقیقت گذر کنی وز انجا که سرست او را یاد کنی آن بینی که لا عین رأت و لا اذن سمعت و لا خطر علی قلب بشر»

Ва фии баъзи кутуби аллоҳи абдӣ ! стдкрнии азои ҷрбт ғайриӣ ании хайри лаки ммни сўоӣ , бандаи ман чун дигаронро биёзмое ва ба бинии он гуҳи ту қадари мо бадоне ,у ҳақ мо бишносӣ , ё чун номеҳрбонии эшон бинии меҳрбонӣу вафодорӣ мо дарёбӣ ,у бадоне ки мо бар ту аз ҳамагон меҳрбон тарем , ва ба кори омадатар . Абдии أи лами азкрк қабл ани тзкрнии бандаи ман як нишони меҳрбонӣ мо онаст ки нахусти мо туро ёд кардем , пас ту моро ёд кардӣ , أи лами أҳбк қабл ани тҳбнии нахусти ман турои хостами пас ту марои хостӣ . Абдӣ ! мо астҳиити манӣ ази аързти анӣу ақблти алӣ ғайриӣ ? Фоини тзҳбу бобии лаки мафтӯҳу ътоӣии лаки мабзул ин чунонаст ки гӯйанд .

و فی بعض کتب اللَّه عبدی! ستدکرنی اذا جربت غیری انی خیر لک ممن سوای، بنده من چون دیگران را بیازمایی و به بینی آن گه تو قدر ما بدانی، و حق ما بشناسی، یا چون نامهربانی ایشان بینی مهربانی و وفاداری ما دریابی، و بدانی که ما بر تو از همگان مهربان تریم، و به کار آمده تر. عبدی أ لم اذکرک قبل ان تذکرنی بنده من یک نشان مهربانی ما آنست که نخست ما ترا یاد کردیم، پس تو ما را یاد کردی، أ لم أحبّک قبل ان تحبّنی نخست من ترا خواستم پس تو مرا خواستی. عبدی! ما استحییت منی اذ اعرضت عنی و اقبلت علی غیری؟ فاین تذهب و بابی لک مفتوح و عطائی لک مبذول این چنانست که گویند.

Бъзти азиз ки агар як қадам дар роҳ ӯ бурдорӣ ҳазор карами азу бтў расад , мнки исири хадама ва манеҳ касӣр наамма , мнки қалили тоъаҳ ва манеҳ ҷалили раҳма . Ва илайҳи ашор алнабӣ слии аллоҳи алайҳу ?алау силами ҳикояи ани аллоҳу ъзу ҷли ман зкрнии фӣ нафса зкртаҳи фии нафасӣ , ва ман зкрнии фии млоءи зкртаҳи фии млоء хайр манеҳам ва ман тақарруби илои шброи тақаррубати илайҳи зроъо , ва ман ?утонеи мшёи أтитаҳи ҳрўлаҳу ашкрўои лӣу ло ткФрўн гуфтаанд шукрати ?ла шукр бошад бар дидори неъмат ва бар эътибори афъол , ва шкртаҳ шукраст бар дидори манъам ва бар мушоҳидаи зот , ин шукри аҳл ниҳоятаст ва он шукри асҳоби бдоит . Раб Алъоламин донист ки муаззами бандагони тоқати шукри аҳл ниҳоят надоранд кор баришон осон карду шукри маин азишон фурӯи ниҳод .

بعزّت عزیز که اگر یک قدم در راه او برداری هزار کرم ازو بتو رسد، منک یسیر خدمة و منه کثیر نعمة، منک قلیل طاعة و منه جلیل رحمة. و الیه اشار النبی صلی اللَّه علیه و آله و سلّم حکایة عن اللَّه و عز و جل من ذکرنی فی نفسه ذکرته فی نفسی، و من ذکرنی فی ملاء ذکرته فی ملاء خیر منهم و من تقرب الیّ شبرا تقربت الیه ذراعا، و من اتانی مشیا أتیته هرولة وَ اشْکُرُوا لِی وَ لا تَکْفُرُونِ گفته‌اند شکرت له شکر باشد بر دیدار نعمت و بر اعتبار افعال، و شکرته شکرست بر دیدار منعم و بر مشاهده ذات، این شکر اهل نهایت است و آن شکر اصحاب بدایت. رب العالمین دانست که معظم بندگان طاقت شکر اهل نهایت ندارند کار بریشان آسان کرد و شکر مهین ازیشان فرو نهاد.

Нагуфту ашкрўнии бал ки гуфт :у ашкрўои лӣ яъне ки шукри неъмати ман биҷой оред ,у ҳақ он бишносед ,у анга аз шинохти ҳақи ҳақи ман бар мушоҳидаи зоти ман навмед шавед , ки он на кори об ва гуласт ва на ҳадиси ҷон ва диласт , гулро худ чаҳ хатару дилро дарин ҳадис чаҳ асар , ҳар ду фарои оби даҳ !у васли ҷонони бахуди роҳи даҳ !

نگفت و اشکرونی بل که گفت: وَ اشْکُرُوا لِی یعنی که شکر نعمت من بجای آرید، و حق آن بشناسید، و انگه از شناخت حق حق من بر مشاهده ذات من نومید شوید، که آن نه کار آب و گل است و نه حدیث جان و دل است، گل را خود چه خطر و دل را درین حدیث چه اثر، هر دو فرا آب ده! و وصل جانان بخود راه ده!

ё أиҳои аллазӣнаи омнўо . . . Ҳам Нидост ва ҳам шаҳодат , ва ҳам таҳният ва ҳам мадҳат , наДоӣ бо каромат , шаҳодатӣ бо латофат , таҳниятӣ бар давом , мдҳтии тамом . Астъинўои болсбру алслоаҳ бар завқи илми сабри се қисмаст : бар тартиби асбрўоу собрўоу робтўои асбрўои сабр бар балост , собрўои сабр аз маъсият , робтўои сабр бар тоъат . Сабр бар балои сабри мҳбонст , сабр аз маъсияти сабри хоӣФонст , сабр бар тоъати сабри роҷёнст . Муҳибон сабр кунанд бар бало то бнўр фаросат расанд , хоӣФон сабр кунанд аз маъсият то бнўр исмат расанд , раҷён сабр кунанд бар тоъат то бонс хилват расанд . Алии алҷмлаҳи бандаро баҳамаи ҳоли сабр ба , ки раб алъзаҳ мегуяду أни тсбрўои хайри лакам . Ва агар собиронро аз улувва қадару камоли шарафи ҳамин будӣ ки إни аллоҳи маъаи алсобрини тамом будӣ ки ин манзалати мқрбонсту ртбти садиқон .

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا... هم نداست و هم شهادت، و هم تهنیت و هم مدحت، ندایی با کرامت، شهادتی با لطافت، تهنیتی بر دوام، مدحتی تمام. اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ بر ذوق علم صبر سه قسم است: بر ترتیب اصبروا و صابروا و رابطوا اصبروا صبر بر بلاست، صابروا صبر از معصیت، رابطوا صبر بر طاعت. صبر بر بلا صبر محبانست، صبر از معصیت صبر خائفانست، صبر بر طاعت صبر راجیانست. محبّان صبر کنند بر بلا تا بنور فراست رسند، خائفان صبر کنند از معصیت تا بنور عصمت رسند، راجیان صبر کنند بر طاعت تا بانس خلوت رسند. علی الجمله بنده را بهمه حال صبر به، که رب العزة میگوید وَ أَنْ تَصْبِرُوا خَیْرٌ لَکُمْ. و اگر صابران را از علو قدر و کمال شرف همین بودی که إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ تمام بودی که این منزلت مقربانست و رتبت صدّیقان.

Ва лои тқўлўои лмни иқтли фии сиблати аллоҳ . . . Алоиаҳ . . . Фоттҳми алҳёҳи алдниўиаҳи лкнҳму слўои илои алҳёҳи алأбдиаҳ . Чаҳ зиёнаст эшонро ки аз зли дунёи бози растанад ? чун бъзи висоли мавлои расиданд ?

وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ یُقْتَلُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ... الآیة... فاتتهم الحیاة الدنیویه لکنهم و صلوا الی الحیاة الأبدیة. چه زیانست ایشان را که از ذل دنیا باز رستند؟ چون بعز وصال مولی رسیدند؟

Зинда ӯст ки бадваст зиндааст на бҷон , ҳар ки бадваст зинда шуд ӯст зиндаи ҷовдон .

زنده اوست که بدوست زنده است نه بجان، هر که بدوست زنده شد اوست زنده جاودان.

Пер тариқат гуфт : худовандо ҳар ки шуғли ваии туе шуғлаш кӣ басар шавад ? ҳар ки бтў зиндааст ҳаргиз кӣ бимирад ? ҷон дар тангар аз ту маҳрӯм монад чун мурда зиндонӣаст , зинда ӯст бҳқиқти каш бо ту зиндагонӣаст , офарини худоӣ бар он куштагони бод ки малик мегуяд зндгоннди эшон .

پیر طریقت گفت: خداوندا هر که شغل وی تویی شغلش کی بسر شود؟ هر که بتو زنده است هرگز کی بمیرد؟ جان در تن گر از تو محروم ماند چون مرده زندانیست، زنده اوست بحقیقت کش با تو زندگانیست، آفرین خدای بر آن کشتگان باد که ملک میگوید زندگانند ایشان.

Бали أҳёءу локини лои тшърўни рдоءи ҳайбат бар китфи ъзи эшону сояи арши азими такяи гоҳи инси эшон ,у ҳазрати ҷалоли ҳақи оромгоҳи ҷони эшон , фии мақъад сидқ ъанд млики муқтадир .

بَلْ أَحْیاءٌ وَ لکِنْ لا تَشْعُرُونَ رداء هیبت بر کتف عزّ ایشان و سایه عرش عظیم تکیه گاه انس ایشان، و حضرت جلال حق آرامگاه جان ایشان، فِی مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ.

Ва лнблўнкм . . . Алоиаҳ . . . . Суннати худованди ъз ва ҷл чунонаст ки ҳар оят ки бандаро дар он бим диҳаду сиёсати намояд , ҳам бар ақаби он ё пеш аз он бандаро бинавозаду умеди намояд , чунонк дарин ояти бандаро бзкри он сёсоту анвоъи балӣоти бози шикаст , пас он гуҳ бишорат доду бнўохт ва гуфту башари алсобрин ва дар аввал оят гуфт إни аллоҳи маъаи алсобрин

وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ... الآیة.... سنت خداوند عز و جل چنانست که هر آیت که بنده را در آن بیم دهد و سیاست نماید، هم بر عقب آن یا پیش از آن بنده را بنوازد و امید نماید، چنانک درین آیت بنده را بذکر آن سیاسات و انواع بلیات باز شکست، پس آن گه بشارت داد و بنواخت و گفت وَ بَشِّرِ الصَّابِرِینَ و در اول آیت گفت إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ‌

Субҳонаи мо алтФаҳ !у арҳмаҳи бъбодаҳ !у лнблўнкм . . . Мегуяд бёзмоӣими шуморо гоҳ битарс ,у гоҳ ба бим , гоҳи бдрўишӣ ,у гоҳи бгрснгӣ , гоҳи бмсибти зоҳир ,у гоҳи бондўаҳи ботин , он блоءи зоҳир ва он мусӣбати ошкорои худ осон корӣаст ки гоҳ буду гоҳ на , чунонк блоءи иброҳӣму блоءи Айюби алайҳи ассалом , блоءи тамоми андӯҳ ботинаст ки як чашми захми пой аз ҷой бар нагирад , ва ҳар ки ӯ наздиктару бдўстии сазовортару висолро шоистатар андӯҳи ваии бештар . Чунонк андӯҳи Мустафо ки на бар уфуқи аъло тоқат дошт ва на бар басити замини қарор , чунонк парвона дар пеши чароғ , на тоқати он ки бо чароғ бимонад ва на чораи онк аз чароғ давр монад ! бзбон ҳол гуяд :

سبحانه ما الطفه! و ارحمه بعباده! وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ... میگوید بیازمائیم شما را گاه بترس، و گاه به بیم، گاه بدرویشی، و گاه بگرسنگی، گاه بمصیبت ظاهر، و گاه باندوه باطن، آن بلاء ظاهر و آن مصیبت آشکارا خود آسان کاری است که گاه بود و گاه نه، چنانک بلاء ابراهیم و بلاء ایوب علیه السّلام، بلاء تمام اندوه باطن است که یک چشم زخم پای از جای بر نگیرد، و هر که او نزدیکتر و بدوستی سزاوارتر و وصال را شایسته‌تر اندوه وی بیشتر. چنانک اندوه مصطفی که نه بر افق اعلی طاقت داشت و نه بر بسیط زمین قرار، چنانک پروانه در پیش چراغ، نه طاقت آن که با چراغ بماند و نه چاره آنک از چراغ دور ماند! بزبان حال گوید:

Оре ҳар ки васл мо ҷӯяду қурб мо хоҳад , ночораст ӯро бор меҳнат кашӣдану шарбати андӯҳ чашедан , осияи зани фиръавни ҳамсоягии ҳақ талаб карду қурбати вай хост гуфт раби ибни лии ъндки битои фии алҷнаҳ худовандо дар ҳамсоягии ту ҳуҷра хоҳам ки дар кӯии дӯст ҳуҷра некӯаст , оре некӯасту локини баҳоии он бас гаронаст ,гар ҳар чизе бзр фурушанд , инро бҷон ва дил фурушанд , осия гуфт бокӣ нест вагар биҷои ҷонии ҳазор ҷон будӣ дареғ нест . Пас осияро чаҳор мех карданд , ва дар чашми ваии мехи оҳанӣни фурӯи бурданд , ва ӯ дар он тъзиб механдиду шодмонӣ ҳаме кард . Ин чунонаст ки гӯйанд .

آری هر که وصل ما جوید و قرب ما خواهد، ناچار است او را بار محنت کشیدن و شربت اندوه چشیدن، آسیه زن فرعون همسایگی حق طلب کرد و قربت وی خواست گفت ربّ ابن لی عندک بیتا فی الجنّة خداوندا در همسایگی تو حجره خواهم که در کوی دوست حجره نیکوست، آری نیکوست و لکن بهای آن بس گرانست، گر هر چیزی بزر فروشند، این را بجان و دل فروشند، آسیه گفت باکی نیست و گر بجای جانی هزار جان بودی دریغ نیست. پس آسیه را چهار میخ کردند، و در چشم وی میخ آهنین فرو بردند، و او در آن تعذیب می‌خندید و شادمانی همی کرد. این چنانست که گویند.

Башар ҳоФӣ гуфт дар бозори Бағдод май гузаштами якеро ҳазор тозӣонаи бзднд ки оҳ накард , он гуҳ ӯро бҳбси бурданд , аз пай вай бирафтам пурсидам ки ин захм аз баҳр чаҳ буд , гуфт . Аз онки шефтаи ишқам . Гуфтам чаро зорӣ накардӣ то тахфиф кардандӣ ? гуфт аз онки маъшӯқами бнзораҳ буд , бмшоҳдаҳи маъшӯқи чунон мустағриқ будам ки пурвой зоридн надоштам гуфтаму луи ?назарети илои алмъшўқи алокбр вагар дидорат бар дидори дӯст маин омадӣ худ чун будӣ ? қоли Фзъқи зъқаҳу моти наъраи бузаду ҷони нисори ин сухан кард . Оре чун ишқи дуруст буд балои брнг неъмат шавад . Давлатӣ бузургаст ин , ҷамоли маъшӯқи турои бахуд роҳ диҳад то дар мушоҳидаи ваии ҳамаи қаҳрии блтФ баргирӣ ,у локин :

بشر حافی گفت در بازار بغداد می‌گذشتم یکی را هزار تازیانه بزدند که آه نکرد، آن گه او را بحبس بردند، از پی وی برفتم پرسیدم که این زخم از بهر چه بود، گفت. از آنک شیفته عشقم. گفتم چرا زاری نکردی تا تخفیف کردندی؟ گفت از آنک معشوقم بنظاره بود، بمشاهده معشوق چنان مستغرق بودم که پروای زاریدن نداشتم گفتم و لو نظرت الی المعشوق الاکبر و گر دیدارت بر دیدار دوست مهین آمدی خود چون بودی؟ قال فزعق زعقة و مات نعره بزد و جان نثار این سخن کرد. آری چون عشق درست بود بلا برنگ نعمت شود. دولتی بزرگ است این، جمال معشوق ترا بخود راه دهد تا در مشاهده وی همه قهری بلطف بر گیری، و لکن: