Қавлаи таъолии қул аллоҳами молики алмалик . Бузургасту бузургвор , худованди кирдигор , меҳрбони вафодор , бори худои ҳамаи бори худоён ,у подшоҳи ҳамаи подшоҳон , навозандаи рҳигон , роҳ намой эшон . Донист ки эшон бсзоءи саноӣ ӯ нарасанду ҳақ ӯ нашносанд ,у қадари азимат ӯ ндонанд , бмҳрбонӣу карами худ эшонро гиромӣ карду бнўохт ,у бони сноءи худ худ кард он гуҳ бо ном эшон кард , ва эшонро дар он бстўду нек мардон кард , ва гуфт : эй бандагону рҳигон ! марои ҳамон гўӣид ки ман худро гуфтам , гўӣид ё молики алмалик ! эй подшоҳ бар подшоҳӣу подшоҳон ! эй офаринандаи ҷаҳон ! , эй ягонаи якто аз азал то ҷовдон ! эй ягонаи якто дар ному нишон ! эй созандаи кори корсозндгон ! эй басари барандаи кори бандагон бебандагон ! худовандо , сутӯдаи худӣ бе ситоянда ! худовандо тамом қадре на коҳинда на афзоянда ! худовандо , бузурги иззатӣ бе парастиши банда ! подшоҳӣ туро андоз нест ,у кас бо ту дар подшоҳӣ анбоз нест ! ки худ бкст ниёз нест : тؤтии алмалики ман тшоءу тнзъи алмалики ммни тшоءи якеро баркашӣ ва бинавозӣ , ва якеро бикашӣ ва биндозӣ , якеро бонси худ ороми диҳӣ ва ӯро ғами ишқи худ сармояи диҳӣ , то бе ғами ишқи ту осоиши дилу ором ҷонаш набӯд ,

قوله تعالی قُلِ اللَّهُمَّ مالِکَ الْمُلْکِ. بزرگست و بزرگوار، خداوند کردگار، مهربان وفادار، بار خدای همه بار خدایان، و پادشاه همه پادشاهان، نوازنده رهیگان، راه‌نمای ایشان. دانست که ایشان بسزاء ثنای او نرسند و حق او نشناسند، و قدر عظمت او ندانند، بمهربانی و کرم خود ایشان را گرامی کرد و بنواخت، و بآن ثناء خود خود کرد آن گه با نام ایشان کرد، و ایشان را در آن بستود و نیک مردان کرد، و گفت: ای بندگان و رهیگان! مرا همان گوئید که من خود را گفتم، گوئید یا مالک الملک! ای پادشاه بر پادشاهی و پادشاهان! ای آفریننده جهان!، ای یگانه یکتا از ازل تا جاودان! ای یگانه یکتا در نام و نشان! ای سازنده کار کارسازندگان! ای بسر برنده کار بندگان بی‌بندگان! خداوندا، ستوده خودی بی ستاینده! خداوندا تمام قدری نه کاهنده نه افزاینده! خداوندا، بزرگ عزتی بی‌پرستش بنده! پادشاهی ترا انداز نیست، و کس با تو در پادشاهی انباز نیست! که خود بکست نیاز نیست: تُؤْتِی الْمُلْکَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْکَ مِمَّنْ تَشاءُ یکی را برکشی و بنوازی، و یکی را بکشی و بیندازی، یکی را بانس خود آرام دهی و او را غم عشق خود سرمایه دهی، تا بی‌غم عشق تو آسایش دل و آرام جانش نبود،

Яке бо ризвон дар нозу нъми ҷинат , яке бо молик дар зиндони ваҳшату нқмт , яке бар бисоти баст бар тахти вилояти мунтазири руят , яке дар чоҳи башарият бо хорӣ ва бо мазаллат . Он соҳиби вилояти бзбони шодӣ аз давлати висоли худ хабар медиҳад :

یکی با رضوان در ناز و نعم جنت، یکی با مالک در زندان وحشت و نقمت، یکی بر بساط بسط بر تخت ولایت منتظر رؤیت، یکی در چاه بشریّت با خواری و با مذلت. آن صاحب ولایت بزبان شادی از دولت وصال خود خبر میدهد:

Ва он бечораи куштаи мазаллати бзбони маҳҷӯрӣ аз сари ҳурмони хеши ин тараннум мекунад :

و آن بیچاره کشته مذلت بزبان مهجوری از سر حرمان خویش این ترنم میکند:

Абӯи бикр вроқ гуфт : тؤтии алмалики ман тшоءи ин малики қаҳр нафасаст ,у ҳўоءи худ зердасти худ доштан , ҳамон маликаст ки сулаймони пайғамбари хост . Бқўли баъзе аз уламо , гӯйанд ки : ҳар рӯзи чандини гову гӯсфанд қурбон мекарду чандини гӯнаи алвони атъима дар меҳмони хона ӯ будӣ , ва худ нон ҷӯин хӯрдӣу мураққаъи пӯшедӣ ,у хушўъи ваии бони андоза буд ки чиҳил сол бар осмон нанигараст ҳайбату иҷлоли худоиро роҳ дар масҷид шудӣ дарвеширо дидӣ дар ҷанб ӯ нишастӣ ва гуфтӣ : « мискини ҷолси мскино . »

ابو بکر وراق گفت: تُؤْتِی الْمُلْکَ مَنْ تَشاءُ این ملک قهر نفس است، و هواء خود زیردست خود داشتن، همان ملک است که سلیمان پیغمبر خواست. بقول بعضی از علماء، گویند که: هر روز چندین گاو و گوسفند قربان میکرد و چندین گونه الوان اطعمه در مهمان خانه او بودی، و خود نان جوین خوردی و مرقّع پوشیدی، و خشوع وی بآن اندازه بود که چهل سال بر آسمان ننگرست هیبت و اجلال خدای را راه در مسجد شدی درویشی را دیدی در جنب او نشستی و گفتی: «مسکین جالس مسکینا.»

Ва тнзъи алмалики ммни тшоءи он кас ки ин сиёсату подшоҳӣ бар нафаси аммора аз вай дареғ доранд , султони ҳаво бар вай муставле шавад , рости ҳоли вай чунон бошад ки раб Алъоламин гуфт : أи Фрأити ман атхзи إлҳаҳ , ҳавоаи онро ки подшоҳии зоҳир буи диҳанд ва он гуҳи асири ҳўӣу шаҳват хеш шавад , ӯро аз подшоҳии бҳқиқт чаҳ насиб буд ? амири алмؤмнини алии алайҳи ассаломи бҷмоътии даравишон гузар кард он ҳайбати дидори эшон бар вай тофт , гуфт : « мулӯки таҳти алхмор » .

وَ تَنْزِعُ الْمُلْکَ مِمَّنْ تَشاءُ آن کس که این سیاست و پادشاهی بر نفس امّاره از وی دریغ دارند، سلطان هوا بر وی مستولی شود، راست حال وی چنان باشد که رب العالمین گفت: أَ فَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ، هَواهُ آن را که پادشاهی ظاهر بوی دهند و آن گه اسیر هوی و شهوت خویش شود، او را از پادشاهی بحقیقت چه نصیب بود؟ امیر المؤمنین علی علیه السلام بجماعتی درویشان گذر کرد آن هیبت دیدار ایشان بر وی تافت، گفت: «ملوک تحت الخمار».

Агар ҳечкас бҳқиқти дарин дунё подшоҳаст , ҷузи ин даравишон набошанд ки ҳўоءи нафаси худ зер қадам овараданд , то аз ҳамаи Фтнҳо бар осуданд . Он подшоҳони зоҳир ки асир ҳўоء худанд ҳар куҷо пай зананд аз он ҷо гирд бароранд . إни алмулуки إзои дхлўои қарияи أФсдўҳоу ҷълўои أъзаҳи أҳлҳои أзлаҳ . Ва ин подшоҳони тариқат ҳар куҷо гузар кунанд санги рези он марворид шаваду хоки он машк ва абир гардад .

اگر هیچکس بحقیقت درین دنیا پادشاه است، جز این درویشان نباشند که هواء نفس خود زیر قدم آوردند، تا از همه فتنها بر آسودند. آن پادشاهان ظاهر که اسیر هواء خودند هر کجا پی‌زنند از آن جا گرد برآرند. إِنَّ الْمُلُوکَ إِذا دَخَلُوا قَرْیَةً أَفْسَدُوها وَ جَعَلُوا أَعِزَّةَ أَهْلِها أَذِلَّةً. و این پادشاهان طریقت هر کجا گذر کنند سنگ ریز آن مروارید شود و خاک آن مشک و عبیر گردد.

Онро ки дар либоси халқони мақомаши дори алмалики иззат буд , ва аъло алӣин , ӯро аз халқон чаҳ зиён ? ва онро ки аз тахти малики брбоинд ва бсҷин ронанд أғрқўои Фأдхлўо норо ӯро аз он мамлакат чаҳ суд ? Сафёни саврии эмоми аср буд , рӯзии ҷомае ки бар тан ӯ буд қимат карданд , дарме ва чаҳор донг бар омад . ӯро гуфтанд : ин чист ? гуфт :

آن را که در لباس خلقان مقامش دار الملک عزّت بود، و اعلی علّیّین، او را از خلقان چه زیان؟ و آن را که از تخت ملک بربایند و بسجین رانند أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا ناراً او را از آن مملکت چه سود؟ سفیان ثوری امام عصر بود، روزی جامه‌ای که بر تن او بود قیمت کردند، درمی و چهار دانگ بر آمد. او را گفتند: این چیست؟ گفت:

Тўлҷи аллили фии алнҳору тўлҷи алнҳори фии аллил эй худовандӣ ки шаби меҳнати бурузи шодӣ дар оре , то أмн банда бурдорӣ ки эминӣ нест дар роҳи ту !у рӯзи шодӣ бар шаби меҳнати дрорӣ , то навмедеи бандаи бози барӣ ки ноумедӣ нест дар дайни ту ! , лои тқнтўои ман раҳмаи аллоҳ , лои тиأсўои ман рӯҳи аллоҳ .

تُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهارِ وَ تُولِجُ النَّهارَ فِی اللَّیْلِ ای خداوندی که شب محنت بروز شادی در آری، تا أمن بنده برداری که ایمنی نیست در راه تو! و روز شادی بر شب محنت درآری، تا نومیدیی بنده باز بری که ناامیدی نیست در دین تو!، لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ، لا تَیْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ.

Ва тхрҷи алҳии ман алмиту тхрҷи алмити ман алҳӣ эй худовандӣ ки аз бегонаи ошнои беруни оре ! чунон ки Муҳамади с аз оманау иброҳӣм ъ аз озар , ва аз ошнои бегонаи беруни оре ! чун қобил аз одам ъу канъон аз Нӯҳ ъ . Ва Мустафои си рӯзӣ дар ҳуҷра Оиша шуд ,у зании бнздики Оиша буд ки ҳайатӣ некӯ дошту солеҳа буд . Расӯл с пурсед : ки ин кист ? Оиша гуфт ки : ин холидаи духтари асвади бен абди иғўси Мустафо с гуфт : субҳони алзии ихрҷи алҳии ман алмиту ихрҷи алмити ман алҳӣ

وَ تُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ ای خداوندی که از بیگانه آشنا بیرون آری! چنان که محمد ص از آمنه و ابراهیم ع از آذر، و از آشنا بیگانه بیرون آری! چون قابیل از آدم ع و کنعان از نوح ع. و مصطفی ص روزی در حجره عایشه شد، و زنی بنزدیک عایشه بود که هیئتی نیکو داشت و صالحه بود. رسول ص پرسید: که این کیست؟ عایشه گفت که: این خالده دختر اسود بن عبد یغوث مصطفی ص گفت: سبحان الذی یخرج الحی من المیت و یخرج المیت من الحی‌

Ва ин баҳр он гуфт ки ӯ муъмина буду солеҳау падараши кофар буд .

و این بهر آن گفت که او مؤمنه بود و صالحه و پدرش کافر بود.

Лои итхзи алмؤмнўни алкоФрини أўлёءи ман дуни алмؤмнини ҳақиқати имони бандау ғояти равиши вай дар роҳи тавҳиди сари бдўстии худои боз наад . Ва ҳақиқати дӯстӣ мувофиқатаст , яъне ки бо дӯсти вай дӯст бош , ва бо душмани ваии душман . Ишорати соҳиби шаръ инаст « аўсқи ърии алоямони алҳби фии аллоҳу албғзи фии аллоҳ . » дар осори биоранд ки : раби Алъоламин ба пайғомбарӣ аз пайғомбарони пешина ваҳй фиристод ки бандагонамро бигӯӣ ки дарин дунёи зуҳд пеш гирифтед , то роҳати хеш таъҷил кунед ва аз ранҷи дунё бар осоӣид . Ва берун аз зуҳди тоъатӣу ибодатӣ ки кардед , бони ъзи худу никномӣ хеш ҷустед , акнӯн бингаред ки барои ман чаҳ кардед ? ҳаргизи дӯстони маро дӯст доштед ? ё бо душманони ман душманӣ гирифтед ? ҳамонаст ки бо исо ъ гуфт : ё исо агар ибодати осмонёну заминён дар роҳи дайн бо ту ҳамроҳ бошад ва он гуҳ дар он дӯстии дӯстони ман ,у душманӣ бо душманон ман набӯд , он ибодати туро бакор наёяд ва ҳеҷ суд надорад .

لا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْکافِرِینَ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِینَ حقیقت ایمان بنده و غایت روش وی در راه توحید سر بدوستی خدای باز نهد. و حقیقت دوستی موافقت است، یعنی که با دوست وی دوست باش، و با دشمن وی دشمن. اشارت صاحب شرع این است «اوثق عری الایمان الحبّ فی اللَّه و البغض فی اللَّه.» در آثار بیارند که: رب العالمین به پیغامبری از پیغامبران پیشینه وحی فرستاد که بندگانم را بگوی که درین دنیا زهد پیش گرفتید، تا راحت خویش تعجیل کنید و از رنج دنیا بر آسائید. و بیرون از زهد طاعتی و عبادتی که کردید، بآن عزّ خود و نیکنامی خویش جستید، اکنون بنگرید که برای من چه کردید؟ هرگز دوستان مرا دوست داشتید؟ یا با دشمنان من دشمنی گرفتید؟ همانست که با عیسی ع گفت: یا عیسی اگر عبادت آسمانیان و زمینیان در راه دین با تو همراه باشد و آن گه در آن دوستی دوستان من، و دشمنی با دشمنان من نبود، آن عبادت ترا بکار نیاید و هیچ سود ندارد.

Дар хабараст ки : бӯи Идрӣси хўлонии фаро маоз гуфт ки : ман туро дар роҳи худо дӯст дорам . Маоз рз гуфт : бишорати бод ки аз расӯл худо шунидам ки рӯзи қиёмат курсӣҳо бунаанд пиромни арши Маҷид , гуруҳеро ки рӯйҳои эшон чун моҳи шаб чаҳордаҳум бошад , ҳама аз ҳайбати растохез дар ҳарос бошанд ва эшон эмин . Ҳама бо бим бошанд ва эшон сокин . Гуфтанд : ё расӯли аллоҳ ! ин қавм ки бошанд ? гуфт : « алмтҳобўни фии аллоҳ . »

در خبر است که: بو ادریس خولانی فرا معاذ گفت که: من ترا در راه خدا دوست دارم. معاذ رض گفت: بشارت باد که از رسول خدا شنیدم که روز قیامت کرسیها بنهند پیرامن عرش مجید، گروهی را که رویهای ایشان چون ماه شب چهاردهم باشد، همه از هیبت رستاخیز در هراس باشند و ایشان ایمن. همه با بیم باشند و ایشان ساکن. گفتند: یا رسول اللَّه! این قوم که باشند؟ گفت: «المتحابّون فی اللَّه.»

Ва рӯй ани аллоҳи ъзу ҷли иқўл : « ваҷабати муҳаббатии ллмтҳобини фӣ ,у алмтҷолсини фӣ ,у алмтзоўрини фӣ ,у алмтбозлини фӣ » .

و روی ان اللَّه عزّ و جلّ یقول: «وجبت محبتی للمتحابّین فی، و المتجالسین فیّ، و المتزاورین فی، و المتباذلین فیّ».

Муҷоҳид гуфт : дӯстони худо чун дар рӯй икдгри хнднд , гуноҳон аз эшон фурӯи резад , ҳам чунон ки барг аз дарахтон то онкии пок бхдоӣ расанд ,у брстохизи эшонро бо паноҳ худ гирад ва эмин кунад . Бузургон дайн гуфтанд : ҳар ки имрӯз бар ҳазар набошад , фардои бойен амн нарасад . Ки амни баъд аз ҳазар бошад лои маҳола ,у ҳазари бандаи самараи таҳзир ҳақаст ъзу ъло ки дар ду ҷойгаҳ гуфт :у иҳзркми аллоҳ нафса ва ин хитоб на бо оммаи мؤмнонст , балки бо хавоси аҳл маърифатаст . Эшонро бахуд тарсонед бевоситае ки дар миён оварад . Боз ки хитоб бо омма муъминон кард , эшонро бурузи қиёмату оташ дӯзах тарсонед . Гуфту атқўои алнори алтӣ ,у атқўои иўмои трҷъўни фӣаи إлии аллоҳ ҳар ки соҳиб басиратаст , донад ки дар миён ҳар ду хитоб чаҳ фарқаст ! он гуҳ гуфт :у аллоҳи рؤФи болъбоди тобанда дар гардиш аҳвол уфтад гуҳ дар хавф , гуҳ дар раҷои гуҳ дар қабз , гуҳ дар басти гуҳ дар сиёсат , гуҳ дар каромат . Қаҳру сиёсату иҳзркми аллоҳ нафса бандаро дар даҳшат ва ҳайрат афганд , то аз худ бе худ шавад он гуҳ навохт :у аллоҳи рؤФи болъбод ӯро бар киштии лутфи нишонд , ва аз ғарқоби даҳшати бсоҳли инси расонад . Перӣ аз бузургон дайн гуфт : гӯйӣ ! ҳаргизи бодо ки мо аз ғарқоби худ бо киштӣ халос уфтем ! ҳаргизи бодо ки дасти атфи моро аз мавҷамоне даст гирад ! ҳаргизи бодо ки бурҳони ваҳдонияти ҳиҷоби тафарруқат аз пеш мо бардорад ! ҳаргизи бодо ки ин дил аз бори ин тан бар осоед !

مجاهد گفت: دوستان خدا چون در روی یکدگر خندند، گناهان از ایشان فرو ریزد، هم چنان که برگ از درختان تا آنکه پاک بخدای رسند، و برستاخیز ایشان را با پناه خود گیرد و ایمن کند. بزرگان دین گفتند: هر که امروز بر حذر نباشد، فردا باین امن نرسد. که امن بعد از حذر باشد لا محالة، و حذر بنده ثمره تحذیر حقّ است عزّ و علا که در دو جایگه گفت: وَ یُحَذِّرُکُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ و این خطاب نه با عامه مؤمنانست، بلکه با خواص اهل معرفت است. ایشان را بخود ترسانید بی‌واسطه‌ای که در میان آورد. باز که خطاب با عامه مؤمنان کرد، ایشان را بروز قیامت و آتش دوزخ ترسانید. گفت وَ اتَّقُوا النَّارَ الَّتِی، و اتَّقُوا یَوْماً تُرْجَعُونَ فِیهِ إِلَی اللَّهِ هر که صاحب بصیرت است، داند که در میان هر دو خطاب چه فرقست! آن گه گفت: وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ تابنده در گردش احوال افتد گه در خوف، گه در رجا گه در قبض، گه در بسط گه در سیاست، گه در کرامت. قهر و سیاست وَ یُحَذِّرُکُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ بنده را در دهشت و حیرت افگند، تا از خود بی‌خود شود آن گه نواخت: وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ او را بر کشتی لطف نشاند، و از غرقاب دهشت بساحل انس رساند. پیری از بزرگان دین گفت: گویی! هرگز بادا که ما از غرقاب خود با کشتی خلاص افتیم! هرگز بادا که دست عطف ما را از موج امانی دست گیرد! هرگز بادا که برهان وحدانیت حجاب تفرقت از پیش ما بردارد! هرگز بادا که این دل از بار این تن بر آساید!