Қавлаи таъолӣ : ё أиҳои аллазӣнаи омнўои лои иҳли лаками أни трсўои алнсоءи карҳо алоиаҳ ҳам Нидост ва ҳам танбеҳ , ҳам ишоратаст ва ҳам шаҳодат , ва ҳам ҳукм ё Нидост : « аиҳо » танбеҳаст , аллазӣна ишоратаст , омнўо шаҳодатаст , лои иҳли лаками أни трсўои алнсоءи карҳо ҳукмаст ,у баён ҳукм онаст ки ин занон мустазъафонанд , ва дар таҳти қаҳри шумо асироннд . Нигар то эшонро нрнҷонид , ва аз роҳи талбису тдлис бар эшон ҳукм накунед , ва қаҳр наронед ,у ончӣ шаръ напасандад аз эшон дар нахоҳед , балки бо эшон бмърўФ зиндагонӣ кунед . Ва ъошрўҳни болмърўФ эй бтълими аддӣну алтأдби бохаллоқи алмуслимӣн . Роҳи дайну диёнат боишон нмоӣид ,у одоби мусулмонӣу шариъати эшонро дар омӯзед , ва эшонро аз оташ бипарҳезед , чунон ки ҷой дигар гуфт : қувои أнФскму أҳликм норо . Одоби суҳбат дар муошират бо эшон нигаҳ доред ,у ранҷи эшон эҳтимол кунед ,у бори хизмату ранҷи хеш бар эшон манеҳед . Ҳар чанд ки аз рӯй зоҳири алӣ алхусус занонро мегуяд , аммо аз рӯй ишорати алии алъмўми ҳамаи мусулмононро мегуяд .

قوله تعالی: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ کَرْهاً الآیة هم نداست و هم تنبیه، هم اشارتست و هم شهادت، و هم حکم یا نداست: «ایّها» تنبیه است، الَّذِینَ اشارت است، آمَنُوا شهادت است، لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ کَرْهاً حکم است، و بیان حکم آنست که این زنان مستضعفان‌اند، و در تحت قهر شما اسیرانند. نگر تا ایشان را نرنجانید، و از راه تلبیس و تدلیس بر ایشان حکم نکنید، و قهر نرانید، و آنچه شرع نپسندد از ایشان در نخواهید، بلکه با ایشان بمعروف زندگانی کنید. وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ ای بتعلیم الدّین و التّأدّب باخلاق المسلمین. راه دین و دیانت بایشان نمائید، و آداب مسلمانی و شریعت ایشان را در آموزید، و ایشان را از آتش بپرهیزید، چنان که جای دیگر گفت: قُوا أَنْفُسَکُمْ وَ أَهْلِیکُمْ ناراً. آداب صحبت در معاشرت با ایشان نگه دارید، و رنج ایشان احتمال کنید، و بار خدمت و رنج خویش بر ایشان منهید. هر چند که از روی ظاهر علی الخصوص زنان را میگوید، امّا از روی اشارت علی العموم همه مسلمانان را میگوید.

Нигаред то хештанро бҳичи вақт бар ҳеҷ мусулмони ҳақу фазл воҷиб набинед , ва аз мҳинони хеш хизмат нахоҳед , ва бар камӣнон зӯр накунед . Ва бар аҳли заъфи савлати ннмоӣид , балки дар мурооту мувосот эшон бакӯшед , ва боишон тақарруб кунед .

نگرید تا خویشتن را بهیچ وقت بر هیچ مسلمان حقّ و فضل واجب نبینید، و از مهینان خویش خدمت نخواهید، و بر کمینان زور نکنید. و بر اهل ضعف صولت ننمائید، بلکه در مراعات و مواسات ایشان بکوشید، و بایشان تقرّب کنید.

Ба Довӯд ( ъ ) ваҳй омад ки : эй Довӯд агар шикастае бинӣ дар роҳи мо , ё дил шудае дар кори мо , нигар то ӯро хизмат кунӣ , блқмаҳ эй нон , бшрбтии оби бадви тақарруби ҷӯӣ , ва дар бар офтоби нур дилаш биншинӣ . эй Довӯди дили он дарвеш дард зада машриқаи офтоби нури мост ! офтоби нури ҷалоли мо пайваста дар ғурфаи дил ӯ май тобад .

به داود (ع) وحی آمد که: ای داود اگر شکسته‌ای بینی در راه ما، یا دل شده‌ای در کار ما، نگر تا او را خدمت کنی، بلقمه‌ای نان، بشربتی آب بدو تقرّب جویی، و در بر آفتاب نور دلش بنشینی. ای داود دل آن درویش درد زده مشرقه آفتاب نور ماست! آفتاب نور جلال ما پیوسته در غرفه دل او می‌تابد.

Пер тариқат гуфт : эй мискин агар натавонӣ ки бова тақарруби ҷӯӣ , бории бадали авлиёаши тақарруби ҷӯй , ки бар дили эшон итилоъ кунад , ҳар киро дар дил эшон бинад , вайро бадваст гирад . Набинӣ ки Мустафо ( с ) бо зъФоء муҳоҷирин бинишастӣ , ва худро дар эшон шимурдӣ , ва гуфтӣ : алҳмди ллаҳи алзии ҷаъли фии أмтии ман амрати ани асбри нафасии мъҳм ,у злки фии ҳадиси абии Саиди алхдрӣ ( рз ) қол : канти фии ъсобаҳ , фӣҳо зъФоءи алмҳоҷрин ,у ани бъзҳми истр баъзан ман алърӣ ,у қории иқрأи ълино ,у нҳни нстмъи илои қроءтаҳ , Фҷоء алнабӣ ( с ) , ҳатто қоми ълино , Флмои роаҳи алқории скти Фслм , Фқол : мо кантами тснъўн ?

پیر طریقت گفت: ای مسکین اگر نتوانی که باو تقرّب جویی، باری بدل اولیاش تقرّب جوی، که بر دل ایشان اطّلاع کند، هر که را در دل ایشان بیند، وی را بدوست گیرد. نبینی که مصطفی (ص) با ضعفاء مهاجرین بنشستی، و خود را در ایشان شمردی، و گفتی: الحمد للَّه الّذی جعل فی أمّتی من امرت ان اصبر نفسی معهم، و ذلک‌ فی حدیث ابی سعید الخدری (رض) قال: کنت فی عصابة، فیها ضعفاء المهاجرین، و انّ بعضهم یستر بعضا من العری، و قارئ یقرأ علینا، و نحن نستمع الی قراءته، فجاء النّبیّ (ص)، حتّی قام علینا، فلمّا رآه القاری سکت فسلّم، فقال: ما کنتم تصنعون؟

Қлно : ё расӯли аллоҳи қории иқрأи ълино ,у нҳни нстмъи илои қроءтаҳ , Фқоли расӯли аллоҳ ( с ) . « алҳмди ллаҳи алзии ҷаъли фии умматии ман амрати ани асбри нафасии мъҳм » сами ҷлси встнои лиъд нафса Фино .

قلنا: یا رسول اللَّه قارئ یقرأ علینا، و نحن نستمع الی قراءته، فقال رسول اللَّه (ص). «الحمد للَّه الّذی جعل فی امّتی من امرت ان اصبر نفسی معهم» ثمّ جلس وسطنا لیعدّ نفسه فینا.

Сами қоли беда ҳоказо , Фҳлқи алқўму нурати вҷўҳҳм , Флми иърФи расӯли аллоҳ ( с ) аҳад , қол :у конўои зъФоءи алмҳоҷрин , Фқол алнабӣ ( с ) : « абшрўои съолики алмҳоҷрини болнўри алтоми явми алқимаҳ , тдхлўни алҷнаҳ қабл ағнёءи алмؤмнини бнсФи явми миқдори хмсмоӣаҳи ом » .

ثمّ قال بیده هکذا، فحلق القوم و نوّرت وجوههم، فلم یعرف رسول اللَّه (ص) احد، قال: و کانوا ضعفاء المهاجرین، فقال النّبی (ص): «ابشروا صعالیک المهاجرین بالنّور التّام یوم القیمة، تدخلون الجنّة قبل اغنیاء المؤمنین بنصف یوم مقدار خمسمائة عام».

Фإни крҳтмўҳни Фъсии أни ткрҳўои шиӣоу иҷъли аллоҳи фӣаи хирои ксиро ҳар чаҳ он бар нафаст имрӯзи саъбтар , фардои он бар дилати хуштар . Ҳар чаҳ имрӯз дар сарои ҳукми сӯрат ранҷ дорад , фардо дар сарои васли мояи ганҷ буд . Бимродӣу бикомии имрӯз бар нафас савораст , локини зиҳии муроду ком ки фардо дар зимни ин кораст .

فَإِنْ کَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسی‌ أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئاً وَ یَجْعَلَ اللَّهُ فِیهِ خَیْراً کَثِیراً هر چه آن بر نفست امروز صعب‌تر، فردا آن بر دلت خوشتر. هر چه امروز در سرای حکم صورت رنج دارد، فردا در سرای وصل مایه گنج بود. بیمرادی و بیکامی امروز بر نفس سوار است، لکن زهی مراد و کام که فردا در ضمن این کار است.

Қавла :у إни أрдтми астбдоли завҷи макони завҷу отитми إҳдоҳни қнторои Фло тأхзўо манеҳ шиӣои таҳқиқ карамаст дар мазҳаби дӯстӣ ,у тамҳиди қоидаи ҷавонмардӣ , мегуяд : ҷФўти фурқату истирдоди маишати баҳам ҷамъ макунед , ки ин на кори кримонст , 59 ва на сазои ҷавонмардон ! чун доғи фурқат бар дили он мискина наҳодӣ , нигар то дасти харҷ ӯ низ бар банд наёрӣ , бонкаҳ дода воситонӣ ,у доғаш бар доғ наҳй .

قوله: وَ إِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدالَ زَوْجٍ مَکانَ زَوْجٍ وَ آتَیْتُمْ إِحْداهُنَّ قِنْطاراً فَلا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَیْئاً تحقیق کرم است در مذهب دوستی، و تمهید قاعده جوانمردی، میگوید: جفوت فرقت و استرداد معیشت بهم جمع مکنید، که این نه کار کریمانست، ۵۹ و نه سزای جوانمردان! چون داغ فرقت بر دل آن مسکینه نهادی، نگر تا دست خرج او نیز بر بند نیاری، بآنکه داده واستانی، و داغش بر داغ نهی.

Ҳасани бен алӣ ( ъ ) занӣ дошт . Вайро талоқ дод . Он гуҳи моли фаровон буи фиристод , ва гуфт ӯро : меҳнати фироқи мо басаст , низ ранҷи дасти танагӣ бар вай набояд ниҳод .

حسن بن علی (ع) زنی داشت. وی را طلاق داد. آن گه مال فراوان بوی فرستاد، و گفت او را: محنت فراق ما بس است، نیز رنج دست تنگی بر وی نباید نهاد.

Гӯйанд он моли чиҳил ҳазор дирам буд . Зани он моли пеши хеши бхоки фурӯи рехт ва мегуфт : « матоъи қалили ман ҳабиби мФорқ » .

گویند آن مال چهل هزار درم بود. زن آن مال پیش خویش بخاک فرو ریخت و میگفت: «متاع قلیل من حبیب مفارق».

Ҳурмати алайкуми أмҳоткм . Алоиаҳи ишорати ин оят онаст ки бноءи шаръ бар тааббудаст на бар такаллуф ,у қонӯни дайн манқӯласт на маъқӯл ,у мояи суннат таслимаст на тълил . Таслим роҳӣаст осон , манзили он ободон , мақсади он рзоءи рҳмн . Такаллуф ва тасарруф роҳӣаст дшхўор , манзили он хароб , мақсади он ногувор . Ҳон ! аз роҳи такаллуфи хез , ва дар таслими овез , вази тасарруф ва тълил бипарҳез . Ончии шаръ ҳаром кард муҳаррами дон беиллат , ҳўолти он бар иродат , бноءи он бар машйат . Биҷои муҳаррамгар муҳаллил будӣ ҳамон будӣ ,у соӣғ дар шаръи муқаддас будӣ , ва беиллат ва бешабаҳат будӣ , Фҳў алҳақ ҷли ҷалола , иФъли мо ишоءу иҳкми мо ирид , ман иҳрми мо ишоءи алии ман ишоء ,у ибиҳи мо ишоءи лмни ишоء , лои ълаҳи лснъаҳу лои муътаризи алии ҳукма .

حُرِّمَتْ عَلَیْکُمْ أُمَّهاتُکُمْ. الآیة اشارت این آیت آنست که بناء شرع بر تعبّد است نه بر تکلّف، و قانون دین منقول است نه معقول، و مایه سنّت تسلیم است نه تعلیل. تسلیم راهیست آسان، منزل آن آبادان، مقصد آن رضاء رحمن. تکلّف و تصرّف راهیست دشخوار، منزل آن خراب، مقصد آن ناگوار. هان! از راه تکلّف خیز، و در تسلیم آویز، وز تصرّف و تعلیل بپرهیز. آنچه شرع حرام کرد محرّم دان بی‌علّت، حوالت آن بر ارادت، بناء آن بر مشیّت. بجای محرّم گر محلّل بودی همان بودی، و سائغ در شرع مقدّس بودی، و بی‌علّت و بی‌شبهت بودی، فهو الحقّ جلّ جلاله، یفعل ما یشاء و یحکم ما یرید، من یحرّم ما یشاء علی من یشاء، و یبیح ما یشاء لمن یشاء، لا علّة لصنعه و لا معترض علی حکمه.