Қавлаи таъолӣ : إни тҷтнбўои кабоири мо тнҳўни анҳу алоиаҳи кабоири аҳли хизмат дар роҳ шариъат инаст ки шунидӣ , кабоири аҳли суҳбат дар кӯии тариқати бзбони ишорат навъе дигараст ,у завқӣ дигар дорад . Аз онкии аҳл хизмат дигаранду аҳли суҳбати дигар . Хизматён муздуронанд ,у суҳбатёни муқаррабони тоъати хизматёни кабоири мқрбонст .

قوله تعالی: إِنْ تَجْتَنِبُوا کَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ الآیة کبائر اهل خدمت در راه شریعت اینست که شنیدی، کبائر اهل صحبت در کوی طریقت بزبان اشارت نوعی دیگر است، و ذوقی دیگر دارد. از آنکه اهل خدمت دیگراند و اهل صحبت دیگر. خدمتیان مزدوران‌اند، و صحبتیان مقرّبان طاعت خدمتیان کبائر مقرّبانست.

Чунин меояд дар осор ки : « ҳасаноти алأброри сиоти алмқрбин » , ва ҳам азин бобаст сухани он пери тариқат ки гуфт : « рёءи алъорФини хайри ман ихлоси алмридин » .

چنین می‌آید در آثار که: «حسنات الأبرار سیّآت المقرّبین»، و هم ازین بابست سخن آن پیر طریقت که گفت: «ریاء العارفین خیر من اخلاص المریدین».

Ва мустанади ин қоида онаст ки Мустафо ( с ) аз нуктаи ғин хабар дод , ва аз он истиғфор кард , гуфт : « анаи лиғони алии қалбии ФостғФри аллоҳи фии алиўми сабъин мара »

و مستند این قاعده آنست که مصطفی (ص) از نکته غین خبر داد، و از آن استغفار کرد، گفت: «انّه لیغان علی قلبی فاستغفر اللَّه فی الیوم سبعین مرّة»

Абӯи бикр садиқ гуфт : литнии шаҳдати мо астғФр манеҳ расӯли аллоҳ .

ابو بکر صدیق گفت: لیتنی شهدت ما استغفر منه رسول اللَّه.

Ва нишони кабоир эшон онаст ки дар олами равиши хеши эшонро гоҳ гоҳе фатратӣ биафтад ки фитрати эшон мағлуби авсоф башарият шавад ,у ҳаёти эшон дар маърази русум ва одот уфтад ,у ҳқоӣқи имони эшон бшўоӣби ағрозу шавоҳиди ҳзўзи хеш мамзуҷ гардад . Агар дар он ҳоли эшонро буридӣ аз сиҳҳати иродату сидқи аФтқору сарвари ваҷд истиқбол накунад , ва даст нагирад аз чоҳи худии худ беруни нёинд .

و نشان کبائر ایشان آنست که در عالم روش خویش ایشان را گاه‌گاهی فترتی بیفتد که فطرت ایشان مغلوب اوصاف بشریّت شود، و حیات ایشان در معرض رسوم و عادات افتد، و حقائق ایمان ایشان بشوائب اغراض و شواهد حظوظ خویش ممزوج گردد. اگر در آن حال ایشان را بریدی از صحّت ارادت و صدق افتقار و سرور وجد استقبال نکند، و دست نگیرد از چاه خودی خود بیرون نیایند.

Бузургон дайн гуфтанд : ки мард то басари ин хатаргоҳ нарасад , ва ин мақоми фатрат боз нагузорад , пер тариқат нашавад ,у мурӣд гирифтанро нишоед . Мардӣ бояд ки ҳазор бори роҳ гум карда буд ва бароа бозомада , то касеро аз бироҳии бароаи бозорд , ки аввали роҳи бароа бояд , он гуҳи роҳ бояд . Он кас ки ҳама бар роҳ бошад роҳ донад , аммо роҳ бароа надонаду сари зулати анбёءу вуқуъи фатрат эшон инаст ,у аллоҳи аъламу ҳўи қръи боби азими тӯбои лмни фатҳи алайҳ ,у ҳудои илайҳ .

بزرگان دین گفتند: که مرد تا بسر این خطرگاه نرسد، و این مقام فترت باز نگذارد، پیر طریقت نشود، و مرید گرفتن را نشاید. مردی باید که هزار بار راه گم کرده بود و براه بازآمده، تا کسی را از بیراهی براه بازآرد، که اوّل راه براه باید، آن گه راه باید. آن کس که همه بر راه باشد راه داند، امّا راه براه نداند و سرّ زلّت انبیاء و وقوع فترت ایشان اینست، و اللَّه اعلم و هو قرع باب عظیم طوبی لمن فتح علیه، و هدی الیه.

Ва лои ттмнўои мо фазли аллоҳ ба бъзкми алии баъзи алоиаҳи абӯи бикр каттонӣ гуфт : ман занни анаи бғири базли алҷҳўди исл , Фҳўи мтмн , ва ман занни анаи ббзли алҷҳўди исли Фмтън . Ҳар ки пиндошт ки ранҷи нобарда бмқсўд мерасад мтмнӣаст ,у алъоҷзи ман атбъи ҳавоҳоу тмнии алии аллоҳ , ва ӯ ки пиндошт ки биринҷу талаб бмтлўб мерасад мтънӣаст .

وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَکُمْ عَلی‌ بَعْضٍ الآیة ابو بکر کتانی گفت: من ظنّ انّه بغیر بذل الجهود یصل، فهو متمنٍّ، و من ظنّ انّه ببذل الجهود یصل فمتعنٍّ. هر که پنداشت که رنج نابرده بمقصود میرسد متمنّی است، و العاجز من اتّبع هواها و تمنّی علی اللَّه، و او که پنداشت که برنج و طلب بمطلوب میرسد متعنّی است.

Шайхи алисломи Ансории қудси аллоҳ рӯҳа гуфт : ӯро баталаб нёўнд . Аммо толиби ёўд , ва тоаш нёўд талаб накунад . Ҳар чаҳ баталаб ёфтанӣ буд фурӯмояаст , ёфт ҳақи раҳеро пеш аз талаб . Аммо талаб ӯро пешин пояаст . Орифи талаб аз ёфтан ёфт , на ёфтан аз талаб . Чунон ки мутӣъи тоъат аз ихлос ёфт на ихлос аз тоъат ,у сабаб аз маънӣ ёфт , на маънӣ аз сабаб . Илоҳӣ чун ёфт ту пеш аз талаб ва толибаст , пас раҳе аз он дар талабаст ки беқарорӣ бирав ғолибаст , толиб дар талабу матлӯби ҳосили пеш аз талаб , инат корӣаст баси аҷаб ! аҷаб тар онаст ки ёфт нақд шуду талаби брнхост , ҳақи дида вар шуду парда иззат баҷост ! .

شیخ الاسلام انصاری قدّس اللَّه روحه گفت: او را بطلب نیاوند. امّا طالب یاود، و تاش نیاود طلب نکند. هر چه بطلب یافتنی بود فرومایه است، یافت حق رهی را پیش از طلب. امّا طلب او را پیشین پایه است. عارف طلب از یافتن یافت، نه یافتن از طلب. چنان که مطیع طاعت از اخلاص یافت نه اخلاص از طاعت، و سبب از معنی یافت، نه معنی از سبب. الهی چون یافت تو پیش از طلب و طالب است، پس رهی از آن در طلب است که بی‌قراری برو غالب است، طالب در طلب و مطلوب‌حاصل پیش از طلب، اینت کاریست بس عجب! عجب‌تر آنست که یافت نقد شد و طلب برنخاست، حق دیده‌ور شد و پرده عزّت بجاست!.

Ва қили фии маънии алоиаҳ : ттмнўои мақоми алсодаҳи дуни أни тслкўои снтҳм ,у тлозмўои сиртҳм ,у тъмлўои ъмлҳм . Ҳоли бузургони хоҳӣ ,у роҳи бузургони норафта ! каъбаи мўослти ҷӯӣ , бо дидаи муҷоҳидати нобурӣда ! ниҳояти давлати дӯстони бинӣ , меҳнати эшон нодида . Тънии ман ани тмнии ани икўни кмни тънӣ . Ту пиндории қалами аҳд бар ҷони ошиқон осон кашиданд ! ё рақами дӯстӣ бар дили эшон ройгон заданд ! эшон баҳри чашм задани захмӣ бар ҷону дил хӯрдаанд ,у шарбатӣ зҳролўдаҳ чашидаанд !

و قیل فی معنی الآیة: تتمنّوا مقام السّادة دون أن تسلکوا سنّتهم، و تلازموا سیرتهم، و تعملوا عملهم. حال بزرگان خواهی، و راه بزرگان نارفته! کعبه مواصلت جویی، با دیده مجاهدت نابریده! نهایت دولت دوستان بینی، محنت ایشان نادیده. تعنی من ان تمنی ان یکون کمن تعنی. تو پنداری قلم عهد بر جان عاشقان آسان کشیدند! یا رقم دوستی بر دل ایشان رایگان زدند! ایشان بهر چشم زدن زخمی بر جان و دل خورده‌اند، و شربتی زهرآلوده چشیده‌اند!

Ва локин на ҳар касе сазоӣ захм ӯст , ва на ҳар ҷонии шоистаи ғам хӯрдан ӯст .

و لکن نه هر کسی سزای زخم اوست، و نه هر جانی شایسته غم خوردن اوست.

Раҳмати худо бар он ҷавонмардони бод ки ҷони хеши ҳадафи тири блоء ӯ сохтаанд ,у бори ғам ӯро дили хеши маҳмил шинохтаанд , ва он гуҳ дар он балоу андӯҳи ин тараннум мекунанд :

رحمت خدا بر آن جوانمردان باد که جان خویش هدف تیر بلاء او ساخته‌اند، و بار غم او را دل خویش محمل شناخته‌اند، و آن گه در آن بلا و اندوه این ترنّم میکنند:

Оре , захм ҳар касе бар андозаи имон ӯ ,у бор ҳар кас бар қадари қӯт ӯ , ҳар киро қӯти тамомтар , бо рӯй гаронтар . Инаст сари он оят ки гуфт : « алрҷоли қўомўни алии алнсоء » мардонро бар занон афзӯнӣ дод ки бор , ҳама бар эшонаст , аз онкии камоли қӯту шарафи ҳиммати эшонроаст ,у бор бақадр қӯти кашанд , ё бақадр ҳиммат . Алии қадари аҳли алъзми тأтии алъзоӣм .

آری، زخم هر کسی بر اندازه ایمان او، و بار هر کس بر قدر قوّت او، هر که‌را قوّت تمام‌تر، با روی گران‌تر. اینست سرّ آن آیت که گفت: «الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَی النِّساءِ» مردان را بر زنان افزونی داد که بار، همه بر ایشانست، از آنکه کمال قوّت و شرف همّت ایشان را است، و بار بقدر قوّت کشند، یا بقدر همّت. علی قدر اهل العزم تأتی العزائم.