Қавлаи таъолӣ : أи ламтар إлии аллазӣнаи қили ?лаами кФўои أидикми алоиаҳ бар завқи арбоби ҳикмату соликони роҳи ҳақиқат аз рӯй ишорат мегуяд : кФўои أидикм , эй ахрҷўои аидикми ани амўркм ,у клўҳои илои мъбўдкм . Хештанро аз корҳо берун оред , ва яксар шуғлҳо бмўлӣ сипоред , ва бова бозгзорид , ки ӯст созандаи кори бандагон , мудаббиру муқаддари коррон ,у нигаҳбон , басари барандаи шуғли эшон бе эшон , дилдиҳанда тоӣбон ,у пазирндаи узри хоҳон . Чанд ки миннатаст ӯро бар бандагон : аз аввали бандаро ройгон биёфрианад , чун дар зуҳӯри орад , аз обу боду оташ нигаҳ дорад . Бсмъу басар , бФтнт ва ҳикмат биорояд , имону маърифат бар вай нигаҳ дорад . Пас он гуҳ чун даст бмхлўқӣ бардорад , хитоб ояд ки : кФўои أидикми даст аз махлуқи фурӯи дор , ва бхолқ бурдор , ки худованд бо вафо ӯст ,диҳанда атоу пўшндаҳ хато ӯст , дар меҳрбонӣу карӣмӣ биҳмто ӯст .

قوله تعالی: أَ لَمْ تَرَ إِلَی الَّذِینَ قِیلَ لَهُمْ کُفُّوا أَیْدِیَکُمْ الآیة بر ذوق ارباب حکمت و سالکان راه حقیقت از روی اشارت میگوید: کُفُّوا أَیْدِیَکُمْ، ای اخرجوا ایدیکم عن امورکم، و کلوها الی معبودکم. خویشتن را از کارها بیرون آرید، و یکسر شغلها بمولی سپارید، و باو بازگذارید، که اوست سازنده کار بندگان، مدبّر و مقدّر کارران، و نگهبان، بسر برنده شغل ایشان بی‌ایشان، دل دهنده تائبان،و پذیرنده عذر خواهان. چند که منّت است او را بر بندگان: از اوّل بنده را رایگان بیافریند، چون در ظهور آرد، از آب و باد و آتش نگه دارد. بسمع و بصر، بفطنت و حکمت بیاراید، ایمان و معرفت بر وی نگه دارد. پس آن گه چون دست بمخلوقی بردارد، خطاب آید که: کُفُّوا أَیْدِیَکُمْ دست از مخلوق فرو دار، و بخالق بردار، که خداوند با وفا اوست، دهنده عطا و پوشنده خطا اوست، در مهربانی و کریمی بیهمتا اوست.

Ва гуфтаанд : кФўои أидикм , маънӣ онаст ки : даст аз дунё боз доред , ва дар шаҳавот бар худ фурӯ бандед ,у молу ҷоҳ дунё барандозед , ончӣ ҳаромаст лаънатаст , ва ончӣ ҳалоласт меҳнатаст ,у ончӣ афзӯнӣ аст уқубатаст . Мустафо ( с ) гуфт : « алднёи малъуна , малъуни мо фӣҳо алои зикри аллоҳ , ъолмо ӯ мтълмо » .

و گفته‌اند: کُفُّوا أَیْدِیَکُمْ، معنی آنست که: دست از دنیا باز دارید، و در شهوات بر خود فرو بندید، و مال و جاه دنیا براندازید، آنچه حرام است لعنت است، و آنچه حلالست محنت است، و آنچه افزونی است عقوبتست. مصطفی (ص) گفت: «الدّنیا ملعونة، ملعون ما فیها الّا ذکر اللَّه، عالما او متعلما».

Гуфт : ин дунё малъунаст , сарои бенавоӣу бидўлтӣ , табли миёни тиҳӣ ,у бисоти фурӯмоиагӣ . Раби алъзаҳ то дунёро бёФрид дар он ннгрстаҳ , ва онро лаънат карда , ва душман дошта , ва ҳар чаҳ дар он , блънт карда магари се чиз : зикри худованди ҷли ҷалола , ки дар дунёаст ва на аз дунёаст .

گفت: این دنیا ملعون است، سرای بینوایی و بیدولتی، طبل میان تهی، و بساط فرومایگی. ربّ العزّة تا دنیا را بیافرید در آن ننگرسته، و آن را لعنت کرده، و دشمن داشته، و هر چه در آن، بلعنت کرده مگر سه چیز: ذکر خداوند جلّ جلاله، که در دنیا است و نه از دنیا است.

Дигари марди олам ки мусулмононро чун равшани чароғ ва бар дили шайтон доғаст . Сиўм касе ки ҷӯянда илмаст , ва дар роҳи дониши андари манзил талабаст . Мустафо ( с ) аз баҳр вай гуфта : « ани алмлоӣкаҳи лтзъи аҷнҳтҳои лтолби алълм » , ин каси ҳам дар дунёаст , ва на аз дунё . Чун азин се даргузашт , зинҳор гирди дунёи магарад , ки рӯй маърифат сиёҳ кунад ,у ҷомаи исмат чок гирданд . Хабари надорӣ ки ин дунёӣ ?данӣ дайраст то бар мисоли арӯсии ороста , бар торам нишаста , ва аз шабакаи шак берун менигарад , ва бо ту мегуяд :

دیگر مرد عالم که مسلمانان را چون روشن چراغ و بر دل شیطان داغ است. سیوم کسی که جوینده علم است، و در راه دانش اندر منزل طلب است. مصطفی (ص) از بهر وی گفته:«انّ الملائکة لتضع اجنحتها لطالب العلم»، این کس هم در دنیا است، و نه از دنیا. چون ازین سه درگذشت، زینهار گرد دنیا مگرد، که روی معرفت سیاه کند، و جامه عصمت چاک گرداند. خبر نداری که این دنیای دنی دیرست تا بر مثال عروسی آراسته، بر طارم نشسته، و از شبکه شکّ بیرون مینگرد، و با تو میگوید:

Алии Муртазо ( ъ ) он ҳзбри даргоҳи рисолату домоди ҳазрати набувват , ҳар гуҳ ки бадунё бар гузаштӣ , домани диёнати хеш фароҳам гирифтӣ тарсони тарсон , ва гуфтӣ « ғурӣ ғайриӣ ё дунё ! Фқди тбтки слосо »

علی مرتضی (ع) آن هزبر درگاه رسالت و داماد حضرت نبوت، هر گه که بدنیا بر گذشتی، دامن دیانت خویش فراهم گرفتی ترسان ترسان، و گفتی‌ «غرّی غیری یا دنیا! فقد تبتّک ثلاثا»

Гуфтанд : эй аҷабо , ки равони шери мардони аср аз бими зўи алФқори ту ҳамаи оби гашт , чунин аз дунё мебитарсӣ ? гуфто : шумо хабар надоред ки ин дунёи дарахтӣ хороўраст , дасти ҳўӣу ҳирси онро бар канори ҷӯии умри ту нишонда , агар на боҳтроз рӯй хори он дар домани исмат ту уфтад ,у пора пора кунад .

گفتند: ای عجبا، که روان شیر مردان عصر از بیم ذو الفقار تو همه آب گشت، چنین از دنیا می‌بترسی؟ گفتا: شما خبر ندارید که این دنیا درختی خارآور است، دست هوی و حرص آن را بر کنار جوی عمر تو نشانده، اگر نه باحتراز روی خار آن در دامن عصمت تو افتد، و پاره پاره کند.

Нашунидае ки дар бдоити кор ки ҳануз хори он қӯт нагирифта буд , домани дроъаҳи исмати одам чун медарид ? акнӯн ки хори он қавии гашт ,у рӯзгори баромад бо алии бӯи толиби худ чаҳ кунад ? Мустафо ( с ) азинҷо гуфт : « ҳуби алднёи раъси кули хтиӣаҳ » , то дил бар он камтар ниҳанд , ва ҳазар кунанд ,у раби алъзаҳи ҷл ҷалола гуфт : қул матоъи алднёи қалилу алохраҳи хайри лмни атқӣ . То рағбати камтари намоянд , ва аз он парҳезанд .

نشنیده‌ای که در بدایت کار که هنوز خار آن قوّت نگرفته بود، دامن درّاعه عصمت آدم چون میدرید؟ اکنون که خار آن قوی گشت، و روزگار برآمد با علی بو طالب خود چه کند؟ مصطفی (ص) ازینجا گفت: «حبّ الدّنیا رأس کلّ خطیئة»،تا دل بر آن کمتر نهند، و حذر کنند، و ربّ العزّة جلّ جلاله گفت: قُلْ مَتاعُ الدُّنْیا قَلِیلٌ وَ الْآخِرَةُ خَیْرٌ لِمَنِ اتَّقی‌. تا رغبت کمتر نمایند، و از آن پرهیزند.

Воситӣ гуфта : чун эшонро дар дунё зуҳд фармуд , бичишам эшон андакии сохт , ва дар қуръони Маҷид « қалил » хонд , то тарки он бар эшон осон шавад , ҳозои ғояи алкрму алрҳмаҳ . Ва гуфтаанд : раби алъзаҳи орифонро дарин оят аз дунёи брбўд ва бъқбӣ кашид , бончаҳ гуфт :у алохраҳи хайри лмни атқии пас аз уқбо низ брбўд , ва бахуд кашид бончаҳ гуфт :у аллоҳи хайру أбқӣ .

واسطی گفته: چون ایشان را در دنیا زهد فرمود، بچشم ایشان اندکی ساخت، و در قرآن مجید «قلیل» خواند، تا ترک آن بر ایشان آسان شود، هذا غایة الکرم و الرّحمة. و گفته‌اند: ربّ العزّة عارفان را درین آیت از دنیا بربود و بعقبی کشید، بآنچه گفت: وَ الْآخِرَةُ خَیْرٌ لِمَنِ اتَّقی‌ پس از عقبی نیز بربود، و بخود کشید بآنچه گفت: وَ اللَّهُ خَیْرٌ وَ أَبْقی‌.

أинмои ткўнўои идрккми аламут ҳикоят кунанд аз ҷавонмардӣ ки ҳар гуҳ ки ин оят брхўондӣ гуфтӣ : оҳ аз марги нафас ! оҳ аз марги дил ! оҳи оҳ аз марги ҷон ! агар дарин бимонами маро чаҳ тавон ?у дардро чаҳ дармон ? чун ҳол инасту кори чунин , бексо ки манам , бесару сомон , худовандо !

أَیْنَما تَکُونُوا یُدْرِکْکُمُ الْمَوْتُ حکایت کنند از جوانمردی که هر گه که این آیت برخواندی گفتی: آه از مرگ نفس! آه از مرگ دل! آه آه از مرگ‌جان! اگر درین بمانم مرا چه توان؟ و درد را چه درمان؟ چون حال اینست و کار چنین، بی کسا که منم، بی سر و سامان، خداوندا!

ӯ ки нафасаш мерад аз дунёи дармонд , ӯ ки дилаш мерад аз уқбои дармонд , ӯ ки ҷонаш мерад аз мавлои дармонд , ӯ ки нафасаши мард аз аҳлу валад ҷудо монад , ӯ ки дилаши мард аз инсу тараб боз монад , ӯ ки ҷонаши мард аз худои самади дармонд . Пас дилҳои азизону содиқон ки аз наҳифи ин сухану сиёсати ин ҳоли хӯни гашт , ки оё дар азал барои мо чаҳ рафта ? ва дар абади кори мо чун омада ?

او که نفسش میرد از دنیا درماند، او که دلش میرد از عقبی درماند، او که جانش میرد از مولی درماند، او که نفسش مرد از اهل و ولد جدا ماند، او که دلش مرد از انس و طرب باز ماند، او که جانش مرد از خدای صمد درماند. پس دلهای عزیزان و صادقان که از نهیب این سخن و سیاست این حال خون گشت، که آیا در ازل برای ما چه رفته؟ و در ابد کار ما چون آمده؟

Пери тариқат ӣнҷо гуфта : аўлитри бтимор хӯрдан аз он касе нест ки аз азали хеш ӯро бе огаҳӣаст ! ғофил бӯдан аз абади хеш аз нодонӣаст , миён бӯда ва ва бӯданӣ ин хоб ғифлат чист ? одамиро миёни ду мавҷ аз оташ чаҳ ҷой бозӣаст ? ! أинмои ткўнўои идрккми аламути абӯ ҳрираҳ гуфт : ки аз расӯли худо ( с ) шунидам ки гуфт : « ани алрўҳи азои харҷи ман ҷасада ,у ?утии алайҳи сабъаи айём , иқўл : ё раби аӣзни лӣ ҳатто анзри илои ҷасадӣ » .

پیر طریقت اینجا گفته: اولیتر بتیمار خوردن از آن کسی نیست که از ازل خویش او را بی آگهیست! غافل بودن از ابد خویش از نادانی است، میان بوده و و بودنی این خواب غفلت چیست؟ آدمی را میان دو موج از آتش چه جای بازیست؟! أَیْنَما تَکُونُوا یُدْرِکْکُمُ الْمَوْتُ ابو هریره گفت: که از رسول خدا (ص) شنیدم که گفت: «انّ الرّوح اذا خرج من جسده، و اتی علیه سبعة ایّام، یقول: یا ربّ ائذن لی حتّی انظر الی جسدی».

Гуфто : чун ҷони пок аз олоиши башарияти мурғи вор аз қФси хок берун ояд ,у сӯии олами алавии қасди ошён иззат кунад , чун бар он маркази хеш қарор гирад , ва як ҳафта бар ояд , аз холиқ дастурӣ хоҳад то он манзили хоси хешро бози байнам ,у ҳоли вай боз донам . Дастурӣ ёбад , он ҷони поки бхок дар ояд , ва аз даври бқолби хеш нигаҳ кунад , онро на брнг худ бинад , ва на бар ҳоли худ , об бинад ки аз чашм дар истодаи биҷои равшаноӣ , ва аз даҳан дар истодаи биҷойгарӣоне . Бзорд ва биноладу бгрид , ва боз гардад то ҳафтаи дигар , пас дигари бор дастурӣ хоҳад , ояд ,у ҷасади худро бинад , дар он лаҳади торик , бзории зори он об ҳама садед шуда ,у буии бгштаҳ , аз нахустин бор бештар гиряд , ва зортар буд .

گفتا: چون جان پاک از آلایش بشریّت مرغ وار از قفص خاک بیرون آید، و سوی عالم علوی قصد آشیان عزّت کند، چون بر آن مرکز خویش قرار گیرد، و یک هفته بر آید، از خالق دستوری خواهد تا آن منزل خاصّ خویش را باز بینم، و حال وی باز دانم. دستوری یابد، آن جان پاک بخاک در آید، و از دور بقالب خویش نگه کند، آن را نه برنگ خود بیند، و نه‌بر حال خود، آب بیند که از چشم در ایستاده بجای روشنایی، و از دهن در ایستاده بجای گریانی. بزارد و بنالد و بگرید، و باز گردد تا هفته دیگر، پس دیگر بار دستوری خواهد، آید، و جسد خود را بیند، در آن لحد تاریک، بزاری زار آن آب همه صدید شده، و بوی بگشته، از نخستین بار بیشتر گرید، و زارتر بود.

Пас баравад ва ба ҳафтаи дигар боз ояд . Хӯранда бинад баросту чап рӯй вай , ва он ҷамолу камоли хилқати ваии ҳама дигргўн гашта . Хӯранда аз чашм берун меояд , ва дар бинӣ мешавад , ва аз бинӣ берун меояд , ва дар даҳан мешавад . Он гуҳи ҷон бФрёд ояд , ва гуяд : оҳи срти ҷиФаҳи қзраҳ ! куҷоаст он қаду болой ту куҷост он ҷамолу камоли ту ? куҷост он сӯрати зебои ту ? куҷост он маҳосини нӯронии ту ? куҷост он гуфт дилрабои ту ? куҷоанд аёлу фарзандони ту ? ки аз баҳри эшон бор кашидӣ ,у ранҷи барадӣ , то ба бенанди ҳолу ҷои ту , ва ибрат гиранд бакори ту . Ин амлки алтўил ?

پس برود و به هفته دیگر باز آید. خورنده بیند براست و چپ روی وی، و آن جمال و کمال خلقت وی همه دیگرگون گشته. خورنده از چشم بیرون میآید، و در بینی میشود، و از بینی بیرون میآید، و در دهن میشود. آن گه جان بفریاد آید، و گوید: آه صرت جیفة قذرة! کجا است آن قدّ و بالای تو کجاست آن جمال و کمال تو؟ کجاست آن صورت زیبای تو؟ کجاست آن محاسن نورانی تو؟ کجاست آن گفت دلربای تو؟ کجااند عیال و فرزندان تو؟ که از بهر ایشان بار کشیدی، و رنج بردی، تا به بینند حال و جای تو، و عبرت گیرند بکار تو. این املک الطّویل؟

Ва ҳрски алшдид ? ин мнзлки улумрон ? ин мо ҷамъати ман ҳалолу ҳаром ? ин ахўонку рФқоؤк ? ин ман канти тФхри баҳам ? тркўки фии лҳдки вҳидо , байни алтробу алдўд , луи нзрўои алейк комаи ?назарети лтркўои алднёу бкўои алии анФсҳми айёми ҳётҳм ! Фолўили лӣу лаки илои явми алқёмаҳи ман алмалики алҷлил ,у дёни явми аддӣн ! Фълики ассалом , Флитнии лами арку лами трнӣ . Сами анқлби анҳуу мзӣ . Пас ровӣ хабар гуфту аллоҳи аълам : Фҳзои аҳўолноу мрдноу мсирно ,у анои ллаҳу анои илайҳи роҷъўн .

و حرصک الشّدید؟ این منزلک العمران؟ این ما جمعت من حلال و حرام؟ این اخوانک و رفقاؤک؟ این من کنت تفخر بهم؟ ترکوک فی لحدک وحیدا، بین التّراب و الدّود، لو نظروا علیک کما نظرت لترکوا الدّنیا و بکوا علی انفسهم ایّام حیاتهم! فالویل لی و لک الی یوم القیامة من الملک الجلیل، و دیّان یوم الدّین! فعلیک السّلام، فلیتنی لم ارک و لم ترنی. ثمّ انقلب عنه و مضی. پس راوی خبر گفت و اللَّه اعلم: فهذا احوالنا و مردّنا و مصیرنا، و انّا للَّه و انّا الیه راجعون.

أинмои ткўнўои идрккми аламут муҷоҳид гуфт : ин оят дар шаъни занӣ фурӯ омад ки духтарӣ дошт , ва ин зан муздурӣ дошт аз хона берун фиристод то отшпораҳ эй бахонаи орад . Муздури мардиро дид бар дар хонаи истода , ва мегуяд : духтариро зоданд дарин хона ? муздур гуфт : оре . Гуфт : он духтар намирад , то он гуҳ ки қзоءФсқу фуҷури фаровон бар сар вай баравад , ва он гуҳи бъоқбти муздур ӯ вайро бихоҳад , ва он гуҳи марг ӯ бънкбўт буд . Муздур аз он сухан дар хашм шуд ,у корди бардошт ,у шиками он духтарак бшикофт , ва дар баҳр шуд ,у хештанро нопадид кард . Он духтаракро шикам бадухтанд , ва муъолиҷат карданд , то баҳоли сиҳҳат боз омад . Чун бҳд булӯғ расед , сар дар ниҳод ,у ончии қазо буд аз фуҷур бар сар вай бирафт . Пас бсоҳл баҳр шуд ,у онҷо мақом кард , то рӯзӣ ки он муздур аз дарё бар омад ,у молии фаровон бо вай . Пас даллоларо бархонад , ва гуфт : занӣ бо ҷамол аз баҳр ман бихоҳ . Даллола гуфт : ӣнҷо занӣаст некӯтарин занони бҷмол , чунон ки мехоҳӣ , аммо фоҷирааст , магар ки ту ӯро бихоҳӣ даст аз фуҷур боз дорад . Он зани бхўост , ва ҳам чунон кард , аз фуҷур тўбт кард ,у бъқди никоҳ дар таҳти ин мард омад . Ва ин муздур ӯро сахт дӯст медошт . Рӯзии ин муздури саргузашти худ боз гуфт ,у ҳикоят боз кард . Зан гуфт : ман он ҷорӣаам ки ту шикам вай бшикофтӣ , ва инак нишон шикофтан ва духтан . Муздур гуфт : марги ту бънкбўт бошад чунон ки нишон додаанд , аммо ман аз баҳри ту дар миёни саҳро кӯшкӣ бисозам , ва чандон болои даҳум ки анкабут онҷо нарасад . Чунон карданд , ва он зан дар қаср менишаст . Охири рӯзии анкабут дар миёни қасри пайдои гашт . Ин зан битарсед , ва бар ошуфт ,у ангушти пои вай бар он анкабут омад , ӯро дар гузид . Ва аз он гузидан андомҳои ваии сиёҳи гашт , ва аз дунё бирафт . Раби Алъоламин оят фиристод дар шаъни вай ки : أинмои ткўнўои идрккми аламуту луи кантами фии буруҷи мшидаҳ аз марги ҳечкас натавонад гурехт , ҳар ҷо ки раведи бшмо дар расад .

أَیْنَما تَکُونُوا یُدْرِکْکُمُ الْمَوْتُ مجاهد گفت: این آیت در شأن زنی فرو آمد که دختری داشت، و این زن مزدوری داشت از خانه بیرون فرستاد تا آتشپاره‌ای بخانه آرد. مزدور مردی را دید بر در خانه ایستاده، و میگوید: دختری را زادند درین خانه؟ مزدور گفت: آری. گفت: آن دختر نمیرد، تا آن گه که قضاءفسق و فجور فراوان بر سر وی برود، و آن گه بعاقبت مزدور او وی را بخواهد، و آن گه مرگ او بعنکبوت بود. مزدور از آن سخن در خشم شد، و کارد برداشت، و شکم آن دخترک بشکافت، و در بحر شد، و خویشتن را ناپدید کرد. آن دخترک را شکم بدوختند، و معالجت کردند، تا بحال صحّت باز آمد. چون بحدّ بلوغ رسید، سر در نهاد، و آنچه قضا بود از فجور بر سر وی برفت. پس بساحل بحر شد، و آنجا مقام کرد، تا روزی که آن مزدور از دریا بر آمد، و مالی فراوان با وی. پس دلّاله را برخواند، و گفت: زنی با جمال از بهر من بخواه. دلّاله گفت: اینجا زنی است نیکوترین زنان بجمال، چنان که میخواهی، امّا فاجره است، مگر که تو او را بخواهی دست از فجور باز دارد. آن زن بخواست، و هم چنان کرد، از فجور توبت کرد، و بعقد نکاح در تحت این مرد آمد. و این مزدور او را سخت دوست میداشت. روزی این مزدور سرگذشت خود باز گفت، و حکایت باز کرد. زن گفت: من آن جاریه‌ام که تو شکم وی بشکافتی، و اینک نشان شکافتن و دوختن. مزدور گفت: مرگ تو بعنکبوت باشد چنان که نشان داده‌اند، امّا من از بهر تو در میان صحرا کوشکی بسازم، و چندان بالا دهم که عنکبوت آنجا نرسد. چنان کردند، و آن زن در قصر مینشست. آخر روزی عنکبوت در میان قصر پیدا گشت. این زن بترسید، و بر آشفت، و انگشت پای وی بر آن عنکبوت آمد، او را در گزید. و از آن گزیدن اندامهای وی سیاه گشت، و از دنیا برفت. ربّ العالمین آیت فرستاد در شأن وی که: أَیْنَما تَکُونُوا یُدْرِکْکُمُ الْمَوْتُ وَ لَوْ کُنْتُمْ فِی بُرُوجٍ مُشَیَّدَةٍ از مرگ هیچکس نتواند گریخت، هر جا که روید بشما در رسد.

Мустафо ( с ) гуфт : « аҳбби ман шӣти Фонки мФорқаҳ , ва ъаш мо шӣт Фонк мет ,у аъмли мо шӣти Фонки млоқиаҳ » .

مصطفی (ص) گفت: «احبب من شئت فانّک مفارقه، و عش ما شئت فانّک میّت، و اعمل ما شئت فانّک ملاقیه».