Қавлаи таъолӣ : ва ман иҳоҷри фии сиблати аллоҳи алоиаҳи раби Алъоламин , худои ҷаҳонён ,у дорандаи ҳамагон ,у донои меҳрбон , дарин ояти нишони раҳмат аз худ медиҳад ,у лутфи худ бо бандагон менамояд ,у муъминонро бар ҳиҷрат мехонд ,у муҳоҷиронро меситояд .

قوله تعالی: وَ مَنْ یُهاجِرْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ الآیة ربّ العالمین، خدای جهانیان، و دارنده همگان، و دانای مهربان، درین آیت نشان رحمت از خود میدهد، و لطف خود با بندگان مینماید، و مؤمنان را بر هجرت می‌خواند، و مهاجران را میستاید.

Ва муҳоҷирони се гуруҳанд : гуруҳе аз баҳри дунё ҳиҷрат кунанд , тиҷоратӣ дар пеш гиранд , ё талаб маъӣшатӣ кунанд , ва ҳар чанд ки ин кор дар шаръ мубоҳаст , аммо бъоқбт на пайдо ки сар ба чаҳ боз наад ,у ҳосили он бача боз ояд , ки Мустафо ( с ) гуфт : « ҳуби алднёи раъси кули хтиӣаҳ » , ва низ гуфта : « лои ттхзўои алзиъаҳи Фтрғбўои фии алднё » .

و مهاجران سه گروه‌اند: گروهی از بهر دنیا هجرت کنند، تجارتی در پیش گیرند، یا طلب معیشتی کنند، و هر چند که این کار در شرع مباح است، امّا بعاقبت نه پیدا که سر به چه باز نهد، و حاصل آن بچه باز آید، که مصطفی (ص) گفت: «حبّ الدّنیا رأس کلّ خطیئة»، و نیز گفته: «لا تتّخذوا الضّیعة فترغبوا فی الدّنیا».

Ин муҳоҷири пайваста дар ранҷ ва ъноаст ,у бадасти дуздони гирифтор , ва бар шарафи ҳалок ! бтмъи онкӣ то мубоҳии бадасти орад , фарзии бигузорад , ва он гуҳи сӯзад ,у моя ҳар ду бузёни орад . Иқўли аллоҳи ъзу ҷл : тридўни арзи алднёу аллоҳи ириди алохраҳ . Гуруҳеи дигар зоҳидӣанд ки ҳиҷрати эшон аз баҳри уқбо буд ,у равиши эшон аз рӯй маънӣ бошад , манозил тоъот баранд ,у мароҳили ибодоти бқдми ҳиммати пимоинд , гоҳ ҳаҷ кунанд ,у гоҳи ғзо , гуҳи ҷиҳод ,у гуҳи зиёрат , гуҳи намоз ,у гуҳи рӯза , гуҳи зикри номи худо , гуҳи фикр дар олоءу нъмоءи худо . Мустафо ( с ) аз баҳр эшон гуфта : « сирўои сабақи алмФрдўн » . Қолўо : ё расӯли аллоҳ ва мо алмФрдўн ? қол « : алмҳтдўни аллазӣнаи иҳтдўни бзкри аллоҳ , изъи аззикри анҳуам асқолҳм , Фиأтўни явми алқёмаҳи хФоФо » .

این مهاجر پیوسته در رنج و عنا است، و بدست دزدان گرفتار، و بر شرف هلاک! بطمع آنکه تا مباحی بدست آرد، فرضی بگذارد، و آن گه سوزد، و مایه هر دو بزیان آرد. یقول اللَّه عزّ و جلّ: تُرِیدُونَ عَرَضَ الدُّنْیا وَ اللَّهُ یُرِیدُ الْآخِرَةَ. گروهی دیگر زاهدان‌اند که هجرت ایشان از بهر عقبی بود، و روش ایشان از روی معنی باشد، منازل طاعات برند، و مراحل عبادات بقدم همّت پیمایند، گاه حجّ کنند، و گاه غزا، گه جهاد، و گه زیارت، گه نماز، و گه روزه، گه ذکر نام خدا، گه فکر در آلاء و نعماء خدا. مصطفی (ص) از بهر ایشان گفته: «سیروا سبق المفرّدون». قالوا: یا رسول اللَّه و ما المفرّدون؟ قال «: المهتدون الّذین یهتدون بذکر اللَّه، یضع الذکر عنهم اثقالهم، فیأتون یوم القیامة خفافا».

Ва раби алъзаҳ дар ҳақ эшон мегуяд : ва ман أроди алохраҳу саъии лҳои саъйҳоу ҳўи муъмини Фأўлӣки кони съиҳми мшкўро .

و ربّ العزّة در حقّ ایشان میگوید: وَ مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ وَ سَعی‌ لَها سَعْیَها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِکَ کانَ سَعْیُهُمْ مَشْکُوراً.

Сдигри гуруҳ орифонанд ки ҳиҷрати эшон аз баҳри мавло буд ,у ҳиҷрати эшон ҳам дар ниҳоди эшон буд , дар пардаҳои нафас ҳиҷрат кунанд то бадал расанд , ва он гуҳ дар пардаҳои дил ҳиҷрат кунанд то бҷон расанд , ва он гуҳ дар пардаҳои ҷон ҳиҷрат кунанд то бўсол ҷонон расанд .

سدیگر گروه عارفان‌اند که هجرت ایشان از بهر مولی بود، و هجرت ایشان هم در نهاد ایشان بود، در پرده‌های نفس هجرت کنند تا بدل رسند، و آن گه در پرده‌های دل هجرت کنند تا بجان رسند، و آن گه در پرده‌های جان هجرت کنند تا بوصال جانان رسند.

Мардии пеши бӯи язид бастомӣ шуд , гуфт : чаро ҳиҷрат накунӣ ?у бсФр берун нашӯй то халқро Фоӣдаҳи диҳӣ ? ҷавоб дод ки : дӯстам муқӣмаст , буии машғӯл , бадӣгарии нмипрдозм . Он мард гуфт об ки дайр монад дар ҷойгоҳи худ бгндд .

مردی پیش بو یزید بسطامی شد، گفت: چرا هجرت نکنی؟ و بسفر بیرون نشوی تا خلق را فائده دهی؟ جواب داد که: دوستم مقیم است، بوی مشغول، بدیگری نمیپردازم. آن مرد گفت آب که دیر ماند در جایگاه خود بگندد.

Бӯи язид ҷавоб дод ки дарё бош то ҳаргизи бнгндӣ . Он гуҳи ин байт бигуфт :

بو یزید جواب داد که دریا باش تا هرگز بنگندی. آن گه این بیت بگفت:

Ва إзои зрбтми фии алأрзи Флиси алайкуми ҷиноҳи أни тқсрўои ман алслоаҳи ҳукми қаср дар фарзи намози андари сафар , ҳар чанд ки умуми халқро тахфифӣ ва рухсатӣаст аммо аҳли хусӯсро чун қаҳрӣ ва баъдӣаст аз ҳазрат , лои ҷурми эшонро ивазӣ боз дод .

وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِی الْأَرْضِ فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ حکم قصر در فرض نماز اندر سفر، هر چند که عموم خلق را تخفیفی و رخصتی است امّا اهل خصوص را چون قهری و بعدی است از حضرت، لا جرم ایشان را عوضی باز داد.

Ҳам дар сафари абоҳти нФл бар роҳила ё пиёда рӯй дар сафар худ карда , бе истиқболи қибла , то бадоне ки бар он даргоҳ ҳиҷоб нест , ва банд нест , ва манъ нест ,у дастурии муноҷот бар давом ҳаст , чунон ки хоҳӣ . Аз рӯй ишорат мегуяд : бандаи ман ! агар қурб мехоҳӣ инак дар кушода , ва бор дода ,у манъӣ на ! ва агар баъд мехоҳӣ бар сиблати рухсат инак турои рухсат ,у хашмӣ на ! инаст ғоят кардам ,у камоли лутф , ҳифзи суннати вафо ,у таҳқиқи маънӣу ло .

هم در سفر اباحت نفل بر راحله یا پیاده روی در سفر خود کرده، بی استقبال قبله، تا بدانی که بر آن درگاه حجاب نیست، و بند نیست، و منع نیست، و دستوری مناجات بر دوام هست، چنان که خواهی. از روی اشارت میگوید: بنده من! اگر قرب میخواهی اینک در گشاده، و بار داده، و منعی نه! و اگر بعد میخواهی بر سبیل رخصت اینک ترا رخصت، و خشمی نه! اینست غایت کردم، و کمال لطف، حفظ سنّت وفا، و تحقیق معنی و لا.

Ва إзои канти Фиҳми Фأқмти ?лаами алслоаҳи алоиаҳи дарин ояти далолат равшанаст ки бандаи мо дом ки то як нафас аз ихтиёр бо вай буд , ҳукми намоз аз вай бар нахезад , на дар ҳоли амн , на дар ҳоли хавф , на он як соъат ки султони ҳақиқат бар ваии муставле буд ,у вай дар нуқтаи ҷамъ , ва на он вақт ки ғлботи аҳкоми шаръ бар ваии равон буд ,у вай дар васфи тафарруқат .

وَ إِذا کُنْتَ فِیهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ الآیة درین آیت دلالت روشن است که بنده ما دام که تا یک نفس از اختیار با وی بود، حکم نماز از وی بر نخیزد، نه در حال امن، نه در حال خوف، نه آن یک ساعت که سلطان حقیقت بر وی مستولی بود، و وی در نقطه جمع، و نه آن وقت که غلبات احکام شرع بر وی روان بود، و وی در وصف تفرقت.

Мардӣ дар пеш ҷунайд омад ва гуфт : нурии чандин рӯзаст то дар ғлботи ваҷд хеш бирафта , ва велаӣ азим ӯро фарои гирифта ,у султони ҳақиқат бар ваии муставле шуда , ҳамоно ки бнқтаҳи ҷамъи расида . Ҷунайд гуфт : ки бо ин ҳама дар вақт намоз чунаст ва чаҳ мекунад ? гуфт чун вақти намози даройади такбири бандад ,у намози бшрти хеши бгзорд , ва дар он халалӣ наёрад . Ҷунайд : гуфт алҳмди ллаҳ ки шайтони бадв даст наёфтаст ,у роҳ бар вай назада . Он диққат ӯ айн ҳақиқатаст ,у ҳаракат ӯ ҷамол тариқатаст ,у нафас ӯ нуқта ҷамъаст .

مردی در پیش جنید آمد و گفت: نوری چندین روز است تا در غلبات وجد خویش برفته، و ولهی عظیم او را فرا گرفته، و سلطان حقیقت بر وی مستولی شده، همانا که بنقطه جمع رسیده. جنید گفت: که با این همه در وقت نماز چونست و چه میکند؟ گفت چون وقت نماز درآید تکبیر بندد، و نماز بشرط خویش بگزارد، و در آن خللی نیارد. جنید: گفت الحمد للَّه که شیطان بدو دست نیافتست، و راه بر وی نزده. آن دقت او عین حقیقت است، و حرکت او جمال طریقت است، و نفس او نقطه جمع است.