Қавлаи таъолӣ : إни идъўни ман дунаи إлои إносои алоиаҳ азизасту азим , худои ягонау кирдигори донанда , тоўндаҳ бо ҳар коўндаҳ , ва бҳич ҳаст нмонндаҳ . Бешарик ва беанбоз , ва беназир ва бениёз . Чунуи кас на , ва ҳеҷ каси биҷой ӯ бас на . Дар кирдигории қадир , ва дар корронӣ бемушир , дар подшоҳӣ бевазир , ва дар худоӣ беназир . Офаринандаи ҷаҳонён ,у дорандаи ҳамагон , душманону дӯстон . Аҳволи бандагонро мудаббир ,у кори оламро муқаддар . На дар тадбир ӯ саҳв ояд , на дар тақдир ӯ лағв ояд . Ҳар касеро бар онҷост ки ваии нишонд , ва ҳар дилиро он нисор ки вай фишонд . Ҳар яке бар он ранг ки ваии рашт , ва дар ҳар дил он раст ки ваии кишт . Якеро боби анояти шаста ,у бмихи қабули вобаста ,у чароғи маърифати вай аз нури аъзам бар афрӯхта ,у роҳаш равшан карда . Якеро бтиғи ҳиҷрони хаста ,у бмихи ради вобаста , ва намӯда шайтон бирав ороста , ва бар пай батон дошта , ва аз ваии ин хабари боздодаҳ ки : إни идъўни ман дунаи إлои إносо ,у إни идъўни إлои шитонои мридо . Лаънаи аллоҳ .

قوله تعالی: إِنْ یَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِناثاً الآیة عزیز است و عظیم، خدای یگانه و کردگار داننده، تاونده با هر کاونده، و بهیچ هست نماننده. بی‌شریک و بی انباز، و بی‌نظیر و بی‌نیاز. چنو کس نه، و هیچ کس بجای او بس نه. در کردگاری قدیر، و در کاررانی بی‌مشیر، در پادشاهی بی‌وزیر، و در خدایی بی‌نظیر. آفریننده جهانیان، و دارنده همگان، دشمنان و دوستان. احوال بندگان را مدبّر، و کار عالم را مقدّر. نه در تدبیر او سهو آید، نه در تقدیر او لغو آید. هر کسی را بر آنجاست که وی نشاند، و هر دلی را آن نثار که وی فشاند. هر یکی بر آن رنگ که وی رشت، و در هر دل آن رست که وی کشت. یکی را بآب عنایت شسته، و بمیخ قبول وابسته، و چراغ معرفت وی از نور اعظم بر افروخته، و راهش روشن کرده. یکی را بتیغ هجران خسته، و بمیخ ردّ وابسته، و نموده شیطان برو آراسته، و بر پی بتان داشته، و از وی این خبر بازداده که: إِنْ یَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِناثاً، وَ إِنْ یَدْعُونَ إِلَّا شَیْطاناً مَرِیداً. لَعَنَهُ اللَّهُ.

Аҷаб корӣаст ! касе тарошидаи хеши пурситад , ё маснӯъи хеш бмъбўдӣ гирад , агар бғири аллоҳи маъбудии раво будӣ , кофари маъбуд бут боистӣ , на бути маъбуди кофар .

عجب کاریست! کسی تراشیده خویش پرستد، یا مصنوع خویش بمعبودی گیرد، اگر بغیر اللَّه معبودی روا بودی، کافر معبود بت بایستی، نه بت معبود کافر.

Зеро ки бути маснӯъ кофараст ,у ваии сонеъ ,у сонеъи маъбуд бояд на маснӯъ . Чун кофар ки сонеъ бутаст , ва бо ақл ва ихтиёраст , даъвии маъбудии нмикнд , маҳол буд бутиро ки на ҳаёт дорад , ва на самъ , ва на басар , на ақл , на ихтиёр , ки маъбуд буд .

زیرا که بت مصنوع کافر است، و وی صانع، و صانع معبود باید نه مصنوع. چون کافر که صانع بت است، و با عقل و اختیار است، دعوی معبودی نمیکند، محال بود بتی را که نه حیات دارد، و نه سمع، و نه بصر، نه عقل، نه اختیار، که معبود بود.

Дар абтдоءи ислом бар кофарони ҳеҷ чизсъбтар аз он набӯд ки Мустафо ( с ) гуфтӣ : худоӣ олам якеаст , кирдигори ҷаҳонён якеаст . Эшон мегуфтанд : أи ҷаъли алолҳаҳи إлҳои воҳдои إни ҳозои лшии ءи ъҷоб . Чизеи бас аҷабаст ончии Муҳамад ( с ) мегуяд , ки худоӣ якеаст , як худои кори ҳамаи ҷаҳон чигуна рост дорад ? моро дар Маккаи сесад ва шаст бутаст ,у кори Макка танҳо рост нмитўоннд дошт .

در ابتداء اسلام بر کافران هیچ چیزصعب‌تر از آن نبود که مصطفی (ص) گفتی: خدای عالم یکیست، کردگار جهانیان یکی است. ایشان میگفتند: أَ جَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً إِنَّ هذا لَشَیْ‌ءٌ عُجابٌ. چیزی بس عجب است آنچه محمد (ص) میگوید، که خدای یکیست، یک خدای کار همه جهان چگونه راست دارد؟ ما را در مکه سیصد و شصت بت است، و کار مکه تنها راست نمیتوانند داشت.

Раби алъзаҳи эшонро бҳҷт ҷавоб дод , гуфт :у ҳўи алзии халқи аллилу алнҳору алшмсу алқмр . ӯ худовандӣаст ки шаби торики офарид ,у рӯзи равшан ,у офтоби дарахшндау моҳи тобандаи рухшанда , шаби яке торикӣ ӯ ҳамаи оламро басанда , рӯзи яке равшаноӣ ӯ ҳамаи оламро басанда . Офтоби яке таббохӣ ӯ ҳамаи оламро басанда . Моҳи яке саббоғӣ ӯ ҳамаи оламро басанда . Чаҳ аҷаб агар холиқи якеу қудрат ӯ ҳамаи оламро басанда ,у илми вай ҳар ҷое рсндаҳ : أи أрбоби мтФрқўни хайри أми аллоҳи алвоҳади алқҳор ?

ربّ العزّة ایشان را بحجّت جواب داد، گفت: وَ هُوَ الَّذِی خَلَقَ اللَّیْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ. او خداوندی است که شب تاریک آفرید، و روز روشن، و آفتاب درخشنده و ماه تابنده رخشنده، شب یکی تاریکی او همه عالم را بسنده، روز یکی روشنایی او همه عالم را بسنده. آفتاب یکی طباخی او همه عالم را بسنده. ماه یکی صباغی او همه عالم را بسنده. چه عجب اگر خالق یکی و قدرت او همه عالم را بسنده، و علم وی هر جایی رسنده: أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَیْرٌ أَمِ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ؟

Хоҷае махлуқ ки банда Эй дорад ,у малики вай буд , на раво бошад ки он малик вай шавад , чнонстӣ ки раб алъзаҳ гуфтӣ : бути малики ман ,у замини малики ман , малики ман дар малики ман , чун буд анбози ман ? чандини ҷойгаҳ дар қуръон аз айбҳои батон бргФтаҳ , ва бесифатӣ дар эшон нишон карда ки : أи ?лаами أрҷли имшўни баҳои أми ?лаами أиди ибтшўни баҳои أми ?лаами أъини ибсрўни баҳои алоиаҳ . Касе ки сифат камол надорад худоиро чун шояд ? ҷой дигар гуфт : إни аллазӣнаи тдъўни ман дуни аллоҳи лни ихлқўои збобоу луи аҷтмъўои ?ла . Ҷое дигар гуфт : إни тдъўҳми лои исмъўои дъоءкм . Агар буқати дармондагии кофари бутро хонд , бути он дъоء вай нашунӯд ,у луи смъўои мо астҷобўои лакам ! вари сӯрати бастӣ ки бишунидӣ , натавонистӣ ки иҷобат кардӣ .

خواجه‌ای مخلوق که بنده‌ای دارد، و ملک وی بود، نه روا باشد که آن ملک وی شود، چنانستی که ربّ العزّة گفتی: بت ملک من، و زمین ملک من، ملک من در ملک من، چون بود انباز من؟ چندین جایگه در قرآن از عیبهای بتان برگفته، و بی صفتی در ایشان نشان کرده که:أَ لَهُمْ أَرْجُلٌ یَمْشُونَ بِها أَمْ لَهُمْ أَیْدٍ یَبْطِشُونَ بِها أَمْ لَهُمْ أَعْیُنٌ یُبْصِرُونَ بِها الآیة. کسی که صفت کمال ندارد خدایی را چون شاید؟ جای دیگر گفت: إِنَّ الَّذِینَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ یَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ. جایی دیگر گفت: إِنْ تَدْعُوهُمْ لا یَسْمَعُوا دُعاءَکُمْ. اگر بوقت درماندگی کافر بت را خواند، بت آن دعاء وی نشنود، وَ لَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجابُوا لَکُمْ! ور صورت بستی که بشنیدی، نتوانستی که اجابت کردی.

Ҳсини хузоъии падари умрони ҳсини рӯзии пеши Мустафо ( с ) дар омад , ва он рӯз ҳануз мушрик буд , расӯл худо гуфт : ё ҳсин ! кам тааббуди алиўми ?илҳо ?

حصین خزاعی پدر عمران حصین روزی پیش مصطفی (ص) در آمد، و آن روز هنوز مشرک بود، رسول خدا گفت: یا حصین! کم تعبد الیوم الها؟

Имрӯз чанд худои дорӣ ? ҳсин гуфт : ҳафт дорам , яке бар осмон , ва шаш дар замин . Гуфт : « Фоиҳми тъдаҳи лиўми рғбтку рҳбтк ?

امروز چند خدای داری؟ حصین گفت: هفت دارم، یکی بر آسمان، و شش در زمین. گفت: «فایّهم تعدّه لیوم رغبتک و رهبتک؟

Рӯзи рағбату рҳбтроу рӯзи ҳоҷату заруратро кадомякии дорӣ ? чун ниёзат буду андӯҳат буд кадоми якеро хуоне ?у кошифи ғаму қозии ҳоҷати кадоми якеро доне ? гуфт : алзии фии алсмоء , он яке ки бар осмонаст .

روز رغبت و رهبت را و روز حاجت و ضرورت را کدامیکی داری؟ چون نیازت بود و اندوهت بود کدام یکی را خوانی؟ و کاشف غم و قاضی حاجت کدام یکی را دانی؟ گفت: الّذی فی السّماء، آن یکی که بر آسمانست.

Ва лأзлнҳму лأмнинҳми алоиаҳи ҳўолти азлол ки бар Иблис омад аз рӯй сабаб омад , вар на Иблисро худ Иблис ки буд , балӣ васваса менамояд ки пеша вай инаст , он гуҳ аз паии васвасаи раби алъзаҳи залолати офаринад . Ки залолату ҳидояту саодату шақоват аз худоаст : ман иҳди аллоҳи Фҳўи алмҳтд ва ман излли Флни тҷди ?лаи влёи мршдо .

وَ لَأُضِلَّنَّهُمْ وَ لَأُمَنِّیَنَّهُمْ الآیة حوالت اضلال که بر ابلیس آمد از روی سبب آمد، ور نه ابلیس را خود ابلیس که بود، بلی وسوسه مینماید که پیشه وی اینست، آن گه از پی وسوسه ربّ العزّة ضلالت آفریند. که ضلالت و هدایت و سعادت و شقاوت از خدا است: مَنْ یَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَ مَنْ یُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِیًّا مُرْشِداً.

Он гуҳи оқибату саранҷому молу марҷаъ ҳар ду фурқат ёд кард , қисми залолатро гуфт : أўлӣки мأўоҳми ҷаҳаннам ,у қисми ҳидоятро гуфт : сндхлҳми ҷиноти тҷрии ман таҳтҳо алأнҳори холидин фӣҳо أбдо , въди аллоҳи ҳқо .

آن گه عاقبت و سرانجام و مآل و مرجع هر دو فرقت یاد کرد، قسم ضلالت را گفت: أُولئِکَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ، و قسم هدایت را گفت: سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِینَ فِیها أَبَداً، وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا.