Қавлаи таъолӣ : мо иФъли аллоҳи бъзобкми إни шкртму омнтми худои оламён , кирдигори ниҳони дон , навозандаи бандагон , ҷли ҷалолау тақаддусати асмоؤаҳ , дарин оят мешукр хоҳад аз бандагон , он шукри эшонро амн медиҳад аз уқубати ҷовдон . Ва шукр онаст ки неъмат аз манъами доне ,у бандаи вори камари хизмат бар бандӣ ,у неъмат ӯ дар хизмат ӯ бакори дорӣ , то шарти бандагии биҷои оре ,у шарти бандагии ду чизаст : покӣу ростӣ , покӣ аз ҳар чаҳ олоиш дайнаст , чун бухлу риёу ҳақаду шарау ҳирсу тамаъ ,у ростӣ дар ҳар чаҳ ороиш дайнаст , чун сахоу таваккулу қаноату сидқу ихлос . Чун покӣ ва ростӣ омад ӯро халъат бандагӣ пӯшанд ,у перостау оростаи Фропиш Мустафо баранд , то вайро боматтӣ қабул кунад , ва агар чунон буд ки ҷамоли ин халъат набинад ,у асари покӣу ростӣ бар вай зоҳир набӯд , шукру имон аз вай дуруст наёяд , мардӯд дайн гардад , ва ӯро бأмтӣ фаро напазиранд . Бар даргоҳи дайни исломи каси азизтар аз он нест ки пок буду рост . Аввал навохтӣ ки худоӣ бо вай кунад , он буд ки дар фаросат бар вай бигушоед ,у чароғи маърифат дар дилаш бар афрӯзад , то ончии дигаронро хабар буд , ӯро аён гардад , ончии дигаронро илм алиқинаст , ӯро айн алиқин шавад , дар мамлакати ҳодисае дар вуҷӯд наёяд ки на дили вайро аз он хабар диҳанд . Мустафо ( с ) гуфт : «у атқўои Фросаҳи алмؤмни ?фонаи инзри бнўри аллоҳ » .

قوله تعالی: ما یَفْعَلُ اللَّهُ بِعَذابِکُمْ إِنْ شَکَرْتُمْ وَ آمَنْتُمْ خدای عالمیان، کردگار نهان دان، نوازنده بندگان، جلّ جلاله و تقدّست اسماؤه، درین آیت می‌شکر خواهد از بندگان، آن شکر ایشان را امن میدهد از عقوبت جاودان. و شکر آنست که نعمت از منعم دانی، و بنده وار کمر خدمت بر بندی، و نعمت او در خدمت او بکار داری، تا شرط بندگی بجای آری، و شرط بندگی دو چیز است: پاکی و راستی، پاکی از هر چه آلایش دین است، چون بخل و ریا و حقد و شره و حرص و طمع، و راستی در هر چه آرایش دین است، چون سخا و توکّل و قناعت و صدق و اخلاص. چون پاکی و راستی آمد او را خلعت بندگی پوشند، و پیراسته و آراسته فراپیش مصطفی برند، تا وی را بامّتی قبول کند، و اگر چنان بود که جمال این خلعت نبیند، و اثر پاکی و راستی بر وی ظاهر نبود، شکر و ایمان از وی درست نیاید، مردود دین گردد، و او را بأمّتی فرا نپذیرند. بر درگاه دین اسلام کس عزیزتر از آن نیست که پاک بود و راست. اوّل نواختی که خدای با وی کند، آن بود که در فراست بر وی بگشاید، و چراغ معرفت در دلش بر افروزد، تا آنچه دیگران را خبر بود، او را عیان گردد، آنچه دیگران را علم الیقین است، او را عین الیقین شود، در مملکت حادثه‌ای در وجود نیاید که نه دل وی را از آن خبر دهند. مصطفی (ص) گفت: «و اتّقوا فراسة المؤمن فانّه ینظر بنور اللَّه».

Ин дидаи сар чун падед ояд чун дидаи сар буд . Умри хитоб дар Мадинау сорӣа дар Ироқ , умр дар миёни хутба ҳаме гуфт андари Мадина ки : ё сорӣа ! алҷбли алҷбл . Сорӣа дар Ироқи сухан умр мешунид . Ин шунидан аз куҷоаст ? аз онҷо ки диласт , на аз онҷо ки гуласт .

این دیده سرّ چون پدید آید چون دیده سر بود. عمر خطاب در مدینه و ساریه در عراق، عمر در میان خطبه همی گفت اندر مدینه که: یا ساریة! الجبل الجبل. ساریه در عراق سخن عمر میشنید. این شنیدن از کجا است؟ از آنجا که دلست، نه از آنجا که گل است.

Ва дар таҳқиқи фаросати авлиё ривоят кунанд ки амири алмؤмнини алӣ ( ъ ) рӯзии қадам дар рикоб мураккаб мекард то бғзоаҳ шавад , мардӣ мунаҷҷим биёмад ,у рикоб ӯ гирифт , гуфт : ё алӣ ! имрӯзи бҳкми нуҷум дар толеъи ту нигоҳ кардаму туро рӯй рафтан нест , ки туро нусрат нахоҳад буд . Алӣ ( ъ ) гуяд : давр , эй мард аз бар мураккаби ман .

و در تحقیق فراست اولیا روایت کنند که امیر المؤمنین علی (ع) روزی قدم در رکاب مرکب میکرد تا بغزاة شود، مردی منجّم بیامد، و رکاب او گرفت، گفت: یا علی! امروز بحکم نجوم در طالع تو نگاه کردم و ترا روی رفتن نیست، که ترا نصرت نخواهد بود. علی (ع) گوید: دور، ای مرد از بر مرکب من.

Ҳайдар каррор бидон қадам дар рикоб кардааст то чун туе рикоб ӯ гирад , ва боз гирданд , давр бош аз бар ман ки андешаи синаи ман кам аз он асар накунад ки хуршед дар фалак .

حیدر کرار بدان قدم در رکاب کرده است تا چون تویی رکاب او گیرد، و باز گرداند، دور باش از بر من که اندیشه سینه من کم از آن اثر نکند که خورشید در فلک.

Агар фалакро аз баҳри корӣ дар гардиш овардаанд , моро низ ҳам аз баҳри корӣ дар равиш овардаанд .

اگر فلک را از بهر کاری در گردش آورده‌اند، ما را نیز هم از بهر کاری در روش آورده‌اند.

Касеро ки дақиқат ӯ ҳақиқат буд ,у сўонӣ ӯ сабъи мсонӣ буд ,у астрлоб ӯ дил ӯ буд , андешаи вай кам аз раъии ту буд ! ман бад-ӣн ҳарф хоҳам шуд ,у ҷузи имрӯз ҳарб нахоҳам кард , ки марои бФрости ботин маълум шудаст ки азин лашкари ман на кушта шавад . Ва аллоҳ ки даҳ набӯд ва аз лашкари душман на бҷҳнд . Ва аллоҳ ки даҳ нҷҳнд . Чун ҳайдари бҳрб берун шуд , азизӣ пеш рафт кушта шуд , дайгарӣу дайгарӣ , то адад на тамом шуд .

کسی را که دقیقت او حقیقت بود، و ثوانی او سبع مثانی بود، و اصطرلاب او دل او بود، اندیشه وی کم از رأی تو بود! من بدین حرف خواهم شد، و جز امروز حرب نخواهم کرد، که مرا بفراست باطن معلوم شدست که ازین لشکر من نه کشته شود. و اللَّه که ده نبود و از لشکر دشمن نه بجهند. و اللَّه که ده نجهند. چون حیدر بحرب بیرون شد، عزیزی پیش رفت کشته شد، دیگری و دیگری، تا عدد نه تمام شد.

Он гуҳ дар омаданд гирди лашкари мутамарридон , ҳамаро киштанд , магар на тан ки аз сари теғ ҳайдар биҷустанд . Ҳар куҷо дар атрофи олами мутамарридӣ , тоғиӣ , боғе , кофарӣ , мунофиқӣ мбтдъӣ бимонадаст ҳама аз асли он на тани хостст , то туро маълум гардад ки таъсири дили бандаи муъмини пеш аз таъсир фалакаст дар осмон . Ончӣ дар осмону замини ёбӣ , дар худ ёбӣ ,у ончӣ дар биҳишту дӯзахи ёбӣ дар худ ёбӣ ,у ончӣ дар худ ёбӣ , на дар осмони ёбӣ ва на дар замин , на дар биҳишт ва на дар дӯзах .

آن گه در آمدند گرد لشکر متمرّدان، همه را کشتند، مگر نه تن که از سر تیغ حیدر بجستند. هر کجا در اطراف عالم متمرّدی، طاغیی، باغیی، کافری، منافقی مبتدعی بماندست همه از اصل آن نه تن خاستست، تا ترا معلوم گردد که تأثیر دل بنده مؤمن پیش از تأثیر فلک است در آسمان. آنچه در آسمان و زمین یابی، در خود یابی، و آنچه در بهشت و دوزخ یابی در خود یابی، و آنچه در خود یابی، نه در آسمان یابی و نه در زمین، نه در بهشت و نه در دوزخ.

Лои иҳби аллоҳи алҷҳри болсўءи ман алқўли сухани ббдӣ ки худои таъолии онро менапасандад ва дӯст надорад онаст ки : дар васфи холиқи он гӯйӣ ки тавқифи дор он нест , ва дар васфи махлуқи он гӯйӣ ки дар шаръи туро дастурӣ нест . Он аз беҳурматӣ равад , ва ин аз бевафое . Он яке моя бидъатаст ва ин яке айни маъсият . إлои ман зулми сухани мазлӯм дар ҳақи золим чун бадастӯрии шаръ буд , он бадӣ нест бҳқиқт , аммо номи бадӣ бар вай афтод бар сиблати ҷазо , чунон ки гуфт :у ҷзоءи сиӣаҳи сиӣаҳи мислҳо , аммо чун марди мардона буд , ва дар кӯии ҳақиқати ягона буд , ҷзоء бадӣ накунад ,у рухсат дар он наҷуед , ва донад ки афви накӯтар ,у эҳтимоли тамомтар . Иқўли аллоҳи ъзу ҷл : Фмни ъФоу أслҳи Фأҷраҳи алии аллоҳ .

لا یُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ سخن ببدی که خدای تعالی آن را می‌نپسندد و دوست ندارد آنست که: در وصف خالق آن گویی که توقیف‌دار آن نیست، و در وصف مخلوق آن گویی که در شرع ترا دستوری نیست. آن از بی حرمتی رود، و این از بی وفایی. آن یکی مایه بدعت است و این یکی عین معصیت. إِلَّا مَنْ ظُلِمَ سخن مظلوم در حقّ ظالم چون بدستوری شرع بود، آن بدی نیست بحقیقت، امّا نام بدی بر وی افتاد بر سبیل جزا، چنان که گفت: وَ جَزاءُ سَیِّئَةٍ سَیِّئَةٌ مِثْلُها، امّا چون مرد مردانه بود، و در کوی حقیقت یگانه بود، جزاء بدی نکند، و رخصت در آن نجوید، و داند که عفو نکوتر، و احتمال تمامتر. یقول اللَّه عزّ و جلّ: فَمَنْ عَفا وَ أَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَی اللَّهِ.

Ва он гуҳ гуфт :у кони аллоҳи смиъои ълимои худоӣ шунавоасту доно . Шунавоаст ки сухан золим мешунӯд , эй вой бар ваии он гуҳи каш уқубат кунанд . Доноаст ки афву эҳтимол мазлӯм медонад , тӯбои мрўрои он гуҳ ки бнўохт ва савоб расад .

و آن گه گفت: وَ کانَ اللَّهُ سَمِیعاً عَلِیماً خدای شنوا است و دانا. شنوا است که سخن ظالم میشنود، ای وای بر وی آن گه کش عقوبت کنند. دانا است که عفو و احتمال مظلوم میداند، طوبی مرورا آن گه که بنواخت و ثواب رسد.

إни тбдўо хиро ишоратаст боҳуккоми одоби шариъат , أў тхФўаҳ ишоратаст бтҳқиқи аҳкоми ҳақиқат , أўи тъФўои ан сӯъ ишоратаст бтҳсили маҳосини алأхлоқ .

إِنْ تُبْدُوا خَیْراً اشارتست باحکام آداب شریعت، أَوْ تُخْفُوهُ اشارتست بتحقیق احکام حقیقت، أَوْ تَعْفُوا عَنْ سُوءٍ اشارتست بتحصیل محاسن الأخلاق.

Фإни аллоҳи кони ъФўои қдиро ҳар киро он ҳамаи ҳосили гашт , аллоҳ тавоноаст ки маҳбӯбу матлӯб ӯ дар канори вай наад .

فَإِنَّ اللَّهَ کانَ عَفُوًّا قَدِیراً هر که را آن همه حاصل گشت، اللَّه توانا است که محبوب و مطلوب او در کنار وی نهد.

Исӣлки أҳли алкитоби алоиаҳ чаҳ бихрд буданд он қавм , ва чаҳ беҳурмат ки дидор ҳақ мехостанд , ва он гуҳи гӯсолаи мипрстиднд . Касе ки гӯсолаи маъбуди вай буд , кӣ раво бошад ки ҳақи машҳӯди вай буд . Ва бони саволи руят ки карданд ҷузи бегонагии ниФзўди эшонро ,у ҷузи хорӣ ва мазаллат наомад бар ваии эшон , аз онкии руяти ҳақ на бар ваҷҳ таъзим хостанд , ва на бар мӯҷиби тасдиқ , ва на бар ғалабаи иштиёқ . Ва Аброри уммати Муҳамад чун дар орзӯии дидор ҳақ бсухтанд , ва аз таъзиму иҷлоли ҳақи ончӣ дар дил доштанд .

یَسْئَلُکَ أَهْلُ الْکِتابِ الآیة چه بیخرد بودند آن قوم، و چه بی حرمت که دیدار حق میخواستند، و آن گه گوساله میپرستیدند. کسی که گوساله معبود وی بود، کی روا باشد که حق مشهود وی بود. و بآن سؤال رؤیت که کردند جز بیگانگی نیفزود ایشان را، و جز خواری و مذلّت نیامد بر وی ایشان، از آنکه رؤیت حق نه بر وجه تعظیم خواستند، و نه بر موجب تصدیق، و نه بر غلبه اشتیاق. و ابرار امّت محمد چون در آرزوی دیدار حق بسوختند، و از تعظیم و اجلال حق آنچه در دل داشتند.

Бар забон наёварданд , лои ҷурми раби алъзаҳи марҳами дили эшонро гуфт : алои толи шавқи алأброри илои лақоеу ании илои лқоӣҳми лأшди шўқо .

بر زبان نیاوردند، لا جرم ربّ العزّة مرهم دل ایشان را گفت: الا طال شوق الأبرار الی لقایی و انّی الی لقائهم لأشدّ شوقا.

Ва отинои Мӯсои слтоно мубино гуфтаанд : ин султони мубини қӯти дил буд ,у камоли ҳол , то тоқати каломи самоъи ҳақ бевосита дошт . Мӯсоро пурседанд ки аз куҷо донистӣ ки ҳақаст ки бо ту сухан мегуяд ? гуфт : анвори ҳайбату ҷалоли алуҳияту осори ъзу ҷабарути аҳадяти маро фурӯ гирифт , донистам ки ҳақаст ки бо ман сухан мегуяд . Бтأииди раббонӣ ,у қӯт илоҳӣ гуфтам : анати алзии лами излу лои изол , лӣси лмўсии мъки мақому лои ?лаи ҷрأаҳи фии алкломи алои ани тбқиаҳи ббқоӣку тнътаҳи бнъўтк . Чунон ки Мӯсоро дарин ҷаҳони султон мубин дод дар самоъи каломи ҳақ , уммати Аҳмадро дар он ҷаҳони султон мубин диҳад дар дидори ҳақ . Мустафо ( с ) гуфт : « анкми сатарвани рбкми ъзу ҷл , лои тзомўни фии руятаи комаи трўни алқмри лайлаи албдр , Фмни асттоъи мнкми ани лои иғлби алии салоа қабл тулӯъи алшмс ва қабл ғурубҳо ФлиФъл .

وَ آتَیْنا مُوسی‌ سُلْطاناً مُبِیناً گفته‌اند: این سلطان مبین قوّت دل بود، و کمال حال، تا طاقت کلام سماع حق بی‌واسطه داشت. موسی را پرسیدند که از کجا دانستی که حق است که با تو سخن میگوید؟ گفت: انوار هیبت و جلال الوهیّت و آثار عزّ و جبروت احدیّت مرا فرو گرفت، دانستم که حقّ است که با من سخن میگوید. بتأیید ربّانی، و قوّت الهی گفتم: انت الّذی لم یزل و لا یزال، لیس لموسی معک مقام و لا له جرأة فی الکلام الّا ان تبقیه ببقائک و تنعته بنعوتک. چنان که موسی را درین جهان سلطان مبین داد در سماع کلام حق، امّت احمد را در آن جهان سلطان مبین دهد در دیدار حق. مصطفی (ص) گفت: «انّکم سترون ربّکم عزّ و جلّ، لا تضامّون فی رؤیته کما ترون القمر لیلة البدر، فمن استطاع منکم ان لا یغلب علی صلاة قبل طلوع الشمس و قبل غروبها فلیفعل.

Дарин хабар ашколаст , ҳам аз рӯй луғат , ҳам аз рӯй маънӣ ,у шарҳи он дарозаст ҷузи бмўзъи хеш дар исбот руят натавон гуфт ,у аллоҳи аълам .

درین خبر اشکالست، هم از روی لغت، هم از روی معنی، و شرح آن دراز است جز بموضع خویش در اثبات رؤیت نتوان گفت، و اللَّه اعلم.