Қавлаи таъолӣ :у إни ман أҳли алкитоби إлои лиؤмнн ба қабл мўтаҳи алоиаҳ эй худовандӣ ки тақдиратро муъориз нест ,у тадбиратро мноқз нест , ҳикматро мард нест ,у фармонатро рад нест , онҷо ки амон ту нест , рӯй имон равшан нест ,у ҷаҳди бандагӣ бакор нест . Яке дрнгр , ҷўонмрдо ! баҳоли он мхзўлони даргоҳ бениёзӣ ,у рондагони қаҳри азалӣ , ки чун амони ҳақ дар эшон нарасед ,у анояти азалии эшонро нагирифт ,емонишон бакор наомад , ва дарёфташон буқати муъоина суд надошт , ва дар ҳоли ҳаёташони худ бори надод , ва дар нагузошт .

قوله تعالی: وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ إِلَّا لَیُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ الآیة ای خداوندی که تقدیرت را معارض نیست، و تدبیرت را مناقض نیست، حکمت را مردّ نیست، و فرمانت را ردّ نیست، آنجا که امان تو نیست، روی ایمان روشن نیست، و جهد بندگی بکار نیست. یکی درنگر، جوانمردا! بحال آن مخذولان درگاه بی‌نیازی، و راندگان قهر ازلی، که چون امان حق در ایشان نرسید، و عنایت ازلی ایشان را نگرفت، ایمانشان بکار نیامد، و دریافتشان بوقت معاینه سود نداشت، و در حال حیاتشان خود بار نداد، و در نگذاشت.

Ҳар чанд зоҳири ин ояти қавмиро омад алӣ алхусус , аммо аз рӯй ишорати ҳукми он бар умумаст ,у бандагонро танбеҳӣ тамомаст , то чашми ибрат боз кунанд ,у дидаи фикрат бар гушойанд , ва аз он вақт муъоина битарсанд : он соъат ки рамзҳои нифоқ боз гушойанд , ва сарпӯшҳои зроқӣ аз сари он боз гиранд , ва дилҳоро маншур навмидӣ нависанд , ва дидҳоро кӯҳли фироқ дар кашанд ,у рафтаи азалӣу собиқаи ҳукмӣ дар расад , аммо аз рӯй фазли бнўохту лутф , ва аз рӯй адли бсёсту қаҳр .

هر چند ظاهر این آیت قومی را آمد علی الخصوص، امّا از روی اشارت حکم آن بر عموم است، و بندگان را تنبیهی تمام است، تا چشم عبرت باز کنند، و دیده فکرت بر گشایند، و از آن وقت معاینه بترسند: آن ساعت که رمزهای نفاق باز گشایند، و سرپوشهای زرّاقی از سر آن باز گیرند، و دلها را منشور نومیدی نویسند، و دیدها را کحل فراق در کشند، و رفته ازلی و سابقه حکمی در رسد، امّا از روی فضل بنواخت و لطف، و از روی عدل بسیاست و قهر.

Некӯ гуфт он ҷавонмард ки : оҳ аз қисматӣ ки пеши ман рафта !у фиғон аз гуфторӣ ки худ раъйӣ гуфта ! чаҳ шавад агар шод зем ё ошуфта ? тарсонам аз онкии он қодир дар азал чаҳ гуфта .

نیکو گفت آن جوانمرد که: آه از قسمتی که پیش من رفته! و فغان از گفتاری که خود رأیی گفته! چه شود اگر شاد زیم یا آشفته؟ ترسانم از آنکه آن قادر در ازل چه گفته.

Қавла : Фбзлми ман аллазӣнаи ҳодўои ҳрмнои алайҳими таййиботи أҳлти ?лаами иртикоби алмҳзўроти иўҷби таҳрими алмбоҳот . Агар латофатӣу кароматии бинӣ дар бандае , аз онаст ки зоҳири шариъат нигаҳ дошт ,у таъзими он бҷону дили хост , то лои ҷурми брўҳи муноҷоту лтоӣФ мўослот расед , ва агар бъкси он сиёсатӣу қаҳрии бинӣ , аз онаст ки бичишам инкор дар ҳарам шариъат нагирист , ва дар мтобъти нафаси аммораи мҳзўроти дайн бакор дошт . Ореи чунин буд ки ҳар ки зоҳири шариъат даст бидорад , ҷамоли ҳақиқат аз вай рӯй бипушад . Ҳар ки амр ва наҳй паст дорад , чаҳ аҷаб агар имону маърифат аз дили вай рахт бардорад .

قوله: فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِینَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَیْهِمْ طَیِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ ارتکاب المحظورات یوجب تحریم المباحات. اگر لطافتی و کرامتی بینی در بنده‌ای، از آنست که ظاهر شریعت نگه‌داشت، و تعظیم آن بجان و دل خواست، تا لا جرم بروح مناجات و لطائف مواصلات رسید، و اگر بعکس آن سیاستی و قهری بینی، از آنست که بچشم انکار در حرم شریعت نگریست، و در متابعت نفس امّاره محظورات دین بکار داشت. آری چنین بود که هر که ظاهر شریعت دست بدارد، جمال حقیقت از وی روی بپوشد. هر که امر و نهی پست دارد، چه عجب اگر ایمان و معرفت از دل وی رخت بردارد.

Қавла : локини алросхўни фӣ алълм манеҳам росихон дар илм эшонанд ки анвоъи улӯми эшонро ҳосил шуда : илми шариъат , илми тариқат , илми ҳақиқат . Илми шариъат омухтанӣаст , илми тариқат мъомлтӣаст , илм ҳақиқат ёфтанӣаст . Илми шариъатро гуфт : Фсӣлўои أҳли аззикр . Илми тариқатро гуфт :у абтғўои إлиаҳи алўсилаҳ . Илми ҳақиқатро гуфт :у ълмноаҳи ман лднои уламо . Ҳўолти илми шариъатро бо устод кард . Ҳўолти илми тариқат бо пер кард . Ҳўолти илми ҳақиқат бо худ кард . Ҳар ки пиндорад ки дар илми шариъати воситаи устод бакор нест зиндиқаст , ҳар ки чунон намояд ки илми тариқат бепер муяссар шавад , фаттонаст . Ҳар ки гуяд илми ҳақиқатро ҷузи ҳақ муаллимаст мағрураст . Гуфтаанд : росихон дар илм эшонанд ки илм шариъат биёмухтанд , ва он гуҳи бохалоси онро кори бастанд , то илми ҳақиқати андари сари бёФтнд , чунон ки Мустафо ( с ) гуфт : « ман амали бмои илми варасаи аллоҳи уламои лами иълм » .

قوله: لکِنِ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ مِنْهُمْ راسخان در علم ایشانند که انواع علوم ایشان را حاصل شده: علم شریعت، علم طریقت، علم حقیقت. علم شریعت آموختنی است، علم طریقت معاملتی است، علم حقیقت یافتنی است. علم شریعت را گفت: فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ. علم طریقت را گفت: وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ. علم حقیقت را گفت: وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً. حوالت علم شریعت را با استاد کرد. حوالت علم طریقت با پیر کرد. حوالت علم حقیقت با خود کرد. هر که پندارد که در علم شریعت واسطه استاد بکار نیست زندیق است، هر که چنان نماید که علم طریقت بی‌پیر میسّر شود، فتّان است. هر که گوید علم حقیقت را جز حق معلّم است مغرور است. گفته‌اند: راسخان در علم ایشانند که علم شریعت بیاموختند، و آن گه باخلاص آن را کار بستند، تا علم حقیقت اندر سر بیافتند، چنان که مصطفی (ص) گفت: «من عمل بما علم ورّثه اللَّه علما لم یعلم».

Ҳар ки илми шариъатро кор банд набӯд , он илм зойеъ кард , ва бар вай ҳуҷҷат гардад , ва ҳар ки марои онро кори банд буд , он илми зоҳири ҳуҷҷат вай гардад ,у илми ҳақиқат бъто биёбад .

هر که علم شریعت را کار بند نبود، آن علم ضایع کرد، و بر وی حجّت گردد، و هر که مرا آن را کار بند بود، آن علم ظاهر حجّت وی گردد، و علم حقیقت بعطا بیابد.

إнои أўҳинои إлики комаи أўҳинои إлии Нӯҳ ва алнабӣин ман баъдаи асоси кунин бъз набувватаст ,у самараи набувват ҷамол шариъатаст . Шариъати роҳи рост ,у пайғомбарони нишон роҳанд , роҳбар то нишон роҳ набинад роҳи набард : أдъўои إлии аллоҳи алии басираи أно ва ман атбънӣ .

إِنَّا أَوْحَیْنا إِلَیْکَ کَما أَوْحَیْنا إِلی‌ نُوحٍ وَ النَّبِیِّینَ مِنْ بَعْدِهِ اساس کونین بعزّ نبوّتست، و ثمره نبوّت جمال شریعتست. شریعت راه راست، و پیغامبران نشان راه‌اند، راهبر تا نشان راه نبیند راه نبرد: أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ عَلی‌ بَصِیرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِی.

Раби алъзаҳи пайғомбаронро бхлқ фиристод , то роҳи тоъат падед кунанд ,у банда бар он тоъати бкромт ва мсўбт расад , ва низ роҳи маъсият пайдо кунанд ва аз он ҳазари намоянд , то банда аз маъсияти парҳезад ,у мустуҷиб уқубат нагардад . Инат фазл бениҳоят ,у карам беғоят .

ربّ العزّة پیغامبران را بخلق فرستاد، تا راه طاعت پدید کنند، و بنده بر آن طاعت بکرامت و مثوبت رسد، و نیز راه معصیت پیدا کنند و از آن حذر نمایند، تا بنده از معصیت پرهیزد، و مستوجب عقوبت نگردد. اینت فضل بی‌نهایت، و کرم بی‌غایت.

Агар бандаро биҷой монадӣ ,у расӯлро нФрстодӣ ,у чароғи ҳудои бадасти расӯли фарои роҳ вай надоштӣ , банда дар ғшоўаҳи халқяту зулмати худ раъйӣ бимонадӣ . Ҳама он хӯрдӣ ки заҳри вай будӣ , ҳама он кардӣ ки ҳалоки вай дар он будӣ . Пас эътиқод кун ки : пайғомбарони раҳмату имомон ҷаҳонёнанд , хиёри халқу сФўт башар эшонанд . Бар сари кӯии дӯстӣ доъёнанд , ва бар лаби чашмаи зиндагонӣ соқёнанд . Шариъатро унвон ,у ҳақиқатро бурҳонанд . Агар дар офариниши коиноти мақсӯдӣ буд эшон онанд , ва агар ҳақиқатро ганҷӣаст эшон хозинонанд .

اگر بنده را بجای ماندی، و رسول را نفرستادی، و چراغ هدی بدست رسول فرا راه وی نداشتی، بنده در غشاوه خلقیّت و ظلمت خود رأیی بماندی. همه آن خوردی که زهر وی بودی، همه آن کردی که هلاک وی در آن بودی. پس اعتقاد کن که: پیغامبران رحمت و امامان جهانیان‌اند، خیار خلق و صفوت بشر ایشانند. بر سر کوی دوستی داعیان‌اند، و بر لب چشمه زندگانی ساقیان‌اند. شریعت را عنوان، و حقیقت را برهان‌اند. اگر در آفرینش کائنات مقصودی بود ایشان آن‌اند، و اگر حقیقت را گنجی است ایشان خازنان‌اند.

إнои أўҳинои إлики алоиаҳ фармон омад ки : эй Сайиди хоФқин ! вае муқтадои кунин ! он тобишӣ ки аз олами ваҳй бтў расед , онро рисолат хонанд ,у пеш аз ту мурсалонро ҳар каси бондозаҳи хеши додем , аммо ончӣ аз вроءи олам рисолатаст ,у алии машраби давлат туаст , раво набӯд ки дасти ҳеҷ золимӣ бидон расад , ё давлати ҳеҷ равандае онро дарёбад . Ишорати меҳтари олам чунинаст : « аўтити алқуръон ва мислаи маъаа » .

إِنَّا أَوْحَیْنا إِلَیْکَ الآیة فرمان آمد که: ای سیّد خافقین! و ای مقتدای کونین! آن تابشی که از عالم وحی بتو رسید، آن را رسالت خوانند، و پیش از تو مرسلان را هر کس باندازه خویش دادیم، امّا آنچه از وراء عالم رسالت است، و علی مشرب دولت تو است، روا نبود که دست هیچ ظالمی بدان رسد، یا دولت هیچ رونده‌ای آن را دریابد. اشارت مهتر عالم چنین است: «اوتیت القرآن و مثله معه».

Чандон ки аз олами набуввати бзбони рисолат бо шумо бигуфтем , аз олами ҳақиқати бзбони ваҳй бо мо бигуфтанд . Ҳамонаст ки гуфт : « лии маъаи аллоҳи вақти лои исъи фӣаи малики муқаррабу лои набии мурсал » .

چندان که از عالم نبوّت بزبان رسالت با شما بگفتیم، از عالم حقیقت بزبان وحی با ما بگفتند. همانست که گفت: «لی مع اللَّه وقت لا یسع فیه ملک مقرب و لا نبی مرسل».