Қавлаи таъолӣ :у атли алайҳими нбأи ибнии одами болҳқи алоиаҳи қиссаи ду бародараст аз як падар , яке соҳиби давлат , бар бисоти вилоят , дар манзили қурбат , насим мшоҳдт ёфта , ва аз ёди худ бо ёди ҳақи пардохта , ва он дигари бародар аз бедавлатӣ дар муғоки ваҳшату мазаллати афтода ,у гирди бегонагӣ бар рухсори торик вай нишаста ,у номаши сари ҷарида ашқиё гашта .

قوله تعالی: وَ اتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ ابْنَیْ آدَمَ بِالْحَقِّ الایة قصه دو برادر است از یک پدر، یکی صاحب دولت، بر بساط ولایت، در منزل قربت، نسیم مشاهدت یافته، و از یاد خود با یاد حق پرداخته، و آن دیگر برادر از بی‌دولتی در مغاک وحشت و مذلّت افتاده، و گرد بیگانگی بر رخسار تاریک وی نشسته، و نامش سر جریده اشقیا گشته.

Чаҳ тавон кард ! кор на бонст ки аз касе Касал ояд , ваз касе амал , кори бонст ки то худ чаҳ рафт дар азал ! мисоли он ду бародар аз як падар , ду шохаст аз як дарахт , яке ширин ва яке талх . Талхи ҳам аз он об хӯрд ки ширин хӯрд ,у талхро ҷурмии набӯда ки талх омад . Ширинро ҳунарии набӯда ки ширин омад . Он бородт омад ва ин бмшит . На онро иллат буд на инро всилт .

چه توان کرد! کار نه بآنست که از کسی کسل آید، وز کسی عمل، کار بآنست که تا خود چه رفت در ازل! مثال آن دو برادر از یک پدر، دو شاخ است از یک درخت، یکی شیرین و یکی تلخ. تلخ هم از آن آب خورد که شیرین خورد، و تلخ را جرمی نبوده که تلخ آمد. شیرین را هنری نبوده که شیرین آمد. آن بارادت آمد و این بمشیت. نه آن را علت بود نه این را وسیلت.

Пер тариқат гуфт : « илоҳӣ ! онро ки нахостӣ чун ояд , ва ӯро ки нхўондӣ кӣ ояд . Нохондаро ҷавоб чист ?у нокуштаро аз об чист ? талхро чаҳ судгараш оби хуш дар ҷавораст ,у хорро чаҳ ҳосил аз он каши буии гул дар канораст . Ореи насаби насаб тақвоаст ,у хешии хешии дайн » . Мустафо ( с ) салмонро насаби тақво дуруст кард , ва ӯро дар худ пайваст , гуфт : « салмони мнои аҳли албит , ман ?ераади أни инзри илои абди нури аллоҳи қалбаи Флинзри илои салмон » ,у бӯи лҳб ъам расӯл буд , бибин то аз насаби Қурайшу қаробати расӯл ӯро чаҳ суд буд ! то бадоне ки кори тавфиқ ва аноят дорад на насабу лаҳмат .

پیر طریقت گفت: «الهی! آن را که نخواستی چون آید، و او را که نخواندی کی آید. ناخوانده را جواب چیست؟ و ناکشته را از آب چیست؟ تلخ را چه سود گرش آب خوش در جوار است، و خار را چه حاصل از آن کش بوی گل در کنار است. آری نسب نسب تقوی است، و خویشی خویشی دین». مصطفی (ص) سلمان را نسب تقوی درست کرد، و او را در خود پیوست، گفت: «سلمان منا اهل البیت، من اراد أن ینظر الی عبد نوّر اللَّه قلبه فلینظر الی سلمان»، و بو لهب عم رسول بود، ببین تا از نسب قریش و قرابت رسول او را چه سود بود! تا بدانی که کار توفیق و عنایت دارد نه نسب و لحمت.

Лӣни бастати إлии ядаки лтқтлнии мо أнои ббости ядии إлики лأқтлк Њобил гуфт : мари бародари хешро ки : агар ту маро бикашӣ , ман турои нкшм , ки туро ҳасад доданд ,у марои тақво .

لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَیَّ یَدَکَ لِتَقْتُلَنِی ما أَنَا بِباسِطٍ یَدِیَ إِلَیْکَ لِأَقْتُلَکَ هابیل گفت: مر برادر خویش را که: اگر تو مرا بکشی، من ترا نکشم، که ترا حسد دادند، و مرا تقوی.

Тақво маро нагузорад ки турои кашам ,у ҳасади туро бар он дорад ки марои кашӣ . Ту мақҳурӣ аз рӯй қудрату иззат , ва ман маҷбурам аз рӯй латофату раҳмат :

تقوی مرا نگذارد که ترا کشم، و حسد ترا بر آن دارد که مرا کشی. تو مقهوری از روی قدرت و عزت، و من مجبورم از روی لطافت و رحمت:

Ммшоди динўрӣ аз баъзе салаф нақл карда ки : гуноҳи одам аз ҳирс буд ,у гуноҳи писари ваии қобил аз ҳасад ,у гуноҳи Иблис аз кибр . Ҳирси ҳурмони орад ,у ҳасади хизлон ,у кибри иҳонату лаънат . Ҳурмон дармонданаст аз биҳишт ,у хизлон бозмонданаст аз дайн ,у иҳонат рондан аз ҳазрат ,у одам ( ъ ) ҳар чанд ки аз биҳишти бозмонд ,у бзоҳри он уқубатӣ менамӯд , аммо аз рӯй ҳақиқати тамомии кори одам буд ,у сабаби камоли маърифати вай , ки аз ҳазрати иззат хитоб омад ки : ё одам ! мо мехоҳем ки аз ту мардӣ созем . Ту чун арӯсони брнгу буи қаноат кардӣ . Мардони бад-ӣн сифат набошанд ,у дил дар ноз ва нъм набанданд : « ӯ ман иншؤи фии алҳлиаҳ » ? ! кори мардони дигар буд ва кор бинозпарвардагон дигар .

ممشاد دینوری از بعضی سلف نقل کرده که: گناه آدم از حرص بود، و گناه پسر وی قابیل از حسد، و گناه ابلیس از کبر. حرص حرمان آرد، و حسد خذلان، و کبر اهانت و لعنت. حرمان درماندن است از بهشت، و خذلان بازماندن است از دین، و اهانت راندن از حضرت، و آدم (ع) هر چند که از بهشت بازماند، و بظاهر آن عقوبتی مینمود، اما از روی حقیقت تمامی کار آدم بود، و سبب کمال معرفت وی، که از حضرت عزت خطاب آمد که: یا آدم! ما میخواهیم که از تو مردی سازیم. تو چون عروسان برنگ و بوی قناعت کردی. مردان بدین صفت نباشند، و دل در ناز و نعم نبندند: «او من ینشؤ فی الحلیة»؟! کار مردان دیگر بود و کار بناز پروردگان دیگر.

Ктбнои алӣ банӣ إсроӣили أнаҳи ман қатл наФасо бғири нафаси أўи фасоди фии алأрзи Фкأнмои қатли анноси ҷмиъо ин ҳамчунонаст ки Мустафо ( с ) гуфт : « ман сини санаи ҳасанаи фалаи аҷрҳоу аҷри ман амали баҳои илои явми алқёмаҳ , ва ман сини санаи сиӣаҳи феълӣаи визрҳоу визри ман амали баҳои илои явми алқёмаҳ » .

کَتَبْنا عَلی‌ بَنِی إِسْرائِیلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِی الْأَرْضِ فَکَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعاً این همچنانست که مصطفی (ص) گفت: «من سنّ سنّة حسنة فله اجرها و اجر من عمل بها الی یوم القیامة، و من سنّ سنّة سیئة فعلیه وزرها و وزر من عمل بها الی یوم القیامة».

Ва ман أҳёҳои Фкأнмои أҳёи аннос ҷмиъо ишоратаст ки ҳар ки бандаро аз зулмати куфри бнўри имони орад , ё аз зулмати бидъати бнўри суннати орад , ё аз ҷаҳл бо илми орад , ҳамчунонаст ки вайро зинда гардонид , ва чун вайро зинда гардонид чунонаст ки ҳамаи мардумонро зинда гардонид ,у ҳақиқати зиндагонии худ илмасту имону суннат , зеро ки зиндагӣ зиндагӣ диласт ,у дили брўҳи имону суннат зиндааст :

وَ مَنْ أَحْیاها فَکَأَنَّما أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعاً اشارتست که هر که بنده را از ظلمت کفر بنور ایمان آرد، یا از ظلمت بدعت بنور سنت آرد، یا از جهل با علم آرد، همچنانست که وی را زنده گردانید، و چون وی را زنده گردانید چنانست که همه مردمان را زنده گردانید، و حقیقت زندگانی خود علم است و ایمان و سنت، زیرا که زندگی زندگی دلست، و دل بروح ایمان و سنت زنده است:

إнмои ҷзоءи аллазӣнаи иҳорбўни аллоҳу расӯлаи алоиаҳи муҳорибони худо ва расӯл эшонанд ки пайваста бо тақдир бо ҷанганд , дар меҳнати андари шикоят ва дар неъмати андари бтр .

إِنَّما جَزاءُ الَّذِینَ یُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ الایة محاربان خدا و رسول ایشانند که پیوسته با تقدیر با جنگ‌اند، در محنت اندر شکایت و در نعمت اندر بطر.

Бетони зинда , бадали мурда , бурузи бтол , бшби бекор ,у баҳамати ҳамаи зӣонеро харидор . Умр бар бод ,у бузён буд худ шод . На аз хасмони бок , ва на гуноҳон дар ёд , айш чун айши фиръавнон ,у занн чун занни садиқон ,у алҳмди ллаҳи алмалики алдён :

بتن زنده، بدل مرده، بروز بطال، بشب بیکار، و بهمت همه زیانی را خریدار. عمر بر باد، و بزیان بود خود شاد. نه از خصمان باک، و نه گناهان در یاد، عیش چون عیش فرعونان، و ظن چون ظن صدیقان، و الحمد للَّه الملک الدیان:

Пери тариқати ҷавонмардиро панд медод , ва насиҳат мекард ки : « эй мискин ! то кӣ мерӯйу рдоءи мухолифат бар дӯш ! дайраст то аҷал туро мехонд як бор бо ӯ нюаш . эй ошиқ бар шақовати хеш , бар худ бФрўхтаҳи мояи хеш , пеш аз дидори ъзроӣили як рӯзи бедори гирд , пеш аз ҳавли матлаъи як лаҳзаи ҳушёри гирд . Шеър :

پیر طریقت جوانمردی را پند میداد، و نصیحت میکرد که: «ای مسکین! تا کی میروی و رداء مخالفت بر دوش! دیر است تا اجل ترا میخواند یک بار با او نیوش. ای عاشق بر شقاوت خویش، بر خود بفروخته مایه خویش، پیش از دیدار عزرائیل‌ یک روز بیدار گرد، پیش از هول مطلع یک لحظه هشیار گرد. شعر: