Қавлаи таъолӣу тақаддус : ё أиҳои аллазӣнаи омнўои инат ндоءи каромат , ва инат хитоб бо латофат . Инат назм бар офарин , ва бар дилҳо ширин , ошноиро сабаб ,у равшаноиро мадад . Эмин кардан аз даврӣ ,у иҷобатро дастурӣ . Мегуяд : эй шумо ки мؤмнонид ,у рисолатро шунидед , ва гардан ниҳодед , ва восита писандидед , атқўо аллоҳ битарсед аз худоӣ , бипарҳезед аз хашм ӯ , ва биандешед азу , ки ҳамаи азу : қул кул ман ъанд аллоҳ . Дар олами бмҳрбонӣу бандаи навозӣ ки чунуи умеди осӣони бадв , дармони балоҳо азу , фахр кардан на магари баном ӯ , ва бар осўдн на магар бинишон ӯ , рустагӣу пайвастагӣ на магари бҳдоиту риоят ӯ , инаст ки гуфт ҷли ҷалола :у абтғўои إлиаҳи алўсилаҳ всилт наздикӣаст ,у наздикии сабаби пайвастагӣ ва рустагӣаст . Всилти он всоӣтаст ки миёни бандау мавлои дӯстиро нишонаст ,у сабаби иттисоли миён эшон аёнаст . Он чист ки васлату иттисоли бонст ?

قوله تعالی و تقدّس: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اینت نداء کرامت، و اینت خطاب با لطافت. اینت نظم بر آفرین، و بر دلها شیرین، آشنایی را سبب، و روشنایی را مدد. ایمن کردن از دوری، و اجابت را دستوری. میگوید: ای شما که مؤمنانید، و رسالت را شنیدید، و گردن نهادید، و واسطه پسندیدید، اتَّقُوا اللَّهَ بترسید از خدای، بپرهیزید از خشم او، و بیندیشید ازو، که همه ازو: قُلْ کُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ. در عالم بمهربانی و بنده‌نوازی که چنو امید عاصیان بدو، درمان بلاها ازو، فخر کردن نه مگر بنام او، و بر آسودن نه مگر بنشان او، رستگی و پیوستگی نه مگر بهدایت و رعایت او، اینست که گفت جلّ جلاله: وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ وسیلت نزدیکیست، و نزدیکی سبب پیوستگی و رستگی است. وسیلت آن وسائط است که میان بنده و مولی دوستی را نشانست، و سبب اتصال میان ایشان عیانست. آن چیست که وصلت و اتصال بآنست؟

Бузурги доштани амр ,у шиква доштан наҳй ,у шафқат бар халқ ,у хизмати ҳақ ,у кўшидн дар абвоби навофил ,у иморат кардани ҷону дил . Кўшидн дар абвоби навофили басаи чизи тавон : яке назари аллоҳи биёади доштан , дувуми рӯзгори худ аз зойеъии дареғи доштан , сиўми дарвешии хеш дар мавқифи арзи бшнохтн . Ва чун назари аллоҳи ёди дорӣ аз муттақеоне . Чун рӯзгори худро аз зойеъии дареғи дорӣ аз обидоне . Чун дарвешии хеш дар мавқиф арз бишносӣ аз хошиъоне .

بزرگ داشتن امر، و شکوه داشتن نهی، و شفقت بر خلق، و خدمت حق، و کوشیدن در ابواب نوافل، و عمارت کردن جان و دل. کوشیدن در ابواب نوافل بسه چیز توان: یکی نظر اللَّه بیاد داشتن، دوم روزگار خود از ضایعی دریغ داشتن، سیوم درویشی خویش در موقف عرض بشناختن. و چون نظر اللَّه یاد داری از متقیانی. چون روزگار خود را از ضایعی دریغ داری از عابدانی. چون درویشی خویش در موقف عرض بشناسی از خاشعانی.

Иморати дили басаи чизи тавон : бшнидни илм , ва кам омехтан бо халқ ,у кӯтоҳии амл . То дар самоъи илмӣ дар ҳалқаи Фриштгонӣ . То аз халқи барканорӣ , дар шумори маъсӯмоне . То бо кӯтоҳии ?умла аз ҷумлаи садиқоне .

عمارت دل بسه چیز توان: بشنیدن علم، و کم آمیختن با خلق، و کوتاهی امل. تا در سماع علمی در حلقه فریشتگانی. تا از خلق برکناری، در شمار معصومانی. تا با کوتاهی املی از جمله صدیقانی.

Ва абтғўои إлиаҳ алўсилаҳ мегуяд : бхдоӣ наздикӣ ҷӯйед шумо ки ъобдониди бФзоӣл , шумо ки олимонед бдлоӣл , шумо ки ъорФониди бтрки васоил , всилт обидон чист : алтоӣбўни алъобдўни илои охира . Всилт олимон чист : أу лами инзрўои фии малакӯти алсмоўоту алأрз . Всилт орифон чист : қул аллоҳи сами зарраам . Всилти обидон мъомлтаст . Всилти олимон мкошФтаст . Всилти орифон мъоинтаст . Всилти обидон ростӣаст . Всилти олимон дӯстӣаст . Всилти орифон нестӣаст . Всилти обидон ёдӣаст бнёз .

وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ میگوید: بخدای نزدیکی جویید شما که عابدانید بفضائل، شما که عالمانید بدلائل، شما که عارفانید بترک وسائل، وسیلت عابدان چیست: التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الی آخره. وسیلت عالمان چیست: أَ وَ لَمْ یَنْظُرُوا فِی مَلَکُوتِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ. وسیلت عارفان چیست: قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ. وسیلت عابدان معاملت است. وسیلت عالمان مکاشفت است. وسیلت عارفان معاینت است. وسیلت عابدان راستی است. وسیلت عالمان دوستی است. وسیلت عارفان نیستی است. وسیلت عابدان یادی است بنیاز.

Всилти олимон ёдӣ аст биноз . Всилти орифон ёдӣаст на бнёз на биноз ,у қиссаи он дароз .

وسیلت عالمان یادی است بناز. وسیلت عارفان یادی است نه بنیاز نه بناز، و قصه آن دراز.

Пери тариқат азинҷо гуфт : « илоҳӣ ! агар касе туро бҷстн ёфт , ман бгрихтн ёфтам .Гар касе турои бзкр кардан ёфт , ман турои бФромўш кардан ёфтам .Гар касе туро баталаб ёфт , ман худ талаб аз ту ёфтам . Илоҳӣ ! всилти бтўи ҳам туе . Аввали ту будӣу охири туе . Ҳамаи туеу бас , боқии ҳавас » .

پیر طریقت ازینجا گفت: «الهی! اگر کسی ترا بجستن یافت، من بگریختن یافتم. گر کسی ترا بذکر کردن یافت، من ترا بفراموش کردن یافتم. گر کسی ترا بطلب یافت، من خود طلب از تو یافتم. الهی! وسیلت بتو هم تویی. اول تو بودی و آخر تویی. همه تویی و بس، باقی هوس».

Ва гуфтаанд : всилти сабақ аноятаст , ки раб алъзаҳ гуфт : сабқати ?лаами мнои алҳснӣ ,у раҳмат ки дар азал бар худ набшат : кутуби рбкми алӣ нафса алрҳмаҳ . Бе раҳеи раҳеро бнўохтаҳ ,у сипоҳи аноят дар пеш дошта ,у раҳмат бар худ набишта .

و گفته‌اند: وسیلت سبق عنایت است، که ربّ العزّة گفت: سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنی‌، و رحمت که در ازل بر خود نبشت: کَتَبَ رَبُّکُمْ عَلی‌ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ. بی‌رهی رهی را بنواخته، و سپاه عنایت در پیش داشته، و رحمت بر خود نبشته.

Пер тариқат гуфт : « илоҳӣ ! он рӯзи куҷо боз ёбам ки ту маро будӣ , ва ман набудам .

پیر طریقت گفت: «الهی! آن روز کجا باز یابم که تو مرا بودی، و من نبودم.

То бози бон рӯз нарасм миёни оташу дӯдам . Агар бадви гетии он рӯз ёбам ман бар судам . Вар буд ту худро дарёбам , ба набӯд ту худ хушнӯдам » .

تا باز بآن روز نرسم میان آتش و دودم. اگر بدو گیتی آن روز یابم من بر سودم. ور بود تو خود را دریابم، به نبود تو خود خشنودم».

Ва ҷоҳдўои фии сиблатаи ин хитоб бо ғозёнаст ,у онҷо ки гуфт :у ҷоҳдўои фии аллоҳи хитоб бо орифонаст . Ҷиҳоди ғозён бтиғаст бо душмани дайн . Ҷиҳоди орифони бқҳр нафасаст бо хештан . Самараи ғозёни фардои ҳуру қусӯр ,у ориф дар баҳри аёни ғарқаи нур . Ҷиҳоди ғозён аз сар ибодат равад ,у буқати мшоҳдти назора абад кунанд , лои ҷурми эшонро гуфт : лълкми тФлҳўн яъне фии алобд ,у ҷиҳоди орифон аз сар маърифат равад ,у буқати мшоҳдти назора азал кунанд , то раби алъзаҳ дар ҳақ эшон мегуяд : ҳўи аҷтбокм .

وَ جاهِدُوا فِی سَبِیلِهِ این خطاب با غازیان است، و آنجا که گفت: وَ جاهِدُوا فِی اللَّهِ خطاب با عارفان است. جهاد غازیان بتیغ است با دشمن دین. جهاد عارفان بقهر نفس است با خویشتن. ثمره غازیان فردا حور و قصور، و عارف در بحر عیان غرقه نور. جهاد غازیان از سر عبادت رود، و بوقت مشاهدت نظاره ابد کنند، لا جرم ایشان را گفت: لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ یعنی فی الابد، و جهاد عارفان از سر معرفت رود، و بوقت مشاهدت نظاره ازل کنند، تا ربّ العزة در حق ایشان میگوید: هُوَ اجْتَباکُمْ.

إни аллазӣнаи кФрўои луи أни ?лаами мо фии алأрзи ҷмиъои алоиаҳи алиўми иқбли ман алоҳбоби мисқоли зарраи въдо , лои иқбли ман алоъдоءи мли ءи аларзи зҳбо , кзои икўни аламр .

إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُمْ ما فِی الْأَرْضِ جَمِیعاً الایة الیوم یقبل من الاحباب مثقال ذرة وعدا، لا یقبل من الاعداء مل‌ء الارض ذهبا، کذا یکون الامر.

Иридўни أни ихрҷўои ман алнори алоиаҳи оташёни ду қисманд : қисмии эшон ки ҳаргиз аз оташи беруни нёинд ,у дршдни эшон ботши тъзиби рост на татҳирро , ва ин оят дар шаън эшонаст . Қисм дигар онаст ки дар шудан эшон ботши татҳири рост на тъзибро ,у ҳоли эшон бар тафовутаст : қавмии зӯдтар берун оянд ,у қавмии дайртар , бар ҳасби ҳол , ва бар андозаи кирдор ,у бози пасин касе ки берун ояд , ҳнодаст ,у қиссаи ваии маърӯф ,у фии злки мо

یُرِیدُونَ أَنْ یَخْرُجُوا مِنَ النَّارِ الآیة آتشیان دو قسم‌اند: قسمی ایشان که هرگز از آتش بیرون نیایند، و درشدن ایشان بآتش تعذیب راست نه تطهیر را، و این آیت در شأن ایشان است. قسم دیگر آنست که در شدن ایشان بآتش تطهیر راست نه تعذیب را، و حال ایشان بر تفاوت است: قومی زودتر بیرون آیند، و قومی دیرتر، بر حسب حال، و بر اندازه کردار، و باز پسین کسی که بیرون آید، هنّاد است، و قصه وی معروف، و فی ذلک ما

Рӯй ан алнабӣ ( с ) қол : « охири ман ихрҷи ман алнори раҷули исмаи ҳнод ,у ҳўи инодии ман қаъри ҷаҳаннам ё ҳнон ё манон » , гуфт бози пасин касе ки аз дӯзах берун ояд , мардӣ буд номи ваии ҳнод . Гӯйанд пас аз ҳамаи халқ ба панҷ ҳазор сол берун ояд ,у брўоитӣ ба панҷсад сол . Ҳасан басарӣ гуфт кошки ман ӯ будамӣ дар он қаъри дӯзах .

روی ان النبی (ص) قال: «آخر من یخرج من النار رجل اسمه هنّاد، و هو ینادی من قعر جهنم یا حنان یا منان»، گفت باز پسین کسی که از دوزخ بیرون آید، مردی بود نام وی هناد. گویند پس از همه خلق به پنج هزار سال بیرون آید، و بروایتی به پانصد سال. حسن بصری گفت کاشک من او بودمی در آن قعر دوزخ.

Ҳнод мегуяд : ё ҳнон ё манон , маънӣ манон онаст ки эй худованди миннат бисёр , туро бар ман миннат фаровонаст ,у меҳрбонии тамом . Аҷабо коро ! мардӣ ки чандини ҳазор сол дар дӯзахаст гӯйӣ аз неъмати мўослот дар он даракоти бҷон ӯ чаҳ май пайваст ки ин тасбеҳ мегуфт : ё ҳнон ё манон . Асрори ин лтоӣФи бмсолии берун тавон дод . Он таббоха ки ту ӯро бахонаи барӣ , то аз баҳри ту нони пазад , он хамири хом дар танур гарм кунад , ва дар он устувор нагирад , аммо дили ваии ҳамаи бони қрскҳо буд , ҳар соъатӣ равад , ва дар он нигарад , ки набояд ки бисӯзад . Гуяд ин пухтанро дар танур оварадам на сӯхтанро , ки хоми шоиста хӯрдан нест ,у сӯхта сазоӣ хон нест . Пас чун рӯй он қурсҳо сурх гардад ,у ботини он пухта шавад , зуд фурӯ гирад , ва бар дасти азиз наад , ва то хон мулӯк май барад ,у таҳти ҳозои латифаи ҳасана . Пас ҷумлаамам ки аҳл саодат бошанд дар сарои саодат ҳалқа банданд ,у анбиёу авлиёи ҳамаи орзӯӣ дидор кунанд ,у ҷумлаи малоика дар назора ,у мигўинд : бори худоё ! кримо ! мҳрбоно ! ваъдаи дидор кӣаст ?

هناد میگوید: یا حنان یا منان، معنی منان آنست که ای خداوند منت بسیار، ترا بر من منت فراوان است، و مهربانی تمام. عجبا کارا! مردی که چندین هزار سال در دوزخ است گویی از نعمت مواصلات در آن درکات بجان او چه می‌پیوست که این تسبیح میگفت: یا حنان یا منان. اسرار این لطائف بمثالی بیرون توان داد. آن طباخه که تو او را بخانه بری، تا از بهر تو نان پزد، آن خمیر خام در تنور گرم کند، و در آن استوار نگیرد، اما دل وی همه بآن قرصکها بود، هر ساعتی رود، و در آن نگرد، که نباید که بسوزد. گوید این پختن را در تنور آوردم نه سوختن را، که خام شایسته خوردن‌ نیست، و سوخته سزای خوان نیست. پس چون روی آن قرصها سرخ گردد، و باطن آن پخته شود، زود فرو گیرد، و بر دست عزیز نهد، و تا خوان ملوک می‌برد، و تحت هذا لطیفة حسنة. پس جمله امم که اهل سعادت باشند در سرای سعادت حلقه بندند، و انبیا و اولیا همه آرزوی دیدار کنند، و جمله ملائکه در نظاره، و میگویند: بار خدایا! کریما! مهربانا! وعده دیدار کی است؟

Ва ҷалоли лами излу ло изол гуяд : аз уммати Муҳамади як гадо дар қаъри ҳабси молики монда , то вай наёяд руят шарт нест , то он гадо ҳнод наёяд дидор нанамоям . Ҳасани басарӣ ки гуфт : кошки ман ӯ будамӣ , уламо дар он мухталифанд ки ҳасан чаро гуфт ? қавмӣ гуфтанд ки : ҳнодро берун омадан яқинаст , ва ҳасан мегуяд : он ман яқин нест . Қавмӣ гуфтанд : ҳасани басарӣ дар нигараст , анбиёу авлиёъу садиқонро дид , даст бар моидаи иззат дароз карда , ва дар интизори бдоштаҳ ,у интизор ҳнод мекунанд , гуфт : борӣ боистӣ ки ман ӯ будамӣ то интизор ман кардандӣ . Пас фармон ояд аз ҷаноби ҷабарут ки ё Ҷабраил ! рӯ дар миёни оташ ,у ҳнодро биҷавӣ . Гуфтаанд ки : Ҷабраили чиҳил сол дар миёни оташи вайро меҷӯяд ,у наёбад . Молик гуяд : кро меҷӯӣ ? гуяд : ҳнодро . Гуяд : ё Ҷабраили ҳўи ҳоҳнои колҳммаҳ , ӯ аинҷоист ҳамчун олоси сиёҳ . Биё то ӯро дар он зовия бо ту намоям .

و جلال لم یزل و لا یزال گوید: از امت محمد یک گدا در قعر حبس مالک مانده، تا وی نیاید رؤیت شرط نیست، تا آن گدا هنّاد نیاید دیدار ننمایم. حسن بصری که گفت: کاشک من او بودمی، علما در آن مختلف‌اند که حسن چرا گفت؟ قومی گفتند که: هناد را بیرون آمدن یقین است، و حسن میگوید: آن من یقین نیست. قومی گفتند: حسن بصری در نگرست، انبیا و اولیاء و صدیقان را دید، دست بر مائده عزّت دراز کرده، و در انتظار بداشته، و انتظار هنّاد میکنند، گفت: باری بایستی که من او بودمی تا انتظار من کردندی. پس فرمان آید از جناب جبروت که یا جبرئیل! رو در میان آتش، و هنّاد را بجوی. گفته‌اند که: جبرئیل چهل سال در میان آتش وی را میجوید، و نیابد. مالک گوید: کرا میجویی؟ گوید: هنّاد را. گوید: یا جبرئیل هو هاهنا کالحممة، او اینجایست همچون آلاس سیاه. بیا تا او را در آن زاویه با تو نمایم.

Гирифта будӣ оташи зи туфи хеши гурез .

گرفته بودی آتش ز تف خویش گریز.

Ҷабраили як ду бор гуяд : ё ҳнод ! ҷавобаши надиҳад , ва бо худ мегуяд : аҳли ғурфаҳоро гўӣид ки бо ҳуру қусӯр ммтъ бошед , ки моро дар ин зовияи андӯҳ бо номи дӯст хушаст . Ҷабраил гуяд : ё ҳноди сар аз зону баргир , ва аз ман бишинав ки ман пайк маликам . Охир сар баргираду саломро алейк гуяд . Он гуҳ гуяд : ё Ҷабраил ! дидор намуданд ?

جبرئیل یک دو بار گوید: یا هنّاد! جوابش ندهد، و با خود میگوید: اهل غرفه‌ها را گوئید که با حور و قصور ممتع باشید، که ما را در این زاویه اندوه با نام دوست خوش است. جبرئیل گوید: یا هنّاد سر از زانو برگیر، و از من بشنو که من پیک ملک‌ام. آخر سر برگیرد و سلام را علیک گوید. آن گه گوید: یا جبرئیل! دیدار نمودند؟

Ҷабраил гуяд : на , ҳануз дидор нанамуданд . Гуяд : рӯи бсломт . Ва сари вои зону наад , гуяд : моро дарин гӯшаи сарои андӯҳ бо ном ӯ хушаст , ва ҳаме гуяд : ё ҳнон ё манон ! ва ҳар бор ки аз сари сӯзи хеши ин клмт гуяд , оташи дивист солаи роҳ азу бигурезад ,у аллоҳи алмнҷии ман азоби алҷҳим .

جبرئیل گوید: نه، هنوز دیدار ننمودند. گوید: رو بسلامت. و سر وا زانو نهد، گوید: ما را درین گوشه سرای اندوه با نام او خوش است، و همی گوید: یا حنان یا منان! و هر بار که از سر سوز خویش این کلمت گوید، آتش دویست ساله راه ازو بگریزد، و اللَّه المنجی من عذاب الجحیم.