Қавлаи таъолӣ : إнои أнзлнои алтўроаҳи фӣҳо ҳудоу нури ҳам мадҳаст ва ҳам ташриф ва ҳам таъзим . Мадҳи бсзо ,у таъзими некӯ ,у ташрифи тамом . Мадҳи ҷалоли алуҳият , таъзими каломи аҳадят , ташрифи бандагон дар роҳи хизмат . Мадҳ бо зот мегардад ,у таъзим бо сифот , ташриф бо афъол . Ҷалоли худро худ ситуд ,у таъзими сифоти худ худ ниҳод . Донист бълми қадим ки ниҳоди башарияту аҷзи убудийяти ҳаргизи мабодии ҷалоли алуҳият дар наёбад , ва бишнохт камол аҳадят нарасад ,у иззати қуръони бойени аҷз гувоҳӣ медиҳад ки : ва мо қдрўои аллоҳи ҳақи қадара ,у Мустафо ( с ) ки Сайиди хоФқину ҷамол сиқлинаст чун бар бисоти қурбати бмқом мъоинт расед , гуфт : « лои аҳсии сноءи алейк , анати комаи аснити алии нФск » :

قوله تعالی: إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِیها هُدیً وَ نُورٌ هم مدح است و هم تشریف‌ و هم تعظیم. مدح بسزا، و تعظیم نیکو، و تشریف تمام. مدح جلال الوهیّت، تعظیم کلام احدیّت، تشریف بندگان در راه خدمت. مدح با ذات میگردد، و تعظیم با صفات، تشریف با افعال. جلال خود را خود ستود، و تعظیم صفات خود خود نهاد. دانست بعلم قدیم که نهاد بشریّت و عجز عبودیت هرگز مبادی جلال الوهیّت در نیابد، و بشناخت کمال احدیّت نرسد، و عزّت قرآن باین عجز گواهی میدهد که: وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ، و مصطفی (ص) که سیّد خافقین و جمال ثقلین است چون بر بساط قربت بمقام معاینت رسید، گفت: «لا احصی ثناء علیک، انت کما اثنیت علی نفسک»:

Обӣу хокиро набӯд , пас будиро чаҳ Зуҳраи он буд ки ҳадиси лами излу ло изол кунад ! сифати ҳдсони бсзои мадҳи қадам чун расад ? ! пери тариқат аз ӣнҷо гуфт : « худоё на шинохти турои тавон , на сноءи турои забон , на дарёии ҷалолу кбрёءи турои карон , пас турои мадҳу сано чун тавон ! » إнои أнзлнои алтўроаҳи фӣҳо ҳудоу нур дар таврот роҳнмўнӣ ҳаст , аммо роҳбаронро , ва дар таврот равшаноӣ ҳаст аммо бинандагонро . Ҳамонаст ки ҷой дигар гуфт :у зиёу зкрои ллмтқин , аллазӣнаи ихшўни рбҳми болғиб . Борхўоҳонро борасту роҳи ҷӯёнро роҳаст . Иҳдӣ ба аллоҳи ман атбъи ризвонаи сбли ассаломи хонандагони таврот басӣ буданд локини равшанои он бар дили абди аллоҳи салому асҳоб вай тофт . Се чизро ки дар эшон буд хизмат бар суннат , маърифат бар мшоҳдт , сано дар ҳақиқат , ва бар сари он ҳамаи анояти азалят , ва дигаронро ки ин набӯд ҷузи залолаташони ниФзўд ,у лои язиди алзолмини إлои хсоро .

آبی و خاکی را نبود، پس بودی را چه زهره آن بود که حدیث لم یزل و لا یزال کند! صفت حدثان بسزای مدح قدم چون رسد؟! پیر طریقت از اینجا گفت: «خدایا نه شناخت ترا توان، نه ثناء ترا زبان، نه دریای جلال و کبریاء ترا کران، پس ترا مدح و ثنا چون توان!» إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِیها هُدیً وَ نُورٌ در تورات راهنمونی هست، اما راهبران را، و در تورات روشنایی هست امّا بینندگان را. همانست که جای دیگر گفت: وَ ضِیاءً وَ ذِکْراً لِلْمُتَّقِینَ، الَّذِینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَیْبِ. بارخواهان را بار است و راه جویان را راهست. یَهْدِی بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ خوانندگان تورات بسی بودند لکن روشنایی آن بر دل عبد اللَّه سلام و اصحاب وی تافت. سه چیز را که در ایشان بود خدمت بر سنّت، معرفت بر مشاهدت، ثنا در حقیقت، و بر سر آن همه عنایت ازلیّت، و دیگران را که این نبود جز ضلالتشان نیفزود، وَ لا یَزِیدُ الظَّالِمِینَ إِلَّا خَساراً.

Ва алрбониўну алأҳбори бмои астҳФзўои ман китоби аллоҳи тавротро ба банӣ Исроил супурданд ,у ҳифзи он боишон бозгзоштнд , лои ҷурми ҳақи он зойеъ карданд , ва дар он таҳриф ва табдил овараданд , чунон ки гуфт ъзи ҷалола : иҳрФўни алкулами ман баъди мавозиъа .

وَ الرَّبَّانِیُّونَ وَ الْأَحْبارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ کِتابِ اللَّهِ تورات را به بنی اسرائیل سپردند، و حفظ آن بایشان بازگذاشتند، لا جرم حق آن ضایع کردند، و در آن تحریف و تبدیل آوردند، چنان که گفت عزّ جلاله: یُحَرِّفُونَ الْکَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَواضِعِهِ.

Бози уммати Аҳмадро тахсӣс доданд бқрони Маҷид , ва эшонро бидон гиромӣ карданд ,у раби алъзаҳи бҷлолу ъзи худ ,у ташрифу тахфифи эшонро ,у изҳори иззати китоби хешро , ҳифзи он дар худ гирифт , ва боишон бознгзошт , чунон ки гуфт : إнои нҳни нзлнои аззикру إнои ?лаи лҳоФзўн ,у қоли таъолӣ :у إнаҳи лктоби азизи лои иأтиаҳи алботли ман байни идиаҳу лои ман халафа . Лои ҷурми панҷсад соли гузашт то ин қуръон дар замини миён халқаст бо чандон хасмони дайн ки дар ҳар асрӣ буданд , ҳаргизи каси Зуҳра он надошт , ва қӯт наёфт ,у роҳи набарди бҳрФӣ аз он бгрдонидн , ё бўҷҳии тағйиру табдил дар он овардан . Назираш онаст ки Мӯсо ( ъ ) он гуҳ ки ба тавр мешуд бмиъоди ҳақ , ҳорӯнро бар банӣ Исроил Халифа кард ,у злки фии қавла : « ахлФнии фии қавмӣ » . Чун бозомад , Мӯсои эшонро гӯсола параст дид . Бози Мустафо ( с ) дар охири аҳд ки мерафт , яке аз ёрон гуфт : ё расӯли аллоҳ чаҳ бошад ки агар хлиФтии гуморӣ бар сари ин қавм , то дайни худо бар эшон тоза дорад ,у низоми ин кор нигаҳ дорад . Расӯл худо гуфт : « аллоҳи хлиФтии алайкум »

باز امّت احمد را تخصیص دادند بقرآن مجید، و ایشان را بدان گرامی کردند، و ربّ العزة بجلال و عزّ خود، و تشریف و تخفیف ایشان را، و اظهار عزت کتاب خویش را، حفظ آن در خود گرفت، و بایشان بازنگذاشت، چنان که گفت: إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ، و قال تعالی: وَ إِنَّهُ لَکِتابٌ عَزِیزٌ لا یَأْتِیهِ الْباطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ. لا جرم پانصد سال گذشت تا این قرآن در زمین میان خلق است با چندان خصمان دین که در هر عصری بودند، هرگز کس زهره آن نداشت، و قوت نیافت، و راه نبرد بحرفی از آن بگردانیدن، یا بوجهی تغییر و تبدیل در آن آوردن. نظیرش آنست که موسی (ع) آن گه که به طور میشد بمیعاد حق، هارون را بر بنی اسرائیل خلیفه کرد، و ذلک فی قوله: «اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی». چون بازآمد، موسی ایشان را گوساله‌پرست دید. باز مصطفی (ص) در آخر عهد که میرفت، یکی از یاران گفت: یا رسول اللَّه چه باشد که اگر خلیفتی گماری بر سر این قوم، تا دین خدا بر ایشان تازه دارد، و نظام این کار نگه دارد. رسول خدا گفت: «اللَّه خلیفتی علیکم»

ХлиФти ман бар шумо худост ки нигаҳбону меҳрбон ва яктост .

خلیفت من بر شما خداست که نگهبان و مهربان و یکتاست.

Ло ҷурм бингар пас аз панҷсад ваанд соли рукни давлати шаръи Маҳмадӣ ки чун омираст !у шохи нозр !у авди мусмир ! ҳар рӯз ки барояд дайни тобандатар ,у исломи қавитар ,у дайни дорони бартар .

لا جرم بنگر پس از پانصد و اند سال رکن دولت شرع محمدی که چون عامر است! و شاخ ناضر! و عود مثمر! هر روز که برآید دین تابنده‌تر، و اسلام قوی‌تر، و دین‌داران برتر.

Мустафо ( с ) гуфт : « ани аллоҳи ъзу ҷли ибъси лҳзаҳи аломаҳи алии раъси кули моӣаҳи санаи ман иҷдди лҳои дайнҳо » ,у қол ( с ) : « иҳмли ҳозои алълми ман кули халафи адуи ?лаи инФўни анҳу таҳрифи алғолин ,у антҳоли алмбтлин ,у таъвили алҷоҳлин » .

مصطفی (ص) گفت: «ان اللَّه عزّ و جلّ یبعث لهذه الامّة علی رأس کلّ مائة سنة من یجدّد لها دینها»، و قال (ص): «یحمل هذا العلم من کلّ خلف عدوّ له ینفون عنه تحریف الغالین، و انتحال المبطلین، و تأویل الجاهلین».

Он гуҳ дар охир оят гуфт : ва ман лами иҳкми бмои أнзли аллоҳи Фأўлӣки ҳам алкоФрўн , ва дар оят дигар гуфт : ва ман лами иҳкми бмои أнзли аллоҳи Фأўлӣки ҳам алФосқўн . Аммо фии алаввали Фқол :у лои тштрўои боётии смнои қлило , сами қол : « ва ман лами иҳкм » яъне лами икни ҷҳдо ,у алҷоҳди кофар , далелаи қавла :у лои тштрўои боётии смнои қлило , ва аммо фии ассонии Фқоли таъолӣ :у ктбнои алайҳими фӣҳо أни алнФси болнФс , сами қол : ва ман лами иҳкми бмои أнзли аллоҳ яъне ҷоўзи ҳади алқсосу эътибори алммослаҳ ,у таъаддии алии хасма , сами қол : Фأўлӣки ҳам алзолмўни лонаи зулми бъзҳми алии баъз ,у фии алсолси қоли таъолӣ :у лиҳкми أҳли алإнҷили бмои أнзли аллоҳи фӣа ва ман лами иҳкми бмои أнзли аллоҳи Фأўлӣки ҳам алФосқўни ?ераад ба мъсиаҳи дуни алкФру дуни алҷҳўд .

آن گه در آخر آیت گفت: وَ مَنْ لَمْ یَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْکافِرُونَ، و در آیت دیگر گفت: وَ مَنْ لَمْ یَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ. اما فی الاول فقال: وَ لا تَشْتَرُوا بِآیاتِی ثَمَناً قَلِیلًا، ثمّ قال: «وَ مَنْ لَمْ یَحْکُمْ» یعنی لم یکن جحدا، و الجاحد کافر، دلیله قوله: وَ لا تَشْتَرُوا بِآیاتِی ثَمَناً قَلِیلًا، و امّا فی الثانی فقال تعالی: وَ کَتَبْنا عَلَیْهِمْ فِیها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ، ثمّ قال: وَ مَنْ لَمْ یَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ یعنی جاوز حدّ القصاص و اعتبار المماثلة، و تعدّی علی خصمه، ثم قال: فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ لانّه ظلم بعضهم علی بعض، و فی الثالث قال تعالی: وَ لْیَحْکُمْ أَهْلُ الْإِنْجِیلِ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فِیهِ وَ مَنْ لَمْ یَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ اراد به معصیة دون الکفر و دون الجحود.

Қавлаи таъолӣ : лкли ҷълнои мнкми шаръау мнҳоҷои шаръат шариъатаст ,у минҳоҷи ҳақиқат .

قوله تعالی: لِکُلٍّ جَعَلْنا مِنْکُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً شرعت شریعت است، و منهاج حقیقت.

Шаръат ойин шаръаст ,у минҳоҷи роҳи басӯии ҳақ . Шаръат онаст ки Мустафо оварад ,у минҳоҷ чароғӣаст ки ҳақи фаро дил дошт . Шаръат бар паии шариъат рафтанаст , минҳоҷи бнўри он чароғи роҳ бурданаст . Шаръати он пайғомаст ки аз расӯл шунидӣ , минҳоҷи он нураст ки дар сар ёфтӣ . Шариъат ҳар каси рост , ҳақиқати каси каси рост . Фостбқўои алхироти астбоқи алзоҳдини брФзи алднё ,у астбоқи алъобдин бқтъи алҳўӣ ,у астбоқи алъорФини бнФии алмнӣ ,у астбоқи алмуваҳидини бтрки алўдӣ ,у нисёни алднёу алъқбӣ .

شرعت آئین شرعست، و منهاج راه بسوی حقّ. شرعت آنست که مصطفی آورد، و منهاج چراغی است که حقّ فرا دل داشت. شرعت بر پی شریعت رفتن است، منهاج بنور آن چراغ راه بردن است. شرعت آن پیغام است که از رسول شنیدی، منهاج آن نور است که در سر یافتی. شریعت هر کس راست، حقیقت کس کس راست. فَاسْتَبِقُوا الْخَیْراتِ استباق الزاهدین برفض الدنیا، و استباق العابدین بقطع الهوی، و استباق العارفین بنفی المنی، و استباق الموحّدین بترک الودی، و نسیان الدّنیا و العقبی.