Қавлаи таъолӣ :у إзои смъўои мо أнзли إлӣ алрасул алоиаҳи дарин оят ишоратаст ки имон шуниданӣасту дӣданӣ ва шинохтанӣу гуфтанӣ ва карданӣ . Смъўо далеласт ки шуниданӣаст ,тарӣ أъинҳми тФизи ман алдмъ далеласт ки дӣданӣаст , ммои ърФўо далеласт ки шинохтанӣаст , иқўлўн далеласт ки гуфтанӣаст . Он гуҳ дар охир оят гуфт :у злки ҷзоءи алмҳснини ин Муҳсинин далеласт ки амал дар он карданӣаст аммо ибтидо бсмоъ кард ки нахуст самоъаст , банда ҳақ башнавад , ӯро хуш ояд , дрпзирд ,у бакори даройад ва амал кунад . Раби Алъоламин қавмиро май писандад ки ҷумлаи ин хисол дар эшон мавҷӯдаст . Гуфтаанд ки : се чиз нишон маърифатаст , ва ҳар се эшонро бкмол буд : бкоу дуоу ризо . Бко бар ҷафоу дуо бар атоу ризои бқзо . Ҳар он кас ки даъвӣ маърифат кунад , ва ин се хислат дар вай нест , вай дар даъвӣ содиқ нест , ва дар шумор орифон нест , ва дар миёни ҷавонмардону диндорон ӯро навое нест .

قوله تعالی: وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَی الرَّسُولِ الایة درین آیت اشارتست که ایمان شنیدنی است و دیدنی و شناختنی و گفتنی و کردنی. سمعوا دلیل است که شنیدنی است، تَری‌ أَعْیُنَهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ دلیل است که دیدنی است، مِمَّا عَرَفُوا دلیل است که شناختنی است، یَقُولُونَ دلیل است که گفتنی است. آن گه در آخر آیت گفت: وَ ذلِکَ جَزاءُ الْمُحْسِنِینَ این محسنین دلیل است که عمل در آن کردنی است اما ابتدا بسماع کرد که نخست سماع است، بنده حق بشنود، او را خوش آید، درپذیرد، و بکار درآید و عمل کند. رب العالمین قومی را می‌پسندد که جمله این خصال در ایشان موجود است. گفته‌اند که: سه چیز نشان معرفتست، و هر سه ایشان را بکمال بود: بکا و دعا و رضا. بکا بر جفا و دعا بر عطا و رضا بقضا. هر آن کس که دعوی معرفت کند، و این سه خصلت در وی نیست، وی در دعوی صادق نیست، و در شمار عارفان نیست، و در میان جوانمردان و دینداران او را نوایی نیست.

Пер тариқат гуфт : « маърифат дуаст : маърифати ому маърифати хос . Маърифати ом самъӣасту маърифати хоси аёнӣ . Маърифати ом аз айн ҷӯадаст ,у маърифати хоси маҳзи мавҷӯд . Маърифати омро гуфт : «у إзои смъўои мо أнзли إлӣ алрасул » . Маърифати хосро гуфт : « сирикми оётаи ФтърФўнҳо » . «у إзои смъўо » аҳли шариъатро мадҳатаст , « сирикми оёта » аҳли ҳақиқатро таҳниятаст . Ҳар ки аз шариъат гуяд ,гар ҳеҷ бо пас нигарад мулҳид гардад . Ҳар ки аз ҳақиқат гуяд ,гар ҳеҷ бо худ нигарад мушрик гардад .

پیر طریقت گفت: «معرفت دو است: معرفت عام و معرفت خاص. معرفت عام سمعی است و معرفت خاص عیانی. معرفت عام از عین جود است، و معرفت خاص محض موجود. معرفت عام را گفت: «وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَی الرَّسُولِ». معرفت خاص را گفت: «سَیُرِیکُمْ آیاتِهِ فَتَعْرِفُونَها». «وَ إِذا سَمِعُوا» اهل شریعت را مدحت است، «سَیُرِیکُمْ آیاتِهِ» اهل حقیقت را تهنیت است. هر که از شریعت گوید، گر هیچ با پس نگرد ملحد گردد. هر که از حقیقت گوید، گر هیچ با خود نگرد مشرک گردد.

Ва мо лнои лои нؤмни биллоҳ ва мо ҷоءнои ман алҳақ ин ҷавонмардонеро биёмад ки ҷонҳои эшон маҳмил андӯҳаст ,у дилҳошони манзили дард . Сарири асрори иззати дайн дар азал дар пардаи атвори тинат эшон ниҳоданд ,у офтоби маърифат аз шарафоти маҷди давлат эшон битофт .

وَ ما لَنا لا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ ما جاءَنا مِنَ الْحَقِّ این جوانمردانی را بیامد که جانهای ایشان محمل اندوه است، و دلهاشان منزل درد. سریر اسرار عزّت دین در ازل در پرده اطوار طینت ایشان نهادند، و آفتاب معرفت از شرفات مجد دولت ایشان بتافت.

Гуфтанд : пас аз онкии ҷамоли иззати қуръон бар дилҳои мо таҷаллӣ намӯд , чун ки ннозим ! ва дар роҳи ишқ ӯ ҷон чаро набозем ! аҷаб доне чист ? аҷаб онаст ки ҳар ки гирифтори ин ҳадисаст шод бидонаст ки рӯзӣ дар саро нест :

گفتند: پس از آنکه جمال عزت قرآن بر دلهای ما تجلی نمود، چون که ننازیم! و در راه عشق او جان چرا نبازیم! عجب دانی چیست؟ عجب آنست که هر که گرفتار این حدیث است شاد بدان است که روزی در سرا نیست:

Дар ҳар даврӣ ва дар ҳар қарнии ин бори дарду андӯҳи дайнро ҳмолӣ бархест , ва дар ҳеҷ даври андари табақаи авлиёи турфатар аз он ҷавони хроботии брнхост ки дар рӯзгори ҷунайду шблӣ буд . Пери заниро фарзандӣ буд ва ӯро нохалаф мешимурданд ва аз аъҷўбҳои тақдири худ хабар надоштанд , надонистанд ки ин халафу нохалаф нақдӣаст ки бадасти тақдир дар дори алзрб азал задаанд ,у касро бар он итилоъ надодаанд . Он писарро ҳамаи рӯз дар харобот май диданди доми даридау ошуфтаи рӯзгор , ва он модари ваии шабу рӯзи даст бдъо бардошта , ва дар худоӣ май зорад ва менолад ки : бори худоё ! ҳеҷ рӯй он дорад ки ин ҷигари гӯшаи моро азин гирдоби маъсияти беруни оре , ва аз ҷоми бедорӣ ӯро шарбатии диҳӣ ! то дили мо фориғ гардад .

در هر دوری و در هر قرنی این بار درد و اندوه دین را حمالی برخاست، و در هیچ دور اندر طبقه اولیا طرفه‌تر از آن جوان خراباتی برنخاست که در روزگار جنید و شبلی بود. پیر زنی را فرزندی بود و او را ناخلف می‌شمردند و از اعجوبهای تقدیر خود خبر نداشتند، ندانستند که این خلف و ناخلف نقدی است که بدست تقدیر در دار الضرب ازل زده‌اند، و کس را بر آن اطلاع نداده‌اند. آن پسر را همه روز در خرابات می‌دیدند دام دریده و آشفته روزگار، و آن مادر وی شب و روز دست بدعا برداشته، و در خدای می‌زارد و می‌نالد که: بار خدایا! هیچ روی آن دارد که این جگر گوشه ما را ازین گرداب معصیت بیرون آری، و از جام بیداری او را شربتی دهی! تا دل ما فارغ گردد.

Гуфто : ҳотифӣ овоз дод ки : эй пери зан хуш бош , ки мо ин писарро дар кори дили пурдард ту кардем , ва он гуҳи донаи шавқ бар доми муҳаббат барои сайд ӯ бастем . То пери зани дарин андеша буд , ҷавон аз хоб даромад ошуфтау саргардони наъра ҳаме кашид ва ҳаме гуфт : ин рабии ин рабӣ ? каҷот ҷӯям эй моҳи длстон , аз куҷо хонам эй дилрабои дӯстон . Ин рабии ин рабӣ ? эй модари худои ман кӯ ? длгшоӣу раҳнамои ман кӯ ? марҳами хастагии ман кӯ ? доруии дармондагии ман кӯ ? оҳ ! куҷо бадаст ояд имрӯзи ин чунин хроботӣ , то бғбори наъли қадам ӯ табаррук гирем , ва онро кӯҳли дида хеш созем ! некӯ гуфт он ҷавонмард ки гуфт :

گفتا: هاتفی آواز داد که: ای پیر زن خوش باش، که ما این پسر را در کار دل پردرد تو کردیم، و آن گه دانه شوق بر دام محبّت برای صید او بستیم. تا پیر زن درین اندیشه بود، جوان از خواب درآمد آشفته و سرگردان نعره همی کشید و همی گفت: این ربی این ربی؟ کجات جویم ای ماه دلستان، از کجا خوانم ای دلربای دوستان. این ربّی این ربی؟ ای مادر خدای من کو؟ دلگشای و رهنمای من کو؟ مرهم خستگی من کو؟ داروی درماندگی من کو؟ آه! کجا بدست آید امروز این چنین خراباتی، تا بغبار نعل قدم او تبرک گیریم، و آن را کحل دیده خویش سازیم! نیکو گفت آن جوانمرد که گفت:

Ҳам чунон ҳаме буд то дигари рӯз , ҳар соъатии сӯхтатару волатар . Дигари рӯзи модар ӯро пеши машойихи шаҳри барад , гуфт : ин писарамро дармон бисозед , ва ин дардро дору падед кунед . Эшон дармонданд , гуфтанд : ин дардии бас муҳкамасту ҷойгир , тадбир онаст ки ӯро ба Бағдоди барии пеши перони тариқати ҷунайду шблӣ , ки аўтод ҷаҳон эшонанд . Он пери зан ба баси ранҷу тъб ӯро дар пеш гирифт , ва ба Бағдоди баради пеши машойихи тариқат . Ҷунайд дарав нигараст , қобили назар рубубият дид , бботни он ҷавон назарӣ кард , хуршед давлат дид ки аз зери абри башарият вай метофт . Гуфт : ё заъифа ӯро бимика бояд шуд пеши бӯи алъбоси атоу абӯи бикри каттонӣ ки перони ҷаҳони имрӯз эшонанд ,у дармони ин дарди ҳам эшон донанд . Он пери зан ӯро фирор роҳ кард ,у сари ббодиаҳи дрнҳоди бҳзорони машаққат ба Маккаи расиданди пеши он шоҳони тариқат . Эшон чун ӯро диданд , гуфтанд : аҷаб ҷавонӣаст ин ҷавон ! ки насими сбоءи давлати фақр аз сари зулфи вай май дамад ! ӯро бкўаҳи Лубнон бояд барад ки қавом даҳр онҷоанд . Модар гуфт : хези ҷони модар ! чизеаст ҳар оинаи дарин зери гилӣм ! пои бараҳнау сари бараҳнау шиками гурусна рӯй дар биёбон ниҳоданд то расиданди бкўаҳи Лубнон :

هم چنان همی بود تا دیگر روز، هر ساعتی سوخته‌تر و واله‌تر. دیگر روز مادر او را پیش مشایخ شهر برد، گفت: این پسرم را درمان بسازید، و این درد را دارو پدید کنید. ایشان درماندند، گفتند: این دردی بس محکم است و جایگیر، تدبیر آنست که او را به بغداد بری پیش پیران طریقت جنید و شبلی، که اوتاد جهان ایشانند. آن پیر زن به بس رنج و تعب او را در پیش گرفت، و به بغداد برد پیش مشایخ طریقت. جنید درو نگرست، قابل نظر ربوبیّت دید، بباطن آن جوان نظری کرد، خورشید دولت دید که از زیر ابر بشریت وی می‌تافت. گفت: یا ضعیفه او را بمکّه باید شد پیش بو العباس عطا و ابو بکر کتانی که پیران جهان امروز ایشان‌اند، و درمان این درد هم ایشان دانند. آن پیر زن او را فرار راه کرد، و سر ببادیه درنهاد بهزاران مشقّت به مکه رسیدند پیش آن شاهان طریقت. ایشان چون او را دیدند، گفتند: عجب جوانی است این جوان! که نسیم صباء دولت فقر از سر زلف وی می‌دمد! او را بکوه لبنان باید برد که قوام دهر آنجااند. مادر گفت: خیز جان مادر! چیزیست هر آینه درین زیر گلیم! پای برهنه و سر برهنه و شکم گرسنه روی در بیابان نهادند تا رسیدند بکوه لبنان:

Як чанд дар он саҳрои ҳамеи гаштанд , то бкнораҳи чашмаи расиданд . Шаш касро диданди истода , ва яке дар пеши ниҳода . Чун он ҷавонро диданд истиқбол карданд , гуфтанд : дайр омадӣ , намоз кун барин мард ки ваии ғўси ҷаҳон буд , ва чун аз дунё берун мешуд васият кард ки Халифаи ман дар роҳаст , ҳамин соъат расад , ӯро гўӣид то бар ман намоз кунад ,у мураққаъи ман дарушад ,у биҷой ман биншинад . Он ҷавон рафт , ва ғуслӣ кард ,у мураққаъи шайх дар пӯшед ,у анвори худоӣ бар нуқтаи дили вай таҷаллӣ кард ,у мушкилоти шариъату асрори тариқати нҳмор бар дили ваии кашфи гашт , фароз омад , ва он шайхро ғуслӣ бидод бар вай намоз кард , ва ӯро дар хоки ниҳод ,у биҷой вай нишаст . Пери зан чун вайро чунон дид оҳӣ кард , ва ҷон бидод :

یک چند در آن صحرا همی گشتند، تا بکناره چشمه رسیدند. شش کس را دیدند ایستاده، و یکی در پیش نهاده. چون آن جوان را دیدند استقبال کردند، گفتند: دیر آمدی، نماز کن برین مرد که وی غوث جهان بود، و چون از دنیا بیرون می‌شد وصیت کرد که خلیفه من در راه است، همین ساعت رسد، او را گوئید تا بر من نماز کند، و مرقع من درپوشد، و بجای من بنشیند. آن جوان رفت، و غسلی کرد، و مرقع شیخ در پوشید، و انوار خدای بر نقطه دل وی تجلّی کرد، و مشکلات شریعت و اسرار طریقت نهمار بر دل وی کشف گشت، فراز آمد، و آن شیخ را غسلی بداد بر وی نماز کرد، و او را در خاک نهاد، و بجای وی نشست. پیر زن چون وی را چنان دید آهی کرد، و جان بداد:

Ореи ҷону ҷаҳони кашиши ин кор кунад ,у ҷазбаи алтофи ин ранг дорад . Ҷазбаи ман алҳақ тавозии амали алсқлин .

آری جان و جهان کشش این کار کند، و جذبه الطاف این رنگ دارد. جذبة من الحق توازی عمل الثقلین.

ё أиҳои аллазӣнаи омнўои лои тҳрмўои таййиботи мо أҳли аллоҳи лаками нишони саодат банда онаст ки бар ҳад фармон боистад , ва аз андозаи шаръ дар нагзарад . Агар мубоҳӣ бинад бхзўъу хушўъ пеш шавад ,у бҷону дил дар пазирад , вагар мҳзўрӣ бинад боистад ва дар он тасарруф накунад , ва ҷҳўд наёрад . Ҳавоӣу дили хости хеш дар боқӣ кунад , ва худро бадасти зимом шариъат диҳад :

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَیِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَکُمْ نشان سعادت بنده آنست که بر حدّ فرمان بایستد، و از اندازه شرع در نگذرد. اگر مباحی بیند بخضوع و خشوع پیش شود، و بجان و دل در پذیرد، و گر محظوری بیند بایستد و در آن تصرف نکند، و جحود نیارد. هوای و دل خواست خویش در باقی کند، و خود را بدست زمام شریعت دهد:

Ва клўои ммои рзқкми аллоҳи ҳлолои тибои ҳалол таййиб онаст ки беталаб аз ғайби даройад , ва ҳар чаҳ аз ғайб ояд беайб ояд . Бҷону дили қабул бояд кард ,у розиқро дар он нҳмори шукр бояд кард . Хабар дурустаст ки расӯли худо ( с ) умри хитобро ато дод .

وَ کُلُوا مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّهُ حَلالًا طَیِّباً حلال طیّب آنست که بی‌طلب از غیب درآید، و هر چه از غیب آید بی‌عیب آید. بجان و دل قبول باید کرد، و رازق را در آن نهمار شکر باید کرد. خبر درست است که رسول خدا (ص) عمر خطاب را عطا داد.

Ърм гуфт : аътаҳи аФқри илайҳи манӣ , Фқол ( с ) : « хзаҳи Фтмўлаҳ ,у тсдқ ба , Фмои ҷоءки ман ҳозои алмолу анати ғайри мушаррафу лои соил , Фхзаҳ ,у молои Флои татаббуъаи нФск » ,у қоли нофеъи кони алмхтори ибъси илои ибни умри болмоли Фиқблаҳ ,у иқўл : лои асأли аҳдои шиӣо ,у ло арад мо рзқнии аллоҳ . Ва гуфтаанд : ҳалол таййиб онаст ки ончӣ хӯрд бар шуҳуд розиқ хӯрд , агар бад-ӣн ртбт нарасад бар зикр вай хӯрд , ки Мустафо ( с ) гуфт : « сами аллоҳу кули биминку кули ммои илик » .

عرم گفت: اعطه افقر الیه منی، فقال (ص): «خذه فتمولّه، و تصدق به، فما جاءک من هذا المال و انت غیر مشرف و لا سائل، فخذه، و مالا فلا تتبعه نفسک»، و قال نافع کان‌ المختار یبعث الی ابن عمر بالمال فیقبله، و یقول: لا اسأل احدا شیئا، و لا اردّ ما رزقنی اللَّه. و گفته‌اند: حلال طیب آنست که آنچه خورد بر شهود رازق خورد، اگر بدین رتبت نرسد بر ذکر وی خورد، که مصطفی (ص) گفت: «سمّ اللَّه و کل بیمینک و کل مما یلیک».

Ва зинҳор ки бғФлт нахурӣ ки хӯрдани бғФлт дар шариъати иродат ҳаромаст ва тухм туғёнаст ,у аҳли ғифлатро мегуяд ъзи ҷалола : итмтъўну иأклўни комаи тأкли алأнъому алнори мсўии ?лаам .

و زینهار که بغفلت نخوری که خوردن بغفلت در شریعت ارادت حرام است و تخم طغیانست، و اهل غفلت را میگوید عزّ جلاله: یَتَمَتَّعُونَ وَ یَأْکُلُونَ کَما تَأْکُلُ الْأَنْعامُ وَ النَّارُ مَثْویً لَهُمْ.

Лои иؤохзкми аллоҳи боллғўи фии أимонкми ҷавонмардони тариқат дар ғлботи ваҷди хеши таҷдиди аҳду таъкиди ақдро гуҳи гуҳи савгандӣ ёд кунанд ки :у ҳқки лои ?назарети илои сўоку лои қиллати лғирку лои хулати ани ъҳдк . Ин савгандҳо бҳкми тавҳид лағваст , ва аз шуҳуди аҳадяти саҳв , ки бандаро чаҳ ҷой онаст ки худро вазнӣ наад , ё касе пиндорад ! ё гуфт худро маҳаллӣ донад ! то бирав савганд наад ! балки сазоӣ банда онаст ки аҳкоми вайро бҳсни ризо истиқбол кунад , агар хонанд ё ронад дар он эътироз наёрад , ва аз он эъроз накунад , ва дар ҳақоиқ , васлат ва ҳиҷрат нагӯяд . Ончӣ диҳад гирад , ва ончӣ ояд пазирад , ва бҳқиқт донад ки меҳрбон бар камол ӯст ,у муқаддару мудаббири баҳама ҳол ӯст .

لا یُؤاخِذُکُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِی أَیْمانِکُمْ جوانمردان طریقت در غلبات وجد خویش تجدید عهد و تاکید عقد را گه گه سوگندی یاد کنند که: و حقک لا نظرت الی سواک و لا قلت لغیرک و لا خلت عن عهدک. این سوگندها بحکم توحید لغو است، و از شهود احدیّت سهو، که بنده را چه جای آنست که خود را وزنی نهد، یا کسی پندارد! یا گفت خود را محلّی داند! تا برو سوگند نهد! بلکه سزای بنده آنست که احکام وی را بحسن رضا استقبال کند، اگر خوانند یا راند در آن اعتراض نیارد، و از آن اعراض نکند، و در حقایق، وصلت و هجرت نگوید. آنچه دهد گیرد، و آنچه آید پذیرد، و بحقیقت داند که مهربان بر کمال اوست، و مقدر و مدبر بهمه حال اوست.

Пер тариқат гуфт : « эй наздиктар бмо аз мо !у меҳрбонтар бмо аз мо ! навозандаи мо бе мо , бикрами хеш на бсзоءи мо , на кори бмо , на бори бтоқти мо , на мъомлт дар хури мо , на миннат битавон мо , ҳар чаҳ кардем товон бар мо , ҳар чаҳ ту кардӣ боқӣ бар мо . Ҳар чаҳ кардӣ биҷои мо бахуд кардӣ на барои мо » .

پیر طریقت گفت: «ای نزدیکتر بما از ما! و مهربان‌تر بما از ما! نوازنده ما بی‌ما، بکرم خویش نه بسزاء ما، نه کار بما، نه بار بطاقت ما، نه معاملت در خور ما، نه منت بتوان ما، هر چه کردیم تاوان بر ما، هر چه تو کردی باقی بر ما. هر چه کردی بجای ما بخود کردی نه برای ما».

Ва чунон ки куффорат дар шариъати бзбон илм маърӯфаст аммо алътқ ва аммо алотъом ва аммо алксўаҳи ?фони лами исттъи Фсёми салосаи айём , ҳам чунон куффорати тариқати бзбони ишорати се қисмаст : базли алрўҳи бҳкми алўҷд , ӯ базли алқлби бсҳаҳи алқсд , ӯ базли алнФси бдўоми алҷҳд , ?фони аҷзати Фомсоку сиёми ани алмноҳӣу алмзоҷр .

و چنان که کفارت در شریعت بزبان علم معروفست اما العتق و اما الاطعام و اما الکسوة فان لم یستطع فصیام ثلاثة ایام، هم چنان کفارت طریقت بزبان اشارت سه قسم‌ است: بذل الروح بحکم الوجد، او بذل القلب بصحّة القصد، او بذل النفس بدوام الجهد، فان عجزت فامساک و صیام عن المناهی و المزاجر.