Қавлаи таъолӣ : явми иҷмъи аллоҳи алрсли алоиаҳи сифати рӯз растохезаст ,у нишони фазаъи Акбар , он рӯз ки субҳ қиёмат бидамад ,у саропардаи иззати бсҳроءи қаҳҳории беруни оранд ,у бисоти азимату ҷалоли бгстроннд . Ин ҳафт осмони алавӣ ки бар ҳўоءи латиф беимодӣ бар якдигари бдоштаҳ , ва бақадрат нигаҳ дошта , таркиби он фурӯ гушойанд , ҳама бар ҳам зананд , ва бар ҳам шикананд , ки мегуяд ҷли ҷалола : إзои алсмоءи аншқт . Ва ин ҳафт фарши мтбқро тўқиъи тбдли алأрзи ғайр алأрз баркашанд ,у зарраи зарра аз якдигари брФшоннд ,у ббод бениёзӣ бардаанд , ки мегуяд : дкти алأрзи дкои дко . Ва ин хуршеди равон ки чароғ ҷаҳонаст ,у далели замон ва маконаст , басони маҳҷӯрони ҳазрати рӯйиш сиёҳ кунанд , дар печанду бктми адам боз баранд , ки мегуяд : إзои алшмси кӯрат , ва ин нуҷуми савоқиброу кавокиби Заҳроро ҳамеи бики бор бар сӯрати барги дарахти буқати хриФ фурӯ боронанд , ва дар хоки мазаллати бғлтоннд , ки мегуяд :у إзои алнҷўми анкдрт .

قوله تعالی: یَوْمَ یَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ الایة صفت روز رستاخیز است، و نشان فزع اکبر، آن روز که صبح قیامت بدمد، و سراپرده عزت بصحراء قهاری بیرون آرند، و بساط عظمت و جلال بگسترانند. این هفت آسمان علوی که بر هواء لطیف بی عمادی بر یکدیگر بداشته، و بقدرت نگه داشته، ترکیب آن فرو گشایند، همه بر هم زنند، و بر هم شکنند، که میگوید جل جلاله: إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ. و این هفت فرش مطبق را توقیع تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَیْرَ الْأَرْضِ برکشند، و ذره ذره از یکدیگر برفشانند، و بباد بی‌نیازی بردهند، که میگوید: دُکَّتِ الْأَرْضُ دَکًّا دَکًّا. و این خورشید روان که چراغ جهانست، و دلیل زمان و مکان است، بسان مهجوران حضرت رویش سیاه کنند، در پیچند و بکتم عدم باز برند، که میگوید: إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ، و این نجوم ثواقب را و کواکب زهرا را همی بیک بار بر صورت برگ درخت بوقت خریف فرو بارانند، و در خاک مذلت بغلطانند، که میگوید: وَ إِذَا النُّجُومُ انْکَدَرَتْ.

Фармон ояд ки эй дӯзахи ошуфта ! бргстўони сиёсат бар афкан , бърсоти ҳозири шӯ , ки дайраст то ин ваъда додаем ки :у брзти алҷҳими лмни ирӣ . эй Фродиси аъло ! тилсон неъмат барафкан , ва дар мавқифи камари инқиёд бар миёни банд , ки дӯстон мунтазиранд , аз роҳи даври дароз омадаанд , мехоҳем ки роҳ боишон кӯтоҳ кунем : أзлФти алҷнаҳи ллмтқини ғайри баъӣд . эй Ҷабраили ту ҳоҷиб бош . эй Микоили ту човуш ҳазрат бош .

فرمان آید که ای دوزخ آشفته! برگستوان سیاست بر افکن، بعرصات حاضر شو، که دیر است تا این وعده داده‌ایم که: وَ بُرِّزَتِ الْجَحِیمُ لِمَنْ یَری‌. ای فرادیس اعلی! طیلسان نعمت برافکن، و در موقف کمر انقیاد بر میان بند، که دوستان منتظرند، از راه دور دراز آمده‌اند، میخواهیم که راه بایشان کوتاه کنیم: أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِینَ غَیْرَ بَعِیدٍ. ای جبرئیل تو حاجب باش. ای میکائیل تو چاوش حضرت باش.

эй забонӣаи сарои уқубати слослу ағлол бар сар дӯш наед . эй ғулмону валадони ҳамаи тоҷи хулд бар сар наед . эй Каррӯбӣону муқаррабони даргоҳ дар ҳуҷби ҳайбати камари сиёсат бар миён бандед , ва сафҳо баркашид . Нахусти модару падари Сайидро бқър дӯзах андозед . Писари Нӯҳро ғули шақоват бар гардан наед , ва бдўзх бурид . Падари иброҳӣми халилро бнъти дунболи бурӣдае бдрк андозед . Балъами боъўроро биёред , ва он намозу ибодати вай ба бод бардаед ,у ғошияи сегӣ дар сари сӯрат ӯ кашид ,у босФл алсофлин андозед ,у саги асҳоб алкҳФ биёред ,у брдобрд аз пеш ӯ бизанед ,у қаллодаи миннат бар гардан вай наед ,у бзнҷир лутф бабандед , ва дар кавкабаи навохтагон ӯро бдрҷоти расонид . Ин чунинаст агар хоҳем бидорем , врхўоҳим бардорем : иФъли аллоҳи мо ишоءу иҳкми мо ирид .

ای زبانیه سرای عقوبت سلاسل و اغلال بر سر دوش نهید. ای غلمان و ولدان همه تاج خلد بر سر نهید. ای کروبیان و مقربان درگاه در حجب هیبت کمر سیاست بر میان بندید، و صفها برکشید. نخست مادر و پدر سید را بقعر دوزخ اندازید. پسر نوح‌ را غل شقاوت بر گردن نهید، و بدوزخ برید. پدر ابراهیم خلیل را بنعت دنبال بریده‌ای بدرک اندازید. بلعم باعورا را بیارید، و آن نماز و عبادت وی به باد بردهید، و غاشیه سگی در سر صورت او کشید، و باسفل السافلین اندازید، و سگ اصحاب الکهف بیارید، و بردابرد از پیش او بزنید، و قلاده منّت بر گردن وی نهید، و بزنجیر لطف ببندید، و در کوکبه نواختگان او را بدرجات رسانید. این چنین است اگر خواهیم بداریم، ورخواهیم برداریم: یفعل اللَّه ما یشاء و یحکم ما یرید.

Сад ҳазор ва бист ва чаҳор ҳазор нуқтаи набуввату исмату сиёдати он соъат бзонў даройанд , ва илмҳои худ аз он фазаъу ҳайбат фаромӯш кунанд , ва гӯйанд : лои илми лно . Ҳазорон ҳазор муқаррабони даргоҳу қудсёни малаъи аъло ҳамаи забони тазаррӯъу тзлли кушода ки : мо ъбдноки ҳақи ъбодтк . Он соъати теғи сиёсат аз ғилофи қаҳри беруни кашанд , ҳамаи насабҳо бурӣда гардонанд магари насаби расӯл ( с ) . Ҳамаи хешу пайванд аз ҳам ҷудо кунанд , ҳамаи рухсорҳои арғавонӣ заъфаронӣ гардад . Басои модар ки бефарзанд шавад , басои фарзанд ки бемодар монад : иФри алмрءи ман أхиаҳу أмаҳу أбиаҳу соҳбтаҳу буния .

صد هزار و بیست و چهار هزار نقطه نبوت و عصمت و سیادت آن ساعت بزانو درآیند، و علمهای خود از آن فزع و هیبت فراموش کنند، و گویند: لا عِلْمَ لَنا. هزاران هزار مقربان درگاه و قدسیان ملأ اعلی همه زبان تضرع و تذلل گشاده که: ما عبدناک حق عبادتک. آن ساعت تیغ سیاست از غلاف قهر بیرون کشند، همه نسبها بریده گردانند مگر نسب رسول (ص). همه خویش و پیوند از هم جدا کنند، همه رخسارهای ارغوانی زعفرانی گردد. بسا مادر که بی‌فرزند شود، بسا فرزند که بی‌مادر ماند: یَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِیهِ وَ أُمِّهِ وَ أَبِیهِ وَ صاحِبَتِهِ وَ بَنِیهِ.

Одами сафии он соъати фаро пеш ояд , гуяд : бори худоё ! одамро бигзор , ва бо фарзандони ту доне ки чаҳ кунӣ . Нӯҳ гуяд : худовандо ! дарин фазаъу сиёсат тоқатам барисед . Ҳеҷ рӯй он дорад ки бар заъифии мо раҳмат кунӣ , ки мо бахуд дармондаем , пурвой дигарон нест ,у Мӯсоу исои бФрёди омада ки : бори худоё ! бар бечорагии мо раҳмат кун , оё ки дар он соъати ҳоли осӣону муфлисон чун буд ,у кори эшон чун ояд .

آدم صفی آن ساعت فرا پیش آید، گوید: بار خدایا! آدم را بگذار، و با فرزندان تو دانی که چه کنی. نوح گوید: خداوندا! درین فزع و سیاست طاقتم برسید. هیچ روی آن دارد که بر ضعیفی ما رحمت کنی، که ما بخود درمانده‌ایم، پروای دیگران نیست، و موسی و عیسی بفریاد آمده که: بار خدایا! بر بیچارگی ما رحمت کن، آیا که در آن ساعت حال عاصیان و مفلسان چون بود، و کار ایشان چون آید.

Ҳаме дар он вақт ва он ҳангоми меҳтари оламу Сайиди валади одам дар миён ҷамъ гуяд : худовандо ! подшоҳо ! муштӣ осӣонанд ин уммати ман , гуруҳе заъифонанд , лухтии бечорагон ва муфлисонанд . Худовандо ! агар дар амалашон тақсираст , шаҳодаташон биҷойаст .

همی در آن وقت و آن هنگام مهتر عالم و سید ولد آدم در میان جمع گوید: خداوندا! پادشاها! مشتی عاصیان‌اند این امّت من، گروهی ضعیفان‌اند، لختی بیچارگان و مفلسان‌اند. خداوندا! اگر در عملشان تقصیر است، شهادتشان بجای است.

Агар дар хизматашон фатратаст ақида суннаташон барҷост . Агар кори эшон табоҳаст фазли ту ошкораст . Худовандо ! бФзли худ ҷурм эшон бапуш , блтФи худ кор эшон бисоз .

اگر در خدمتشان فترت است عقیده سنتشان برجاست. اگر کار ایشان تباه است فضل تو آشکار است. خداوندا! بفضل خود جرم ایشان بپوش، بلطف خود کار ایشان بساز.

Брҳмти худ эшонро бинавоз , ки худ гуфтае : лои тқнтўои ман раҳмаи аллоҳ .

برحمت خود ایشان را بنواز، که خود گفته‌ای: لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ.

إзи қоли алҳўориўн ё исои ибни Марями ҳилли исттиъи рбки أни инзли ълинои моидаи алоиаҳи савол ҳар кас бар ҳасби ҳол ӯ ,у мурод ҳар кас бар андозаи ҳиммат ӯ ! шатони байни ИМАу ИМА ! чанд ки фарқаст миёни ёрони исоу ёрони Мустафо ! ёрони исо чун гурусна шуданд бар исо ақтроҳ карданд , дили исои бахуд машғӯл доштанд , ва аз ҳаззи худ бо мурооти ваии напардохтанад . Ҳама овоз бароварданд ки : « ҳилли исттиъи рбки أни инзли ълинои моидаи ман алсмоء » . Бози уммати Муҳамади ёрони Мустафо ( с ) чунон буданд бо вай ки абӯи бикри садиқ чун тишнагӣу гуруснагӣ бар вай зӯр кард , ва дар ғори мори вайро дргзид , бар худ ҳамеи печид ,у сабр ҳаме кард , ва бо худ ҳаме гуфт . Оё агар расӯли худои ҳоли ман бидонад ва ранҷ бишносад ки пас дилаши бмн машғӯл шавад , ва аз баҳри ман андўҳгн гардад , ва ман ранҷ худ хоҳам ,у андӯҳи дил вай нахоҳам . Бар гуруснагӣу тишнагӣ сабр кунаму шуғли дил вай нахоҳам ,у ниФзоим . Лои ҷурми фардо дар анҷумани растохезу арсаи кубро Нидо ояд ки абӯи бикри садиқро даст гиред , ва дар сарои пардаи занбӯрӣу қудс илоҳӣ бурид , то лутфи ҷамоли мо дидаи иштиёқ ӯро ин тўтё кашад ки : « итҷлии арраҳмони ллноси ъомоу лобии бикри хосо » . Ин давлату ртбт ӯро бидон додем ки дар дунёи як қадам бар тариқи ҳиҷрат бо Мустафо дар мувофиқати ғори баргирифта .

إِذْ قالَ الْحَوارِیُّونَ یا عِیسَی ابْنَ مَرْیَمَ هَلْ یَسْتَطِیعُ رَبُّکَ أَنْ یُنَزِّلَ عَلَیْنا مائِدَةً الایة سؤال هر کس بر حسب حال او، و مراد هر کس بر اندازه همت او! شتّان بین امة و امة! چند که فرق است میان یاران عیسی و یاران مصطفی! یاران عیسی چون گرسنه شدند بر عیسی اقتراح کردند، دل عیسی بخود مشغول داشتند، و از حظ خود با مراعات وی نپرداختند. همه آواز برآوردند که: «هَلْ یَسْتَطِیعُ رَبُّکَ أَنْ یُنَزِّلَ عَلَیْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ». باز امت محمد یاران مصطفی (ص) چنان بودند با وی که ابو بکر صدیق چون تشنگی و گرسنگی بر وی زور کرد، و در غار مار وی را درگزید، بر خود همی پیچید، و صبر همی کرد، و با خود همی گفت. آیا اگر رسول خدا حال من بداند و رنج بشناسد که پس دلش بمن مشغول شود، و از بهر من اندوهگن گردد، و من رنج خود خواهم، و اندوه دل وی نخواهم. بر گرسنگی و تشنگی صبر کنم و شغل دل وی نخواهم، و نیفزایم. لا جرم فردا در انجمن رستاخیز و عرصه کبری ندا آید که ابو بکر صدیق را دست گیرید، و در سراپرده زنبوری و قدس الهی برید، تا لطف جمال ما دیده اشتیاق او را این توتیا کشد که: «یتجلی الرحمن للناس عاما و لابی بکر خاصا». این دولت و رتبت او را بدان دادیم که در دنیا یک قدم بر طریق هجرت با مصطفی در موافقت غار برگرفته.

Исо аз уммати хеши ёрии хост , эшон аз вай моида хостанд . Бози Мустафо ( с ) аз уммати худ ёрии хост ки : « кўнўои أнсори аллоҳ » . Ёрони ҳамаи тану ҷону мол фидо карданд . Раби алъзаҳи он аз эшон қабул кард ва бипасандед , ва боз гуфт :у аллазӣнаи тбўؤои ?илдору алإимони ман қиблаами алоиаҳ ,у қоли таъолӣ : иҷоҳдўни фии сиблати аллоҳу лои ихоФўни лўмаҳи лоӣм .

عیسی از امت خویش یاری خواست، ایشان از وی مائده خواستند. باز مصطفی (ص) از امت خود یاری خواست که: «کُونُوا أَنْصارَ اللَّهِ». یاران همه تن و جان و مال فدا کردند. رب العزة آن از ایشان قبول کرد و بپسندید، و باز گفت: وَ الَّذِینَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَ الْإِیمانَ مِنْ قَبْلِهِمْ الایة، و قال تعالی: یُجاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ لا یَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ.

Қоли исои бен Марям : аллоҳами рбнои أнзли ълинои моидаи ман алсмоءи алоиаҳ чун исо дуо кард ,у моидаи хости раби Алъоламин дъоءи вай иҷобат кард ,у муроди вай дар уммат вай бидод , гуфт : إнии манзилҳо алайкум ё исо ! дареғ нест ки моида мехоҳанд ,у неъмат ки металабанд ,у неъмати худ ҳама барои хӯрандагон додам , аммо моро дӯстонеанд аз уммати Муҳамад ки аз мо ҷузи моро нахоҳанд ,у ҷузи биёади мо нёсоинд , вар ҳадис кунанд ҷузи ҳадис мо накунанд , вар шароб хуранд ҷузи биёад мо нахуранд , аз меҳри мо бо худ напардозанд , ва аз ишқи мо бо дайгарӣ нанигаранд :

قال عیسی بن مریم: اللَّهُمَّ رَبَّنا أَنْزِلْ عَلَیْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ الایة چون عیسی دعا کرد، و مائده خواست رب العالمین دعاء وی اجابت کرد، و مراد وی در امت وی بداد، گفت: إِنِّی مُنَزِّلُها عَلَیْکُمْ یا عیسی! دریغ نیست که مائده میخواهند، و نعمت که می‌طلبند، و نعمت خود همه برای خورندگان دادم، امّا ما را دوستانی‌اند از امت محمد که از ما جز ما را نخواهند، و جز بیاد ما نیاسایند، ور حدیث کنند جز حدیث ما نکنند، ور شراب خورند جز بیاد ما نخورند، از مهر ما با خود نپردازند، و از عشق ما با دیگری ننگرند:

Чун ишқи маҷнӯн рӯй дар харобии ниҳод , падар вай гуфт : ё маҷнӯн ! турои хасмон бисёр бархестаанд , рӯзӣ чанд ғоӣби шӯ , то магари мардуми туро фаромӯш кунанд , ва ин сўдоءи Лайлӣ аз ту лухтӣ камтар шавад . Вай бирафт , рӯз сеюм меомад , гуфт : эй падар ! маъзӯрами дор , ки ишқи Лайлии ороми мо барда ,у ҳамаи роҳҳо бмои фурӯ гирифтааст . Роҳи бароаи салоҳи худ наме барам , ҳар чанд ки ҳамеи рӯми ҷузи басари кӯии Лайлӣ ором намеёбам :

چون عشق مجنون روی در خرابی نهاد، پدر وی گفت: یا مجنون! ترا خصمان بسیار برخاسته‌اند، روزی چند غائب شو، تا مگر مردم ترا فراموش کنند، و این سوداء لیلی از تو لختی کمتر شود. وی برفت، روز سوم می‌آمد، گفت: ای پدر! معذورم دار، که عشق لیلی آرام ما برده، و همه راهها بما فرو گرفته است. راه براه صلاح خود نمی‌برم، هر چند که همی روم جز بسر کوی لیلی آرام نمی‌یابم:

Қавла : ткўни лнои ъидои лأўлноу охрнои саммии алъиди ъидои лони аллоҳи таъолии иъўди болрҳмаҳи илои алъбд ,у алъбди иъўди болтоъаҳи илои алрб . Иқўли аллоҳи ъзу ҷл :у إни ъдтми ъдно . Ва қили маъноа : анаи аъиди аламри илои абтдоӣаҳ , эй комаи кони абтдоءи алмؤмни алии алтҳораҳи ҳайни валади ман ИМА , ФФии ҳозои алиўми аъиди илои тлки улҳолаи ман алтҳораҳ ,у лами ибқи алайҳи мъсиаҳ . Рӯй ани алҳсни анаи қол : « ахбрти ани алмؤмнини азои хрҷўои явми алъиди илои мслоҳму изъўни ҷбоҳҳми алии алрмзоءи назари аллоҳи таъолии илайҳами болрҳмаҳ ,у иқўл : астأнФўои алъамали ?фонаи қади аъиди илои алобтдоء » .

قوله: تَکُونُ لَنا عِیداً لِأَوَّلِنا وَ آخِرِنا سمی العید عیدا لان اللَّه تعالی یعود بالرحمة الی العبد، و العبد یعود بالطاعة الی الرب. یقول اللَّه عز و جل: وَ إِنْ عُدْتُمْ عُدْنا. و قیل معناه: انه اعید الامر الی ابتدائه، ای کما کان ابتداء المؤمن علی الطهارة حین ولد من امه، ففی هذا الیوم اعید الی تلک الحالة من الطهارة، و لم یبق علیه معصیة. روی عن الحسن انه قال: «اخبرت ان المؤمنین اذا خرجوا یوم العید الی مصلاهم و یضعون جباههم علی الرمضاء نظر اللَّه تعالی الیهم بالرحمة، و یقول: استأنفوا العمل فانه قد اعید الی الابتداء».