Қавлаи таъолӣ : исӣлўнки мо зои أҳли ?лаами қул أҳли лаками алтиботи алоиаҳи тафсири муҳаррамоту муҳаллилот аз шаръ пурседанд ,у такя бар фатвоӣ шаръ карданд , донистанд ки пок онаст ки шаръ пок кард , ва палид онаст ки шаръ палид кард . Роҳ онаст ки шаръи ниҳод , чароғ онаст ки шаръ афрӯхт , ва тухм онаст ки шаръи рехт . Бе шаръи равшани ҳеҷ кас бакор нест , бе шаръи дайни ҳеҷ кас пазируфта нест .

قوله تعالی: یَسْئَلُونَکَ ما ذا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَکُمُ الطَّیِّباتُ الایة تفسیر محرّمات و محلّلات از شرع پرسیدند، و تکیه بر فتوای شرع کردند، دانستند که پاک آنست که شرع پاک کرد، و پلید آنست که شرع پلید کرد. راه آنست که شرع نهاد، چراغ آنست که شرع افروخت، و تخم آنست که شرع ریخت. بی‌شرع روشن هیچ کس بکار نیست، بی‌شرع دین هیچ کس پذیرفته نیست.

Шаръи эшонро ҷавоб дод ки ҳалол онаст ки покаст , ва пок онаст ки забон бар зикр дорад ,у дил дар фикри орад ,у ҷон бо меҳри пардозад . Ва бидон ки дилро ду сифатаст : яке сФўти дигари қсўт . СФўт аз хӯрдани ҳалол буд , қсўт аз хӯрдани ҳароми хезад . Мард ки ҳаром хӯрд дилаш сахт шавад , чунон ки раби алъзаҳ ҳикоят кард аз қавмӣ ки : « қсти қлўбҳму зини ?лаами алшитони мо конўои иъмлўн » . Пас занг бевафое бар он нишинад , чунон ки гуфт : куллан бали рони алии қлўбҳм . Пас ғошия бедавлатӣ дар сар вай кашид ки : қлўбнои ғлФ , пас шуҳраи замин ва осмон гардонид ки : أўлӣки аллазӣнаи лами ирди аллоҳи أни итҳри қлўбҳм . Ва ӯ ки ҳалол хӯрд дилаш софӣ гардад то аз меҳри худ бо меҳри ҳақи пардозад , ва аз ёди халқ бо ёди ҳақи пардозад . Ҳама ӯро хонд , ҳама ӯро донад . Агар бинад буи бинад , агар шунӯди буии шунӯд , агар гирад буи гирад ,у илайҳ

شرع ایشان را جواب داد که حلال آنست که پاک است، و پاک آنست که زبان بر ذکر دارد، و دل در فکر آرد، و جان با مهر پردازد. و بدان که دل را دو صفت است: یکی صفوت دیگر قسوت. صفوت از خوردن حلال بود، قسوت از خوردن حرام خیزد. مرد که حرام خورد دلش سخت شود، چنان که رب العزة حکایت کرد از قومی که: «قست قلوبهم و زین لهم الشیطان ما کانوا یعملون». پس زنگ بی‌وفایی بر آن نشیند، چنان که گفت: کَلَّا بَلْ رانَ عَلی‌ قُلُوبِهِمْ. پس غاشیه بی‌دولتی در سر وی کشید که: قُلُوبُنا غُلْفٌ، پس شهره زمین و آسمان گردانید که: أُولئِکَ الَّذِینَ لَمْ یُرِدِ اللَّهُ أَنْ یُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ. و او که حلال خورد دلش صافی گردد تا از مهر خود با مهر حق پردازد، و از یاد خلق با یاد حق پردازد. همه او را خواند، همه او را داند. اگر بیند بوی بیند، اگر شنود بوی شنود، اگر گیرد بوی گیرد، و الیه‌

Ашор алнабӣ ( с ) ҳикояи ани аллоҳи ъзу ҷл : « Фозои аҳббтаҳ , канти ?лаи смъои исмъ бе ,у бсрои ибср бе ,у идои ибтш бе » .

اشار النبی (ص) حکایة عن اللَّه عزّ و جلّ: «فاذا احببته، کنت له سمعا یسمع بی، و بصرا یبصر بی، و یدا یبطش بی».

Ва мо ълмтми ман алҷўорҳи мклбини он саги шикории бики муроди худ ки бгзошт ,у табиати худ ки дасти боздошт , то он сайди хоҷаи хешро нигаҳ дошт , лои ҷурми Фрисаҳи ваии ҳалоли гашт ,у ақтноءи вай дар шаръи ҷоӣз ,у наҷосату хисосати вай дар манфиати ваии мустағриқ , ва низ шоистаи қаллодаи заррини гашт ,у пои тахти мулӯк . Аз рӯй ишорати ҳмигўид ки :

وَ ما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ مُکَلِّبِینَ آن سگ شکاری بیک مراد خود که بگذاشت، و طبیعت خود که دست بازداشت، تا آن صید خواجه خویش را نگه داشت، لا جرم فریسه وی حلال گشت، و اقتناء وی در شرع جائز، و نجاست و خساست وی در منفعت وی مستغرق، و نیز شایسته قلاده زرین گشت، و پای تخت ملوک. از روی اشارت همیگوید که:

Саги хасиси бики адаб ки биҷой оварад хаст ваии бъзти бадали гашт , пас чаҳ гӯйии дарин ҷавҳари ҳурмат агар адаби ҳазрати биҷои орад ,у худпарастиро бо ҳақи парастӣ бадал кунад ,у муроди худ фидои ҳукм азал кунад . Камтар навохтӣ ки аз ҳазрат ӯро пеш ояд онаст ки дар фароғат бар вай бигушоӣанд , то блзт хизмат расад , бози ҳаловати қурбат ту биёбад , бози сарвари маърифат , бози рӯҳи муноҷот , бози барқи муҳаббат , бози кашфи мшоҳдт , бози шуғлӣ дар пеш ояд ки аз он иборат натавон , то онкии ҳама зиндагонӣ шавад дар он .

سگ خسیس بیک ادب که بجای آورد خست وی بعزت بدل گشت، پس چه گویی درین جوهر حرمت اگر ادب حضرت بجای آرد، و خودپرستی را با حق‌پرستی بدل کند، و مراد خود فدای حکم ازل کند. کمتر نواختی که از حضرت او را پیش آید آنست که در فراغت بر وی بگشایند، تا بلذت خدمت رسد، باز حلاوت قربت تو بیابد، باز سرور معرفت، باز روح مناجات، باز برق محبت، باز کشف مشاهدت، باز شغلی در پیش آید که از آن عبارت نتوان، تا آنکه همه زندگانی شود در آن.

Пер тариқат гуфт : « мискин ӯ ки умрии бгзошт ва ӯро азин кори бӯе на , туро аз дарё касон чист ки турои ҷӯӣ на ! » алиўми أҳли лаками алтиботи Юсуфи бен алҳусайн гуфт : алтиботи ман алрзқи мо ибдўи лаки ман ғайри такаллуфу лои ашрофи нафас , таййибот ризқ онаст ки аз ғайби даройаду брзоӣ ҳақ ояд , бҷону дили қабул бояд ,у зоди роҳи дайнро бшоид , ва гуфтаанд : таййибот ризқ онаст ки сифат таҳорат ёфтау айн назофат гашта . Ва таҳорати ду қисмаст : яке аз рӯй зоҳири яке аз рӯй ботин ,у румуз ҳар ду қисми дарин оят равонаст ки раб алъзаҳ гуфт : ё أиҳои аллазӣнаи омнўои إзои қмтми إлии алслоаҳи Фоғслўои вҷўҳкми алоиаҳи таҳорати зоҳири се фасласт : яке таҳорат аз наҷосат . Дувуми таҳорат аз ҳдсу ҷанобат , сиўми таҳорат аз фузулоти тан , чун нохуну мӯӣу шӯху ғайри он , ва ҳар якеро азин се фасли шарҳӣ ва беонеаст биҷой дигар гуфта шавад ани шоءи аллоҳ ,у таҳорати ботини се вазифааст : аввали таҳорати ҷавориҳ аз маъсият , чун ғайбату дурӯғу ҳаром хӯрдану хиёнат кардан ва дар номаҳрами нгрстн , чун ин таҳорат ҳосил шавад бандаи ороста фармон бурдорӣу ҳурмат дорӣ гардад , ва ин дараҷаи имон порсоёнаст нишон вай онаст ки ҳамвора зикри ҳақ ӯро бар забонасту самараи ваъда дар дил ,у тозагии миннат дар ҷон , пайваста дар иёдати беморон ,у зиёрати гӯристон ,у бдъоءи некони шитобон ,у фарои биҳишти ёзон . Вазифаи дувуми таҳорат диласт аз ахлоқи нописандида чун аҷабу ҳасаду кибру риёу ҳирсу адовату ръўнт . Аҷаби ойинаи дӯстӣ хароб кунад .

پیر طریقت گفت: «مسکین او که عمری بگذاشت و او را ازین کار بویی نه، ترا از دریا کسان چیست که ترا جویی نه!» الْیَوْمَ أُحِلَّ لَکُمُ الطَّیِّباتُ یوسف بن الحسین گفت: الطیبات من الرزق ما یبدو لک من غیر تکلف و لا اشراف نفس، طیبات رزق آنست که از غیب درآید و برضای حق آید، بجان و دل قبول باید، و زاد راه دین را بشاید، و گفته‌اند: طیبات رزق آنست که صفت طهارت یافته و عین نظافت گشته. و طهارت دو قسم است: یکی از روی ظاهر یکی از روی باطن، و رموز هر دو قسم درین آیت روان است که رب العزة گفت: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَی الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَکُمْ الایة طهارت ظاهر سه فصل است: یکی طهارت از نجاست. دوم طهارت از حدث و جنابت، سیوم طهارت از فضولات تن، چون ناخن و موی و شوخ و غیر آن، و هر یکی را ازین سه فصل شرحی و بیانی است بجای دیگر گفته شود ان شاء اللَّه، و طهارت باطن سه وظیفه است: اول طهارت جوارح از معصیت، چون غیبت و دروغ و حرام خوردن و خیانت کردن و در نامحرم نگرستن، چون این طهارت حاصل شود بنده آراسته فرمان برداری و حرمت‌داری گردد، و این درجه ایمان پارسایان است نشان وی آنست که همواره ذکر حق او را بر زبان است و ثمره وعده در دل، و تازگی منت در جان، پیوسته در عیادت بیماران، و زیارت گورستان، و بدعاء نیکان شتابان، و فرا بهشت یازان. وظیفه دوم طهارت دل است از اخلاق ناپسندیده چون عجب و حسد و کبر و ریا و حرص و عداوت و رعونت. عجب آئینه دوستی خراب کند.

Ҳасади қимати мардум ноқис кунад . Кибри ойӣнаи дил торик кунад . Риёи чашмаи тоъат хушк кунад .

حسد قیمت مردم ناقص کند. کبر آیینه دل تاریک کند. ریا چشمه طاعت خشک کند.

Ҳирси ҳурмати мардум наад . Адовати оби улфати бози бандад . Ръўнти мехи суҳбати бабрад . Банда чун азин олоишҳо таҳорат ёфт , дар шумор муттақеонаст . Нишон вай онаст ки аз рухсат бигурезад , ва дар шабаҳати нёўизд , пайвастаи тарсону ларзон ва аз дӯзахи гурезон , блқмаҳ эйу хирқае розӣ , ҷаҳони бҷҳонён боз гузошта , ва худро дар бутаи андӯҳи бгдохтаҳ . Имони мояи вай , тақвои зоди вай , гӯри манзили вай , охирати мақсади вай . Бо ӣнҳамаи пайвастаи бзбони тазаррӯъи мизорд , ва мегуяд : илоҳӣ ! ҳар кас бар чизе , ва ман надонам ки бар чаҳам , бимам ҳама онаст ки кӣ падед ояд ки ман киам ? илоҳӣ ! пайваста дар гуфт ва гӯям , тоўо нанамое дар ҷуст ва ҷӯям , аз биқрорӣ дар майдон бе тоқатии мипўим , дар миёни корам , аммо бӯеи нмибўими илоҳӣ ! мураккаби вои истод ,у қадами бФрсўд , ҳамроҳон бирафтанд , ва ин бечораро ҷузи таҳайюри ниФзўд :

حرص حرمت مردم نهد. عداوت آب الفت باز بندد. رعونت میخ صحبت ببرد. بنده چون ازین آلایشها طهارت یافت، در شمار متقیان است. نشان وی آنست که از رخصت بگریزد، و در شبهت نیاویزد، پیوسته ترسان و لرزان و از دوزخ گریزان، بلقمه‌ای و خرقه‌ای راضی، جهان بجهانیان باز گذاشته، و خود را در بوته اندوه بگداخته. ایمان مایه وی، تقوی زاد وی، گور منزل وی، آخرت مقصد وی. با اینهمه پیوسته بزبان تضرع میزارد، و میگوید: الهی! هر کس بر چیزی، و من ندانم که بر چه‌ام، بیمم همه آنست که کی پدید آید که من که‌ام؟ الهی! پیوسته در گفت و گویم، تاوا ننمایی در جست و جویم، از بیقراری در میدان بی‌طاقتی میپویم، در میان کارم، اما بویی نمیبویم الهی! مرکب وا ایستاد، و قدم بفرسود، همراهان برفتند، و این بیچاره را جز تحیر نیفزود:

Вазифаи сиўм таҳорат сарост аз ҳар чаҳ дуни ҳақ , иқўли аллоҳи ъзу ҷл : қул аллоҳи сами зарраам . Ин таҳорати имрӯз ҳалят эшонаст ки фардои ҷоми шароби таҳур дар даст эшонаст . Имрӯзи нури умед дар дилашон май товаду фардои нури аён дар ҷон . Имрӯз аз шавқи оби ҷигар дар дидаи равон ,у фардои оби мшоҳдт дар ҷӯии мулотафати равон . Имрӯзи субҳи шодӣ аз матлаъи озодии баромада ,у фардои офтоби аноят дар осмони мъоинти тараққии гирифта . Нишони ин таҳорат онаст ки меҳр дунё бишӯяд ,у русуми инсоният маҳв кунад ,у ҳиҷоб тафарруқ бисӯзад , то дил дар равза инс бинозад ,у ҷон дар хилвати аён бо ҳақи пардозад . Накӯ гуфт он ҷавони мард ки : охири рӯзии азин табл барояд овозӣ , ва аз он Карим бошад воҷони муҳиби розӣ , аҷаби корӣу турфаи бозой ! инаст мؤонсти ман ғайри мҷонст , чун ҳамҷинсӣ нест ин инс чист ? чун ҳам кФўӣ нест ин меҳр чист ? чун ту ӯро надидае ин бетоқатӣ чист ?

وظیفه سیوم طهارت سراست از هر چه دون حق، یقول اللَّه عز و جل: قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ. این طهارت امروز حلیت ایشانست که فردا جام شراب طهور در دست ایشان است. امروز نور امید در دلشان می‌تاود و فردا نور عیان در جان. امروز از شوق آب جگر در دیده روان، و فردا آب مشاهدت در جوی ملاطفت روان. امروز صبح شادی از مطلع آزادی برآمده، و فردا آفتاب عنایت در آسمان معاینت ترقی گرفته. نشان این طهارت آنست که مهر دنیا بشوید، و رسوم انسانیت محو کند، و حجاب تفرق بسوزد، تا دل در روضه انس بنازد، و جان در خلوت عیان با حق پردازد. نکو گفت آن جوان مرد که: آخر روزی ازین طبل برآید آوازی، و از آن کریم باشد واجان محب رازی، عجب کاری و طرفه بازای! اینست مؤانست من غیر مجانست، چون همجنسی نیست این انس چیست؟ چون هم کفوی نیست این مهر چیست؟ چون تو او را ندیده‌ای این بی‌طاقتی چیست؟

Чун шароб дар ънбаст ин ҳастӣ чист ? чун интизори ҳама меҳнатаст ин шодӣ дил чист ? чун дидаи сари азу маҳҷӯбаст ин ваҷд чун оташ чист ? чун ин тариқ ҳама балост дар миёни балои ин лиззат чист ?

چون شراب در عنب است این هستی چیست؟ چون انتظار همه محنت است این شادی دل چیست؟ چون دیده سر ازو محجوب است این وجد چون آتش چیست؟ چون این طریق همه بلاست در میان بلا این لذّت چیست؟

Фоғслўои вҷўҳкму أидикми إлии алмроФқи чунон ки дар таҳорати зоҳир рӯй шустани бФрмони шариъат воҷибаст , дар таҳорати ботини бошорти ҳақиқати об рӯй хеши нигоҳи доштан , ва дар талаби хсоиси пеши днёдорон бнрихтн воҷибаст , ва чунон ки дар он таҳорати даст шустан воҷибаст дарин таҳорати даст аз хилоиқи бшстну кори баҳақ супурдан воҷибаст , ва чунон ки масҳи сар воҷибаст сари бгрдонидн аз хизмати махлуқ , ва аз тавозуъ ҳар хасӣ ва нокасе парҳез кардан воҷибаст , ва чунон ки пой шустан фарзаст , бар кори хайри пой ниҳодан , ва бар тоъати аллоҳ рафтан воҷибаст .

فَاغْسِلُوا وُجُوهَکُمْ وَ أَیْدِیَکُمْ إِلَی الْمَرافِقِ چنان که در طهارت ظاهر روی شستن بفرمان شریعت واجب است، در طهارت باطن باشارت حقیقت آب روی خویش نگاه داشتن، و در طلب خسایس پیش دنیاداران بنریختن واجبست، و چنان که در آن طهارت دست شستن واجب است درین طهارت دست از خلایق بشستن و کار بحق سپردن واجبست، و چنان که مسح سر واجب است سر بگردانیدن از خدمت مخلوق، و از تواضع هر خسی و ناکسی پرهیز کردن واجبست، و چنان که پای شستن فرض است، بر کار خیر پای نهادن، و بر طاعت اللَّه رفتن واجبست.

Ва гуфтаанд : тахсӣси ин аъзоъи чаҳоргонаи бтҳорт аз он ҷиҳатаст ки одамии шарафу фазл ки ёфт бар дигари ҷонварон , бойен аъзо ёфт . Яке сӯрат рӯйаст ки дигаронро барин сифат нест . Раби Алъоламин миннати ниҳод ва гуфт :у сўркми Фأҳсни сўркм . Дигар ҳар ду дастанд ки одамӣ бидон таом хӯрд ,у ҳамаи ҷонварони дигар бдҳн хуранд . Раби алъзаҳи миннати ниҳод ва гуфт :у лақади крмно банӣ одам яъне болидин алботштини алсолҳтини ллоклу ғайра . Сиўм сараст ки дар он димоғаст , ва дар димоғ ақласт , ва дар ақли шараф доноӣаст ки дигаронро нест . Раби Алъоламин миннати ниҳод ва гуфт : лоёти лأўлии алأлбоб . Чаҳоруми ду пойанд бар қомати рост зебо кашида то бидон мераванд ва дигаронро пои барин сифат нест , иқўли аллоҳи таъолӣ : лақади хлқнои алإнсони фии أҳсни тақвим .

و گفته‌اند: تخصیص این اعضاء چهارگانه بطهارت از آن جهت است که آدمی شرف و فضل که یافت بر دیگر جانوران، باین اعضا یافت. یکی صورت رویست که دیگران را برین صفت نیست. ربّ العالمین منّت نهاد و گفت: وَ صَوَّرَکُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ. دیگر هر دو دست‌اند که آدمی بدان طعام خورد، و همه جانوران دیگر بدهن خورند. ربّ العزّة منّت نهاد و گفت: وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ یعنی بالیدین الباطشتین الصّالحتین للاکل و غیره. سیوم سر است که در آن دماغ است، و در دماغ عقل است، و در عقل شرف دانایی است که دیگران را نیست. ربّ العالمین منّت نهاد و گفت: لَآیاتٍ لِأُولِی الْأَلْبابِ. چهارم دو پای‌اند بر قامت راست زیبا کشیده تا بدان میروند و دیگران را پای برین صفت نیست، یقول اللَّه تعالی: لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ.

Чун ин неъмат бар фарзанди одам тамом кард таҳорати ин ҷавориҳ аз ваии дархости шукри он неъматро . Ва гуфтаанд : таҳорати сабаб осоишасту роҳати пас аз андӯҳону меҳнат , чунон ки дар қисса Марямаст . Буқати вилодати исо чун он чашмаи об падед омад таҳорат кард ва аз андӯҳи вилодату ваҳшат ғурбат бараст . Ва сабаби дафъи всоўс шайтонаст ки Мустафо гуфт : « азои ғазаби аҳдкми Флитўзأ » .

چون این نعمت بر فرزند آدم تمام کرد طهارت این جوارح از وی درخواست شکر آن نعمت را. و گفته‌اند: طهارت سبب آسایش است و راحت پس از اندوهان و محنت، چنان که در قصه مریم است. بوقت ولادت عیسی چون آن چشمه آب پدید آمد طهارت کرد و از اندوه ولادت و وحشت غربت برست. و سبب دفع وساوس شیطان است که مصطفی گفت: «اذا غضب احدکم فلیتوضّأ».

Ва сабаби кашфи бало ва меҳнатаст , чунон ки дар қиссаи Айюб пайғомбараст . Ва злки фии қавлаи таъолӣ : аркзи брҷлки ҳозои мғтсли бораду шароб , ва гуфтаанд : сари таҳорати дарин аъзоъи чаҳоргона бе ҳеҷ олоишӣ ки дар онаст , аз ду ваҷҳаст : яке онкӣ то Мустафо ( с ) фардои қиёмати уммати худ вошноснд , ва аз баҳри эшон шафоат кунад ,у нишони он буд ки рӯйҳо доранд равшану афрӯхта аз рӯй шустан , ва ҳамчунин дасту пойу сари эшон сипеду равшану тоза аз оби таҳорат , ва ба

و سبب کشف بلا و محنت است، چنان که در قصّه ایّوب پیغامبر است. و ذلک فی قوله تعالی: ارْکُضْ بِرِجْلِکَ هذا مُغْتَسَلٌ بارِدٌ وَ شَرابٌ، و گفته‌اند: سر طهارت درین اعضاء چهارگانه بی‌هیچ آلایشی که در آن است، از دو وجه است: یکی آنکه تا مصطفی (ص) فردای قیامت امّت خود واشناسند، و از بهر ایشان شفاعت کند، و نشان آن بود که رویها دارند روشن و افروخته از روی شستن، و همچنین دست و پای و سر ایشان سپید و روشن و تازه از آب طهارت، و به‌

Иқўл алнабӣ ( с ) : « ани умматии иҳшрўни явми алқёмаҳи ғрои мҳҷлини ман осори алўзўء » .

یقول النّبی (ص): «ان امّتی یحشرون یوم القیامة غرّا محجلین من آثار الوضوء».

Ваҷҳ дигар онаст ки бандаи мамлук чун фурушанд , одати чунон рафта ки ӯро бнхосӣ баранд ,у дасту пой ва рӯйу сар бар муштарӣ арза кунанд , ва агар чаҳ канизак бошад шаръ дастурӣ диҳад ки бар рӯйиш нигаранд ,у мӯяши бенанд ,у даст ва поиш нигаранд . Фардои Мустафо ( с ) нхос қиёмат хоҳад буд ,у ҳақи ҷли ҷалолаи муштарӣ , пас бандаро фармуданд то имрӯзи ин аъзоро нек бишӯяд , ва то тавонад об аз он нстрд , ва дар таҷдид таҳорат бакӯшад , то фардо дар аъзоъи вай нур афзоед , ва чун ӯро бнхоси хонаи қиёмат арза кунанд , дасту пой ва рӯйу сари ваии равшан буду писандида .

وجه دیگر آنست که بنده مملوک چون فروشند، عادت چنان رفته که او را بنخاسی برند، و دست و پای و روی و سر بر مشتری عرضه کنند، و اگر چه کنیزک باشد شرع دستوری دهد که بر رویش نگرند، و مویش بینند، و دست و پایش نگرند. فردا مصطفی (ص) نخاس قیامت خواهد بود، و حق جلّ جلاله مشتری، پس بنده را فرمودند تا امروز این اعضا را نیک بشوید، و تا تواند آب از آن نسترد، و در تجدید طهارت بکوشد، تا فردا در اعضاء وی نور افزاید، و چون او را بنخاس خانه قیامت عرضه کنند، دست و پای و روی و سر وی روشن بود و پسندیده.

Флми тҷдўои моءи Фтиммўои съидои тибои ҳикмат дар онкии таҳорат аз об ё аз хок гардонид буқати зарурат на бо чизеи дигар , онаст ки раби Алъоламин одамро аз обу хоки офарид то одамии пайваста аз он бар огаҳӣ буд ,у шарафи хеш дар он бидонад ,у шукри ин неъмати биҷои орад ,у одам ( ъ ) азин ҷиҳат бар Иблис шараф ёфт ки Иблис аз оташ буд ,у одам аз хок ,у хок ба аз оташ , ки оташ айб намойасту хоки айби пӯш . Ҳар чаҳ ботши диҳии айб он бинмоед . Сими сира аз носараи падеди орад . Зари мағшуш аз холис пайдо кунад . Бози хоки айб пӯшаст . Ҳар чаҳ буии диҳии бипушад , айб нанамояд . Ва низ оташи сабаб қатъаст ,у хоки сабаби васл . Бо оташ баридан ва куштанаст , бо хоки пайвастан ва доштанаст . Иблис аз оташ буд лои ҷурми бигусаст . Одам аз хок буд лои ҷурми пайваст . Ва низ табъи оташ такаббураст бартарӣ ҷӯяд , табъи хок тавозуъаст Фрўтрӣ хоҳад . Бартарии Иблисро бидон оварад ки гуфт : « أнои хайр » . Фрўтрии одамро бидон оварад ки гуфт : рбнои злмнои أнФсно . Иблис гуфт : ману гавҳари ман , одам гуфт : на ман балки худои ман .

فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَیَمَّمُوا صَعِیداً طَیِّباً حکمت در آنکه طهارت از آب یا از خاک گردانید بوقت ضرورت نه با چیزی دیگر، آنست که رب العالمین آدم را از آب و خاک آفرید تا آدمی پیوسته از آن بر آگهی بود، و شرف خویش در آن بداند، و شکر این نعمت بجای آرد، و آدم (ع) ازین جهت بر ابلیس شرف یافت که ابلیس از آتش بود، و آدم از خاک، و خاک به از آتش، که آتش عیب نمای است و خاک عیب پوش. هر چه بآتش دهی عیب آن بنماید. سیم سره از ناسره پدید آرد. زر مغشوش از خالص پیدا کند. باز خاک عیب پوش است. هر چه بوی دهی بپوشد، عیب ننماید. و نیز آتش سبب قطع است، و خاک سبب وصل. با آتش بریدن و کشتن است، با خاک پیوستن و داشتن است. ابلیس از آتش بود لا جرم بگسست. آدم از خاک بود لا جرم پیوست. و نیز طبع آتش تکبّر است برتری جوید، طبع خاک تواضع است فروتری خواهد. برتری ابلیس را بدان آورد که گفت: «أَنَا خَیْرٌ». فروتری آدم را بدان آورد که گفت: رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا. ابلیس گفت: من و گوهر من، آدم گفت: نه من بلکه خدای من.

Ҳикматӣ дигар гуфтаанд дар тахсӣси обу хоки андари таҳорат , гуфтанд ки : ҳар ҷое ки оташи дроФтди захми он оташи боб ва хок бинишонанд ,у муъминро ду оташ дар пешаст : яке оташи шаҳват дар дунё , дигари оташи уқубат дар уқбо . Раби Алъоламин обу хоки сабаби таҳорат вай гардонид , то имрӯзи оташи шаҳват бар вай бинишонад ,у фардои оташи уқубат .

حکمتی دیگر گفته‌اند در تخصیص آب و خاک اندر طهارت، گفتند که: هر جایی که آتش درافتد زخم آن آتش بآب و خاک بنشانند، و مؤمن را دو آتش در پیش است: یکی آتش شهوت در دنیا، دیگر آتش عقوبت در عقبی. رب العالمین آب و خاک سبب طهارت وی گردانید، تا امروز آتش شهوت بر وی بنشاند، و فردا آتش عقوبت.

Ва бидон ки абтдоءи таҳорат аз он аҳди маълуми гашт ки андари хабари омада аз амири алмؤмнини алии бен абии толиб ( ъ ) аз расӯли худо ( с ) гуфт : чун Фариштагони ҳадиси одаму сифат вай шуниданд , гуфтанд : أи тҷъли фӣҳо ман иФсди фӣҳоу исФки алдмоء ? баъд аз он азин гуфт пушаймон шуданд , ва аз уқубати аллоҳи бтрсиднд , зорӣ карданд ва бигиристанд , ва аз худои ъзу ҷл хушнӯдӣ хостанд . Фармон омад аз аллоҳ ки хоҳед то аз шумо дргзорм ,у гаронии ин гуфтор аз шумо бурдорам , ва бар шумо раҳмат кунам , дарёӣ офарӣдаам зери арши Маҷид , ва онро баҳри алҳиўони ном ниҳодаам . Бидон дарё шавед , ва бидон оби рӯйҳо ва дастҳо бишуед ва сарҳоро масҳ кунед , ва пойҳоро бишуед . Фариштагони фармон биҷой овараданд . Амр омад ки ҳар яке аз шумо то бигӯед : « сбҳонки аллоҳаму бҳмдк , ашҳади ани лои илоҳи алои анат , астғФрку أтўби алик » .

و بدان که ابتداء طهارت از آن عهد معلوم گشت که اندر خبر آمده از امیر المؤمنین علی بن ابی طالب (ع) از رسول خدا (ص) گفت: چون فرشتگان حدیث آدم و صفت وی شنیدند، گفتند: أَ تَجْعَلُ فِیها مَنْ یُفْسِدُ فِیها وَ یَسْفِکُ الدِّماءَ؟ بعد از آن ازین گفت پشیمان شدند، و از عقوبت اللَّه بترسیدند، زاری کردند و بگریستند، و از خدای عزّ و جلّ خشنودی خواستند. فرمان آمد از اللَّه که خواهید تا از شما درگذارم، و گرانی این گفتار از شما بردارم، و بر شما رحمت کنم، دریایی آفریده‌ام زیر عرش مجید، و آن را بحر الحیوان نام نهاده‌ام. بدان دریا شوید، و بدان آب رویها و دستها بشویید و سرها را مسح کنید، و پایها را بشویید. فرشتگان فرمان بجای آوردند. امر آمد که هر یکی از شما تا بگوید: «سبحانک اللهم و بحمدک، اشهد ان لا اله الا انت، استغفرک و أتوب الیک».

Эшон бигуфтанд , ва фармон омад ки тавбаҳои шумо пазируфтем , ва аз шумо андар гузоштем . Гуфтанд : худовандо ! ин каромати мо рости алӣ алхусус ? ё дигарон моро дар он анбозанд ? гуфт : шумо рост , ва он хлиФтро ки хоҳам офарид ,у фарзандони вай то қиёми алсоъаҳ . Ҳар ки ин чаҳор андомро оби расонади чунон ки шуморо фармудам , агар аз замин то осмон гуноҳ дорад аз ваии дргзорм , ва ӯро хушнӯдӣу раҳмати худ каромат кунам .

ایشان بگفتند، و فرمان آمد که توبه‌های شما پذیرفتیم، و از شما اندر گذاشتیم. گفتند: خداوندا! این کرامت ما راست علی الخصوص؟ یا دیگران ما را در آن انبازند؟ گفت: شما راست، و آن خلیفت را که خواهم آفرید، و فرزندان وی تا قیام الساعة. هر که این چهار اندام را آب رساند چنان که شما را فرمودم، اگر از زمین تا آسمان گناه دارد از وی درگذارم، و او را خشنودی و رحمت خود کرامت کنم.

Ва бар вифқи ин маънии хабар дурустаст аз алии Муртазо ( ъ ) , гуфт : ҳар чаҳ аз расӯли худо ( с ) бшнўдмии аллоҳ маро бидон манфиат додӣ . Яқини илму салоҳи амал аз он бдонстмӣ , ва агар хабарии ман ншнўдаҳ будамӣ , ва касе маро ривоят кардӣ он касро савганди додмӣ . Чун савганд ёд кардӣ бар вай эътимод рафтӣ ,у абӯи бикри садиқи маро ривоят кард , ва рост гуфт . ӯро савганди надодам аз онкии вай ҳамеша ростгӯӣ буд . Гуфт : аз расӯли худо ( с ) шунидам ки гуфт : ҳар бандаи муъмин ки гуноҳӣ кунад , пас аз он гуноҳ обдст кунад ,у оби тамоми биҷои расонад , ва чун фориғ шавад ду ракаат намоз кунад , аллоҳи таъолии он гуноҳ аз ваии дргзорд , ва аз вай афв кунад ,у баёни ин хабар дар қуръон Маҷидаст : ва ман иъмли сўءои أўи излм нафса сами истғФри аллоҳи иҷди аллоҳи ғФўрои рҳимо .

و بر وفق این معنی خبر درست است از علی مرتضی (ع)، گفت: هر چه از رسول خدا (ص) بشنودمی اللَّه مرا بدان منفعت دادی. یقین علم و صلاح عمل از آن بدانستمی، و اگر خبری من نشنوده بودمی، و کسی مرا روایت کردی آن کس را سوگند دادمی. چون سوگند یاد کردی بر وی اعتماد رفتی، و ابو بکر صدیق مرا روایت کرد، و راست گفت. او را سوگند ندادم از آنکه وی همیشه راستگوی بود. گفت: از رسول خدا (ص) شنیدم که گفت: هر بنده مؤمن که گناهی کند، پس از آن گناه آبدست کند، و آب تمام بجای رساند، و چون فارغ شود دو رکعت نماز کند، اللَّه تعالی آن گناه از وی درگذارد، و از وی عفو کند، و بیان این خبر در قرآن مجید است: وَ مَنْ یَعْمَلْ سُوءاً أَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللَّهَ یَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحِیماً.