Қавлаи таъолӣу тақаддус : ва азкрўо наамма аллоҳи алайкуми ин хитоби босаҳоба расӯласт ва бо ҷумлаи муъминони уммат то бқёмт . Саҳоба бо расӯли худо байъат карданд ,у дайну китобу суннат дар пазируфтанд , аз онкӣ оят омад , буд : Фотқўои аллоҳи мо асттътму асмъўоу أтиъўо .

قوله تعالی و تقدس: وَ اذْکُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ این خطاب باصحابه رسول است و با جمله مؤمنان امت تا بقیامت. صحابه با رسول خدا بیعت کردند، و دین و کتاب و سنت در پذیرفتند، از آنکه آیت آمد، بود: فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَ اسْمَعُوا وَ أَطِیعُوا.

Раби алъзаҳи эшонро дарин оят фармуд ки қуръону суннати бишанвед ,у тоъат дор бошед ,у амр ва наҳй бар кор гиред ,у боёту калимоту суҳуфу кутуби мо имон оред ,у расӯлонро ки фиристодем устувор гиред , ва ончӣ гуфтанд ва аз ғайб хабар доданд , аз аҳволи қиёмату биҳишту дӯзаху ғайри он , ҳама қабул кунед ,у бҷону дили онро тасдиқ кунед . Муъминони он ҳама дар пазируфтанд , ва гуфтанд : смъноу أтъно . Раби Алъоламин аз самъу тоъати эшон ҳикоят боз кард , ва гуфт :у қолўои смъноу أтъно .

ربّ العزة ایشان را درین آیت فرمود که قرآن و سنت بشنوید، و طاعت‌دار باشید، و امر و نهی بر کار گیرید، و بآیات و کلمات و صحف و کتب ما ایمان آرید، و رسولان را که فرستادیم استوار گیرید، و آنچه گفتند و از غیب خبر دادند، از احوال قیامت و بهشت و دوزخ و غیر آن، همه قبول کنید، و بجان و دل آن را تصدیق کنید. مؤمنان آن همه در پذیرفتند، و گفتند: سَمِعْنا وَ أَطَعْنا. رب العالمین از سمع و طاعت ایشان حکایت باز کرد، و گفت: وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا.

Акнӯн дарин ояти раби алъзаҳи он неъмат ва он мисоқ ва он қавл бо ёд эшон медиҳад ва мегуяд : ёд доред он навохт ки ман бар шумо ниҳодам , то неъмати ислом бар шумо тамом кардам .

اکنون درین آیت ربّ العزة آن نعمت و آن میثاق و آن قول با یاد ایشان میدهد و میگوید: یاد دارید آن نواخت که من بر شما نهادم، تا نعمت اسلام بر شما تمام کردم.

Ҳамонаст ки ҷойҳо дар қуръони миннат бар ниҳод ва гуфт :у أтммти алайкуми неъматӣ ,у лأтми неъматии алайкум ,у литми неъматаи алайкум , ин ҳамаи неъмати ислом ва имонаст , ки аллоҳи таъолӣ бар муъминон тамом кардааст .

همان است که جایها در قرآن منّت بر نهاد و گفت: وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی، وَ لِأُتِمَّ نِعْمَتِی عَلَیْکُمْ، وَ لِیُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکُمْ، این همه نعمت اسلام و ایمانست، که اللَّه تعالی بر مؤمنان تمام کرده است.

Ва мисоқаи алзии восқкм ба إзи қиллатами смъноу أтъно ёд доред он паймон ки аллоҳ бо шумо баст , ва шумо гуфтед : смъноу أтъно . Муҷоҳид гуфт : ин мисоқи он аҳдаст ки раби алъзаҳи рӯзи мисоқ бар фарзанд одам гирифт , он гуҳ ки эшонро аз сулби одам берун гирифт ,у ҳамаи брбўбити аллоҳ иқрор доданд ,у смъо ва тоъаҳ гуфтанд . Имрӯз дар сарои ҳукм ҳар ки болиғ шавад ва бар мӯҷиби он иқрор амал кунад . Ва имони орад муъминаст ва аз аҳли саодату наҷот . Ва ҳар ки баъд аз булӯғ имон наёрад ва амал накунад , нақзи он аҳд кард , ва дар шумор муъминон нест . Аммо атфоли мушрикон ки булӯғ нарасиданд . Ва замони амали дрнёФтнд , аз ибн аббос пурседанд ки ҳол эшон чист ? гуфт : эшон бар мисоқ авваланд , худоӣ донад ки амали эшон чаҳ будӣ агар рӯзгори зиндагонии дрёФтндӣ .

وَ مِیثاقَهُ الَّذِی واثَقَکُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنا وَ أَطَعْنا یاد دارید آن پیمان که اللَّه با شما بست، و شما گفتید: سَمِعْنا وَ أَطَعْنا. مجاهد گفت: این میثاق آن عهد است که ربّ العزة روز میثاق بر فرزند آدم گرفت، آن گه که ایشان را از صلب آدم بیرون گرفت، و همه بربوبیّت اللَّه اقرار دادند، و سمعا و طاعة گفتند. امروز در سرای حکم هر که بالغ شود و بر موجب آن اقرار عمل کند. و ایمان آرد مؤمن است و از اهل سعادت و نجات. و هر که بعد از بلوغ ایمان نیارد و عمل نکند، نقض آن عهد کرد، و در شمار مؤمنان نیست. اما اطفال مشرکان که بلوغ نرسیدند. و زمان عمل درنیافتند، از ابن عباس پرسیدند که حال ایشان چیست؟ گفت: ایشان بر میثاق اول‌اند، خدای داند که عمل ایشان چه بودی اگر روزگار زندگانی دریافتندی.

Он гуҳ гуфт :у атқўои аллоҳи ин таҳдидаст бар нақзи аҳд , мегуяд : битарсед аз хашми худо ,у нақз аҳд макунед , ва пас аз онкии болиғи шадид имон оред , ва амал кунед .

آن گه گفت: وَ اتَّقُوا اللَّهَ این تهدید است بر نقض عهد، میگوید: بترسید از خشم خدا، و نقض عهد مکنید، و پس از آنکه بالغ شدید ایمان آرید، و عمل کنید.

إни аллоҳи алӣами бзоти алсдўр ва бҳқиқт донед ки худоӣ огоҳаст аз ончӣ дар дил шумост аз имон ё аз шак ё аз нифоқ ё аз вифоқ . Ин клмтӣ ҷомеъаст , ҳар чизро ки дар дил буд аз сар , ё дроФтд аз занн , ё бргзрд аз хотир , худоӣ баҳама доност ва аз ҳамаи огоҳ .

إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ و بحقیقت دانید که خدای آگاه است از آنچه در دل شماست از ایمان یا از شک یا از نفاق یا از وفاق. این کلمتی جامع است، هر چیز را که در دل بود از سرّ، یا درافتد از ظنّ، یا برگذرد از خاطر، خدای بهمه داناست و از همه آگاه.

ё أиҳои аллазӣнаи омнўои кўнўои қавомин ллаҳи тқўмўни ллаҳи бакули ҳақи илзмкми алқём ба .

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا قَوَّامِینَ لِلَّهِ تقومون للَّه بکل حق یلزمکم القیام به.

Мегуяд : эй шумо ки мؤмнонид қиём кунед , бар ӣстодагии нмоӣиди худоиро баҳри ҳақӣ ки шуморо лозим ояд ки бидон қиём кунед ва бпоӣ истед , ва гуфтаанд : кўнўои қавомин ллаҳ эй қўолини ллаҳ .

میگوید: ای شما که مؤمنانید قیام کنید، بر ایستادگی نمائید خدای را بهر حقی که شما را لازم آید که بدان قیام کنید و بپای ایستید، و گفته‌اند: کُونُوا قَوَّامِینَ لِلَّهِ ای قوالین للَّه.

Сухан ки гўӣиди худоиро гўӣид ,у баҳақи гуфтани ҳақро бпоӣ истед .

سخن که گوئید خدای را گوئید، و بحق گفتن حق را بپای ایستید.

Шуҳадоъи болқсти тшҳдўни болъдли фии алғзбу алрзоу алФқру алғнӣу алшдаҳу алрхоء . Гувоҳӣ ки диҳед бидод ва ростӣ диҳед . Наздикро чун давру душманро чун дӯст , дар ғазабу ризоу фақру Гана ва дар дшхўорӣу осонии яксон .

شُهَداءَ بِالْقِسْطِ تشهدون بالعدل فی الغضب و الرضا و الفقر و الغنی و الشدة و الرخاء. گواهی که دهید بداد و راستی دهید. نزدیک را چون دور و دشمن را چون دوست، در غضب و رضا و فقر و غنا و در دشخواری و آسانی یکسان.

Ва лои иҷрмнкми шнони қавми алии أлои тъдлўои муъминонро мегуяд : мабодо ки адовати шумо бо куффори Макка ,у буғзи шумо мари эшонро , шуморо бар он дорад ки дар гувоҳӣ додани адл ва ростӣ бигзоред ,у муҳаррамӣ аз эшон ҳалол доред , балки дӯсту душманро , ошноу бегонаро , гувоҳӣ яксон диҳед . Аъдлўои ҳўи أқрби ллтқўӣ эй илои алтқўӣ . Ва атқўои аллоҳи إни аллоҳи хабири бмои тъмлўн . Въди аллоҳи аллазӣнаи омнўоу ъмлўои алсолҳот эй қоли ?лаам . Лأни алўъди қавл , ?лаами мғФраҳ эй тғтиаҳи алии знўбҳм ,у أҷри азим эй ҷзоءи алии аимонҳм . Ва аллазӣнаи кФрўоу кзбўои боётнои أўлӣки أсҳоби алҷҳими мзии тафсира .

وَ لا یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلی‌ أَلَّا تَعْدِلُوا مؤمنان را میگوید: مبادا که عداوت شما با کفار مکه، و بغض شما مر ایشان را، شما را بر آن دارد که در گواهی دادن عدل و راستی بگذارید، و محرمی از ایشان حلال دارید، بلکه دوست و دشمن را، آشنا و بیگانه را، گواهی یکسان دهید. اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوی‌ ای الی التقوی. وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِما تَعْمَلُونَ. وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ ای قال لهم. لأن الوعد قول، لَهُمْ مَغْفِرَةٌ ای تغطیة علی ذنوبهم، وَ أَجْرٌ عَظِیمٌ ای جزاء علی ایمانهم. وَ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا أُولئِکَ أَصْحابُ الْجَحِیمِ مضی تفسیره.

ё أиҳои аллазӣнаи омнўои азкрўои неъмати аллоҳи алайкуми إзи ҳам қавми أни ибстўои إликми أидиҳми алоиаҳ қтодаҳ гуфт ин ояти брсўли худои Фрўомд ,у вай дар ҳафтуми ғзо буд ба батни нахли фурӯи омада , кофарон макр сохтанд , ва иттифоқ карданд ки чун Муҳамаду ёрони вай дар намоз шаванд ,у сар бсҷўд ниҳанд , мо бар эшон ҳамла барем , ки эшон намоз дӯст доранд ,у намози бнгзорнд .

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ یَبْسُطُوا إِلَیْکُمْ أَیْدِیَهُمْ الایة قتاده گفت این آیت برسول خدا فروآمد، و وی در هفتم غزا بود به بطن نخل فرو آمده، کافران مکر ساختند، و اتفاق کردند که چون محمد و یاران وی در نماز شوند، و سر بسجود نهند، ما بر ایشان حمله بریم، که ایشان نماز دوست دارند، و نماز بنگذارند.

Дарин ҳиммат буданд ки раби Алъоламин Ҷабраилро фиристод бнмози хавф , ва дарин ояти миннат бар эшон ниҳод ки дасти душман аз шумо кӯтоҳ кардам ва шуморо аз макри эшон хабар додам ҷобири бен абд аллоҳ гуфт ки : расӯли худо ( с ) дар баъзе сафарҳо бмнзл фурӯ омад ,у ёрони ҳамаи мутафарриқи гаштанд ,у расӯли худои силаҳ ки дошт аз худ боз кард , ва аз дарахтии дроўихт , ва дар сояи он дарахт бинишаст . Аъробе биёмад ,у шамшер расӯл барграфт , ва рӯй брсўли ниҳод , ва гуфт : ман имнъки манӣ ? расӯл худо гуфт : « аллоҳи имнъки манӣ » .

درین همت بودند که ربّ العالمین جبرئیل را فرستاد بنماز خوف، و درین آیت منت بر ایشان نهاد که دست دشمن از شما کوتاه کردم و شما را از مکر ایشان خبر دادم جابر بن عبد اللَّه گفت که: رسول خدا (ص) در بعضی سفرها بمنزل فرو آمد، و یاران همه متفرق گشتند، و رسول خدا سلاح که داشت از خود باز کرد، و از درختی درآویخت، و در سایه آن درخت بنشست. اعرابیی بیامد، و شمشیر رسول برگرفت، و روی برسول نهاد، و گفت: من یمنعک منی؟ رسول خدا گفت: «اللَّه یمنعک منی».

Се бори ин сухан боз гуфт . Пас аъробии шамшер дар ниёам кард . Ва ҳаросӣ бар вай афтод ,у ёрон фароҳам омаданд ,у Ҷабраил дар он ҳоли ин оят оварад .

سه بار این سخن باز گفت. پس اعرابی شمشیر در نیام کرد. و هراسی بر وی افتاد، و یاران فراهم آمدند، و جبرئیل در آن حال این آیت آورد.

Муҷоҳиду ъкрмаҳу клбӣ ва мақотил гуфтанд : сабаби нузули ин ояти он буд ки қризаҳу нзир бо расӯли худо аҳд доштанд ки қаттол накунанд ,у якдигарро дар дайот ёрӣ диҳанд . Расӯли эшонро дар дайоти эшон ёрӣ диҳад , ва эшон расӯлро дар дайоти мусулмонон ёрӣ диҳанд . Пас ду марди мъоҳд аз банӣ салими бадасти мусулмонон кушта шуданд . Авлиёъи мақтӯли дят талаб карданд . Расӯл худо бархест ва ба яҳуд банӣ алнзир шуду абӯи бикру умру Усмону алӣу абди арраҳмони ъўФ бо вай буданд . Дар пеши каъб ашраф шуданд , ва банӣ алнзири онҷои ҳозир . Расӯли худо бо эшон истионат кард бадяти ду мард , бар муқтазои он аҳд ки аз пеши рафта буд . Эшон дар пазируфтанд . Ва расӯли худоу ёронро дар хонаи бншонднд , ва худ бхлўт боз шуданд , ва макр сохтанд , гуфтанд агар ҳаргиз бар вай зафар ёбем , имрӯз вақт онаст . Кист ки ин корро шоистааст ? Амри бен ҷҳоши бен клиб гуфт : ин кор манаст , ва ман марди онам . Асияи сангии азими басари ваии фурӯи гузорам , ва шуморо азу боз Раҳонам . Рафт бо ҷамоатӣ ва ин макри сохта . Раби Алъоламин Ҷабраилро фиристод ,у расӯлро аз он макри эшон хабар кард . Расӯл ( с ) бархест ва берун шуд ,у алӣ ( ъ )ро бар ҷои худ бдошт бар дар он сарой , ва худ сӯй Мадина рафт , пас эшон низ берун омаданд , ва аз пай расӯл бирафтанд . Раби Алъоламин дар миёни ин қисса оят фиристод . Он гуҳ бар ақаби ин оят хабар дод аз банӣ Исроил : ҳам чунон ки ин қавми аҳди расӯлро нақз карданд ,у паймони шикастанд , банӣ Исроил ки падарон эшон буданд аҳдӣ ки бо худо баста буданд нақз карданд ,у паймонӣ ки доштанд бишикастанд ,у злки фии қавлаи таъолӣ :у лақади أхзи аллоҳи мисоқ банӣ إсроӣил яъне фии алтўроаҳ , алои ишркўо ба шиӣо ,у болоямони биллоҳу млоӣктаҳу кутубау русулау аҳлоли мо аҳли аллоҳи ?лааму таҳрими мо ҳарами аллоҳи алайҳим .

مجاهد و عکرمه و کلبی و مقاتل گفتند: سبب نزول این آیت آن بود که قریظه و نضیر با رسول خدا عهد داشتند که قتال نکنند، و یکدیگر را در دیات یاری دهند. رسول ایشان را در دیات ایشان یاری دهد، و ایشان رسول را در دیات مسلمانان یاری دهند. پس دو مرد معاهد از بنی سلیم بدست مسلمانان کشته شدند. اولیاء مقتول دیت طلب کردند. رسول خدا برخاست و به یهود بنی النضیر شد و ابو بکر و عمر و عثمان و علی و عبد الرحمن عوف با وی بودند. در پیش کعب اشرف شدند، و بنی النضیر آنجا حاضر. رسول خدا با ایشان استعانت کرد بدیت دو مرد، بر مقتضای آن عهد که از پیش رفته بود. ایشان در پذیرفتند. و رسول خدا و یاران را در خانه بنشاندند، و خود بخلوت باز شدند، و مکر ساختند، گفتند اگر هرگز بر وی ظفر یابیم، امروز وقت آنست. کیست که این کار را شایسته است؟ عمرو بن جحاش بن کلیب گفت: این کار منست، و من مرد آنم. آسیا سنگی عظیم بسر وی فرو گذارم، و شما را ازو باز رهانم. رفت با جماعتی و این مکر ساخته. رب العالمین جبرئیل را فرستاد، و رسول را از آن مکر ایشان خبر کرد. رسول (ص) برخاست و بیرون شد، و علی (ع) را بر جای خود بداشت بر در آن سرای، و خود سوی مدینه رفت، پس ایشان نیز بیرون آمدند، و از پی رسول برفتند. رب العالمین در میان این قصه آیت فرستاد. آن گه بر عقب این آیت خبر داد از بنی اسرائیل: هم چنان که این قوم عهد رسول را نقض کردند، و پیمان شکستند، بنی اسرائیل که پدران ایشان بودند عهدی که با خدا بسته بودند نقض کردند، و پیمانی که داشتند بشکستند، و ذلک فی قوله تعالی: وَ لَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِیثاقَ بَنِی إِسْرائِیلَ یعنی فی التوراة، الّا یشرکوا به شیئا، و بالایمان باللّه و ملائکته و کتبه و رسله و احلال ما احل اللَّه لهم و تحریم ما حرم اللَّه علیهم.

Ва бъсно манеҳам аснии ъушри нқибои алнқиб , алрӣиси алии алқўми лонаи инқби ани амўрҳм , ибҳси анҳо ,у истхбрҳо ,у ибини вуҷӯҳҳо . Ин дувоздаҳ нақиб аз дувоздаҳ сибт буданд аз авлоди ёқӯб , аз ҳар сибтии нақибӣ ,у адади асботи фаровон ҳазорон буданд . Мӯсо чун хостӣ ки бо банӣ Исроил байъатӣ кунад , бо эшон байъат кардӣу аҳд бо эшон бастӣ то аз ҳар нақибӣ аз сибти хеши байъати ситадӣ ва бо эшон аҳди бастӣ . Ва гуфтаанд ин мисоқ онаст ки аллоҳи таъолӣ ваъда дод Мӯсоро ки диёри шому замини муқаддасаи бмўсӣу қавм вай сипорад ,у ҷабборонро ки суккони он заминанд ҳалок кунад , пас чун бмср ором гирифтанд , аллоҳи таъолии эшонро фармуд ки ба ариҳои шоми равед , ва бо ҷабборон ҷанг кунед , ки ман худои шмоом , шуморо нусрати даҳум . Ва Мӯсоро фармуд то аз дувоздаҳ сибт аз ҳар сибтӣ нақибӣ баргузинад , ки пеш равад , вакил дар қавм хеш бошад , ва эшонро бар вФоءи аҳду амтсол фармон дод . Мӯсои он нақибонро баргузед , ва чун базмин канъони расиданд , эшонро бҷосўсии бФрстод , то аҳволи ҷбобраҳи боздоннд . Ъўҷи ънқ барояшон расед , гӯйанд : ин ъўҷи болой азим дошт чунон ки дасти ваии бқър дарё раседӣ , ва моҳӣ бигирифтӣ ,у бҳрорти қурси офтоби онро бирён кардӣ ва бихӯрадӣ , ва гуфтаанд ки : брўзгори тӯфони Нӯҳ ки ҳама рӯй замин об гирифт ,у баҳри кӯҳӣу болоӣ ки дар замин буд оби бргзшт , бадви зонуии ъўҷ беш нарасед ,у Нӯҳ ӯро бар киштӣ нанишонд ,у гирд олам мегашт , ва се ҳазор соли умри вай буд ,у брўзгори Мӯсо ӯро ҳалок карданд : пас чун он нақабо бар ъўҷи расиданд , ъўҷи эшонро бигирифт ,у бахонаи барад , ва бо аҳл хеш гуфт : ӣнонанд ки баҷанг мо омадаанд . Чаҳ бинӣ агар ман эшонро бики бор дар зери пои нуҳум , ва хирад кунам . Аҳл вай гуфтанд : эшонро макаш , то боз гирданд ,у қавми худро бигӯянд ки чаҳ диданд , ва аз шумо хабар диҳанд . Пас чун аз дасти ъўҷ раҳоӣ ёфтанд , бо якдигар гуфтанду аҳди бастанд ки : бо банӣ Исроили қиссаи ъўҷи нгўӣим

وَ بَعَثْنا مِنْهُمُ اثْنَیْ عَشَرَ نَقِیباً النقیب، الرئیس علی القوم لانه ینقب عن امورهم، یبحث عنها، و یستخبرها، و یبین وجوهها. این دوازده نقیب از دوازده سبط بودند از اولاد یعقوب، از هر سبطی نقیبی، و عدد اسباط فراوان هزاران بودند. موسی چون خواستی که با بنی اسرائیل بیعتی کند، با ایشان بیعت کردی و عهد با ایشان بستی تا از هر نقیبی از سبط خویش بیعت ستدی و با ایشان عهد بستی. و گفته‌اند این میثاق آنست که اللَّه تعالی وعده داد موسی را که دیار شام و زمین مقدسه بموسی و قوم وی سپارد، و جباران را که سکان آن زمین‌اند هلاک کند، پس چون بمصر آرام گرفتند، اللَّه تعالی ایشان را فرمود که به اریحای شام روید، و با جباران جنگ کنید، که من خدای شماام، شما را نصرت دهم. و موسی را فرمود تا از دوازده سبط از هر سبطی نقیبی برگزیند، که پیش رود، وکیل در قوم خویش باشد، و ایشان را بر وفاء عهد و امتثال فرمان داد. موسی آن نقیبان را برگزید، و چون بزمین کنعان رسیدند، ایشان را بجاسوسی بفرستاد، تا احوال جبابره بازدانند. عوج عنق برایشان رسید، گویند: این عوج بالای عظیم داشت چنان که دست وی بقعر دریا رسیدی، و ماهی بگرفتی، و بحرارت قرص آفتاب آن را بریان کردی و بخوردی، و گفته‌اند که: بروزگار طوفان نوح که همه روی زمین آب گرفت، و بهر کوهی و بالایی که در زمین بود آب برگذشت، بدو زانوی عوج بیش نرسید، و نوح او را بر کشتی ننشاند، و گرد عالم میگشت، و سه هزار سال عمر وی بود، و بروزگار موسی او را هلاک کردند: پس چون آن نقبا بر عوج رسیدند، عوج ایشان را بگرفت، و بخانه برد، و با اهل خویش گفت: اینان‌اند که بجنگ ما آمده‌اند. چه بینی اگر من ایشان را بیک بار در زیر پای نهم، و خرد کنم. اهل وی گفتند: ایشان را مکش، تا باز گردند، و قوم خود را بگویند که چه دیدند، و از شما خبر دهند. پس چون از دست عوج رهایی یافتند، با یکدیگر گفتند و عهد بستند که: با بنی اسرائیل قصه عوج نگوئیم

Ки эшон битарсанд , ва муртад шаванд , ва аз қаттол боз гирданд . Балӣ бо Мӯсоу ҳорӯни бгўӣим , то эшон тадбир кор кунанд . Пас бози гаштанд , он аҳд нақз карданд , ва ҳар нақибии қавми худро аз қаттол наҳй карданду бтрсониднд , магари колби бен иўҳно ,у Юшаъ бен навен колби нақиби сибти Яҳудо буду Юшаъи нақиби сибти Юсуф . Инаст қиссаи дувоздаҳ нақиб ва шикастани паймони эшон .

که ایشان بترسند، و مرتد شوند، و از قتال باز گردند. بلی با موسی و هارون بگوئیم، تا ایشان تدبیر کار کنند. پس باز گشتند، آن عهد نقض کردند، و هر نقیبی قوم خود را از قتال نهی کردند و بترسانیدند، مگر کالب بن یوحنا، و یوشع بن نون کالب نقیب سبط یهودا بود و یوشع نقیب سبط یوسف. این است قصه دوازده نقیب و شکستن پیمان ایشان.

Ва қоли аллоҳи إнии мъкм яъне маъаи алнқбо ,у қили маъа банӣ Исроили фии алнсри лакаму алдФъи ънкм . ӣнҷои сухани тамоми гашт , он гуҳ гуфт : лӣни أқмтми алслоаҳ ё мъшр банӣ Исроили бҳдўдҳоу Фрўзҳо ва авқотҳо ва маъонӣҳо ва хушўъҳо ,у отитми алзкоаҳи алмФрўзаҳи алайкуми фии амўолкм ,у омнтми брслии каллааму ъзртмўҳм эй нсртмўҳм ,у қили аънтмўҳми болсиФ . Ва алтъзири алодби фии ғайри ҳозои алмўзъ ,у أқрзтми аллоҳи қрзои ҳусно эй содқои ман кули анФскм ,у ҳаии кули нафақаи ибтғии фӣҳо ваҷҳи аллоҳ , ман алнўоФлу алФроӣз , лأкФрни ънкми сиӣоткму лأдхлнкми ҷиноти тҷрии ман таҳтҳо алأнҳор .

وَ قالَ اللَّهُ إِنِّی مَعَکُمْ یعنی مع النقبا، و قیل مع بنی اسرائیل فی النصر لکم و الدفع عنکم. اینجا سخن تمام گشت، آن گه گفت: لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلاةَ یا معشر بنی اسرائیل بحدودها و فروضها و اوقاتها و معانیها و خشوعها، وَ آتَیْتُمُ الزَّکاةَ المفروضة علیکم فی اموالکم، وَ آمَنْتُمْ بِرُسُلِی کلهم وَ عَزَّرْتُمُوهُمْ ای نصرتموهم، و قیل اعنتموهم بالسیف. و التعزیر الادب فی غیر هذا الموضع، وَ أَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً ای صادقا من کل انفسکم، و هی کل نفقة یبتغی فیها وجه اللَّه، من النوافل و الفرائض، لَأُکَفِّرَنَّ عَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ وَ لَأُدْخِلَنَّکُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ.

Сами қол : Фмни куфри баъди злки мнкм эй баъди алъҳду алмисоқ , Фқди зли сўоءи алсбил эй ахтأи қасди алтриқ . Гӯйанд аз ин дувоздаҳ нақиби панҷ малики бхостнд ки худоиро ъзу ҷли тоъат дор буданд : Довӯду сулаймону толуту ҳрқимоу писари вай , ва аз он ҳафт дигари сӣ ва ду ҷаббори бхостнд ки малик аз аҳли ҳақи бқҳри бстднд , ва тбоҳкорӣ карданд ,у тоғии гаштанд .

ثم قال: فَمَنْ کَفَرَ بَعْدَ ذلِکَ مِنْکُمْ ای بعد العهد و المیثاق، فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِیلِ ای اخطأ قصد الطریق. گویند از این دوازده نقیب پنج ملک بخاستند که خدای را عزّ و جلّ طاعت دار بودند: داود و سلیمان و طالوت و حرقیما و پسر وی، و از آن هفت دیگر سی و دو جبار بخاستند که ملک از اهل حق بقهر بستدند، و تباهکاری کردند، و طاغی گشتند.

Фбмои нқзҳми мисоқҳм « мо » слтаст , тўкиди қиссаро дроФзўд , тақдира : Фбнқзҳми мисоқҳм . Ин паймон шикастан он буд ки эшонро гуфта буданду омнтми брслӣу ъзртмўҳми муроди бони Муҳамад буд , эшонро имон додани бадву таъзиру нусрат ӯ фармӯда буд , ва азишон паймони ситада , паймони шикастанду буи кофар шуданд , лъноҳм яъне чун паймон бишикастанд бар эшон лаънат кардем , пас он лаънат ки бар эшон буд бкоФр шудан эшон бъисии Марям . Ва гуфтаанд : ин лаънати ҷузят буд ки бар эшон ниҳод ,у қавмиро ммсўх кард . Ва ҷълнои қлўбҳми қосиаҳу дилҳошон сахт кардем ,у бқроءти Ҳамзау алӣ :у ҷълнои қлўбҳми қсиаҳ , длҳоишон бҳрҷ кардему нФоиаҳу носара .

فَبِما نَقْضِهِمْ مِیثاقَهُمْ «ما» صلت است، توکید قصه را درافزود، تقدیره: فبنقضهم میثاقهم. این پیمان شکستن آن بود که ایشان را گفته بودند وَ آمَنْتُمْ بِرُسُلِی وَ عَزَّرْتُمُوهُمْ مراد بآن محمد بود، ایشان را ایمان دادن بدو و تعزیر و نصرت او فرموده بود، و ازیشان پیمان ستده، پیمان شکستند و بوی کافر شدند، لَعَنَّاهُمْ یعنی چون پیمان بشکستند بر ایشان لعنت کردیم، پس آن لعنت که بر ایشان بود بکافر شدن ایشان بعیسی مریم. و گفته‌اند: این لعنت جزیت بود که بر ایشان نهاد، و قومی را ممسوخ کرد. وَ جَعَلْنا قُلُوبَهُمْ قاسِیَةً و دلهاشان سخت کردیم، و بقراءت حمزه و علی: و جعلنا قلوبهم قسیة، دلهایشان بهرج کردیم و نفایه و ناسره.

ИҳрФўни алкулами ани мавозиъае иғирўни каломи аллоҳи ани ҷиҳатаи ман ояи алрҷму наът алнабӣу сифата . Иброҳӣм нахаъе гуфт : таҳрифи он буд ки дар суханони худо ки боишон фурӯи омада буд , ин калимот буд : « ё абноءи аҳборӣ , ё абноءи русулӣ » . Эшон бинвиштанд ки ё абноءи абкорӣ . Ва дар осори биоранд ки банӣ Исроили бклмаҳ эй кофар шуданд ки бтсҳиФи брхўонднд : қоли аллоҳи таъолии лъисии фии алонҷил : « анати набӣӣ ,у анои влдтк » , эй рбитк , ФҳрФтаҳи алнсорӣ ,у қрءўо : анати набӣӣу анои влдтк . Ва нсўои ҳзои ммои зкрўо бае тркўои нсибои ммои амрўо ба фии ктобҳми ман атбоъи Муҳамад ( с )у иқомаи алҳдўд . Ва лои тзоли ттлъи алӣ хоина манеҳам эй алӣ хёнаҳ манеҳам , кқўлаҳи таъолӣ : лӣси лўқътҳои козибае кизб ,у хиёнати ӣнҷо маъсиятаст бони нақзи аҳдҳо ки карданд , чунон ки каъб ашраф кард , он гуҳ ки ба Макка , шуд ва ба абӯ Сафён барсохтанд ки баҷанг Муҳамад шаванд , ва низ рӯзи аҳзоби нақз аҳд карданд ,у мушриконро пуштӣ доданд дар ҳарби Муҳамад , ва он рӯз ки ба банӣ алнзир шуданд баталаб дят . Нақз аҳд карданд , ва макр сохтанд .

یُحَرِّفُونَ الْکَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ ای یغیرون کلام اللَّه عن جهته من آیة الرجم و نعت النبی و صفته. ابراهیم نخعی گفت: تحریف آن بود که در سخنان خدا که بایشان فرو آمده بود، این کلمات بود: «یا ابناء احباری، یا ابناء رسلی». ایشان بنوشتند که یا ابناء ابکاری. و در آثار بیارند که بنی اسرائیل بکلمه‌ای کافر شدند که بتصحیف برخواندند: قال اللَّه تعالی لعیسی فی الانجیل: «انت نبیی، و انا ولّدتک»، ای ربیتک، فحرفته النصاری، و قرءوا: انت نبیی و انا ولدتک. وَ نَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُکِّرُوا بِهِ ای ترکوا نصیبا مما امروا به فی کتابهم من اتباع محمد (ص) و اقامة الحدود. وَ لا تَزالُ تَطَّلِعُ عَلی‌ خائِنَةٍ مِنْهُمْ ای علی خیانة منهم، کقوله تعالی: لَیْسَ لِوَقْعَتِها کاذِبَةٌ ای کذب، و خیانت اینجا معصیت است بآن نقض عهدها که کردند، چنان که کعب اشرف کرد، آن گه که به مکه، شد و به ابو سفیان برساختند که بجنگ محمد شوند، و نیز روز احزاب نقض عهد کردند، و مشرکان را پشتی دادند در حرب محمد، و آن روز که به بنی النضیر شدند بطلب دیت. نقض عهد کردند، و مکر ساختند.

Раби Алъоламин миннати минҳд бар Мустафо ( с ) ки мо пайваста аз асрори эшон туро хабар медиҳем , ва он нақзи аҳд ки мекунанд , ва бар ту макр месозанд , бо ту мигўиим , то бар асрори эшон матлаъ мешӯй он гуҳ гуфт : إло қлило манеҳам магари андакӣ ки ин нақз аҳд накарданд , чун абди аллоҳи салому асҳоби вай . ФоъФи анҳуаму асФҳи إни аллоҳи иҳби алмҳснини аввали эшонро фармуд ки ин нақзи аҳди эшону маъсияти эшон дар гузор ва афв кун . Пас бъоқбти ин афву сФҳ мансӯх шуд боити сайф .

رب العالمین منّت مینهد بر مصطفی (ص) که ما پیوسته از اسرار ایشان ترا خبر میدهیم، و آن نقض عهد که میکنند، و بر تو مکر میسازند، با تو میگوییم، تا بر اسرار ایشان مطلع میشوی آن گه گفت: إِلَّا قَلِیلًا مِنْهُمْ مگر اندکی که این نقض عهد نکردند، چون عبد اللَّه سلام و اصحاب وی. فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اصْفَحْ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ اول ایشان را فرمود که این نقض عهد ایشان و معصیت ایشان در گذار و عفو کن. پس بعاقبت این عفو و صفح منسوخ شد بآیت سیف.

Ва ман аллазӣнаи қолўои إнои насорои أхзно мисоқҳм мегуяд : чунон ки аз ҷуҳудон дар тавроти аҳд ва паймонӣ ситадем , аз тарсоён дар Инҷили ҳам паймон ситадем ботбоъи Муҳамад ,у набуввати вай пазируфтан ,у бнъту сифати ваии иқрор додан , ва ҳам чунон ки ҷуҳудони нақз аҳд карданд тарсоёни ҳам нақз аҳд карданд . Раб Алъоламин гуфт : Фأғринои бинҳми алъдоўаҳу албғзоءи إлии явми алқёмаҳи мо адовату буғз дар миёни ҷуҳудон ва тарсоён афкандем . Ҷуҳуди душмани тарсоу тарсои душмани ҷуҳуд то бқёмт , ва гуфтаанд : ин адовати худ миёни трсоёнст , ва « бинҳм » замири трсоёнст , нтўриаҳу иъқўбиаҳу млкониаҳи ҳамаи душман ва хасм якдигаранд , дар талаби малику ҷоҳи адовати якдигар дар дили гирифта , ва дар хӯни якдигар шуда . Ва гуфтаанд : ин адовату бғзоءи ҳавоҳои мухталифаст дар миёни эшон ,у ҷидол дар дайн , зикраи алнхъии раҳмаи аллоҳ .

وَ مِنَ الَّذِینَ قالُوا إِنَّا نَصاری‌ أَخَذْنا مِیثاقَهُمْ میگوید: چنان که از جهودان در تورات عهد و پیمانی ستدیم، از ترسایان در انجیل هم پیمان ستدیم باتّباع محمد، و نبوت وی پذیرفتن، و بنعت و صفت وی اقرار دادن، و هم چنان که جهودان نقض عهد کردند ترسایان هم نقض عهد کردند. رب العالمین گفت: فَأَغْرَیْنا بَیْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلی‌ یَوْمِ الْقِیامَةِ ما عداوت و بغض در میان جهودان و ترسایان افکندیم. جهود دشمن ترسا و ترسا دشمن جهود تا بقیامت، و گفته‌اند: این عداوت خود میان ترسایانست، و «بینهم» ضمیر ترسایانست، نطوریه و یعقوبیه و ملکانیه همه دشمن و خصم یکدیگرند، در طلب ملک و جاه عداوت یکدیگر در دل گرفته، و در خون یکدیگر شده. و گفته‌اند: این عداوت و بغضاء هواهای مختلف است در میان ایشان، و جدال در دین، ذکره النخعی رحمه اللَّه.

Мъўиаҳи бен қурра гуфт : « алхсўмоти фии аддӣни тҳбти алоъмол » , дар дайни хусумат кардан , ва дар ҷидол овихтан , амал ботил кунад . Ривоят кунанд аз алӣ ( ъ ) ки гуфт : « аёкму алхсўмоти ?фонҳо тмҳқи аддӣн » , вқол алнабӣ ( с ) : « аҷтнбўои аҳли алоҳўоءи ?фони ?лаами ъраҳи къраҳи алҷрб » ,у қоли алҳсн : « аёкму ҳзаҳи алоҳўоءи алмтФрқаҳи алмтбоъдаҳи ман аллоҳ , алтии ҷамоатҳо алзлолаҳ , ва мустақарҳо алнор ,у қоли алФзили бен ъёз : « назари алмؤмни илои алмؤмни ҷлоءи ллқлб ,у назари алрҷли илои соҳиби албдъаҳу алҳўоءи иўрси алъмӣ » ,у ани алоўзоъии қол : « блғнии ани аллоҳи таъолии азои ?ераади бқўми шрои алзмҳми алҷдл ,у мнъҳми алъамал » «у сўФи инбӣҳми аллоҳи бмои конўои иснъўн » яъне инбӣҳми фии алохраҳи бмои конўои иснъўни фии алднёи ман алткзиби болнбӣ ( с )у ахФоءи неъмата . Ин сухан бар тариқ таҳдид гуфтааст , чунон ки касеро гӯйӣ : оре бхбр кунам туроу огоҳи шӯй .

معویة بن قره گفت: «الخصومات فی الدین تحبط الاعمال»، در دین خصومت کردن، و در جدال آویختن، عمل باطل کند. روایت کنند از علی (ع) که گفت: «ایاکم و الخصومات فانها تمحق الدین»، وقال النبی (ص): «اجتنبوا اهل الاهواء فان لهم عرّة کعرّة الجرب»، و قال الحسن: «ایاکم و هذه الاهواء المتفرقة المتباعدة من اللَّه، التی جماعتها الضلالة، و مستقرها النار، و قال الفضیل بن عیاض: «نظر المؤمن الی المؤمن جلاء للقلب، و نظر الرجل الی صاحب البدعة و الهواء یورث العمی»، و عن الاوزاعی قال: «بلغنی ان اللَّه تعالی اذا اراد بقوم شرا الزمهم الجدل، و منعهم العمل» «وَ سَوْفَ یُنَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِما کانُوا یَصْنَعُونَ» یعنی ینبئهم فی الآخرة بما کانوا یصنعون فی الدنیا من التکذیب‌ بالنبی (ص) و اخفاء نعمته. این سخن بر طریق تهدید گفته است، چنان که کسی را گویی: آری بخبر کنم ترا و آگاه شوی.