Қавлаи таъолӣ : ва азкрўо наамма аллоҳи алайкуми раби Алъоламин ҷли ҷалолау тақаддусати асмоؤаҳ ,у тъолти сифота ,у тувалети олоؤаҳу нъмоؤаҳ , дарин ояти муъминонро минўозд , ва ду чиз бо ёд эшон медиҳад : яке неъмат ки барояшони рехт , дигари паймон ки бо эшон баст .

قوله تعالی: وَ اذْکُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ رب العالمین جل جلاله و تقدست اسماؤه، و تعالت صفاته، و توالت آلاؤه و نعماؤه، درین آیت مؤمنان را مینوازد، و دو چیز با یاد ایشان میدهد: یکی نعمت که برایشان ریخت، دیگر پیمان که با ایشان بست.

Неъмат чист ? ва паймон чист ? неъмати дил кушоданаст ,у ҳудо додан ,у чароғи ошноӣ дар дил афрӯхтан ,у дилро халъати маърифати пўшонидн ,у миёни дилу миёни душман аз азимати ҳисори сохтан . Мегуяд раби алъзаҳи ҷли ҷалола ки : ёд кунед ин неъмат ки ман бшмо додам . Аз ман озодӣ кунед ,у шукри гўӣид , то мустуҷиби зиёдат неъмат гардид : лӣни шкртми лأзиднкм , дигар мисоқаст ки бо ёд эшон медиҳад , мегуяд : ёд доред паймону аҳд ки пазируфтед ,у амр ва наҳй ки бардоштед . Донед ки чаҳ пазируфтаед , ва чаҳ бардоштаед . Борӣ ки ҳафт осмон ва ҳафт замину кӯҳҳо брнёрстнди доштан , шумо далерӣ кардед , ва бардоштед .

نعمت چیست؟ و پیمان چیست؟ نعمت دل گشادن است، و هدی دادن، و چراغ آشنایی در دل افروختن، و دل را خلعت معرفت پوشانیدن، و میان دل و میان دشمن از عظمت حصار ساختن. میگوید ربّ العزة جلّ جلاله که: یاد کنید این نعمت که من بشما دادم. از من آزادی کنید، و شکر گوئید، تا مستوجب زیادت نعمت گردید: لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ، دیگر میثاق است که با یاد ایشان میدهد، میگوید: یاد دارید پیمان و عهد که پذیرفتید، و امر و نهی که برداشتید. دانید که چه پذیرفته‌اید، و چه برداشته‌اید. باری که هفت آسمان و هفت زمین و کوه‌ها برنیارستند داشتن، شما دلیری کردید، و برداشتید.

Осмонҳо ва заминҳо аз он брмиднд , аз бими туоне ва тақсир бигурехтанд ,у бхдоўнди хеш зинҳор хостанд , шумо бардоштед ,у худованди хешро бтоът посух кардед .

آسمانها و زمینها از آن برمیدند، از بیم توانی و تقصیر بگریختند، و بخداوند خویش زینهار خواستند، شما برداشتید، و خداوند خویش را بطاعت پاسخ کردید.

Қавмӣ гуфтанд : ин мисоқи он паймонаст ки раби алъзаҳ бо ту баст . Суду зиён ту бихаред ,у биҳишти бъўз бтў дод ,у қуръон бар ту ҳуҷҷат кард , гуфт : إни аллоҳи уштурии ман алмؤмнини أнФсҳм . Худоӣ таъолӣ бихаред аз муъминони танҳои эшон , то хизмат кунанд , бурузи гарм рӯза доранд , бшби торик намоз кунанд , бзмстони сарди обдст тамом кунанд , бҷони азиз ва бимол нафиси ҳаҷ ва ғзо кунанд , беморонро иёдат кунанд , дарвеши ҳақирро бипурсанд , «у амўолҳм » молҳои эшон бихаред то аз фаровон андакӣ бахшанд , ва аз мояи он садақа ва зкоаҳ диҳанд , бараҳнаро бапушанд , гуруснаро сайр кунанд , асирро бозхрнд , дармондаро даст гиранд .

قومی گفتند: این میثاق آن پیمان است که ربّ العزة با تو بست. سود و زیان تو بخرید، و بهشت بعوض بتو داد، و قرآن بر تو حجت کرد، گفت: إِنَّ اللَّهَ اشْتَری‌ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ. خدای تعالی بخرید از مؤمنان تنهای ایشان، تا خدمت کنند، بروز گرم روزه دارند، بشب تاریک نماز کنند، بزمستان سرد آبدست تمام کنند، بجان عزیز و بمال نفیس حج و غزا کنند، بیماران را عیادت کنند، درویش حقیر را بپرسند، «و اموالهم» مالهای ایشان بخرید تا از فراوان اندکی بخشند، و از مایه آن صدقه و زکاة دهند، برهنه را بپوشند، گرسنه را سیر کنند، اسیر را بازخرند، درمانده را دست گیرند.

Чун эшон ин аҳди биҷои оранди эшонро бар ман чаҳ бошад ? бأни ?лаами алҷнаҳ то дарин ҷаҳон бошанд накӯ дорам . Бадари марги ёрии даҳум . Дар гӯри талқину бишорати даҳум . Дар қиёмати сипед рӯй ангезам . Аз фазаъи Акбари эмини гардонам . Айбҳо пӯшонам ,у гуноҳони андари гузорам . Хасмон хушнӯд кунам , ва аз ҳавзи кавсари оби даҳум , ва бар сироти ҷавози даҳум , ва дар биҳишти ҷои даҳум . Ризвони худ дар ту пӯшам . Ҳиҷоб бурдорам . Дидори боқӣ каромат кунам .

چون ایشان این عهد بجای آرند ایشان را بر من چه باشد؟ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ تا درین جهان باشند نکو دارم. بدر مرگ یاری دهم. در گور تلقین و بشارت دهم. در قیامت سپید روی انگیزم. از فزع اکبر ایمن گردانم. عیبها پوشانم، و گناهان اندر گذارم. خصمان خشنود کنم، و از حوض کوثر آب دهم، و بر صراط جواز دهم، و در بهشت جای دهم. رضوان خود در تو پوشم. حجاب بردارم. دیدار باقی کرامت کنم.

Он гуҳ гуфт : ва ман أўФии бъҳдаҳи ман аллоҳ ? кист дар ҳафт осмон ва ҳафт замини бўФои аҳди бози омадатар аз худоӣ , вофетару кофитар аз аллоҳ , дар қавли росттар ва дар феъли қавитар аз аллоҳ , он гуҳ аз бандагон гила кард ки ман бўФоӣ аҳд бозомадам , ва эшон бўФо боз наомаданд : ва мо вҷднои лأксрҳми ман аҳд аз бевафое ва бе аҳдии эшон гила мекунад , мегуяд : бо ҳама вафо кардам , бештарини эшон бевафо ёфтам . Ҳамаро неъмат додам , андакӣ шокир ёфтам .

آن گه گفت: وَ مَنْ أَوْفی‌ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ؟ کیست در هفت آسمان و هفت زمین بوفای عهد باز آمده‌تر از خدای، وافی تر و کافی‌تر از اللَّه، در قول راست‌تر و در فعل قوی تر از اللَّه، آن گه از بندگان گله کرد که من بوفای عهد بازآمدم، و ایشان بوفا باز نیامدند: وَ ما وَجَدْنا لِأَکْثَرِهِمْ مِنْ عَهْدٍ از بی‌وفایی و بی‌عهدی ایشان گله میکند، میگوید: با همه وفا کردم، بیشترین ایشان بی‌وفا یافتم. همه را نعمت دادم، اندکی شاکر یافتم.

Ҳамаро панд додам , андакии панд пазир ёфтам . Ҳамаро хондам , андакӣ мҷиб ёфтам . Он гуҳи эшонро панд дод ва бтқўӣ фармуд , гуфт :у атқўои аллоҳи إни аллоҳи алӣами бзот алсдўр парҳезед аз хашму азоби ман бози оӣиди бўФои ман . Дарёбед панди ман . Битарсед аз бе вафоеи ман .

همه را پند دادم، اندکی پند پذیر یافتم. همه را خواندم، اندکی مجیب یافتم. آن گه ایشان را پند داد و بتقوی فرمود، گفت: وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ پرهیزید از خشم و عذاب من باز آئید بوفای من. دریابید پند من. بترسید از بی‌وفایی من.

ё أиҳои аллазӣнаи омнўои ин аз аллоҳ гўоӣаст ки имони банда ътоءаст .

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا این از اللَّه گوای است که ایمان بنده عطاء است.

Кўнўои қавомин ллаҳи шуҳадоъи болқст аз рӯй ишорат мегуяд : бандагони ман ! гувоҳӣ диҳед аз баҳри ман , то ман низ гувоҳии даҳум аз баҳри шумо . Гувоҳӣ диҳед имрӯз ки офаридагору парвардгори шумо манам , то фардои шуморо гувоҳии даҳум ки бандагону гузидагон манед ,у злки фии қавлаи таъолӣ :у аллоҳи шаҳиди алии мо тъмлўн , бўФоу аҳд боз ойед , то бўФоу аҳди шумо боз ойем ,у أўФўои бъҳдии أўФи бъҳдкми бонобт аз бар ман боз ойед то ббшорт аз бар шумо ва аз оем .

کُونُوا قَوَّامِینَ لِلَّهِ شُهَداءَ بِالْقِسْطِ از روی اشارت میگوید: بندگان من! گواهی دهید از بهر من، تا من نیز گواهی دهم از بهر شما. گواهی دهید امروز که آفریدگار و پروردگار شما منم، تا فردا شما را گواهی دهم که بندگان و گزیدگان من‌اید، و ذلک فی قوله تعالی: وَ اللَّهُ شَهِیدٌ عَلی‌ ما تَعْمَلُونَ، بوفا و عهد باز آیید، تا بوفا و عهد شما باز آییم، وَ أَوْفُوا بِعَهْدِی أُوفِ بِعَهْدِکُمْ بانابت از بر من باز آیید تا ببشارت از بر شما و از آیم.

Ва أнобўои إлии аллоҳи ?лаами албшрӣу ҳўи алмшори илайҳи бқўлаҳи таъолӣ : ҳилли ҷзоءи алإҳсони إлои алإҳсон . Въди аллоҳи аллазӣнаи омнўоу ъмлўои алсолҳоти ?лаами мғФраҳу أҷри азими ин оят радаст бар ду гуруҳ : гуруҳе ки гуфтанд : маъсияти тоъат ботил кунад ,у гуруҳе ки гуфтанд : азоб кардани бигноаҳ дар ҳикмат ҷоӣз нест , ва ин ҳар ду хилоф ҳақаст , ва на тариқ суннатаст . Маъсияти тоъат ботил накунад ки раби алъзаҳи мؤмнонрои бстўд ,у баъамали солеҳ мавсуф кард , он гуҳи ваъда мағфират дод , ва он кас ки сазои мағфират буд бигноаҳ набошад . Пас бо гуноҳи амали солеҳ аз ваии бниФтод . Ва низ баён кард ки : банда агар чаҳ бо амал солеҳаст , муҳтоҷи афв ва мағфиратаст , ва агар чаҳ покдоманаст , ниёзманд раҳматаст , ки наҷот дар раҳмат ва мағфиратаст на дар тоъоту аъмол . Мустафо ( с ) гуфт : « луи ъзбнии аллоҳу ибни Марями лъзбно абадан ,у ҳўи ғайри золим » .

وَ أَنابُوا إِلَی اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْری‌ و هو المشار الیه بقوله تعالی: هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ. وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ عَظِیمٌ این آیت ردّ است بر دو گروه: گروهی که گفتند: معصیت طاعت باطل کند، و گروهی که گفتند: عذاب کردن بیگناه در حکمت جائز نیست، و این هر دو خلاف حق است، و نه طریق سنت است. معصیت طاعت باطل نکند که رب العزة مؤمنانرا بستود، و بعمل صالح موصوف کرد، آن گه وعده مغفرت داد، و آن کس که سزای مغفرت بود بیگناه نباشد. پس با گناه عمل صالح از وی بنیفتاد. و نیز بیان کرد که: بنده اگر چه با عمل صالح است، محتاج عفو و مغفرت است، و اگر چه پاکدامن است، نیازمند رحمت است، که نجات در رحمت و مغفرتست نه در طاعات و اعمال. مصطفی (ص) گفت: «لو عذبنی اللَّه و ابن مریم لعذبنا ابدا، و هو غیر ظالم».

Ва қоли алҳусайн бен Мансур : « ман ҷўзи алтхлиқи ман ғайри ълаҳи ҷўзи алтъзиби ман ғайри зула » . Он кас ки бихонад беиллат , агар баранд безулат , касро бар сунъи вай чаро нест , ва дар ҳукми вай чун нест . Худовандо ! дар ростии кори ту тӯҳмат нест ,у сунъи туро иллат нест .

و قال الحسین بن منصور: «من جوز التخلیق من غیر علة جوز التعذیب من غیر زلة». آن کس که بخواند بی‌علت، اگر براند بی‌زلّت، کس را بر صنع وی چرا نیست، و در حکم وی چون نیست. خداوندا! در راستی کار تو تهمت نیست، و صنع ترا علت نیست.

Дармондем дар мақомӣ ки роҳ вопас нест ва аз пеш ёро нест дар дарёӣ ки онро карон нест . Худовандо ! раҳеро дарёб , ки раҳеро беш аз ин тоқат нест . Бипайванд ва бибахшоӣ ки муқтазои карами ҷуз ин нест . Фатҳи шхрФ аз исрофил мисрӣ пурсед астози зўи алнўн ки : ҳилли тъзби алосрор қабл алзлл ? исрофили се рӯзи замони хост . Рӯз чаҳорум гуфт : маро ҷавоб доданд бишинав агар раво буд савоб беш аз амал , ҳам раво буд азоб беш аз злл .

درماندیم در مقامی که راه واپس نیست و از پیش یارا نیست در دریایی که آن را کران نیست. خداوندا! رهی را دریاب، که رهی را بیش از این طاقت نیست. بپیوند و ببخشای که مقتضای کرم جز این نیست. فتح شخرف از اسرافیل مصری پرسید استاذ ذو النون که: هل تعذب الاسرار قبل الزلل؟ اسرافیل سه روز زمان خواست. روز چهارم گفت: مرا جواب دادند بشنو اگر روا بود ثواب بیش از عمل، هم روا بود عذاب بیش از زلل.

Ин бигуфту зъқаҳ Эй зад , ва дар шӯред , ва аз дунё бирафт .

این بگفت و زعقه‌ای زد، و در شورید، و از دنیا برفت.

Пер тариқат гуфт : « он диранг хостани зиндагонӣ буд ки агар буқат ҷавоб додӣ ҳам бар ҷой бирафтӣ » .

پیر طریقت گفت: «آن درنگ خواستن زندگانی بود که اگر بوقت جواب دادی هم بر جای برفتی».

Ва лақади أхзи аллоҳи мисоқ банӣ إсроӣил ва бъсно манеҳам аснии ъушри нқибои бӯи бикр вроқ гуфт ки : дар банӣ Исроил нақабо буданд пешравону гузидагони эшон , ва дар ҳамаи ҳоли марҷаъи қавм бо эшон , ва дарин уммати бдлоءонди аўтоди ҷаҳон ки длҳоишон чун дилҳои пайғамбарон .

وَ لَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِیثاقَ بَنِی إِسْرائِیلَ وَ بَعَثْنا مِنْهُمُ اثْنَیْ عَشَرَ نَقِیباً بو بکر وراق گفت که: در بنی اسرائیل نقبا بودند پیشروان و گزیدگان ایشان، و در همه حال مرجع قوم با ایشان، و درین امت بدلاءاند اوتاد جهان که دلهایشان چون دلهای پیغمبران.

Мустафо ( с ) гуфта : « икўни фии ҳзаҳи аломаҳи арбъўни алии халқи иброҳӣму сабъаи алии халқи Мӯсоу салосаи алии халқи исоу воҳиди алии халқи Муҳамад » .

مصطفی (ص) گفته: «یکون فی هذه الامة اربعون علی خلق ابراهیم و سبعة علی خلق موسی و ثلاثة علی خلق عیسی و واحد علی خلق محمد».

Ва бӯи Усмон мағрибӣ гуфта : « албдлоءи арбъўну аломноءи сабъау алхлФоءи ман алأӣмаҳи салоса ,у алвоҳади ҳўи алқтб ,у алқтби орифи баҳами ҷмиъо ,у ишрФи алайҳим ,у лои иърФаҳи аҳад ,у ҳўи эмоми алоўлёء » . Хиёр халқанд ин қавм ,у масобиҳи дайну эъломи яқин . Мулӯки тариқату амноءи шариъат . Раби Алъоламин эшонро аз ҷаҳонёни баргузӣда , ва ба рабта « иҳбҳму иҳбўнаҳ » бибаста . Ва бқид «у أлзмҳми калимаи алтқўӣ » устувор карда , дар водии анояти шамъи риояти эшонро афрӯхта , дар дабиристони азали эшонро адаби суҳбати дромўхтаҳ . эй ҷавонмард ! кор на кард банда дорад , кори хост аллоҳ дорад .

و بو عثمان مغربی گفته: «البدلاء اربعون و الامناء سبعة و الخلفاء من الأئمة ثلاثة، و الواحد هو القطب، و القطب عارف بهم جمیعا، و یشرف علیهم، و لا یعرفه احد، و هو امام الاولیاء». خیار خلق‌اند این قوم، و مصابیح دین و اعلام یقین. ملوک طریقت و امناء شریعت. رب العالمین ایشان را از جهانیان برگزیده، و به ربطه «یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ» ببسته. و بقید «وَ أَلْزَمَهُمْ کَلِمَةَ التَّقْوی‌» استوار کرده، در وادی عنایت شمع رعایت ایشان را افروخته، در دبیرستان ازل ایشان را ادب صحبت درآموخته. ای جوانمرد! کار نه کرد بنده دارد، کار خواست اللَّه دارد.

Банда биҷаҳад хеши наҷоти хеш кӣ тавонад ? чун аллоҳи банда хайр хоҳад , дил ӯро баназар хеш биорояд , то ҳақ аз ботили вои шиносад . Бълм фарох кунад , то дидори қудрат дар он ҷой ёбад . Бино кунад то бнўр миннат мебинад . Шунаво кунад то панди азалӣ май ниўшд . Рост дорад то гумону шак дар он наёмизад . Бътри висол хуш кунад то дар он меҳри дӯсти равед . Бнўри хеш равшан кунад , то азу бо вай нигарад , бсиқл аноят бизадойад то дар ҳар чаҳ нигарад ӯро бинад :

بنده بجهد خویش نجات خویش کی تواند؟ چون اللَّه بنده خیر خواهد، دل او را بنظر خویش بیاراید، تا حق از باطل وا شناسد. بعلم فراخ کند، تا دیدار قدرت در آن جای یابد. بینا کند تا بنور منت می‌بیند. شنوا کند تا پند ازلی می‌نیوشد. راست دارد تا گمان و شک در آن نیامیزد. بعطر وصال خوش کند تا در آن مهر دوست روید. بنور خویش روشن کند، تا ازو با وی نگرد، بصیقل عنایت بزداید تا در هر چه نگرد او را بیند: