Қавлаи таъолӣ : қул أи рأиткми إни أтокми азоби аллоҳи алоиаҳи азои мскми алзри Фммни трўмўни кашфа ? ӯ нобкми амри Фмни алзии тؤмлўни латма ? мискини фарзанди одам ки қадари ин лутфи нмидонд !у хатари ин иззат наме шиносад ! дарин ояти ҳам изҳори иззат ва ҷалоласт ва бе ниёзии худ аз бандагон , ҳам таъбияи лутф ва аФзоласту нисори раҳмат бар эшон . Мегуяд : агар бхдоўндии худ аз рӯй адли бтшии намоями барин халқон , он кист ки он бтш аз эшон боз дорад , ва эшонро фарёд расад ? ва агар аз камӣни гоҳи ғайб ногоҳ илми растохези беруни орем , ин бандагон куҷо гурезанд ?у даст дар ки зананд ? ва кро хонанд ? он гуҳи бикрами худ ҳам худ ҷавоб дод ки : бали إёҳи тдъўни ҳам маро хонед , ва маро донед ,у кашфи бало аз ман хоҳед , ки қодир бар камоли манам . МФзл бо навол манам . Дӯсту ёри некӯкори никўхўоаҳи манам .

قوله تعالی: قُلْ أَ رَأَیْتَکُمْ إِنْ أَتاکُمْ عَذابُ اللَّهِ الایة اذا مسّکم الضرّ فممّن ترومون کشفه؟ او نابکم امر فمن الّذی تؤمّلون لطمه؟ مسکین فرزند آدم که قدر این لطف نمیداند! و خطر این عزت نمی‌شناسد! درین آیت هم اظهار عزت و جلال است و بی نیازی خود از بندگان، هم تعبیه لطف و افضال است و نثار رحمت بر ایشان. میگوید: اگر بخداوندی خود از روی عدل بطشی نمایم برین خلقان، آن کیست که آن بطش از ایشان باز دارد، و ایشان را فریاد رسد؟ و اگر از کمین‌گاه غیب ناگاه علم رستاخیز بیرون آریم، این بندگان کجا گریزند؟ و دست در که زنند؟ و کرا خوانند؟ آن گه بکرم خود هم خود جواب داد که: بَلْ إِیَّاهُ تَدْعُونَ هم مرا خوانید، و مرا دانید، و کشف بلا از من خواهید، که قادر بر کمال منم. مفضل با نوال منم. دوست و یار نیکوکار نیکوخواه منم.

Дар ахбор Довӯдаст ки : ё Довӯд ! заминёнро бигӯӣ чаро на ман дӯстӣ гиред , ки сазои дӯстии манам ! ман он худовандам ки бо ҷўдми бухл на , бо илмами ҷаҳл на , бо сабрами аҷз на , дар сифатами тағайюр на , дар гуфтам табдил на . Раҳеро бахшояндау фарохи раҳматам . Ҳаргиз аз фазлу карами бнгштм . Дар азали раҳмати вай бар худ нбштм , авди муҳаббати сӯхтам . Дили ваии бнўр маърифат афрӯхтам . Забони ҳол банда гуяд бнғмти шукр :

در اخبار داود است که: یا داود! زمینیان را بگوی چرا نه من دوستی گیرید، که سزای دوستی منم! من آن خداوندم که با جودم بخل نه، با علمم جهل نه، با صبرم عجز نه، در صفتم تغیر نه، در گفتم تبدیل نه. رهی را بخشاینده و فراخ رحمتم. هرگز از فضل و کرم بنگشتم. در ازل رحمت وی بر خود نبشتم، عود محبت سوختم. دل وی بنور معرفت افروختم. زبان حال بنده گوید بنغمت شکر:

ё Довӯд ! луи иълми алмдбрўни ании Киеви интизории ?лаам ,у шавқии илои тарки мъосиҳм , лмотўои шўқои ило ,у анқтъти аўсолҳми ман муҳаббатӣ . ё Довӯд ! ҳозои иродатии фии алмдбрини анӣ , ФкиФи иродатии фии алмқлбини алӣ !

یا داود! لو یعلم المدبرون عنی کیف انتظاری لهم، و شوقی الی ترک‌ معاصیهم، لماتوا شوقا الیّ، و انقطعت اوصالهم من محبّتی. یا داود! هذا ارادتی فی المدبّرین عنّی، فکیف ارادتی فی المقلبین علیّ!

ё Довӯд ! неъмат аз моаст шукр аз дайгарӣ мекунанд . Дафъи бало аз моаст аз дайгарӣ май бенанд . Паноҳашони ҳазрат моаст , паноҳ бо дигарон мебаранд ! оре бираванд бигурезанду бохри ҳам боз оянд :

یا داود! نعمت از ما است شکر از دیگری میکنند. دفع بلا از ما است از دیگری می‌بینند. پناهشان حضرت ما است، پناه با دیگران می‌برند! آری بروند بگریزند و بآخر هم باز آیند:

ё Довӯд ! ман дӯсти онам кӯи маро дӯстаст . Ман рафиқи онам кӯи маро рафиқаст .

یا داود! من دوست آنم کو مرا دوست است. من رفیق آنم کو مرا رفیق است.

Ҳоам нишин онам ки дар хилвати зикр бо ман нишинад . Ман мӯниси онам ки биёади ман инс гирад .

هام نشین آنم که در خلوت ذکر با من نشیند. من مونس آنم که بیاد من انس گیرد.

ё Довӯд ! ҳар ки маро ҷӯяд маро ёбад , ва ӯ ки ёбад сазад ки набозад .

یا داود! هر که مرا جوید مرا یابد، و او که یابد سزد که نبازد.

Пер тариқат гуфт : « эй ҳуҷҷатро ёд ,у инсро ёдгор , худ ҳозирии моро ҷустан чаҳ бакор ! илоҳӣ ! ҳар касро умедӣу умеди раҳеи дидор . Раҳеро бедидор на бмзд ҳоҷатаст на бо биҳишти кор » :

پیر طریقت گفت: «ای حجت را یاد، و انس را یادگار، خود حاضری ما را جستن چه بکار! الهی! هر کس را امیدی و امید رهی دیدار. رهی را بی دیدار نه بمزد حاجت است نه با بهشت کار»:

Бали إёҳи тдъўн ҷрирӣ гуфт : андари румузи ин оят : марҷаъи алъорФини фии авоили албдоёти ило алҳақ ,у марҷаъи алъўоми илайҳи баъди алоёси ман алхлқ . Орифон дар аввали кор дар бдоити аҳвол бо ҳақ гурезанд ,у дил дар халқ набанданд ,у асбоб на бенанд ,у оммаи халқ дар асбоб печанд ,у дил дар халқи бннднд , бъоқбт чун аз халқ навмед шаванд баҳақ боз гирданд .

بَلْ إِیَّاهُ تَدْعُونَ جریری گفت: اندر رموز این آیت: مرجع العارفین فی اوائل البدایات الی الحق، و مرجع العوام الیه بعد الایاس من الخلق. عارفان در اول کار در بدایت احوال با حق گریزند، و دل در خلق نبندند، و اسباب نه بینند، و عامه خلق در اسباب پیچند، و دل در خلق بنندند، بعاقبت چون از خلق نومید شوند بحق باز گردند.

Ҷунайд гуфт : ман дуои алхлқи Фбоёҳи идъўо , ази иқўли аллоҳи таъолӣ : бали إёҳи тдъўни замири ҳақи ҷли ҷалолаи фаро пеш дошт ,у даъвати халқи Фо пас дошт , ишоратаст ки боҷобти ҳақи банда бдъо расед , на бдъоءи худ боҷобт ҳақ расед . Ин ҳам чунонаст ки гӯйанд ки : орифи талаб аз ёфтан ёфт , на ёфтан аз талаб . Ва ин масаъларо бастӣ ,у шарҳи он дар сӯра фотиҳа рафт .

جنید گفت: من دعا الخلق فبایاه یدعوا، اذ یقول اللَّه تعالی: بَلْ إِیَّاهُ تَدْعُونَ ضمیر حق جل جلاله فرا پیش داشت، و دعوت خلق فا پس داشت، اشارت است که باجابت حق بنده بدعا رسید، نه بدعاء خود باجابت حق رسید. این هم چنان است که گویند که: عارف طلب از یافتن یافت، نه یافتن از طلب. و این مسئله را بسطی، و شرح آن در سورة فاتحه رفت.

Ва лақади أрслнои إлии أмми ман қблки Фأхзноҳми болбأсоءу алзроءи ибн ато гуфт ахзнои алайҳими алтрқи кулҳо лирҷъўои алино . Роҳҳо фурӯ бастем бар эшон ё якборагӣ аз кули кун эъроз карданд , ва бо суҳбат мо пардохтанд ,у меҳри дил бар мо ниҳоданд , ва бар вифқи ин ҳикоят маҷнӯнаст : ӯро диданд дар тавофи каъба бихўд гашта , ва беором шуда ,у дарёии ишқ дар сина ӯ мавҷ бар авҷ зада ,у даст бар дошта ки : аллоҳами заданеи ҳуби Лайлӣ . Бори худоё ! ишқи Лайлӣ дар дилам беафзой ,у блоءи меҳри ваии яке ҳазор кун . Он падари ваии амири вақт буд , гуфт : ё маҷнӯн ! турои хасмон бисёр бар хостаҳанд . Рӯзӣ чанд ғоӣби шӯ , магари туро фаромӯш кунанд ва ин савдо бар Лайлӣ камтар шавад . Маҷнӯн бирафт , рӯзи сеюм боз омад , гуфт : ё падар ! маъзӯрами дор ки ишқи Лайлии ҳамаи роҳҳо бмои фурӯи гирифта ,у ҷузи басари кӯии Лайлии ҳеҷ роҳ наме барам :

وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلی‌ أُمَمٍ مِنْ قَبْلِکَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ ابن عطا گفت اخذنا علیهم الطرق کلها لیرجعوا الینا. راهها فرو بستیم بر ایشان یا یکبارگی از کل کون اعراض کردند، و با صحبت ما پرداختند، و مهر دل بر ما نهادند، و بر وفق این حکایت مجنون است: او را دیدند در طواف کعبه بیخود گشته، و بی آرام شده، و دریای عشق در سینه او موج بر اوج زده، و دست بر داشته که: اللهم زدنی حب لیلی. بار خدایا! عشق لیلی در دلم بیفزای، و بلاء مهر وی یکی هزار کن. آن پدر وی امیر وقت بود، گفت: یا مجنون! ترا خصمان بسیار بر خاسته‌اند. روزی چند غائب شو، مگر ترا فراموش کنند و این سودا بر لیلی کمتر شود. مجنون برفت، روز سوم باز آمد، گفت: یا پدر! معذورم دار که عشق لیلی همه راهها بما فرو گرفته، و جز بسر کوی لیلی هیچ راه نمی‌برم:

Қул أи рأитми إни أхзи аллоҳи самъаками қоли алтрмзӣ : ахзи самъаками ани фаҳми хитоба ,у абсоркми ани алоътбори бсноӣъи қудрата . Ва хатми алии қлўбкми слбкми маърифатаи ҳилли иқдри аҳади фатҳи боби ман ҳзаҳи алأбўоби сўоء ? куллан бали ҳўи албдии болнъмаҳи тФзлоу фии алонтҳоءи крмо .

قُلْ أَ رَأَیْتُمْ إِنْ أَخَذَ اللَّهُ سَمْعَکُمْ قال الترمذی: اخذ سمعکم عن فهم خطابه، و ابصارکم عن الاعتبار بصنائع قدرته. وَ خَتَمَ عَلی‌ قُلُوبِکُمْ سلبکم معرفته هل یقدر احد فتح باب من هذه الأبواب سواء؟ کلا بل هو البدئ بالنعمة تفضلا و فی الانتهاء کرما.