Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими исми млики лои истзҳри бҷишу адад , исми азизи лои итъззи бқўму адад , исми азими лои иҳсраҳи замон ва лоамад ,у лои идркаҳи ғояу мард , таъолии ани алмисл ва ?иланд ,у алшбаҳу алўлд ,у ҳўи алвоҳади алоҳд , алқиўми алсмд , лами яладу лами иўлд ,у лами икни ?лаи кФўои أҳд . Ном худовандӣаст боқӣу поянда беамад , ғолибу тоўндаҳ беёр ва бемадад , дар зот аҳадаст беадад , дар сифоти қиўму самад , бешарик ва беназир , бемушир ва бевалад , на фазл ӯро ҳад , на ҳукм ӯро рад , лами яладу лами иўлд , аз азал то абад . Худои азим , ҷаббории Карим , моҷдии номи дори қадим , соҳиб ҳар ғариб , мӯнис ҳар ваҳид , моя ҳар дарвеш , паноҳ ҳар дили риш . Кардаш ҳамаи пок ,у гуфтанаши ҳамаи рост , илмаш бениҳоят ,у раҳмати бекарон , зебои сунъу ширини сохт , неъмати бахшу навбати соз , ва меҳрбон ниҳонаст , ниҳон аз дарёфт чун , ва аз қиёси ваҳмҳо берун ,у пок аз гумону пиндор ва айдун , бартар аз ҳар чаҳ хирад нишон дод , давр аз ҳар чаҳ пиндошт бидон афтод , пок аз ҳар асос ки тафаккуру баҳси ниҳод , тафаккуру баҳси бълму ақли худ дар зоту сифоти ваии ҳаром , тасдиқи зоҳиру қабули манқӯлу таслими маъонӣ дар дайни моро тамом , ин худ забон илмаст бошорти шариъат , муздуронро моя ,у биҳишти ҷӯёнро сармоя . Бози орифону худои шиносонро забонӣ дигараст ,у рамзии дигар . Забонашони забони кашф ,у рамзашони рамзи муҳаббат . Бошорти ҳақиқати забони илм брўоитасту забони кашфи бъноит . Ривоятӣ бар сари олам роятаст ,у аноятӣ дар ду гетии оят . Ривоятӣ муздурасту толиби ҳур , аноятӣ дар баҳри аёни ғарқаи нур .

قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ اسم ملیک لا یستظهر بجیش و عدد، اسم عزیز لا یتعزز بقوم و عدد، اسم عظیم لا یحصره زمان و لا امد، و لا یدرکه غایة و مرد، تعالی عن المثل و الند، و الشبه و الولد، و هو الواحد الاحد، القیوم الصمد، لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ، وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ. نام خداوندیست باقی و پاینده بی‌امد، غالب و تاونده بی‌یار و بی‌مدد، در ذات احد است بی عدد، در صفات قیوم و صمد، بی شریک و بی‌نظیر، بی‌مشیر و بی‌ولد، نه فضل او را حد، نه حکم او را رد، لم یلد و لم یولد، از ازل تا ابد. خدایی عظیم، جباری کریم، ماجدی نام‌دار قدیم، صاحب هر غریب، مونس هر وحید، مایه هر درویش، پناه هر دل ریش. کردش همه پاک، و گفتنش همه راست، علمش بی نهایت، و رحمت بیکران، زیبا صنع و شیرین ساخت، نعمت بخش و نوبت ساز، و مهربان نهانست، نهان از دریافت چون، و از قیاس وهمها بیرون، و پاک از گمان و پندار و ایدون، برتر از هر چه خرد نشان داد، دور از هر چه پنداشت بدان افتاد، پاک از هر اساس که تفکر و بحث نهاد، تفکر و بحث بعلم و عقل خود در ذات و صفات وی حرام، تصدیق ظاهر و قبول منقول و تسلیم معانی در دین ما را تمام، این خود زبان علم است باشارت شریعت، مزدوران را مایه، و بهشت‌جویان را سرمایه. باز عارفان و خدا شناسان را زبانی دیگر است، و رمزی دیگر. زبانشان زبان کشف، و رمزشان رمز محبت. باشارت حقیقت زبان علم بروایت است و زبان کشف بعنایت. روایتی بر سر عالم رایت است، و عنایتی در دو گیتی آیت. روایتی مزدور است و طالب حور، عنایتی در بحر عیان غرقه نور.

Пер тариқат гуфт ризвон худо бирав бод : « ар муздурро биҳишти боқӣ ҳаззаст , ориф аз дӯст дар орзӯии як лҳзаст . Ар муздур дар банди зиён ва судаст , орифи сӯхтаи ботш бедӯдаст . Ар муздур аз бими дӯзах дар гудозаст , сари орифи сар то сари ҳама нозаст » :

پیر طریقت گفت رضوان خدا برو باد: «ار مزدور را بهشت باقی حظ است، عارف از دوست در آرزوی یک لحظ است. ار مزدور در بند زیان و سود است، عارف سوخته بآتش بی دود است. ار مزدور از بیم دوزخ در گداز است، سر عارف سر تا سر همه ناز است»:

« бисмии аллоҳ » умуми халқи рост , биллоҳи хосгёни даргоҳи рост , аллоҳи садиқёну хилватёни рост . Гӯянда « бисмии аллоҳ » феъл худ дид , ва сабаб дид , ва мусаббиб дид . Гӯяндаи биллоҳ сабаб дид , ва мусаббиб дид ,у феъл худ надид . Гӯяндаи аллоҳ на феъл худ дид , ва на сабаб дид , ки ҳама мусаббиб дид , қул аллоҳи сами зарраами ишорати бонст ,у худои ҷӯёнро нишонаст , як нафас бо дӯст ба аз малик ҷовдонаст , як турфаи алъайни инс бо дӯсти хуштар аз ҷонаст , азизи он раҳе ки сазоӣ онаст , ҳам роҳати ҷон , ва ҳам айши ҷон , ва ҳам дард ҷонаст :

«بسم اللَّه» عموم خلق راست، باللّه خاصگیان درگاه راست، اللَّه صدیقیان و خلوتیان راست. گوینده «بسم اللَّه» فعل خود دید، و سبب دید، و مسبب دید. گوینده باللّه سبب دید، و مسبب دید، و فعل خود ندید. گوینده اللَّه نه فعل خود دید، و نه سبب دید، که همه مسبب دید، قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ اشارت بآنست، و خدا جویان را نشانست، یک نفس با دوست به از ملک جاودانست، یک طرفة العین انس با دوست خوشتر از جانست، عزیز آن رهی که سزای آنست، هم راحت جان، و هم عیش جان، و هم درد جانست:

Қул аллоҳи сам зарраам мегуяд : бандаи ман ! ҳамаи меҳри ман байн , ҳама дошт ман байн , бФъли худ миннат бар мо манеҳ , тавфиқи мо байн , биёади худ пас мноз , талқини мо байн аз нишони худ гурез , якборагии меҳри мо байн . Ва забони ҳоли банда ҷавоб медиҳад : худовандо ! аз илми чароғии даҳ , вази маърифатами доғӣ на , то ҳамаи турои байнам , ҳама туро донам . Худовандо ! вои даргоҳи омадами бандаи вор , хоҳии азизи дори хоҳии хор , орандаи шодӣу ороиндаҳи асрор ! эй рабояндаи пркндгӣ ,у дорандаи анвор ! чашмӣ ки туро на бинад сиёҳаст , дилӣ ки туро нашносад мурдор :

قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ میگوید: بنده من! همه مهر من بین، همه داشت من بین، بفعل خود منت بر ما منه، توفیق ما بین، بیاد خود پس مناز، تلقین ما بین از نشان خود گریز، یکبارگی مهر ما بین. و زبان حال بنده جواب میدهد: خداوندا! از علم چراغی ده، وز معرفتم داغی نه، تا همه ترا بینم، همه ترا دانم. خداوندا! وا درگاه آمدم بنده‌وار، خواهی عزیز دار خواهی خوار، آرنده شادی و آراینده اسرار! ای رباینده پرکندگی، و دارنده انوار! چشمی که ترا نه بیند سیاه است، دلی که ترا نشناسد مردار:

Қавла : алҳмди ллаҳи алзии халқи алсмоўоту алأрзи бдأи субҳонаи болсноءи алӣ нафса , Фҳмд нафса бсноӣаҳи алозлӣ ,у أхбри ани сноӣаҳи алсмдӣу ълоӣаҳи алоҳдӣ . Ситоиши худованди азим , кирдигори ҳаким , боқии ббқоءи хеш , мутаъолии бсФоти хеш , мутакаббири бкбрёءи хеш , боълоءи димўмӣу сноءи қиўмӣ , вуҷӯди аҳадӣу куни самадӣ , ваҷҳи зўи алҷлолу қудрат бар камол , субҳона , ҳўи аллоҳи алвоҳади алқҳор ,у алъзизи алҷбор ,у алкбири алмтъол .

قوله: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بدأ سبحانه بالثناء علی نفسه، فحمد نفسه بثنائه الازلی، و أخبر عن سنائه الصمدی و علائه الاحدی. ستایش خداوند عظیم، کردگار حکیم، باقی ببقاء خویش، متعالی بصفات خویش، متکبر بکبریاء خویش، باعلاء دیمومی و سناء قیومی، وجود احدی و کون صمدی، وجه ذو الجلال و قدرت بر کمال، سبحانه، هو اللَّه الواحد القهار، و العزیز الجبار، و الکبیر المتعال.

Яке аз бузургони дайну аъимма тариқат гуфта : ман зои алзии истҳқи алҳмди алои ман иқдри алии халқи алсмоўоту аларз ,у ҷаъли алзлмоту алнўр ? кро расад ва кро сазад ки вайро бпокӣ биситойанд ,у ббзргўорӣ ном баранд , магар ӯ ки офаридагори осмон ва заминаст ,у офаридагори рӯзу шаб ,у осмон чу сақфӣ рост карда ,у замин чун Меҳдии ороста ,у рӯзи маоши турои пардохта ,у шаби оромгоҳи ту сохта . Гуфтаанд ки : осмон ишоратаст босмони маърифат , ва он дилҳои орифонаст , ва замин ишоратаст базмин хизмат , ва он нафасҳои обидонаст , ва чунон ки осмони сӯрати бохтарони нигошта ,у бшмсу қамари ороста ,у назораи гоҳ заминён карда , осмони маърифатро боФтоби илму қамари тавҳиду нуҷуми хавотири ороста , ва он гуҳи назораи гоҳ осмонён карда . Ҳар гуҳ ки шаётини қасди истироқ самъ кунанд , аз осмони иззати бурҷами наҷми эшонро мақҳур кунанд . Инаст ки раб алъзаҳ гуфт :у ҷълноҳои рҷўмои ллшётин .

یکی از بزرگان دین و ائمه طریقت گفته: من ذا الذی یستحق الحمد الا من یقدر علی خلق السماوات و الارض، و جعل الظلمات و النور؟ کرا رسد و کرا سزد که وی را بپاکی بستایند، و ببزرگواری نام برند، مگر او که آفریدگار آسمان و زمین است، و آفریدگار روز و شب، و آسمان چو سقفی راست کرده، و زمین چون مهدی آراسته، و روز معاش ترا پرداخته، و شب آرامگاه تو ساخته. گفته‌اند که: آسمان اشارتست بآسمان معرفت، و آن دلهای عارفان است، و زمین اشارتست بزمین خدمت، و آن نفسهای عابدان است، و چنان که آسمان صورت باختران نگاشته، و بشمس و قمر آراسته، و نظاره‌گاه زمینیان کرده، آسمان معرفت را بآفتاب علم و قمر توحید و نجوم خواطر آراسته، و آن گه نظاره‌گاه آسمانیان کرده. هر گه که شیاطین قصد استراق سمع کنند، از آسمان عزت برجم نجم ایشان را مقهور کنند. اینست که رب العزة گفت: وَ جَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّیاطِینِ.

Ҳамчунин ҳар гуҳ ки шайтони қасд васваса кунад , бадали бандаи муъмини барқии ҷаҳд аз осмони маърифат , ки шайтон аз он бисӯзад . Инаст ки гуфт раби алъзаҳ : إзои мсҳми тоӣФи ман алшитони тзкрўои Фإзои ҳам мбсрўн .

همچنین هر گه که شیطان قصد وسوسه کند، بدل بنده مؤمن برقی جهد از آسمان معرفت، که شیطان از آن بسوزد. اینست که گفت رب العزة: إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّیْطانِ تَذَکَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ.

Ва чунон ки дар басити замин ҳафт дарёст ки дар он манофеу маош халқаст , дар замини хизмат низ ҳафт дарёст , ки дар он саодату наҷот бандааст . Бӯи толиби ?маккеии соҳиби қӯти улқулуби бҷмлаҳи он ишорат карда ва гуфта : мноҳҷи алсолкини сабъаи абҳр : скри ваҷду барқи кашфу ҳираҳи шуҳуду нури қурбу влоиаҳи вуҷӯду бҳоءи ҷамъу ҳқиқаҳи афрод . Гуфт ин ҳафт дарёанд бар сари кӯии тавҳиди ниҳода , чунон ки дар ҳақ матарсмон ҳафт даракаи дӯзах бар роҳи биҳишти ниҳода , ва то матарсмону авоми халқи барин ҳафт дарака гузар накунанд ббҳшт нарасанд , ҳамчунин соликони роҳи тавҳид то барин ҳафт дарё гузар накунанд , бҳқиқт тавҳид нарасанд .

و چنان که در بسیط زمین هفت دریاست که در آن منافع و معاش خلق است، در زمین خدمت نیز هفت دریاست، که در آن سعادت و نجات بنده است. بو طالب مکی صاحب قوت القلوب بجمله آن اشارت کرده و گفته: مناهج السالکین سبعة ابحر: سکر وجد و برق کشف و حیرة شهود و نور قرب و ولایة وجود و بهاء جمع و حقیقة افراد. گفت این هفت دریااند بر سر کوی توحید نهاده، چنان که در حق مترسمان هفت درکه دوزخ بر راه بهشت نهاده، و تا مترسمان و عوام خلق برین هفت درکه گذر نکنند ببهشت نرسند، همچنین سالکان راه توحید تا برین هفت دریا گذر نکنند، بحقیقت توحید نرسند.

Ва ҷаъли алзлмоту алнўр ҳар ҷо ки ҷаҳласт ҳама зулматаст , ва ҳар ҷо ки илмаст ҳама нураст ,у онҷо ки илм ва амаласт нури алӣ нураст . Банда то дар тадбири кор хешаст дар зулмат ҷаҳласт , ва дар ғшоўаҳи ғифлат , ва то дар тафвизаст дар зиё маърифатасту нури ҳидоят . Дар осори биоранд ки ё ибни одам ! ду кори азими туро дар пешаст : яке амр ва наҳй бакори доштан , ин бар ту ниҳодем , онро мулозим бош . Дигари тадбири масолеҳи хеш , он дар худ пазируфтем , ва аз ту бардоштем , дил ва аз он мпрдоз , « адбри ибодии бълмии ании бъбодии хабири басир » .

وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ هر جا که جهل است همه ظلمت است، و هر جا که علم است همه نور است، و آنجا که علم و عمل است نور علی نور است. بنده تا در تدبیر کار خویش است در ظلمت جهل است، و در غشاوة غفلت، و تا در تفویض است در ضیاء معرفت است و نور هدایت. در آثار بیارند که یا ابن آدم! دو کار عظیم ترا در پیش است: یکی امر و نهی بکار داشتن، این بر تو نهادیم، آن را ملازم باش. دیگر تدبیر مصالح خویش، آن در خود پذیرفتیم، و از تو برداشتیم، دل و از آن مپرداز، «ادبر عبادی بعلمی انی بعبادی خبیر بصیر».

Ҳўи алзии хлқкми ман тини одами ду чиз буд тинату рӯҳоният . Тинати ваии халқӣ буд ,у рӯҳонияти ваии амре буд . Халқии он буд ки : хамри тинаҳи одами беда , амреи он буд ки : «у нафхати фӣаи ман рӯҳӣ » . « إни аллоҳи астФии одам » аз ҷамоли амре буд ,у ъсии одам аз олоиши халқӣ буд . Дар одами ҳам гулзор буд ва ҳам гулзор ,у гули маҳали гул буд , локин бо ҳар гулии хорӣ буд , гулӣ чун иброҳӣми халил ( ъ ) ,у хорӣ чун намруди тоғӣ , гулӣ чун Мӯсои умрон , хорӣ чун фиръавн ваҳомон , гулӣ чун исои пок , хорӣ чун он ҷуҳудони нопок , гулӣ чун Муҳамади арабӣ ( с ) , хорӣ чун бӯи ҷаҳли шқӣ . Ки донад сари фитрати одам ? ки шиносади давлату ртбти одам ? уқоби ҳеҷ хотир бар шохи дарахти давлати одам на нишаст , дидаи ҳеҷ басирати ҷамоли хуршеди сФўти одами дрнёФт . Чун дар Фродиси аъло ором гирифт , ва рост бинишаст , гумони барад ки то абад ӯро ҳамон пардаи саломат май бояд задан . Аз ҷаноби ҷабарут ,у даргоҳи иззат хитоб омад ки : أ ва ман иншؤои фии алҳлиаҳ ? ё одам мо мехоҳем ки аз ту мардӣ созем , ту чун арӯсони брнгу буи қаноат кардӣ :

هُوَ الَّذِی خَلَقَکُمْ مِنْ طِینٍ آدم دو چیز بود طینت و روحانیت. طینت وی خلقی بود، و روحانیت وی امری بود. خلقی آن بود که: خمر طینة آدم بیده، امری آن بود که: «وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی». «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفی‌ آدَمَ» از جمال امری بود، و عَصی‌ آدَمُ از آلایش خلقی بود. در آدم هم گلزار بود و هم گلزار، و گل محل گل بود، لکن با هر گلی خاری بود، گلی چون ابراهیم خلیل (ع)، و خاری چون نمرود طاغی، گلی چون موسی عمران، خاری چون فرعون و هامان، گلی چون عیسی پاک، خاری چون آن جهودان ناپاک، گلی چون محمد عربی (ص)، خاری چون بو جهل شقی. که داند سر فطرت آدم؟ که شناسد دولت و رتبت آدم؟ عقاب هیچ خاطر بر شاخ درخت دولت آدم نه نشست، دیده هیچ بصیرت جمال خورشید صفوت آدم درنیافت. چون در فرادیس اعلی آرام گرفت، و راست بنشست، گمان برد که تا ابد او را همان پرده سلامت می‌باید زدن. از جناب جبروت، و درگاه عزت خطاب آمد که: أَ وَ مَنْ یُنَشَّؤُا فِی الْحِلْیَةِ؟ یا آدم ما میخواهیم که از تو مردی سازیم، تو چون عروسان برنگ و بوی قناعت کردی:

ё одам ! даст аз гардани ҳавво берун кун , ки турои даст дар гардани наҳанги ишқ мебояд кард , ва бо шери шариъати ҳам косагӣ мебояд кард . Аз сар сифот ҳастӣ бархез , ки турои бқдми риёзати бпои Фзори маломати боФоқи фақри сафар мебояд кард . Рӯ дар он хок дон биншин , бенонеу халқонеу вайронӣ қаноат кун то мардии шӯй :

یا آدم! دست از گردن حوا بیرون کن، که ترا دست در گردن نهنگ عشق می‌باید کرد، و با شیر شریعت هم کاسگی می‌باید کرد. از سر صفات هستی برخیز، که ترا بقدم ریاضت بپا فزار ملامت بآفاق فقر سفر می‌باید کرد. رو در آن خاک دان بنشین، بنانی و خلقانی و ویرانی قناعت کن تا مردی شوی:

ё одам ! нигар то худ байн набошӣ ,у даст аз худ биафшонӣ , ки он Фриштгон ки бар пардау нҳни нсбҳ бҳмдк навой « сбўҳи қуддус » заданд худ байн буданд , дида дар ҷамол худ доштанд , лои ҷурми ботини эшон аз баҳри шарафи ту аз ишқ тиҳӣ кардем . Туро аз қаъри дарёии қудрат аз баҳр он баркашидем , то бар пардаи исён хеш навой рбнои злмнои أнФснои занӣ :

یا آدم! نگر تا خود بین نباشی، و دست از خود بیفشانی، که آن فریشتگان که بر پرده وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِکَ نوای «سبوح قدوس» زدند خود بین بودند، دیده در جمال خود داشتند، لا جرم باطن ایشان از بهر شرف تو از عشق تهی کردیم. ترا از قعر دریای قدرت از بهر آن برکشیدیم، تا بر پرده عصیان خویش نوای رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا زنی:

Ва ҳўи аллоҳи фии алсмоўоти бзот дар осмон май гӯй , бълм ҳар ҷой , бсҳбт дар ҷон , бқрб дар нафас , нафаси дарави муталошӣ , ва ӯ биҷои ҷони дарави муталошӣ . Дар вуҷӯди онҷо ки ёбанд , дар ирфони онҷо ки шиносанд . На хабари ҳақиқат табоҳ кунад , на ҳақиқати хабар ботил кунад .

وَ هُوَ اللَّهُ فِی السَّماواتِ بذات در آسمان می‌گوی، بعلم هر جای، بصحبت در جان، بقرب در نفس، نفس درو متلاشی، و او بجای جان درو متلاشی. در وجود آنجا که یابند، در عرفان آنجا که شناسند. نه خبر حقیقت تباه کند، نه حقیقت خبر باطل کند.

Астўӣ мегӯй ки бар аршаст бостўо ,у ҳў мъкм мехон ки бо туаст ҳар ҷо ки бошӣ . На ҷой гираст бҳоҷт , ҷой намойаст брҳмт , арши худоҷӯёнро сохта на худошиносонро , худои шинос агар бе ӯ як нафас занад зуннор дар бандад . эй дар ду гетии фахри забони ман !у фардо дар дидори айши ҷони ман ! эй шуғли ду ҷаҳони ман ! восоз бо худ шуғли шани ман . На нисор ёфт туро ҷонаст , на шинохти миннати туро забонаст . Бинандаи ту дар дидор ниҳонаст ,у ҷӯяндаи ту на базмин на босмонаст .

اسْتَوی‌ میگوی که بر عرش است باستوا، وَ هُوَ مَعَکُمْ میخوان که با تو است هر جا که باشی. نه جای گیر است بحاجت، جای نمایست برحمت، عرش خداجویان را ساخته نه خداشناسان را، خدا شناس اگر بی او یک نفس زند زنار در بندد. ای در دو گیتی فخر زبان من! و فردا در دیدار عیش جان من! ای شغل دو جهان من! واساز با خود شغل‌شان من. نه نثار یافت ترا جان است، نه شناخت منت ترا زبان است. بیننده تو در دیدار نهان است، و جوینده تو نه بزمین نه بآسمان است.