Қавлаи таъолӣ :у тлки ҳҷтнои отиноҳои إброҳими алии қавмаи ҳуҷҷати худованди ъзу ҷли барин уммати ду чизаст : яке Мустафои пайғомбар ӯ слии аллоҳи алайҳу силам , дигари қуръони калом ӯ . Мустафоро гуфт : қади ҷоءкми бурҳони ман рбкм . Қуръонро гуфт : қади ҷоءткми мавъизаи ман рбкм . Мустафо ( с ) чароғи ҷаҳонён ,у ҷамоли ҷаҳон ,у шафиъи осӣон ,у паноҳи муфлисон . Қуръони ёдгори муъминон ,у мавъизати осӣон ,у инси ҷони дӯстон . Мустафои ҳуҷҷат худоаст ки мегуяд ҷли зикра : ҳатто тأтиҳми албинаи расӯли ман аллоҳ , ва аз он рӯй ҳуҷҷатаст ки башарӣаст ҳамчун эшон басӯрат , ва он гуҳ на чун эшон бхосит .

قوله تعالی: وَ تِلْکَ حُجَّتُنا آتَیْناها إِبْراهِیمَ عَلی‌ قَوْمِهِ حجّت خداوند عز و جل برین امّت دو چیز است: یکی مصطفی پیغامبر او صلی اللَّه علیه و سلم، دیگر قرآن کلام او. مصطفی را گفت: قَدْ جاءَکُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّکُمْ. قرآن را گفت: قَدْ جاءَتْکُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ. مصطفی (ص) چراغ جهانیان، و جمال جهان، و شفیع عاصیان، و پناه مفلسان. قرآن یادگار مؤمنان، و موعظت عاصیان، و انس جان دوستان. مصطفی حجّت خدا است که میگوید جلّ ذکره: حَتَّی تَأْتِیَهُمُ الْبَیِّنَةُ رَسُولٌ مِنَ اللَّهِ، و از آن روی حجّت است که بشری است همچون ایشان بصورت، و آن گه نه چون ایشان بخاصیّت.

ё Муҳамад ! аз онҷо ки сӯратаст ҳамеи гӯй : « лсти кأҳдкм » . Куҷо буд башарӣ ки бики соъат ӯро аз масҷиди ҳароми бмсҷд ақсо баранд ! ва аз онҷои босмони дунё ! ва аз онҷо ба сидраи мунтаҳӣу уфуқи аъло ! ва бинмоӣанд ӯро оёти кубро !у ҷиноти мأўӣу тӯбоу зулфӣу дидори мавло ! куҷо буд башарӣ на нависанда ва на хонанда ,у ҳаргизи пеши ҳеҷ муаллим нанашаста , ва он гуҳи илми аввалин ва охирин дониста , ва аз асрори ҳафт осмон ва ҳафт замин хабар дода ? ! оре ки дар китоби қадам ва дар дабиристони азал басӣ бӯда ,у либоси фазли пӯшида ,у кأси лутфи нӯшида ки : « адбнии рабии Фأҳсни тأдибӣ » .

یا محمّد! از آنجا که صورت است همی گوی: «لست کأحدکم». کجا بود بشری که بیک ساعت او را از مسجد حرام بمسجد اقصی برند! و از آنجا بآسمان دنیا! و از آنجا به سدره منتهی و افق اعلی! و بنمایند او را آیات کبری! و جنّات مأوی و طوبی و زلفی و دیدار مولی! کجا بود بشری نه نویسنده و نه خواننده، و هرگز پیش هیچ معلّم ننشسته، و آن گه علم اولین و آخرین دانسته، و از اسرار هفت آسمان و هفت زمین خبر داده؟! آری که در کتاب قدم و در دبیرستان ازل بسی بوده، و لباس فضل پوشیده، و کأس لطف نوشیده که: «ادّبنی ربّی فأحسن تأدیبی».

Аз онҷост ки дар саҳифаи мавҷӯдоти як назар мутолиа кард , ва ин хабар боз дод ки : « зуят ллорзи Фأрити мшорқҳоу мғорбҳо » . Сокинони ҳазрати ҷабаруту муқаддасони малаъи аъло ҳамеи бики бор овоз бароварданд ки : эй Сайиди сиқлин ! вае меҳтари хоФқин ! ҳеҷ рӯй он дорад ки аз он дабиристони қадам , ва аз он лавҳи ҳақиқати хабарии боздиҳӣ ? ! лафзӣ бигӯӣ ки мо низ толибонем , сӯхтаи як лмҳт ,у ташнаи як шарбат . Ҷавоби дарди он толибону ташнагон аз нутқи муқаддаси ваии ин буд ки : « лои итлъи алайҳи малики муқаррабу лои набии мурсал » .

از آنجاست که در صحیفه موجودات یک نظر مطالعه کرد، و این خبر باز داد که: «زویت للارض فأریت مشارقها و مغاربها».ساکنان حضرت جبروت و مقدسان ملأ اعلی همی بیک بار آواز برآوردند که: ای سیّد ثقلین! و ای مهتر خافقین! هیچ روی آن دارد که از آن دبیرستان قدم، و از آن لوح حقیقت خبری بازدهی؟! لفظی بگوی که ما نیز طالبان‌ایم، سوخته یک لمحت، و تشنه یک شربت. جواب درد آن طالبان و تشنگان از نطق مقدس وی این بود که: «لا یطلع علیه ملک مقرب و لا نبی مرسل».

Ошёни ошноӣу дабиристони дарди мо ҷузи қуббаи қоб қавсин нест , ва бар тобандаи ин шарбати ҷузи ҳавсилаи дард мо нест :

آشیان آشنایی و دبیرستان درد ما جز قبه قاب قوسین نیست، و بر تابنده این شربت جز حوصله درد ما نیست:

Фармон омад ки эй покони мамлакат ! вае нқтҳои исмат ! эй одам ! вае Нӯҳ ! эй иброҳӣм !у исҳоқу ёқӯб ! ки иззати қуръони бҳдоиту набуввати шумо гувоҳӣ медиҳад ки : куллан ҳдиноу нўҳои ҳдинои ман қабл . эй шумо ки зуррия Нӯҳед : Довӯду сулаймону Айюбу Юсуфу Мӯсоу ҳорӯн , ки ҷалоли қуръони шуморо минўозд ки :у кзлки нҷзии алмҳснин . эй закариёу яҳёу исоу Илёс ! ки аз он даргоҳ бе ниҳояти халъати салоҳият ва пирӯзӣ ёфтед ки « кули ман алсолҳин » . эй Исмоил ! вае исъ ! вае Юнусу лут ! ки бар ҷаҳонёни даст шараф барадед бойени тўқиъи фазл ки бар маншури набувват шумо заданд ки : « куллан Фзлнои алии Алъоламин » . эй падарону фарзандони эшон ! онон ки ном барадем ва эшон ки набардем , чаҳ тамаъ доред ки бурузи давлати хотам пайғомбарон хоҳед расӣдан ?

فرمان آمد که ای پاکان مملکت! و ای نقطهای عصمت! ای آدم! و ای نوح! ای ابراهیم! و اسحاق و یعقوب! که عزّت قرآن بهدایت و نبوّت شما گواهی میدهد که: کُلًّا هَدَیْنا وَ نُوحاً هَدَیْنا مِنْ قَبْلُ. ای شما که ذریه نوح‌اید: داود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسی و هارون، که جلال قرآن شما را مینوازد که: وَ کَذلِکَ نَجْزِی الْمُحْسِنِینَ. ای زکریا و یحیی و عیسی و الیاس! که از آن درگاه بی‌نهایت خلعت صلاحیت و پیروزی یافتید که «کُلٌّ مِنَ الصَّالِحِینَ». ای اسماعیل! و ای یسع! و ای یونس و لوط! که بر جهانیان دست شرف بردید باین توقیع فضل که بر منشور نبوّت شما زدند که: «کلًّا فَضَّلْنا عَلَی الْعالَمِینَ». ای پدران و فرزندان ایشان! آنان که نام بردیم و ایشان که نبردیم، چه طمع دارید که بروز دولت خاتم پیغامبران خواهید رسیدن؟

ё ғубори наъли мураккаб ӯ дархоҳед ёфтан ? ! ҳайҳот ! шаш ҳазор соли ин пайғомбаронро пешӣ доданд ки шумо мураккабҳо баронед , ва манзилҳо боз бурид , ки он Сайид чун қадам дар мамлакат наад , бики майдони шаш ҳазор солаи роҳи бози барад , ва дар пеш уфтад , ки « нҳни алохрўни алсобқўн » .

یا غبار نعل مرکب او درخواهید یافتن؟! هیهات! شش هزار سال این پیغامبران را پیشی دادند که شما مرکبها برانید، و منزلها باز برید، که آن سیّد چون قدم در مملکت نهد، بیک میدان شش هزار ساله راه باز برد، و در پیش افتد، که «نحن الآخرون السّابقون».

Пас чун меҳтари қадам дар мамлакати ниҳод , ва аз чаҳор гӯшаи олами овози баромад ки : ҷоء алҳақу зҳқи алботл ,у бики майдони манозилу мароҳили шаш ҳазор сола бурид , пайғомбарон башитоб мураккабҳо дўониднд , то бӯ ки бадв дар расанд . Сайид бахонаам ҳоне фурӯ шуд . Эшон бар Утбаи он даргоҳи айн интизор гашта ки овози кӯс : « сами Динои Фтдлӣ » аз қоби қавсину сродқоти арш Маҷид шуниданд .

پس چون مهتر قدم در مملکت نهاد، و از چهار گوشه عالم آواز برآمد که: جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ، و بیک میدان منازل و مراحل شش هزار ساله برید، پیغامبران بشتاب مرکبها دوانیدند، تا بو که بدو در رسند. سیّد بخانه امّ هانی فرو شد. ایشان بر عتبه آن درگاه عین انتظار گشته که آواز کوس: «ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّی» از قاب قوسین و سرادقات عرش مجید شنیدند.

Злки ҳудои аллоҳи иҳдӣ ба ман ишоءи ман ибодаи ин фазли худоу лутф худоаст , ӯро дод ки худ хост , на ҳар ки рафт бмнзл расед , на ҳар ки расед дӯст дид . ӯ расед ки дар худ барисед , ва ӯ дид ки дар азали рӯзи қабзаи ҳам ӯ дид .

ذلِکَ هُدَی اللَّهِ یَهْدِی بِهِ مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ این فضل خدا و لطف خدا است، او را داد که خود خواست، نه هر که رفت بمنزل رسید، نه هر که رسید دوست دید. او رسید که در خود برسید، و او دید که در ازل روز قبضه هم او دید.

أўлӣки аллазӣнаи ҳудои аллоҳи Фбҳдоҳми ақтдаҳ ҳар ки на дар хизмат перӣаст ё дар банди устодӣ , ё дар мроФқти рафиқӣ , ё дар суҳбати меҳтарӣ , вай бар шараф ҳалокаст беустод ва берафиқ . Худ растаст ва аз худ раст чизе ноед . Иқтидоро касе шояд ,у меҳтарӣ касеро брозд , ки суҳбати меҳтарону парвариш эшон ёфта буд ,у баракоти назари эшон буии расида буд . На бинӣ ки расӯли худо ( с ) чун абӯи бикру умрро аз миёни саҳобаи баргузед ,у бахуд наздик гардонид , бойени шараф ки эшонро дод ки : « ҳумои манӣ бмнзлаҳи алсмъу албср » , чун асари назару суҳбати худ дар эшон бидид , эшонро бмнзлти иқтидои расонид , гуфт : « ақтдўои болзини ман баъдии абии бикру умр » , ва низ гуфт қавмии дигарро ки : « тӯбои лмни ронӣ , фази ман асари фӣаи руятӣ » .

أُولئِکَ الَّذِینَ هَدَی اللَّهُ فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ هر که نه در خدمت پیری است یا در بند استادی، یا در مرافقت رفیقی، یا در صحبت مهتری، وی بر شرف هلاک است بی استاد و بی‌رفیق. خود رست است و از خود رست چیزی ناید. اقتدا را کسی شاید، و مهتری کسی را برازد، که صحبت مهتران و پرورش ایشان یافته بود، و برکات نظر ایشان بوی رسیده بود. نه بینی که رسول خدا (ص) چون ابو بکر و عمر را از میان صحابه برگزید، و بخود نزدیک گردانید، باین شرف که ایشان را داد که: «هما منی بمنزلة السّمع و البصر»، چون اثر نظر و صحبت خود در ایشان بدید، ایشان را بمنزلت اقتدا رسانید، گفت: «اقتدوا بالّذین من بعدی ابی بکر و عمر»، و نیز گفت قومی دیگر را که: «طوبی لمن رآنی، فاز من اثر فیه رؤیتی».

Ва мо қдрўои аллоҳи ҳақи қадарае мо ърФўаҳи ҳақи маърифата , ва мо всФўаҳи ҳақи васфа , ва мо ъзмўаҳи ҳақи таъзима . Кас ӯро бсзоӣ ӯ нашнохт . Кас ӯро бсзоӣ ӯ надонист .

وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ ای ما عرفوه حقّ معرفته، و ما وصفوه حق وصفه، و ما عظموه حقّ تعظیمه. کس او را بسزای او نشناخت. کس او را بسزای او ندانست.

Ва лои иҳитўн ба уламо , « ва мо أўтитми ман алълми إлои қлило » ҷлти алоҳдиаҳ , Фأнии болўҷўд !у тақаддусати алсмдиаҳ , ФкиФи улвусул ! иълм ,у локини алоҳотаҳи фии алълм ба маҳол ,у ирӣу локин

وَ لا یُحِیطُونَ بِهِ عِلْماً، «وَ ما أُوتِیتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِیلًا» جلّت الاحدیة، فأنّی بالوجود! و تقدست الصمدیة، فکیف الوصول! یعلم، و لکن الاحاطة فی العلم به محال، و یری و لکن‌

Алодроки фии васфаи мустаҳил ,у иърФу локини алошроФи фии наътаи ғайри саҳеҳ . Сифату қадари хеши бардошт то ҳеҷ азизи бъз ӯ нарасед , ва ҳеҷ фаҳми ҳад ӯ дрнёФт , ва ҳеҷ донои қадар ӯ бандонаст . Обу хокро бо лами излу лои изол чаҳ ошноӣ ! қадамро бо ҳудус чаҳ муносибат ! ҳақи боқӣ дар расми фонӣ кӣ пайвандад ! сазо дар носазо кӣ бандад ! мأсўри тлўини бҳиӣти тамкин кӣ расад !

الادراک فی وصفه مستحیل، و یعرف و لکن الاشراف فی نعته غیر صحیح. صفت و قدر خویش برداشت تا هیچ عزیز بعزّ او نرسید، و هیچ فهم حدّ او درنیافت، و هیچ دانا قدر او بندانست. آب و خاک را با لم یزل و لا یزال چه آشنایی! قدم را با حدوث چه مناسبت! حق باقی در رسم فانی کی پیوندد! سزا در ناسزا کی بندد! مأسور تلوین بهیئت تمکین کی رسد!

Қул аллоҳи сами зарраами ишоратӣ балиғаст бҳқиқти тФрид ,у нуқтаи ҷамъ , ҳиммати ягона кардану ҳақро якто шинохтан , ва аз ғайри вай бо ӯ пардохтан . « қул аллоҳи сами зарраам » дили Фои сӯй ӯ дор ,у ғайр ӯ фурӯи гузор . Гирифтори меҳр ӯ вои ғайр ӯ чаҳ кор ! дунёу охират дар пеши ин кор ҳамчун девор , дам задан азин ҳадиси орифро нест ҷузи айбу ор ! қоли алшблии лбъзи асҳоба : алейк биллоҳ ,у дъи мо сўоаҳ , ва кун маъаа , ва қул аллоҳи сами зарраами фии хўзҳми илъбўн .

قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ اشارتی بلیغ است بحقیقت تفرید، و نقطه جمع، همّت یگانه کردن و حق را یکتا شناختن، و از غیر وی با او پرداختن. «قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ» دل فا سوی او دار، و غیر او فرو گذار. گرفتار مهر او وا غیر او چه کار! دنیا و آخرت در پیش این کار همچون دیوار، دم زدن ازین حدیث عارف را نیست جز عیب و عار! قال الشبلی لبعض اصحابه: علیک باللّه، و دع ما سواه، و کن معه، و قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِی خَوْضِهِمْ یَلْعَبُونَ.