Қавлаи таъолӣ : إни рбкми аллоҳи алзии халқи алсмоўоту алأрзи раби ном худовандаст , нури номи нури пайғому меҳр ва пайвандаст , парвардгори ҷаҳонён ,у дорандаи халқон ,у дёни меҳрбон , покаст ва беҳамто ,у довар чун ва чаро ,у ноолӯдаи бҳичи носазо , пайдост худро бдрстӣ , пайдост худро бҳстӣ , пайдост дилро бдўстӣ , ягонаи басанда ,у бдошт ҳар каси рсндаҳ , ва бо рост дошт дилҳо тоўндаҳ , ҳар чизеро худованда , ва ҳар ҳастиро бдорндаҳ , ва ҳар фаро расӣданиро прўронндаҳ .

قوله تعالی: إِنَّ رَبَّکُمُ اللَّهُ الَّذِی خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ ربّ نام خداوند است، نور نام نور پیغام و مهر و پیوند است، پروردگار جهانیان، و دارنده خلقان، و دیّان مهربان، پاکست و بی‌همتا، و داور چون و چرا، و ناآلوده بهیچ ناسزا، پیداست خود را بدرستی، پیداست خود را بهستی، پیداست دل را بدوستی، یگانه بسنده، و بداشت هر کس رسنده، و با راست داشت دلها تاونده، هر چیزی را خداونده، و هر هستی را بدارنده، و هر فرا رسیدنی را پروراننده.

Аввал раб гуфт насиби оммаи халқро , пас аллоҳ гуфт насиби орифону садиқонро .

اول رب گفت نصیب عامه خلق را، پس اللَّه گفت نصیب عارفان و صدیقان را.

Рабаст оромдиҳанда дили никмрдон , аллоҳаст ғораткунанда ҷони орифон . Рабастдиҳанда неъмати бхўоҳндгон , аллоҳаст ӯкунанда меҳри бадали дӯстон . Рабаст ки неъмати дидор бар муъминони резад , аллоҳаст ки орифонро бо дидори чароғи меҳри афрӯзад .

رب است آرام دهنده دل نیکمردان، اللَّه است غارت کننده جان عارفان. رب است دهنده نعمت بخواهندگان، اللَّه است او کننده مهر بدل دوستان. رب است که نعمت دیدار بر مؤمنان ریزد، اللَّه است که عارفان را با دیدار چراغ مهر افروزد.

Пер тариқат гуфт : меҳру дидор ҳар ду бар ҳам расиданд . Меҳри дидорро гуфт : ту чун нурӣ ки олами афрӯзӣ . Дидори меҳрро гуфт : ту чун оташӣ ки олами сӯзӣ .

پیر طریقت گفت: مهر و دیدار هر دو بر هم رسیدند. مهر دیدار را گفت: تو چون نوری که عالم افروزی. دیدار مهر را گفت: تو چون آتشی که عالم سوزی.

Дидор гуфт : ман чун ҷилва кардам ғамон аз дили бркнм . Меҳр гуфт : ман борӣ ғорат кунам дилӣ ки бирав рахти афканам . Дидор гуфт : ман тӯҳфаи ммтҳнонм . Меҳр гуфт : ман шўрндаҳи ҷаҳонам .

دیدار گفت: من چون جلوه کردم غمان از دل برکنم. مهر گفت: من باری غارت کنم دلی که برو رخت افکنم. دیدار گفت: من تحفه ممتحنانم. مهر گفت: من شورنده جهانم.

Дидор баҳра ӯст ки ӯро бсноиъи шиносад . Аз саноеъ бова расад мкўноту Муқаддароту муҳаддисот аз халқи замину самовоту шамсу қамару нуҷуми мусаххарот . Меҳр баҳра ӯст ки ӯро ҳам бова шиносад , азу бсноиъ ояд на аз саноеъи бадв .

دیدار بهره اوست که او را بصنایع شناسد. از صنایع باو رسد مکوّنات و مقدرات و محدثات از خلق زمین و سماوات و شمس و قمر و نجوم مسخرات. مهر بهره اوست که او را هم باو شناسد، ازو بصنایع آید نه از صنایع بدو.

Пер тариқат гуфт : мискин ӯ ки ӯро бсноиъи шинохт ! бечора ӯ ки ӯро аз баҳри неъмат дӯст дошт ! беҳуда ӯ ки ӯро биҷаҳад худ ҷуст ! ӯ ки бсноиъи шиносад , ба биму тамаъи пурситад . ӯ ки вайро аз баҳри неъмат дӯст дорад , рӯзи меҳнати баргардад . ӯ ки бхўиштн ҷӯяд ноёфта ёфта пиндорад . Аммо ориф ӯро ҳам бнўр ӯ шиносад . Аз шуъоъи вуҷӯди иборати натавонад . Дар оташи меҳр май сӯзад , ва аз нози боз наме пардозад .

پیر طریقت گفت: مسکین او که او را بصنایع شناخت! بیچاره او که او را از بهر نعمت دوست داشت! بیهوده او که او را بجهد خود جست! او که بصنایع شناسد، به بیم و طمع پرستد. او که وی را از بهر نعمت دوست دارد، روز محنت برگردد. او که بخویشتن جوید نایافته یافته پندارد. اما عارف او را هم بنور او شناسد. از شعاع وجود عبارت نتواند. در آتش مهر می‌سوزد، و از ناز باز نمی‌پردازد.

Сами астўии алии алърши арш ӯ бар осмон маълумаст ,у арш ӯ дар замин , дил дӯстонаст . Арши осмонро гуфт :у иҳмли арши рбки Фўқҳми иўмӣзи смониаҳ .

ثُمَّ اسْتَوی‌ عَلَی الْعَرْشِ عرش او بر آسمان معلوم است، و عرش او در زمین، دل دوستان است. عرش آسمان را گفت: وَ یَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّکَ فَوْقَهُمْ یَوْمَئِذٍ ثَمانِیَةٌ.

Фриштгони онро мебурдоранд ,у арши заминро гуфт :у ҳмлноҳми фии албру албҳр . Мо онро худ бардоштем ,у бФриштгон боз нагузоштем . Арши осмони манзур Фриштгонаст .

فریشتگان آن را می‌بردارند، و عرش زمین را گفت: وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ. ما آن را خود برداشتیم، و بفریشتگان باز نگذاشتیم. عرش آسمان منظور فریشتگان است.

Арши замини манзури худоӣ ҷаҳонаст . Арши осмонро гуфт : арраҳмони алии алърши астўӣ . Арши заминро гуфт : ано ъанд алмнксраҳи қлўбҳм , қалби алмؤмни байни асбъини ман асобъи арраҳмон .

عرش زمین منظور خدای جهان است. عرش آسمان را گفت: الرَّحْمنُ عَلَی الْعَرْشِ اسْتَوی‌. عرش زمین را گفت: انا عند المنکسرة قلوبهم، قلب المؤمن بین اصبعین من اصابع الرحمن.

Адъўои рбкми тзръоу хФиаҳи Мустафо ( с ) гуфт : « алдъоءи ҳўи алъбодаҳ » .

ادْعُوا رَبَّکُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْیَةً مصطفی (ص) گفت: «الدعاء هو العبادة».

Дуо айн ибодатаст . Дъоء хонданаст ё хостан . Агар хонданаст айн сноءаст , вар хостанаст бандаро сазоаст , ва ҳар ду ибодатаст ва наҷоҳро всилт . Яҳё маоз гуфт : ибодаи аллоҳи хазина Эйаст . Калиди ин хазинаи дуо , ва дандонҳои ин калиди луқмаи ҳалол .

دعا عین عبادتست. دعاء خواندن است یا خواستن. اگر خواندن است عین ثناء است، ور خواستن است بنده را سزا است، و هر دو عبادتست و نجاة را وسیلت. یحیی معاذ گفت: عبادة اللَّه خزینه‌ای است. کلید این خزینه دعا، و دندانهای این کلید لقمه حلال.

Ва шарти дъоء тазаррӯъасту зорӣ , ва бар даргоҳи иззати худро биФкндни бхўорӣ . Инаст ки мегуяд : тзръоу хФиаҳ .

و شرط دعاء تضرع است و زاری، و بر درگاه عزت خود را بیفکندن بخواری. اینست که میگوید: تَضَرُّعاً وَ خُفْیَةً.

Ва дар хабараст : одами салавоти аллоҳи алайҳи сад сол бар он зулати хеш навҳа кард бзорӣ , ва тазаррӯъ намӯд , то Ҷабраил гуфт : бори худоё ! худ май бинии тазаррӯъи одам , май шинавии зоридни вай . Ҳеҷ рӯй он дорад ки узраши пазирӣ ?у хастагии вайро марҳамии брнҳӣ ?

و در خبر است: آدم صلوات اللَّه علیه صد سال بر آن زلّت خویش نوحه کرد بزاری، و تضرع نمود، تا جبرئیل گفت: بار خدایا! خود می‌بینی تضرع آدم، می‌شنوی زاریدن وی. هیچ روی آن دارد که عذرش پذیری؟ و خستگی وی را مرهمی برنهی؟

Фармон омад ки эй Ҷабраил ! одамро бмои гузор ки агар на ин тазаррӯъу зорӣ аз вай донистӣ , худ зулат бар ваии қазои нкрдмӣ . Зулат бар вай қазо кардам ки донистам аз вай ки чун дармонд , забони бдъо ва тазаррӯъ бигушоед , ва ман дӯст дорам ки банда бинолад , ва дар ман зорад , анин алмзнбини аҳби илои ман зҷли алмсбҳин . Назира :у қоли рбкми адъўнии أстҷб лакам мегуяд : маро хонед то иҷобат кунам . Маро донед то омрзм . Аз ман хоҳед то бахшам .

فرمان آمد که ای جبرئیل! آدم را بما گذار که اگر نه این تضرع و زاری از وی دانستی، خود زلّت بر وی قضا نکردمی. زلت بر وی قضا کردم که دانستم از وی که چون درماند، زبان بدعا و تضرع بگشاید، و من دوست دارم که بنده بنالد، و در من زارد، انین المذنبین احب الیّ من زجل المسبحین. نظیره: وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ میگوید: مرا خوانید تا اجابت کنم. مرا دانید تا آمرزم. از من خواهید تا بخشم.

Ҷой дигар гуфт : أмни иҷиби алмзтри إзои дуоаи он дармондаи фурӯи монда , дар бало битоқт гашта , ки посух кунад хондан ӯ магари ман ? ки ниўшди дъоء ӯ магари ман ? ки фарёд расад дармондагии вайро магари ман ? музтар онаст ки худро даст овезӣ надонад ,у рӯзгор бар бод дода худ баробари чашм хеш дорад . Дӯст аз ҳамаи васоилу тоъот тиҳӣ бинад . Дъоءи чунин касе ҳамчун тир буд , ки сӯй нишона шавад .

جای دیگر گفت: أَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ آن درمانده فرو مانده، در بلا بیطاقت گشته، که پاسخ کند خواندن او مگر من؟ که نیوشد دعاء او مگر من؟ که فریاد رسد درماندگی وی را مگر من؟ مضطر آنست که خود را دست آویزی نداند، و روزگار بر باد داده خود برابر چشم خویش دارد. دوست از همه وسائل و طاعات تهی بیند. دعاء چنین کسی همچون تیر بود، که سوی نشانه شود.

Ва аз шароити дъоءи яке луқма ҳалоласт . Мустафо ( с ) гуфт : « أтби тъмтки тстҷби дъўтк » .

و از شرایط دعاء یکی لقمه حلالست. مصطفی (ص) گفت: «أطب طعمتک تستجب دعوتک».

Дувуми бедорӣ ва ҳушёрӣаст бадали ҳозир ва аз ғифлати давр . Мустафо ( с ) гуфт : « ани аллоҳи лои истҷиби дъоءи ман қалби лоа » .

دوم بیداری و هشیاری است بدل حاضر و از غفلت دور. مصطفی (ص) گفت: «ان اللَّه لا یستجیب دعاء من قلب لاه».

Сеюм хавф ва тамаъаст , ки раб алъзаҳ гуфт :у адъўаҳи хўФоу тмъо . Ин хавфу тамаъи бмънии хавф ва рҷоءаст , ва он тазаррӯъу хФиаҳи бмънии ихлосу сидқ , бар мисоли чаҳор ҷӯйанд дар дили кушода , то ин ҷӯйҳо равонанду равшан , дил ободонаст ,у имон бар ҷой ,у дуои мустаҷоб . Боз агар ин чаҳор ҷӯй аз дили вои истад , ва чашмҳои он хушк гардад , дил мурда гардад ,у ашк аз чашми вои истад ,у зикр аз забон ,у меҳр аз дил , низ аз вай тоъат наравед ва имон наёяд , чунон шавад ки гӯйанд :

سوم خوف و طمع است، که رب العزة گفت: وَ ادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً. این خوف و طمع بمعنی خوف و رجاء است، و آن تضرع و خفیه بمعنی اخلاص و صدق، بر مثال چهار جوی‌اند در دل گشاده، تا این جویها روان‌اند و روشن، دل آبادان است، و ایمان بر جای، و دعا مستجاب. باز اگر این چهار جوی از دل وا ایستد، و چشمهای آن خشک گردد، دل مرده گردد، و اشک از چشم وا ایستد، و ذکر از زبان، و مهر از دل، نیز از وی طاعت نروید و ایمان نیاید، چنان شود که گویند:

إни раҳмати аллоҳи қариби ман алмҳснини Мустафо ( с ) гуфт : « алоҳсони ани тааббуди аллоҳи кأнки туроаи ?фони лами ткни туроаи ?фонаи ирок » .

إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِیبٌ مِنَ الْمُحْسِنِینَ مصطفی (ص) گفت: «الاحسان ان تعبد اللَّه کأنک تراه فان لم تکن تراه فانه یراک».

Ин хабар ишоратаст бмлоқоти дил бо ҳақ ,у муъоризаи сар бо ғайб ,у мушоҳидаи ҷон бо аллоҳ . Ва дарин хабар ҳсаст бандаро бар ихлоси амал ,у қасри амл ,у вафо кардан ба пазируфтаи рӯзи мисоқу аҳди балӣ , чун майдонӣ ки ӯ туро мебинад дили во ӯ дор , ва аз ғайр ӯ бурдор . Дар аъмол мухлис бош , ва дар аҳволи содиқ .

این خبر اشارتست بملاقات دل با حق، و معارضة سر با غیب، و مشاهده جان با اللَّه. و درین خبر حث است بنده را بر اخلاص عمل، و قصر امل، و وفا کردن به پذیرفته روز میثاق و عهد بلی، چون میدانی که او ترا می‌بیند دل وا او دار، و از غیر او بردار. در اعمال مخلص باش، و در احوال صادق.

Пер тариқат гуфт : он дида ки ӯро дид бмлоҳзаҳи ғайр ӯ кӣ пардозад ? он ҷон ки бо ӯ суҳбат ёфт бо обу хок чанд созад ? ху карда дар ҳазрати мшоҳдти мазаллати ҳиҷоб чанд бартобад ? волӣ бар шаҳри хеш дар ғурбати умр чанд басари орад ? « кأнки туроа » ишоратаст ки ҳақ дӣданӣаст , « ?фонаи ирок » аз ҳақи дида варӣаст .

پیر طریقت گفت: آن دیده که او را دید بملاحظه غیر او کی پردازد؟ آن جان که با او صحبت یافت با آب و خاک چند سازد؟ خو کرده در حضرت مشاهدت مذلت حجاب چند برتابد؟ والی بر شهر خویش در غربت عمر چند بسر آرد؟ «کأنک تراه» اشارتست که حق دیدنی است، «فانه یراک» از حق دیده وری است.

Пер тариқат гуфт : чун ҳайбати дидаи варии ҳақ мавҷӯдаст , аз маломати мункир чаҳ бок ! дар хизмати сазоӣ маъбуд кӯш , на баҳраи обу хок , ки ҳайбати итилоъи ҳақ сайласту писанди халқи хошок .

پیر طریقت گفت: چون هیبت دیده وری حق موجود است، از ملامت منکر چه باک! در خدمت سزای معبود کوش، نه بهره آب و خاک، که هیبت اطلاع حق سیل است و پسند خلق خاشاک.

Ва ҳўи алзии ирсли алрёҳи бшрои байни ядии раҳматаи азои тнсмти улқулуби насими алқрбҳоам фии малакӯти алҷлолу анмҳии ани кули марсуму маъҳуд . Чун насими азал аз ҷониби қурбати дамад ,у боди карам аз ҳавои Фрдонити вазад , бандагӣ озодӣ шавад ,у ғамони ҳама шодӣ гардад . ХоӣФ дар киштии хавфи бсоҳл амн расад . Раҷӣ дар киштии тамаъи бсоҳл ато расад .

وَ هُوَ الَّذِی یُرْسِلُ الرِّیاحَ بُشْراً بَیْنَ یَدَیْ رَحْمَتِهِ اذا تنسّمت القلوب نسیم القرب هام فی ملکوت الجلال و انمحی عن کل مرسوم و معهود. چون نسیم ازل از جانب قربت دمد، و باد کرم از هوای فردانیت وزد، بندگی آزادی شود، و غمان همه شادی گردد. خائف در کشتی خوف بساحل امن رسد. راجی در کشتی طمع بساحل عطا رسد.

Осӣ дар киштии надомати бсоҳл навбат расад . Муваҳҳид дар киштии тавҳиди бсоҳл тФрид расад .

عاصی در کشتی ندامت بساحل نوبت رسد. موحد در کشتی توحید بساحل تفرید رسد.

Сқноаҳ лблд мет Фأнзлно ба алмоءи Фأхрҷно ба ман кули алсмрот аз осмон борон омад , замини мурдаи буии зиндаи гашт , наботу азҳору анвор падед омад . Аз хазинаи қудрати борон раҳмат омад , дилҳои пажмурдаи буии зиндаи гашт . Якеро тухм надомат киштанд , об тавфиқ доданд , зоҳиди гашт . Якеро тухм аноят киштанд , об риоят доданд , тоӣби гашт . Якеро тухм ҳайбат киштанд об таъзим доданд орифи гашт .

سُقْناهُ لِبَلَدٍ مَیِّتٍ فَأَنْزَلْنا بِهِ الْماءَ فَأَخْرَجْنا بِهِ مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ از آسمان باران آمد، زمین مرده بوی زنده گشت، نبات و ازهار و انوار پدید آمد. از خزینه قدرت باران رحمت آمد، دلهای پژمرده بوی زنده گشت. یکی را تخم ندامت کشتند، آب توفیق دادند، زاهد گشت. یکی را تخم عنایت کشتند، آب رعایت دادند، تائب گشت. یکی را تخم هیبت کشتند آب تعظیم دادند عارف گشت.

Пер тариқат гуфт : малико ! оби анояти ту бснг расед . Санг бор гирифт .

پیر طریقت گفت: ملکا! آب عنایت تو بسنگ رسید. سنگ بار گرفت.

Аз санг мива раст . Миваи таъм ва хор гирифт . Малико ! ёди ту дилро зинда кард ,у тухми меҳри афканд . Дарахт шодӣ рӯйонед ,у мива озодӣ дод . Чун замин нарм бошад ,у турбати хуш ,у тинати қобил , тухми ҷузи шаҷараи тайиба аз он наравед ,у ҷузи ъбҳри аҳди беруни надиҳад .

از سنگ میوه رست. میوه طعم و خوار گرفت. ملکا! یاد تو دل را زنده کرد، و تخم مهر افکند. درخت شادی رویانید، و میوه آزادی داد. چون زمین نرم باشد، و تربت خوش، و طینت قابل، تخم جز شجره طیبه از آن نروید، و جز عبهر عهد بیرون ندهد.

Инаст ки аллоҳ гуфт :у алблди алтиби ихрҷи наботаи бإзни раба . Қоли бъзҳм : таййибҳо бдўоми аломну адли алслтон ,у тоъаҳи алмтиъин . Ва қоли абӯи Усмон : « ҳўи қалби алмؤмни изҳри алии алҷўорҳи анвори алтоъот . Ва алзии хбси лои ихрҷи إлои нкдои қалби алкоФри лои изҳри алии алҷўорҳи алои алмхолФот .

اینست که اللَّه گفت: وَ الْبَلَدُ الطَّیِّبُ یَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ. قال بعضهم: طیبها بدوام الامن و عدل السلطان، و طاعة المطیعین. و قال ابو عثمان: «هو قلب المؤمن یظهر علی الجوارح انوار الطاعات. وَ الَّذِی خَبُثَ لا یَخْرُجُ إِلَّا نَکِداً قلب الکافر لا یظهر علی الجوارح الا المخالفات.