Қавлаи таъолӣ : лақади أрслнои нўҳои إлии қавма алоиаҳ мегуяд : Нӯҳро бқўм вай фиристодему уммати вай ҳамон буданд , ва дар зери илми рисолати вай беш аз он наомаданд , ва он гуҳ дар ҳазор , кам панҷоҳ сол , ки эшонро даъват кард , аз ҳаштод кам як мард ки муъмин буданд ақди ҳаштод тамом нашуд ,у Нӯҳи ҳам чунон даъват ҳаме кард ,у умед ҳаме дошт , то оят омад ки : лни иؤмни ман қўмки إлои ман қади омн . Нӯҳ чун аз эшон навмеди гашт , гуфт : раби лои тзри алии алأрзи ман алкоФрини дёро .

قوله تعالی: لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلی‌ قَوْمِهِ الایة میگوید: نوح را بقوم وی فرستادیم و امت وی همان بودند، و در زیر علم رسالت وی بیش از آن نیامدند، و آن گه در هزار، کم پنجاه سال، که ایشان را دعوت کرد، از هشتاد کم یک مرد که مؤمن بودند عقد هشتاد تمام نشد، و نوح هم چنان دعوت همی کرد، و امید همی داشت، تا آیت آمد که: لَنْ یُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِکَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ. نوح چون از ایشان نومید گشت، گفت: رَبِّ لا تَذَرْ عَلَی الْأَرْضِ مِنَ الْکافِرِینَ دَیَّاراً.

Бози Мустафои арабии расӯли қршӣ ( с ) ки фиристоданд , бкоФаҳ халқ фиристоданд ,у ҷаҳонёнро ҳама аз рӯй даъвати зери илми набуввату рисолат вай дароварданд , ва фармон омад ки : ё Муҳамад ! навмед машав ки ту раҳмати ҷаҳонӣоне ,у амони бандагонӣ , то на баси рӯзгори бинии гуруҳи гуруҳ аз оламён рӯй бъзти исломи ниҳода ,у бисоти имон дар олами густарда ,у хуршеди шаръи муқаддас аз уфуқи давлати набуввати ту баромада , ва бимикон ъзи туу ҷоҳу манзалати ту ин дайни ислом қавӣ гашта ,у риштаи давлати он бо домани абади пайваста :у раъйати анноси идхлўни фии дайни аллоҳи أФўоҷо . Нӯҳ ҳаме гуфт : бори худоё ! аз кофарон диёр магузор ,у Мустафои қршӣ ( с ) ҳаме гуфт : бори худоё ! дар олам куфр магузор . Чун Сайид ( с ) ин дуо кард , аз ҳазрати иззат Нидо омад ки : ё Муҳамад ! дили хуши дор , ки агар аз даври фалаки як рӯз беш намонад , ва он рӯзи буқати намози дигар расида бошад , Ҷабраилро фармоем , то шохи офтоби дарин майдон алӣ бигирад , ва нагузорад ки шаб ояд , то дар он боқии рӯзи шодравони шаръи турои бшрқу ғарби бози кашам , на дар ҳинду снии гузорам , на дар рӯми чилипое , на дар ҳеҷ синаи зулмати ширкӣ , на дар ҳеҷ дили заҳмати шаккӣ , на дар панҷаи ширии қаҳрӣ , на дар неши Марии заҳрӣ , ва ин кор дар нима охир хоҳад буд ки Мустафо ( с ) гуфта : « хайри ҳзаҳи аломаҳи аввалҳо ва охирҳо » .

باز مصطفی عربی رسول قرشی (ص) که فرستادند، بکافه خلق فرستادند، و جهانیان را همه از روی دعوت زیر علم نبوت و رسالت وی درآوردند، و فرمان آمد که: یا محمد! نومید مشو که تو رحمت جهانیانی، و امان بندگانی، تا نه بس روزگار بینی گروه گروه از عالمیان روی بعزت اسلام نهاده، و بساط ایمان در عالم گسترده، و خورشید شرع مقدّس از افق دولت نبوت تو برآمده، و بمکان عز تو و جاه و منزلت تو این دین اسلام قوی گشته، و رشته دولت آن با دامن ابد پیوسته: وَ رَأَیْتَ النَّاسَ یَدْخُلُونَ فِی دِینِ اللَّهِ أَفْواجاً. نوح همی گفت: بار خدایا! از کافران دیّار مگذار، و مصطفی قرشی (ص) همی گفت: بار خدایا! در عالم کفر مگذار. چون سید (ص) این دعا کرد، از حضرت عزت ندا آمد که: یا محمد! دل خوش دار، که اگر از دور فلک یک روز بیش نماند، و آن روز بوقت نماز دیگر رسیده باشد، جبرئیل را فرمایم، تا شاخ آفتاب درین میدان علی بگیرد، و نگذارد که شب آید، تا در آن باقی روز شادروان شرع ترا بشرق و غرب باز کشم، نه در هند و ثنی گذارم، نه در روم چلیپایی، نه در هیچ سینه ظلمت شرکی، نه در هیچ دل زحمت شکی، نه در پنجه شیری قهری، نه در نیش ماری زهری، و این کار در نیمه آخر خواهد بود که مصطفی (ص) گفته: «خیر هذه الامة اولها و آخرها».

Нӯҳро бқўм худ фиристоданд , гуфтанд : أнзри қўмки ман қабл أни иأтиҳми азоби أлими Мустафоро бхлқ фиристоданд , гуфтанд : башари алмؤмнини бأни ?лаами ман аллоҳи фузалои кбиро . Аз баҳри онкии Нӯҳро бъқўбт фиристоданд ,у Мустафоро брҳмт . На бинӣ ки дар ҳақи Нӯҳи бими фаро пеш дошт ,у мағфират бо пас дошт , гуфт : أни иأтиҳми азоби أлим , пас бохр гуфт : лиғФри лаками ман знўбкм , ва дар ҳақи Мустафои бишорату раҳмати фаро пеш дошту бим вопас дошт : إнои أрслноки шоҳдоу мбшроу нзиро . Чун Нӯҳ дуо кард ки : « раби лои тзри алии алأрзи ман алкоФрини дёро » , Ҷабраил омад , гуфт : ё Нӯҳ ! бар душманон дуо кардӣ ! дӯстонро дуо кун . Гуфт : аз худ бадӣгарии напардозам : раби ағФри лӣ . Гуфт : ё Нӯҳ ! султони раҳмати даст . Карами фурӯ кушода беафзой . Нӯҳ гуфт : «у лўолдӣ » Ҷабраил гуфт : уқубат бидон фаровонии хостӣ ,у раҳмати бад-ӣни андакӣ ! гуфт :у лмни дахли байтии мؤмно . Ҷабраил гуфт : беафзой ки ҳануз андакаст , гуфт :у ллмؤмнину алмؤмнот . Сайидро гуфтанд .

نوح را بقوم خود فرستادند، گفتند: أَنْذِرْ قَوْمَکَ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ مصطفی را بخلق فرستادند، گفتند: بَشِّرِ الْمُؤْمِنِینَ بِأَنَّ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ فَضْلًا کَبِیراً. از بهر آنکه نوح را بعقوبت فرستادند، و مصطفی را برحمت. نه بینی که در حق نوح بیم فرا پیش داشت، و مغفرت با پس داشت، گفت: أَنْ یَأْتِیَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ، پس بآخر گفت: لِیَغْفِرَ لَکُمْ مِنْ ذُنُوبِکُمْ، و در حق مصطفی بشارت و رحمت فرا پیش داشت و بیم واپس داشت: إِنَّا أَرْسَلْناکَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِیراً. چون نوح دعا کرد که: «رَبِّ لا تَذَرْ عَلَی الْأَرْضِ مِنَ الْکافِرِینَ دَیَّاراً»، جبرئیل آمد، گفت: یا نوح! بر دشمنان دعا کردی! دوستان را دعا کن. گفت: از خود بدیگری نپردازم: رَبِّ اغْفِرْ لِی. گفت: یا نوح! سلطان رحمت دست. کرم فرو گشاده بیفزای. نوح گفت: «وَ لِوالِدَیَّ» جبرئیل گفت: عقوبت بدان فراوانی خواستی، و رحمت بدین اندکی! گفت: وَ لِمَنْ دَخَلَ بَیْتِیَ مُؤْمِناً. جبرئیل گفت: بیفزای که هنوز اندک است، گفت: وَ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِناتِ. سید را گفتند.

ё Муҳамад ! ту чаҳ май гӯйӣ ? гуфт моро дар бдоити ин кори ин адаби дромўхтнд ки :у ахФзи ҷноҳки лмни атбъки ман алмؤмнин , ҳаме гӯям : « аллоҳами ағФри ллмؤмнину алмؤмнот » , лои ҷурм чун буд Мустафо ( с ) ҳамаи насиби халқ буду ҳамаи бомати машғӯл буд . Раби Алъоламин вайро ниёбат дошт , ва бе ваии кори вай рост кард ,у хасми вайро ҷавоб дод .

یا محمد! تو چه می‌گویی؟ گفت ما را در بدایت این کار این ادب درآموختند که: وَ اخْفِضْ جَناحَکَ لِمَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ، همی گویم: «اللهم اغفر للمؤمنین و المؤمنات»، لا جرم چون بود مصطفی (ص) همه نصیب خلق بود و همه بامت مشغول بود. رب العالمین وی را نیابت داشت، و بی وی کار وی راست کرد، و خصم وی را جواب داد.

Чун душманон гуфтанд : маҷнӯнасту зол , раб алъзаҳ гуфт : мо أнти бнъмаҳи рбки бмҷнўн , мо зли соҳбкм ва мо ғўӣ ,у Нӯҳ ки бахуди машғӯл буд , чун ӯро гуфтанд : إнои лнроки фии залоли мубин , ҷавоби ҳам худ дод ки : ё қавми лӣс безалолау локинии расӯли ман раби Алъоламин . Фштони байни ман дафъи ан нафса ,у байни ман дафъи анҳу раба .

چون دشمنان گفتند: مجنون است و ضالّ، رب العزة گفت: ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّکَ بِمَجْنُونٍ، ما ضَلَّ صاحِبُکُمْ وَ ما غَوی‌، و نوح که بخود مشغول بود، چون او را گفتند: إِنَّا لَنَراکَ فِی ضَلالٍ مُبِینٍ، جواب هم خود داد که: یا قَوْمِ لَیْسَ بِی ضَلالَةٌ وَ لکِنِّی رَسُولٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمِینَ. فشتّان بین من دفع عن نفسه، و بین من دفع عنه ربه.

Ва ҳамчунин фарқаст миён касе ки гуяд : локинии расӯли ман раби Алъоламин , ва касе ки ҳақи ҷли ҷалола аз баҳр вай гуяд : ису алқуръони алҳким . إнки лмни алмрслин , он тафарруқатаст ва ин ҷамъ . Он сифат мурӣдаст , ва ин наъти мурод ,у бинҳмои бӯни баъӣд . .

و همچنین فرق است میان کسی که گوید: لکِنِّی رَسُولٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمِینَ، و کسی که حق جلّ جلاله از بهر وی گوید: یس وَ الْقُرْآنِ الْحَکِیمِ. إِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ، آن تفرقت است و این جمع. آن صفت مرید است، و این نعت مراد، و بینهما بون بعید..

أблғкми рисолоти рабӣ ҳар чанд пайғоми мирсонм , ва насиҳат мекунам , локин медонам ки хастаи қаҳри ради азалиро лутфи нсҳи мо бакор наёяд , ва гуфт мо дар вай асар накунад : ман асқттаҳи алқсмаҳи лами тнъшаҳи алнсиҳаҳ .

أُبَلِّغُکُمْ رِسالاتِ رَبِّی هر چند پیغام میرسانم، و نصیحت میکنم، لکن میدانم که خسته قهر ردّ ازلی را لطف نصح ما بکار نیاید، و گفت ما در وی اثر نکند: من اسقطته القسمة لم تنعشه النصیحة.

Қавла : أу ъҷбтми أни ҷоءкми зикри ман рбкм аҷаб онаст ки шахси расӯлро брсўлӣ шигифт медоштанд ,у дасти тарошидаи худро бхдоиӣ меписандиданд , ва шигифт намедоштанд . Инаст камоли ҷаҳолату ғояти залолат ! ва аз ин аҷаб тар онаст ки раби алъзаҳи ҷли ҷалола бо он тмодӣу туғёни эшон , ва он гуфт носазои эшон неъмати ин ҷаҳон боишон равон медорад , ва ҳеҷ боз нагирад ,у неки худои худ бо ёд эшон медиҳад ки :у азкрўои إзи ҷълкми хлФоءи ман баъди қавми Нӯҳу зодкми фии алхлқ бстаҳ мегуяд : миннатҳои ман бар хештан ёд кунед , ки шуморо сокинон замин кардам , ва пас аз гуруҳе ки гузаштанд шуморо ҷҳондорон кардам , ва шуморо неъмату дастрас тамом додам , ва он гуҳ бар хилқату қӯти шуморо бар ҷаҳонён афзӯнӣ додам . Аз ҳақи неъмати бад-ӣни тамомӣ ! ва аз эшон куфр бидон саъбӣ ! Мустафо ( с ) гуфт : « мо аҳади асбри алии азии исмъаҳи ман аллоҳи ъзу ҷл . Идъўни ?лаи влдоу ҳўи ирзқҳму иъоФиҳм » .

قوله: أَ وَ عَجِبْتُمْ أَنْ جاءَکُمْ ذِکْرٌ مِنْ رَبِّکُمْ عجب آنست که شخص رسول را برسولی شگفت میداشتند، و دست تراشیده خود را بخدایی می‌پسندیدند، و شگفت نمی‌داشتند. اینست کمال جهالت و غایت ضلالت! و از این عجب‌تر آنست که رب العزة جل جلاله با آن تمادی و طغیان ایشان، و آن گفت ناسزای ایشان نعمت این جهان بایشان روان میدارد، و هیچ باز نگیرد، و نیک خدایی خود با یاد ایشان میدهد که: وَ اذْکُرُوا إِذْ جَعَلَکُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَ زادَکُمْ فِی الْخَلْقِ بَصْطَةً میگوید: منتهای من بر خویشتن یاد کنید، که شما را ساکنان زمین کردم، و پس از گروهی که گذشتند شما را جهانداران کردم، و شما را نعمت و دسترس تمام دادم، و آن گه بر خلقت و قوت شما را بر جهانیان افزونی دادم. از حق نعمت بدین تمامی! و از ایشان کفر بدان صعبی! مصطفی (ص) گفت: «ما احد اصبر علی اذی یسمعه من اللَّه عز و جل. یدعون له ولدا و هو یرزقهم و یعافیهم».

Он гуҳи дигари бора бар сиблат таъкӣд гуфт : Фозкрўои олоءи аллоҳ , локин чаҳ суд ки дидаи ҳақи байну самъи савоб шинав надоштанд : إнҳми ани алсмъи лмъзўлўн , أми тҳсби أни أксрҳми исмъўни أўи иъқлўн ? ! чун пазиради панди дилӣ ки меҳри шақоват дар он задаанд ? ! ва чаҳ бинад дидае каш аз бенаӣ маҳрӯм кардаанд ? !

آن گه دیگر باره بر سبیل تأکید گفت: فَاذْکُرُوا آلاءَ اللَّهِ، لکن چه سود که دیده حق بین و سمع صواب شنو نداشتند: إِنَّهُمْ عَنِ السَّمْعِ لَمَعْزُولُونَ، أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَکْثَرَهُمْ یَسْمَعُونَ أَوْ یَعْقِلُونَ؟! چون پذیرد پند دلی که مهر شقاوت در آن زده‌اند؟! و چه بیند دیده‌ای کش از بینایی محروم کرده‌اند؟!