Қавлаи таъолӣ :у إлии самуди أхоҳми солҳои самуд эдар ном қабӣлааст ва эшонро од охир гӯйанд , ки аз пас од аввал даромаданд ,у ҷади эшон самуди бен оди бен Ирами бен соми бен Нӯҳ буд ,у ҳўи ахўи ҷдис , дар асри хеш ҷҳондорон буданд азин тоғёну мутамарридону ҷабборон . Бут парастиданаду бозор куфр барсохтанд , ва онро таъзим ниҳоданд ,у боёту ваҳдонияти аллоҳи ҷли ҷалолаи кофари гаштанд , то раби Алъоламин ҳам аз насабу қавми эшон боишон пайғомбар фиристод , ва эшонро бад-ӣни ислому миллати ҳақ ,у ибодати аллоҳ даъват кард .

قوله تعالی: وَ إِلی‌ ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً ثمود ایدر نام قبیله است و ایشان را عاد آخر گویند، که از پس عاد اول درآمدند، و جد ایشان ثمود بن عاد بن ارم بن سام بن نوح بود، و هو اخو جدیس، در عصر خویش جهانداران بودند ازین طاغیان و متمردان و جبّاران. بت پرستیدند و بازار کفر برساختند، و آن را تعظیم نهادند، و بآیات و وحدانیت اللَّه جلّ جلاله کافر گشتند، تا رب العالمین هم از نسب و قوم ایشان بایشان پیغامبر فرستاد، و ایشان را بدین اسلام و ملت حق، و عبادت اللَّه دعوت کرد.

Инаст ки раб Алъоламин гуфт :у إлии самуд яъне :у арслнои илои самуди أхоҳм яъне фии алнсби лои фии аддӣни солҳо ,у ҳўи солеҳи бен убайд ашрФҳм насабоу аўстҳми доро , ва акрмҳм наФасо .

اینست که رب العالمین گفت: وَ إِلی‌ ثَمُودَ یعنی: و ارسلنا الی ثمود أَخاهُمْ یعنی فی النسب لا فی الدین صالِحاً، و هو صالح بن عبید اشرفهم نسبا و اوسطهم دارا، و اکرمهم نفسا.

Чун солеҳ боишон омад бпиғомбрӣ , ҷавон буд . Рӯзгори дарози эшонро даъват кард . То пери гашт , ва аз эшон ҷузи тоӣФаҳ эй андаки нгрўиднд , пас эшонро рӯзи идӣ буд ҳама баҳам омаданд дар он иди хеш ,у солеҳ бо эшон , ҳама гуфтанд солеҳро : мо أнти إлои башари мслнои Фأти боиаҳи إни канти ман алсодқин . Ту башарӣ ҳамчун мое . Агар ончӣ май гӯйӣ ва даъвӣ мекунӣ ки пайғомбар худоем , ростаст ки май гӯйӣ , пас нишоне биовар ва оятӣ бинмоӣ . Раиси эшон ҷндъи бен Амри солеҳро гуфт ,у азуи дархост ки азин санги ноқае буруни ор агар май рости гӯйӣ ки пайғомбарам , то бтўи имони орем . Ва он сангӣ буд азим , танҳо , бҳичи кӯҳи напайваста , аз замини баромада , дар он ноҳити ҳаҷар , ва ин ҳаҷари маскану диёр самудаст , миёни ҳиҷозу шом . Солеҳ рафт ,у бҳкми дархости эшон ду ракаат намоз кард ,у бтзръу зорӣ дуо кард , то он санг ҳамчун шутурии обистани шикам боз кард ,у фаро ҷунбиш омад ,у шикофтаи гашт ,у ноқае некӯи обистани буқат зодани расида аз он санг берун омад , ва ҳам дар он ҳоли бзод ,у бачае ҳамчун худ ббзргӣ ва тамомӣ биниҳод . Солеҳ гуфт : қади ҷоءткми байнаи ман рбкми онки оят ки хостед омад , нишонеи ошкоро , ҳуҷҷатии равшан аз худованди шумо , ки далолат мекунад бар сидқи набуввати ман . Он гуҳ тафсир кард , гуфт : ҳзаҳи ноқаи аллоҳи лаками ояи насби алии алнът ,у ноқаи аллоҳ бар сиблат тахсӣс гуфт ҳамчун байти аллоҳ , ва гуфтаанд азоФт бо худ кард ки халқро дар он саъй ва тасарруф нест ,у сулби наринау раҳми модинаҳ дар миён нест ,у ҷузи бткўину қудрати аллоҳи ҳудус он нест . Чун ноқа аз он санг берун омад дар саҳро бо бача хеш мечаред , дар тобистони бкўаҳ ва дар зимистони бҳомўн ,у чаҳорпоёну мўошии эшон аз он метарсиданд , ва мерамеданд ,у обишхур бар эшон танг карда , ки як рӯзи ноқау бачаро буд , ва як рӯзи эшонро , чунон ки аллоҳ гуфт : ҳзаҳи ноқаи лҳои шурбу лаками шурби явми маълум . Пас ҷндъи бен Амр аз миёни қавм имон оварад . Дигарон ҳамаи баргаштанд , ва дар туғёни биФзўднд .

چون صالح بایشان آمد بپیغامبری، جوان بود. روزگار دراز ایشان را دعوت کرد. تا پیر گشت، و از ایشان جز طائفه‌ای اندک نگرویدند، پس ایشان را روز عیدی بود همه بهم آمدند در آن عید خویش، و صالح با ایشان، همه گفتند صالح را: ما أَنْتَ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا فَأْتِ بِآیَةٍ إِنْ کُنْتَ مِنَ الصَّادِقِینَ. تو بشری همچون مایی. اگر آنچه می‌گویی و دعوی میکنی که پیغامبر خدایم، راست است که می‌گویی، پس نشانی بیاور و آیتی بنمای. رئیس ایشان جندع بن عمرو صالح را گفت، و ازو درخواست که ازین سنگ ناقه‌ای برون آر اگر می‌راست گویی که پیغامبرم، تا بتو ایمان آریم. و آن سنگی بود عظیم، تنها، بهیچ کوه نپیوسته، از زمین برآمده، در آن ناحیت حجر، و این حجر مسکن و دیار ثمود است، میان حجاز و شام. صالح رفت، و بحکم درخواست ایشان دو رکعت نماز کرد، و بتضرع و زاری دعا کرد، تا آن سنگ همچون شتری آبستن شکم باز کرد، و فرا جنبش آمد، و شکافته گشت، و ناقه‌ای نیکو آبستن بوقت زادن رسیده از آن سنگ بیرون آمد، و هم در آن حال بزاد، و بچه‌ای همچون خود ببزرگی و تمامی بنهاد. صالح گفت: قَدْ جاءَتْکُمْ بَیِّنَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ آنک آیت که خواستید آمد، نشانی آشکارا، حجتی روشن از خداوند شما، که دلالت میکند بر صدق نبوت من. آن گه تفسیر کرد، گفت: هذِهِ ناقَةُ اللَّهِ لَکُمْ آیَةً نصب علی النعت، و ناقَةُ اللَّهِ بر سبیل تخصیص گفت همچون بیت اللَّه، و گفته‌اند اضافت با خود کرد که خلق را در آن سعی و تصرف نیست، و صلب نرینه و رحم مادینه در میان نیست، و جز بتکوین و قدرت اللَّه حدوث آن نیست. چون ناقه از آن سنگ بیرون آمد در صحرا با بچه خویش میچرید، در تابستان بکوه و در زمستان بهامون، و چهارپایان و مواشی ایشان از آن می‌ترسیدند، و می‌رمیدند، و آبشخور بر ایشان تنگ کرده، که یک روز ناقه و بچه را بود، و یک روز ایشان را، چنان که اللَّه گفت: هذِهِ ناقَةٌ لَها شِرْبٌ وَ لَکُمْ شِرْبُ یَوْمٍ مَعْلُومٍ. پس جندع بن عمرو از میان قوم ایمان آورد. دیگران همه برگشتند، و در طغیان بیفزودند.

Фзрўҳои тأкли фии أрзи аллоҳ эй хлўои анҳо , Флтأкли ҳайси шоءти ман ъшби аларз ва халоҳо , эй саҳли аллоҳи лаками амрҳо Флиси алайкуми минҳои мؤнаҳ . Ва лои тмсўҳои бсўء эй лои тқрбўҳои бнҳру ъқри Фиأхзкми азоби أлиму ҷиъи фии алднё .

فَذَرُوها تَأْکُلْ فِی أَرْضِ اللَّهِ ای خلّوا عنها، فلتأکل حیث شاءت من عشب الارض و خلاها، ای سهل اللَّه لکم امرها فلیس علیکم منها مؤنة. وَ لا تَمَسُّوها بِسُوءٍ ای لا تقربوها بنحر و عقر فَیَأْخُذَکُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ و جیع فی الدنیا.

Ва азкрўои إзи ҷълкми хлФоءи ман баъди од эй ман баъди ҳлокҳм . Ва бўأкми фии алأрз эй :у анзлкми фии аларзи баъди алҳолкини ман алқрўни қблкм . Иқол : бўأтки фии ҳзаҳи ?илдор ,у бўأти ҳзаҳи ?илдори лак . Онкии тафсиру бўأкми фӣ алأрз кард , гуфт : ттхзўни ман сҳўлҳои қсўрои кӯшкҳои азими мисохтнд дар замини ҳомӯн , аммо умрҳои эшон дароз буд , ва он кӯшкҳо ки аз гул сохта буданд вФоءи умр эшон намекард . Брўзгори дарози хонҳошони хароби гашт , ва эшон ҳануз зинда . Пас дар миёни кӯҳ санг буриданд , ва тарошиданад , ва хонҳо сохтанд , Фзлки қавла :у самуди аллазӣнаи ҷобўои алсхри болўод . Ҷой дигар гуфт : тнҳтўни ман алҷболи биўтои Форҳин , он гуҳ гуфт : Фотқўои аллоҳу أтиъўну лои ттиъўои أмри алмсрФин . Он худованд ки шуморо ин неъмат ва қӯт дод аз хашми азоб вай бипарҳезед , ва ӯро фармон бурдор бошеду гзоФкорону муфсидонро фармон мабаред .

وَ اذْکُرُوا إِذْ جَعَلَکُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ عادٍ ای من بعد هلاکهم. وَ بَوَّأَکُمْ فِی الْأَرْضِ ای: و انزلکم فی الارض بعد الهالکین من القرون قبلکم. یقال: بوأتک فی هذه الدار، و بوأت هذه الدار لک. آنکه تفسیر وَ بَوَّأَکُمْ فِی الْأَرْضِ کرد، گفت: تَتَّخِذُونَ مِنْ سُهُولِها قُصُوراً کوشکهای عظیم میساختند در زمین هامون، اما عمرهای ایشان دراز بود، و آن کوشکها که از گل ساخته بودند وفاء عمر ایشان نمی‌کرد. بروزگار دراز خانهاشان خراب گشت، و ایشان هنوز زنده. پس در میان کوه سنگ بریدند، و تراشیدند، و خانها ساختند، فذلک قوله: وَ ثَمُودَ الَّذِینَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ. جای دیگر گفت: تَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُیُوتاً فارِهِینَ، آن گه گفت: فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُونِ وَ لا تُطِیعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِینَ‌. آن خداوند که شما را این نعمت و قوت داد از خشم عذاب وی بپرهیزید، و او را فرمان بردار باشید و گزافکاران و مفسدان را فرمان مبرید.

Ҳамонаст ки дарин оят гуфт : Фозкрўои олоءи аллоҳу лои тъсўои фии алأрзи муфсидин ъсии иъсӣу ъоси иъис дар маънӣ ҳар ду яксонаст , эй : лои тсирўои фии аларзи муфсидин .

همانست که درین آیت گفت: فَاذْکُرُوا آلاءَ اللَّهِ وَ لا تَعْثَوْا فِی الْأَرْضِ مُفْسِدِینَ عثی یعثی و عاث یعیث در معنی هر دو یکسان است، ای: لا تسیروا فی الارض مفسدین.

Қоли алмлأ ва ҳам алкброءу алъзмоءи ман қавми солеҳи аллазӣнаи асткбрўо яъне аллазӣнаи ткбрўои ани алоямон , ллзини астзъФўо яъне алмؤмнин . Он гуҳ тафсил дод , ва гуфт : лмн омн манеҳам сарварону гарданкашон эшон гуфтанд муъминони мустазъафонро : أи тълмўни أни солҳои мурсали ман рабаи аликм ? шумо майдонед ки солеҳ фиристода худост бшмо ?

قالَ الْمَلَأُ و هم الکبراء و العظماء من قوم صالح الَّذِینَ اسْتَکْبَرُوا یعنی الذین تکبروا عن الایمان، لِلَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا یعنی المؤمنین. آن گه تفصیل داد، و گفت: لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ سروران و گردنکشان ایشان گفتند مؤمنان مستضعفان را: أَ تَعْلَمُونَ أَنَّ صالِحاً مُرْسَلٌ مِنْ رَبِّهِ الیکم؟ شما میدانید که صالح فرستاده خداست بشما؟

Мустазъафон ҷавоб доданд : إнои бмои أрсл бае болтўҳиду болъзоби мؤмнўн . Мо бончаҳи вайро фиристоданд бон , аз тавҳид ки фармуд ва аз азоб ки хабар дод , грўидгоним ва устувор доронем .

مستضعفان جواب دادند: إِنَّا بِما أُرْسِلَ بِهِ ای بالتوحید و بالعذاب مُؤْمِنُونَ. ما بآنچه وی را فرستادند بآن، از توحید که فرمود و از عذاب که خبر داد، گرویدگانیم و استوار دارانیم.

Қоли аллазӣнаи асткбрўои إнои болзии омнтм ба коФрўн гарданкашон гуфтанд : мо бории кофари шудеми бончаҳи шумо бони имони овардед .

قالَ الَّذِینَ اسْتَکْبَرُوا إِنَّا بِالَّذِی آمَنْتُمْ بِهِ کافِرُونَ گردنکشان گفتند: ما باری کافر شدیم بآنچه شما بآن ایمان آوردید.

Фъқрўои алноқаҳи лайлаи алорбъоءу ътўои ани أмри рбҳм эй тўлўои ани қабули амри рбҳм .

فَعَقَرُوا النَّاقَةَ لیلة الاربعاء وَ عَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ ای تولوا عن قبول امر ربهم.

Ин « ан » ҳамон « ан »аст ки бар ақаб истикбор гӯйанд : إни аллазӣнаи исткбрўни ани ибодатӣ . Ва ъоқри ноқаи ашأми од буд : қдори бен солФи ашқр буду азрақ . ӯро ашأм од хонанд аз баҳри онкии сабаби ҳалоки қавм ӯ бар даст ӯ буд , ва ӯ аз самудаст ,у самуд нёзодгон оданд , аз он ӯро ашأм од хонанд .

این «عن» همان «عن» است که بر عقب استکبار گویند: إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی. و عاقر ناقه اشأم عاد بود: قدار بن سالف اشقر بود و ازرق. او را اشأم عاد خوانند از بهر آنکه سبب هلاک قوم او بر دست او بود، و او از ثمود است، و ثمود نیازادگان عاداند، از آن او را اشأم عاد خوانند.

Муфассирон гуфтанд дар баёни ин қисса ки : қдори бен солФу мсдъи бен даҳри ду мард тоғӣ буданд , ва ҳар яке занӣ мехост аз қавми хеш , ва ду зан буданд дар он асри яке сдўФу дигари ънтраҳ . Қдор дар сдўФ рағбат кард ,у мсдъ дар ънтраҳ , ва ин ду зани сахт ҳарис буданд дар куштани ноқа , аз баҳри онкии соҳиб мўошӣ буданд ,у обишхур бар эшон танг шуда буд , ки ҳар бадви рӯзи эшонро навбати об буд . Як рӯзи навбати ноқа буду бача . Ва оби чоҳ буд ,у ноқау бачаи онро ҳама мебозхурданд дар навбати хеш , ки як қатраи об дар чоҳи нмондӣ ,у дигари рӯзи навбати қавм будӣу мўошии эшон , ва ба ин сабаби кори об бар эшон танг шуда буд , ва низ чрндгони эшон аз он ноқа метарсиданд , ва мерамеданд . Пас он занони бойени сабаби қдору мсдъро бар ъқр ноқа доштанд ,у хештанро бар эшон арза карданд , ки агар ноқаро бикашед мо занон шумо бошем . Эшон бтмъи занони рафтанд , ва хамр хӯрданд , то хамр дар эшон кор кард , он гуҳи рафтанд , ва ҳафт каси дигарро аз ғоўёни қавми хеш хабар карданд , то бо эшон муттафиқ шуданд . Инаст ки раб Алъоламин гуфт :у кони фии алмдинаҳи тсъаҳи рҳти иФсдўни фии алأрзу лои ислҳўн . Пас рафтанд ва бар роҳи ноқа мутарассид нишастанд . Чун аз обишхури бозгашт , мсдъи нахусти тирӣ дар ваии андохт ва ӯро пай зад . Пас қдор ӯро бшмшир зарбат зад , ва тамом бикушт . Пас қавми ҳама фароҳам омаданд ,у гӯшти он қисмат карданд .

مفسران گفتند در بیان این قصه که: قدار بن سالف و مصدع بن دهر دو مرد طاغی بودند، و هر یکی زنی میخواست از قوم خویش، و دو زن بودند در آن عصر یکی صدوف و دیگر عنتره. قدار در صدوف رغبت کرد، و مصدع در عنتره، و این دو زن سخت حریص بودند در کشتن ناقه، از بهر آنکه صاحب مواشی بودند، و آبشخور بر ایشان تنگ شده بود، که هر بدو روز ایشان را نوبت آب بود. یک روز نوبت ناقه بود و بچه. و آب چاه بود، و ناقه و بچه آن را همه می‌بازخوردند در نوبت خویش، که یک قطره آب در چاه نماندی، و دیگر روز نوبت قوم بودی و مواشی ایشان، و به این سبب کار آب بر ایشان تنگ شده بود، و نیز چرندگان ایشان از آن ناقه می‌ترسیدند، و می‌رمیدند. پس آن زنان باین سبب قدار و مصدع را بر عقر ناقه داشتند، و خویشتن را بر ایشان عرضه کردند، که اگر ناقه را بکشید ما زنان شما باشیم. ایشان بطمع زنان رفتند، و خمر خوردند، تا خمر در ایشان کار کرد، آن گه رفتند، و هفت کس دیگر را از غاویان قوم خویش خبر کردند، تا با ایشان متفق شدند. اینست که رب العالمین گفت: وَ کانَ فِی الْمَدِینَةِ تِسْعَةُ رَهْطٍ یُفْسِدُونَ فِی الْأَرْضِ وَ لا یُصْلِحُونَ. پس رفتند و بر راه ناقه مترصد نشستند. چون از آبشخور بازگشت، مصدع نخست تیری در وی انداخت و او را پی زد. پس قدار او را بشمشیر ضربت زد، و تمام بکشت. پس قوم همه فراهم آمدند، و گوشت آن قسمت کردند.

Аммо қавли садии дарин қисса онаст ки : раби алъзаҳ ваҳй фиристод бсолҳ ки қавми ту ноқаро бикуштанд . Солеҳи қавми хешро аз ин ваҳй хабар дод . Эшон гуфтанд : мо накашем ,у ҳаргизи бахотир мо нагузашт ки онро бикашем . Солеҳ гуфт : кушандаи он дарин моҳ аз модар дар вуҷӯд ояд ,у ҳалоки шумо бар дасти вай буд . Эшон гуфтанд : дарин моҳ ҳар писар ки аз модар дар вуҷӯд ояд ӯро бикашем . Пас дар он моҳ на писар зоданд ,у ҳамаро киштанд , ва даҳумин писар ки зоди зиндаи бгзоштнд . Писарӣ буд ашқри азрақ , шахсеи тамоми некӯи қади баромад . Он на мард ки писарони худро кушта буданд , гуфтанд : луи тркнои абноءнои лконўо мисли ибни алъошр .

اما قول سدی درین قصه آنست که: رب العزة وحی فرستاد بصالح که قوم تو ناقه را بکشتند. صالح قوم خویش را از این وحی خبر داد. ایشان گفتند: ما نکشیم، و هرگز بخاطر ما نگذشت که آن را بکشیم. صالح گفت: کشنده آن درین ماه از مادر در وجود آید، و هلاک شما بر دست وی بود. ایشان گفتند: درین ماه هر پسر که از مادر در وجود آید او را بکشیم. پس در آن ماه نه پسر زادند، و همه را کشتند، و دهمین پسر که زاد زنده بگذاشتند. پسری بود اشقر ازرق، شخصی تمام نیکو قد برآمد. آن نه مرد که پسران خود را کشته بودند، گفتند: لو ترکنا ابناءنا لکانوا مثل ابن العاشر.

Пас бар солеҳ хашм гирифтанд , ва савганд хӯрданд ки солеҳро бикашем , Фзлки қавла : тқосмўои биллоҳи лнбитнаҳу أҳлаҳ ,у солеҳ ҳар шаб бмсҷд рафтед бмҳроби ибодат . Эшон дар роҳ вай омаданд , ва дар он ғорӣ камӣн сохтанд . Раби Алъоламин он ғорро бар сари эшон фурӯд оварад ,у ҳамаро ҳалок кард . Дигари рӯзи мардумон бонг бароварданд ки : аммо разии солеҳи ани амрҳми бқтли аўлодҳм ҳатто қтлҳм ? ! пас ҳама фароҳам омаданд ,у бкштни ноқаи муттафиқи гаштанд .

پس بر صالح خشم گرفتند، و سوگند خوردند که صالح را بکشیم، فذلک قوله: تَقاسَمُوا بِاللَّهِ لَنُبَیِّتَنَّهُ وَ أَهْلَهُ‌، و صالح هر شب بمسجد رفتید بمحراب عبادت. ایشان در راه وی آمدند، و در آن غاری کمین ساختند. رب العالمین آن غار را بر سر ایشان فرود آورد، و همه را هلاک کرد. دیگر روز مردمان بانگ برآوردند که: اما رضی صالح ان امرهم بقتل اولادهم حتی قتلهم؟! پس همه فراهم آمدند، و بکشتن ناقه متفق گشتند.

Пас чун ноқаро бикуштанд , он бача вай бигирист чунон ки ашк аз чашми вай равон гашта буд , ва медиданд . Он гуҳи бачаи бкўаҳи буришад . Хабар ба солеҳ расед ки ноқаро киштанд ,у қавмӣ узр медоданд ки моро дарин гуноҳ нест , ки бехабар будем . Солеҳ гуфт : магари бачаро дар тавонед ёфтан , ки агар дарёбед умед буд ки азоби вақт мндФъ шавад . Эшон рафтанд то бачаро дарёбанд . Бачаи басари кӯҳи буришаду бФрмони аллоҳи кӯҳ боло гирифт чандон ки ҳеҷ мурғи паранда бар сар он нарасед , ва он бача бар сари он кӯҳ боўоз омад , бФрмони аллоҳ ки : ин уммӣ ? ин уммӣ ? он гуҳи се бонг кард ,у санги шикофтаи гашт , ва дар миёни санг фурӯ шуд ,у нопадиди гашт . Солеҳ гуфт : ҳаме донед ки он се бонг чаҳ ишорат буд ? ҳар бонгӣ ишоратаст бар рӯзӣ ки шуморо азуи умри монда , ва пас азоби аллоҳ дар расад ,у дамор аз шумо برارد . Инаст ки аллоҳ гуфт : тмтъўои фии доркми салосаи أёми злки въди ғайри мкзўб .

پس چون ناقه را بکشتند، آن بچه وی بگریست چنان که اشک از چشم وی روان گشته بود، و میدیدند. آن گه بچه بکوه برشد. خبر به صالح رسید که ناقه را کشتند، و قومی عذر میدادند که ما را درین گناه نیست، که بی‌خبر بودیم. صالح گفت: مگر بچه را در توانید یافتن، که اگر دریابید امید بود که عذاب وقت مندفع شود. ایشان رفتند تا بچه را دریابند. بچه بسر کوه برشد و بفرمان اللَّه کوه بالا گرفت چندان که هیچ مرغ پرنده بر سر آن نرسید، و آن بچه بر سر آن کوه بآواز آمد، بفرمان اللَّه که: این امّی؟ این امّی؟ آن گه سه بانگ کرد، و سنگ شکافته گشت، و در میان سنگ فرو شد، و ناپدید گشت. صالح گفت: همی دانید که آن سه بانگ چه اشارت بود؟ هر بانگی اشارت است بر روزی که شما را ازو عمر مانده، و پس عذاب اللَّه در رسد، و دمار از شما برآرد. اینست که اللَّه گفت: تَمَتَّعُوا فِی دارِکُمْ ثَلاثَةَ أَیَّامٍ ذلِکَ وَعْدٌ غَیْرُ مَکْذُوبٍ.

Пас дигари рӯзи панҷшанбе буд . Бархестанд рӯйҳошон зард гашта ,у рӯзи одинаи бархестанд рӯйҳошон сурх гашта брнги хӯн . Рӯзи шанбеи бархестанд рӯйҳошон сиёҳ гашта брнги қӣр . Ва солеҳ аз миёни эшон берун омад бо муъминони қавми хешу сӯии шоми рафтанди бноҳити Фаластин , ва эшон рӯзи шанбеи мунтазир азоб нишастанд ,у дил бар марг ва ҳалок ниҳоданд . Пас рӯзи як шанбеи буқати чоштгоҳ аз осмони соъиқа ва сиҳаҳ омад , ва аз замини зилзилау рҷФаҳ , ҳамеи бикбор аз бим ва фазаъ биравӣ дарафтоданд мурдау кушта , ва чун хокистар гашта . Инаст ки раб алъзаҳ гуфт : Фأхзтҳми алрҷФаҳ эй алсиҳаҳу алзлзлаҳ ,у أслҳои алҳркаҳи маъаи алсўт , ва манеҳ қавлаи таъолӣу тақаддус : явми трҷФи алроҷФаҳи Фأсбҳўои фии дораам эй фии арзҳму блдҳми ҷосмин эй митини саръӣ . Мигўинди занӣ буд дар миёни эшон мақъади номи ваии зриъаҳ ,у кофари дилу сахти хусумат буд бо солеҳ . Он соъат ки азоб муъоина дид , раби алъзаҳ ӯро дурустӣ доду пои равон , то аз миёни эшон берун шуд ба водии алқрии сари ҳади диёри самуд ,у мардумонро хабар кард аз ончӣ дид аз ҳалоки самуд . Он гуҳи ҳамон ҷой бар дидори мардум бар ҷой бамурд ,у ҳалоки гашт . Пас аз ҳалоки самуд , солеҳ аз шом ба Маккаи бозгашт ,у кони иъбди аллоҳи фӣҳо ҳатто мот ,у қили тўФии солеҳу ҳўи ибни смон ва хумсин сана ,у кони қади ақоми фии қавмаи ъушрин сана .

پس دیگر روز پنجشنبه بود. برخاستند رویهاشان زرد گشته، و روز آدینه برخاستند رویهاشان سرخ گشته برنگ خون. روز شنبه برخاستند رویهاشان سیاه گشته برنگ قیر. و صالح از میان ایشان بیرون آمد با مؤمنان قوم خویش و سوی‌ شام رفتند بناحیت فلسطین، و ایشان روز شنبه منتظر عذاب نشستند، و دل بر مرگ و هلاک نهادند. پس روز یک شنبه بوقت چاشتگاه از آسمان صاعقه و صیحه آمد، و از زمین زلزله و رجفه، همی بیکبار از بیم و فزع بروی درافتادند مرده و کشته، و چون خاکستر گشته. اینست که رب العزة گفت: فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ ای الصیحة و الزلزلة، و أصلها الحرکة مع الصّوت، و منه قوله تعالی و تقدس: یَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ فَأَصْبَحُوا فِی دارِهِمْ ای فی ارضهم و بلدهم جاثِمِینَ ای میّتین صرعی. میگویند زنی بود در میان ایشان مقعد نام وی ذریعه، و کافر دل و سخت خصومت بود با صالح. آن ساعت که عذاب معاینه دید، رب العزة او را درستی داد و پای روان، تا از میان ایشان بیرون شد به وادی القری سر حد دیار ثمود، و مردمان را خبر کرد از آنچه دید از هلاک ثمود. آن گه همان جای بر دیدار مردم بر جای بمرد، و هلاک گشت. پس از هلاک ثمود، صالح از شام به مکه بازگشت، و کان یعبد اللَّه فیها حتی مات، و قیل توفّی صالح و هو ابن ثمان و خمسین سنة، و کان قد اقام فی قومه عشرین سنة.

Фтўлии анҳуам эй аързи анҳуам солеҳи ҳайни кзбўаҳу ъқрўои алноқаҳ ,у қол ё қавми лақади أблғткми рисолаи рабӣ ва насиҳҳат лакаму қили аързи баъди нузули алъзоби баҳам ,у қоли ҳозои алқўли кома

فَتَوَلَّی عَنْهُمْ ای اعرض عنهم صالح حین کذبوه و عقروا الناقة، وَ قالَ یا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُکُمْ رِسالَةَ رَبِّی وَ نَصَحْتُ لَکُمْ و قیل اعرض بعد نزول العذاب بهم، و قال هذا القول کما

Хотб алнабӣ қатлии бадари ҳайни алқўои фии алқлиб , Фҷъли инодиҳми бأсмоӣҳму асмоءи обоӣҳм ,у иқўл : ҳилли вҷдтми мо въди рбкми ҳқо ? Фонои қади вҷднои мо въднои рбнои ҳқо » .

خاطب النّبی قتلی بدر حین القوا فی القلیب، فجعل ینادیهم بأسمائهم و اسماء آبائهم، و یقول: هل وجدتم ما وعد ربکم حقا؟ فانا قد وجدنا ما وعدنا ربنا حقّا».

Ва насиҳҳат лакам яъне Фимои бинкму байни рбкму ҳзрткми азоба . Ва локини лои тҳбўни алносҳин эй лои тҳбўни ман нсҳи лакам ,у дъокми илои мо лаками фӣаи ассалома .

وَ نَصَحْتُ لَکُمْ یعنی فیما بینکم و بین ربکم و حذّرتکم عذابه. وَ لکِنْ لا تُحِبُّونَ النَّاصِحِینَ ای لا تحبون من نصح لکم، و دعاکم الی ما لکم فیه السلامة.

Рӯй ҷобири бен абди аллоҳ , қол : лмои мар алнабӣ ( с ) болҳҷри фии ғазваи табук , қоли лосҳобаҳ : лои идхлни аҳади мнкми алқриаҳ ,у лои тшрбўои ман моӣҳм ,у лои тдхлўои алии ҳؤлоءи алмъзбин , алои ани ткўнўои бокин , ани исибкм мисли алзии асобҳм , ва рӯй ан алнабӣ ( с )

روی جابر بن عبد اللَّه، قال: لما مرّ النبی (ص) بالحجر فی غزوة تبوک، قال لاصحابه: لا یدخلن احد منکم القریة، و لا تشربوا من مائهم، و لا تدخلوا علی هؤلاء المعذبین، الا ان تکونوا باکین، ان یصیبکم مثل الذی اصابهم، و روی ان النبی (ص)

Қол : « ё алӣ ! أи тдрии ман ашқии алаввалин » ? қол : қиллати аллоҳу расӯлаи аълам . Қол : « ъоқри алноқаҳ . Қол : « أи тдрии ман ашқии алохрин ? » қол : қиллати аллоҳу расӯлаи аълам . Қол : « қотлк » .

قال: «یا علی! أ تدری من اشقی الاولین»؟ قال: قلت اللَّه و رسوله اعلم. قال: «عاقر الناقة. قال: «أ تدری من اشقی الآخرین؟» قال: قلت اللَّه و رسوله اعلم. قال: «قاتلک».