Қавлаи таъолӣ :у إлии самуди أхоҳми солҳои алоиаҳи худованди олам , кирдигори ҷаҳон ,у дёни меҳрбон , ҷли ҷалолау тақаддусати асмоؤаҳ , дарин оёти солеҳи пайғомбарро бародар самуд хонд . Маълумаст ки ин бародарӣ аз рӯй сӯрат ва нисбатаст , на аз рӯй дайну диёнату мувофиқат , ва ҳамчунин дар ҳақ пайғамбарон гуфт : أхоҳми ҳўдо , أхоҳми шъибо , أхўҳми лут , أхўҳми Нӯҳ . Чун аз рӯй нисбат буд ин бародарии лои ҷурм дар қиёмати бугсалад , ва онро ҳеҷ асар намонад , ки аллоҳ мегуяд , ҷли ҷалола : Флои أнсоби бинҳми иўмӣз , ва гуфт : явми иФри алмрءи ман أхиаҳ . Бози муъминонро бародар якдигар хонд , гуфт : إнмои алмؤмнўни إхўаҳ , Фأсбҳтми бнъмтаҳи إхўоно , ва ин бародарӣ аз рӯй диёнат ва мувофиқатаст , на аз рӯй нисбат , лои ҷурми фардо дар қиёмати биафзояду бипайвандад , чунон ки аллоҳ гуфт субҳонау таъолӣ : إхўонои алии срри мутақобилин .

قوله تعالی: وَ إِلی‌ ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً الایة خداوند عالم، کردگار جهان، و دیّان مهربان، جل جلاله و تقدست اسماؤه، درین آیات صالح پیغامبر را برادر ثمود خواند. معلوم است که این برادری از روی صورت و نسبت است، نه از روی دین و دیانت و موافقت، و همچنین در حق پیغمبران گفت: أَخاهُمْ هُوداً، أَخاهُمْ شُعَیْباً، أَخُوهُمْ لُوطٌ، أَخُوهُمْ نُوحٌ. چون از روی نسبت بود این برادری لا جرم در قیامت بگسلد، و آن را هیچ اثر نماند، که اللَّه میگوید، جل جلاله: فَلا أَنْسابَ بَیْنَهُمْ یَوْمَئِذٍ، و گفت: یَوْمَ یَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِیهِ. باز مؤمنان را برادر یکدیگر خواند، گفت: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ، فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً، و این برادری از روی دیانت و موافقت است، نه از روی نسبت، لا جرم فردا در قیامت بیفزاید و بپیوندد، چنان که اللَّه گفت سبحانه و تعالی: إِخْواناً عَلی‌ سُرُرٍ مُتَقابِلِینَ.

Латифаи ахрӣ : пайғомбаронро бародар уммат хонд ,у бародар агар чаҳ мушфиқ ва меҳрбон бошад аз ваии ҳам фурқат буд ҳам адоват ояд . На бинӣ ки Юсуф аз бародарон чаҳ дид ? ! ва чаҳ шунид ? ! ҳам фурқат дид , ва ҳам зикр адоват шунид . То бадоне ки дар бародарии ин ҳама гунҷад . Чун ҳукми илоҳӣу собиқаи азалӣ дар сифати ухувват ин рафт , раби Алъоламин Мустафои арабиро бародар уммат нахонд , балки тану ҷон эшон хонд : лақади ҷоءкми расӯли ман أнФскм , ва аз тану ҷони худ ҳаргиз на адоват ояд на фурқат , на имрӯзи душманӣ , на фардо бариданӣ . Азинҷо буд ки пайғомбарони ҳалоки қавм худ хостанд , Мустафо ( с ) раҳмату мағфирати хост . Нӯҳ мегуфт : раби лои тзр . Мустафо мегуфт : «у аъФи ъно » .

لطیفة اخری: پیغامبران را برادر امت خواند، و برادر اگر چه مشفق و مهربان باشد از وی هم فرقت بود هم عداوت آید. نه بینی که یوسف از برادران چه دید؟! و چه شنید؟! هم فرقت دید، و هم ذکر عداوت شنید. تا بدانی که در برادری این همه گنجد. چون حکم الهی و سابقه ازلی در صفت اخوت این رفت، رب العالمین مصطفی عربی را برادر امت نخواند، بلکه تن و جان ایشان خواند: لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ، و از تن و جان خود هرگز نه عداوت آید نه فرقت، نه امروز دشمنی، نه فردا بریدنی. ازینجا بود که پیغامبران هلاک قوم خود خواستند، مصطفی (ص) رحمت و مغفرت خواست. نوح میگفت: رَبِّ لا تَذَرْ. مصطفی میگفت: «وَ اعْفُ عَنَّا».

Латифаи ахрӣ : пайғомбарро бародар эшон хонд , ва эшонро қавм вай хонд на бародар , аз баҳри онкии эшон на он карданд ва гуфтанд ки бародарон кунанд ва гӯйанд . Ҳама душманӣ намуданд . Ҳама носазо гуфтанд ва такзиб карданд . Қавм солеҳ гуфтанд : إнмои أнти ман алмсҳрини мо أнти إлои башари мслно . Қавм ҳуд гуфтанд : ва мо нҳни бторкии олҳтнои ани қўлк ва мо нҳни лаки бмؤмнин . Қавм Нӯҳ гуфтанд : лӣни лами тнтаҳ ё Нӯҳи лткўнни ман алмрҷўмин .

لطیفة اخری: پیغامبر را برادر ایشان خواند، و ایشان را قوم وی خواند نه برادر، از بهر آنکه ایشان نه آن کردند و گفتند که برادران کنند و گویند. همه دشمنی نمودند. همه ناسزا گفتند و تکذیب کردند. قوم صالح گفتند: إِنَّما أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِینَ ما أَنْتَ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا. قوم هود گفتند: وَ ما نَحْنُ بِتارِکِی آلِهَتِنا عَنْ قَوْلِکَ وَ ما نَحْنُ لَکَ بِمُؤْمِنِینَ. قوم نوح گفتند: لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ یا نُوحُ لَتَکُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُومِینَ.

Қавм лут гуфтанд : лӣни лами тнтаҳ ё лути лткўнни ман алмхрҷин . Қавм Шуайб гуфтанд :у إни нзнки лмни алкозбин . Аммо пайғомбарро бародар эшон хонд , ки ҳама он кард ки бародарон кунанд . Бироаҳ буданд , броҳшон боз хонд . Гуфт : ё қавми аъбдўои аллоҳ . Аз эшон шафқат боз нагирифт , гуфт : إнии أхоФи алайкуми азоби явми أлим . Дар шафқати биФзўд ва насиҳат кард , гуфт : ва насиҳҳат лакаму локини лои тҳбўни алносҳин . эй қавм ! ман шуморо нек хоҳам панд пазиред ,у сухани бниўшид , ки ман устуворам , ҳар чаҳ гӯям саодати шумо дар он хоҳам . Аммо шумо худ насиҳат менапазиред ,у бслоҳи худ роҳ намебурид ,у сари риштаи худ бози нмидонид .

قوم لوط گفتند: لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ یا لُوطُ لَتَکُونَنَّ مِنَ الْمُخْرَجِینَ. قوم شعیب گفتند: وَ إِنْ نَظُنُّکَ لَمِنَ الْکاذِبِینَ. اما پیغامبر را برادر ایشان خواند، که همه آن کرد که برادران کنند. بیراه بودند، براهشان باز خواند. گفت: یا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ. از ایشان شفقت باز نگرفت، گفت: إِنِّی أَخافُ عَلَیْکُمْ عَذابَ یَوْمٍ أَلِیمٍ. در شفقت بیفزود و نصیحت کرد، گفت: وَ نَصَحْتُ لَکُمْ وَ لکِنْ لا تُحِبُّونَ النَّاصِحِینَ. ای قوم! من شما را نیک خواهم پند پذیرید، و سخن بنیوشید، که من استوارم، هر چه گویم سعادت شما در آن خواهم. اما شما خود نصیحت می‌نپذیرید، و بصلاح خود راه نمی‌برید، و سر رشته خود باز نمیدانید.

Дилӣ ки қуфл навмидӣ бирав заданд аз вай чаҳ тоъат ояд ? чашмӣ ки бар мси куфри олӯда буд бъбрт чун нигарад . Ҳаблии гусаста чаҳ бор бардорад ? банда набоистау рондаи кӯшиши вай чаҳ суд дорад ? оҳ аз пои бандӣ наоне ! фиғон аз ҳасратии ҷовдонӣ ! зинҳор аз қаҳрии султонӣ !

دلی که قفل نومیدی برو زدند از وی چه طاعت آید؟ چشمی که بر مص کفر آلوده بود بعبرت چون نگرد. حبلی گسسته چه بار بردارد؟ بنده نبایسته و رانده کوشش وی چه سود دارد؟ آه از پای بندی نهانی! فغان از حسرتی جاودانی! زینهار از قهری سلطانی!