Қавлаи таъолӣ : ва мо أрслнои фии қарияи ман набӣ алоиаҳ бидон ки сари рисолати пайғомбарону ҳикмат фиристодан эшон бхлқ онаст ки раби Алъоламин ҷли ҷалолау азми шаънаи халқро бёФрид , ва эшонро бадви синф берун дод : синфии аҳли саодати сазои раҳмату каромат ,у синфии аҳли шақовати сазои уқубату нқмт . Пайғомбаронро фиристод боишон бишорату нзортро , чунон ки гуфт : рслои мубашширин ва мунзарин лӣлои икўни ллноси алии аллоҳи ҳаҷаи баъди алрсл . Бишорати съдои рости изҳори мағфирату раҳматро ,у нзорти ашқиёро изҳори иззату қудратро . Съдоро гуфт :у башари алмؤмнини бأни ?лаами ман аллоҳи фузалои кбиро . Ашқиёро гуфт : башари алмноФқини бأни ?лаами ъзобои أлимо . Ва агар аллоҳ хостандӣ халқи имони оўрдндӣ бепайғомбарон ва бесафирону расӯлон , локини хост ки аз бандагони худ лухтиро гиромӣ гирданд брсолти хеш , ва бар фарқи эшон наад тоҷи каромати хеш . На бинӣ ки ҳар якеро аз эшон шарафӣ дигар дод ва навохтӣу тахсӣсии дигар ? ! халил ( ъ )ро гуфт : дӯст манаст :у атхзи аллоҳи إброҳими хлило . Одам ( ъ )ро гуфт : сафӣ манаст : إни аллоҳи астФии одам . Мӯсо ( ъ )ро гуфт : кулем манаст :у кулами аллоҳи Мӯсои тклимо . Исо ( ъ )ро гуфт : ва рӯҳ манеҳ . Мустафо ( с )ро гуфт : ҳабиб манаст : мо вдъки рбк ва мо қулӣ .

قوله تعالی: وَ ما أَرْسَلْنا فِی قَرْیَةٍ مِنْ نَبِیٍّ الایة بدان که سرّ رسالت پیغامبران و حکمت فرستادن ایشان بخلق آنست که رب العالمین جل جلاله و عظم شأنه خلق را بیافرید، و ایشان را بدو صنف بیرون داد: صنفی اهل سعادت سزای رحمت و کرامت، و صنفی اهل شقاوت سزای عقوبت و نقمت. پیغامبران را فرستاد بایشان بشارت و نذارت را، چنان که گفت: رُسُلًا مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَی اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ. بشارت سعدا راست اظهار مغفرت و رحمت را، و نذارت اشقیا را اظهار عزت و قدرت را. سعدا را گفت: وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِینَ بِأَنَّ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ فَضْلًا کَبِیراً. اشقیا را گفت: بَشِّرِ الْمُنافِقِینَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذاباً أَلِیماً. و اگر اللَّه خواستندی خلق ایمان آوردندی بی‌پیغامبران و بی‌سفیران و رسولان، لکن خواست که از بندگان خود لختی را گرامی گرداند برسالت خویش، و بر فرق ایشان نهد تاج کرامت خویش. نه بینی که هر یکی را از ایشان شرفی دیگر داد و نواختی و تخصیصی دیگر؟! خلیل (ع) را گفت: دوست من است: وَ اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْراهِیمَ خَلِیلًا. آدم (ع) را گفت: صفیّ من است: إِنَّ اللَّهَ اصْطَفی‌ آدَمَ. موسی (ع) را گفت: کلیم من است: وَ کَلَّمَ اللَّهُ مُوسی‌ تَکْلِیماً. عیسی (ع) را گفت: وَ رُوحٌ مِنْهُ. مصطفی (ص) را گفت: حبیب من است: ما وَدَّعَکَ رَبُّکَ وَ ما قَلی‌.

Ҳар ойинаи ин тахсӣсу ташрифи ъзу мартабати эшон рост на низоми малики хешро , ки малик ӯ бҷлоли аҳадяту камоли самадят ӯ худ ростаст , аз халқ пайвандӣ набояд :

هر آئینه این تخصیص و تشریف عز و مرتبت ایشان راست نه نظام ملک خویش را، که ملک او بجلال احدیت و کمال صمدیّت او خود راست است، از خلق پیوندی نباید:

Сами бдлнои макони алсиӣаҳи алҳасанаи алоиаҳи қавмиро дар сроءу зроء озмоиш карданд баҳри ду ҳол кФўр омаданд . На қадар неъмат шинохтанд ва на бо меҳнати дрсохтнд , то рӯзи неъмати эшон басар омад ,у шаби меҳнатро худ субҳи брномд . Эшонро мегуяд : Фأхзноҳми бғтаҳ ва ҳам лои ишърўн . Бози қавмии дигари бмҳнт сабр карданд , ва дар неъмати шукр , то бсбри дараҷот аъло ёфтанд ,у бшкри қурбату мўослти диданд .

ثُمَّ بَدَّلْنا مَکانَ السَّیِّئَةِ الْحَسَنَةَ الایة قومی را در سرّاء و ضرّاء آزمایش کردند بهر دو حال کفور آمدند. نه قدر نعمت شناختند و نه با محنت درساختند، تا روز نعمت ایشان بسر آمد، و شب محنت را خود صبح برنامد. ایشان را میگوید: فَأَخَذْناهُمْ بَغْتَةً وَ هُمْ لا یَشْعُرُونَ. باز قومی دیگر بمحنت صبر کردند، و در نعمت شکر، تا بصبر درجات اعلی یافتند، و بشکر قربت و مواصلت دیدند.

Фзил ъёз мегуяд : мардии азин порсоёни рӯзгору неки мардони вақти дармеи сими бардошт , ббозор шуд то таоми хирад . Ду мардро дид баҳами дроўихтаҳ , ва бо якдигари ҷидолӣ ва хусуматӣ даргирифта , гуфт : ин хусумати шумо аз баҳр чист ? гуфтанд аз баҳри як дирами сим . Он як дирам ки дошт боишон дод ,у миёни эшон сулҳи афканд . Бахона боз омаду қисса бо аёл худ бигуфт . Аёл вай гуфт : асбту аҳсанту вифқат . Ва дар ҳамаи хона эшон бардоштанӣ ва ниҳоданӣ ҳеҷ набӯд магари андакии ресмон . Он буи дод то бони таоми хирад . Ресмони ббозори барад ва ҳеҷ кас нахарид . Бози гашт то бахона боз ояд , мардиро дид ки моҳӣ мефурухт ,у моҳии ваии косад буд , каси нмихриди ҳам чунон ки ресмони вай . Гуфт : эй хоҷа ! моҳии ту нмихрнду ресмони ман нмихрнд . Чаҳ бинӣ агар бо якдигар мъомлт кунем ? ресмон буи доду моҳии бастад . Бахона оварад , шикам вай бшикофтанд донаи марвориди пари қимат аз шиками вай берун омад . Бҷўҳрёни барад , бсди ҳазор дирами онро барграфтанд . Бахона боз оварад . Марду зан ҳар ду худоиро шукр ва спосдорӣ карданд , ва дар ибодату тавозуъи биФзўднд . Соилӣ бар дар сарои эшон боистод , гуфт : раҷули мискини муҳтоҷи зўи аёл . Мардӣам дармондау дарвеши дорандаи аёл . Бо ман рФқ кунед . Зан бо мард менигарад ва мегуяд : ҳзаҳу аллоҳи қстнои алтии кнои фӣҳо .

فضیل عیاض میگوید: مردی ازین پارسایان روزگار و نیک مردان وقت درمی سیم برداشت، ببازار شد تا طعام خرد. دو مرد را دید بهم درآویخته، و با یکدیگر جدالی و خصومتی درگرفته، گفت: این خصومت شما از بهر چیست؟ گفتند از بهر یک درم سیم. آن یک درم که داشت بایشان داد، و میان ایشان صلح افکند. بخانه باز آمد و قصه با عیال خود بگفت. عیال وی گفت: اصبت و احسنت و وفّقت. و در همه خانه ایشان برداشتنی و نهادنی هیچ نبود مگر اندکی ریسمان. آن بوی داد تا بآن طعام خرد. ریسمان ببازار برد و هیچ کس نخرید. باز گشت تا بخانه باز آید، مردی را دید که ماهی میفروخت، و ماهی وی کاسد بود، کس نمیخرید هم چنان که ریسمان وی. گفت: ای خواجه! ماهی تو نمیخرند و ریسمان من نمیخرند. چه بینی اگر با یکدیگر معاملت کنیم؟ ریسمان بوی داد و ماهی بستد. بخانه آورد، شکم وی بشکافتند دانه مروارید پر قیمت از شکم وی بیرون آمد. بجوهریان برد، بصد هزار درم آن را برگرفتند. بخانه باز آورد. مرد و زن هر دو خدای را شکر و سپاسداری کردند، و در عبادت و تواضع بیفزودند. سائلی بر در سرای ایشان بایستاد، گفت: رجل مسکین محتاج ذو عیال. مردی‌ام درمانده و درویش دارنده عیال. با من رفق کنید. زن با مرد مینگرد و میگوید: هذه و اللَّه قصتنا الّتی کنّا فیها.

Мо ҳамчунин будем то аллоҳи моро неъмат дод ,у осонӣу фарохӣ . Шукри неъматро бо дарвеш қисмат кунем ончӣ дорем . Пас онро бадв қисм ниҳоданд як қисм бдрўиш доданд ва як қисм аз баҳри худ бгзоштнд . Он дарвеши пора Эй бирафту боз гашт гуфт : ман соил наам ки ман фиристодаи хдооми бшмо . Аллоҳи шуморо озмоиш кард дар саро ва дар зро . Дар саро шакур дид шуморо ва дар зрои сабур . Дар дунёи шуморо бениёз карду фардо дар уқбо он байнед ки : « лои айни рأту лои изни самъату лои хатари алии қалби башар » .

ما همچنین بودیم تا اللَّه ما را نعمت داد، و آسانی و فراخی. شکر نعمت را با درویش قسمت کنیم آنچه داریم. پس آن را بدو قسم نهادند یک قسم بدرویش دادند و یک قسم از بهر خود بگذاشتند. آن درویش پاره‌ای برفت و باز گشت گفت: من سائل نه‌ام که من فرستاده خداام بشما. اللَّه شما را آزمایش کرد در سرّا و در ضرّا. در سرّا شکور دید شما را و در ضرّا صبور. در دنیا شما را بی‌نیاز کرد و فردا در عقبی آن بینید که: «لا عین رأت و لا اذن سمعت و لا خطر علی قلب بشر».

Ва луи أни أҳли алқрии омнўои алоиаҳи луи أнҳми сдқўои въдӣ ,у атқўои мухолифатии лнўрти қлўбҳми бмшоҳдтӣ ,у ҳўи биркаи алсмоء ,у зинати ҷўорҳҳми бхдмтӣ ,у ҳўи биркаи аларз . Мушоҳидаи дили баракат осмон хонд , ки дил аз олам алавӣаст ,у асли он аз нур ,у хизмати ҷавориҳи баракат замин хонд , ки ҷавориҳ аз олам суфлоаст ,у асли он аз хок .

وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُری‌ آمَنُوا الایة لو أنهم صدقوا وعدی، وَ اتَّقَوْا مخالفتی لنوّرت قلوبهم بمشاهدتی، و هو برکة السماء، و زیّنت جوارحهم بخدمتی، و هو برکة الارض. مشاهده دل برکت آسمان خواند، که دل از عالم علوی است، و اصل آن از نور، و خدمت جوارح برکت زمین خواند، که جوارح از عالم سفلی است، و اصل آن از خاک.

ЛФтҳнои алайҳими баракот аз рӯй ишорат мегуяд : эътибор на бксртаст ки эътибор ббрктаст . Нагуфт эшонро неъмат музоъаф кунем балки гуфт : баракат дар неъмат кунем .

لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ از روی اشارت میگوید: اعتبار نه بکثرت است که اعتبار ببرکت است. نگفت ایشان را نعمت مضاعف کنیم بلکه گفت: برکت در نعمت کنیم.

Рӯзи хандақи ҳазор мард аз ёрони расӯли салавоти аллоҳу саломаи алайҳ кор мекарданд . Ҳама гурусна шуданд ва таомӣ набӯд ҷобири бен абд аллоҳ гуфт : ё расӯли аллоҳ ! моро як соъи ҷӯи ниҳода ва як сари гӯсфанд , чаҳ фармое ? гуфт : рӯи он ҷӯ орад куну хамири соз , ва гӯсфанд бикаш ва пок куну дег бар сари оташ на . Мустафо рафту дасти мубораки хеш бар сари он хамири ниҳод ,у ангушти хеши бдҳни хеш тар кард ,у басари дег фароз оварад . Он гуҳи ёронро гуруҳ гуруҳ мехонданд , ва аз он хамир нон мепухтанд , ва аз он деги михўрднд , то ҳазор мард аз он бихӯраданд , ва он низ чизе бар сар омад , то бадоне ки кор баракат дорад на касрат .

روز خندق هزار مرد از یاران رسول صلوات اللَّه و سلامه علیه کار میکردند. همه گرسنه شدند و طعامی نبود جابر بن عبد اللَّه گفت: یا رسول اللَّه! ما را یک صاع جو نهاده و یک سر گوسفند، چه فرمایی؟ گفت: رو آن جو آرد کن و خمیر ساز، و گوسفند بکش و پاک کن و دیگ بر سر آتش نه. مصطفی رفت و دست مبارک خویش بر سر آن خمیر نهاد، و انگشت خویش بدهن خویش تر کرد، و بسر دیگ فراز آورد. آن گه یاران را گروه گروه میخواندند، و از آن خمیر نان می‌پختند، و از آن دیگ میخوردند، تا هزار مرد از آن بخوردند، و آن نیز چیزی بر سر آمد، تا بدانی که کار برکت دارد نه کثرت.

أи Фأмни أҳли алқрии أни иأтиҳми бأснои бётои молики динори падари хешро гуфт : ё абат ! ани анноси иномўн , молики лои тном ? ! падар ҷавоб дод : ани абоки ихоФи албёт . Гуфт : эй падар ! чаро бшби нхсбӣу танро дар хоб осоиш надиҳӣ ? ! гуфт ҷони бобо ! падарат аз шабихуни митрсд : أи Фأмнўои макри аллоҳи алоиаҳ . Ман урф улувва қадараи хашии хФии макра , ва ман амни хФӣ макра насӣ азими қадара .

أَ فَأَمِنَ أَهْلُ الْقُری‌ أَنْ یَأْتِیَهُمْ بَأْسُنا بَیاتاً مالک دینار پدر خویش را گفت: یا ابت! ان الناس ینامون، مالک لا تنام؟! پدر جواب داد: ان اباک یخاف البیات. گفت: ای پدر! چرا بشب نخسبی و تن را در خواب آسایش ندهی؟! گفت جان بابا! پدرت از شبیخون میترسد: أَ فَأَمِنُوا مَکْرَ اللَّهِ الایة. من عرف علوّ قدره خشی خفیّ مکره، و من امن خفیّ مکره نسی عظیم قدره.

Қоли алнсри абозӣ : Киеви иأмни алҷонии алмкр ? ! вае ҷноиаҳи Акбари ман ҷноиаҳи ман шоҳиди шиӣои ман афъола ? ! ҳилли ҳўи алои мтўсби алии алрбўбиаҳу мнозъи ллўҳдониаҳ ?у қоли алҷнид : аҳсани алъбоди ҳолои ман вақфи маъаи аллоҳи алии ҳифзи алҳдўду алўФоءи болъҳўд ,у аллоҳи ъзу ҷли иқўл : ва мо вҷднои лأксрҳми ман аҳду إни вҷднои أксрҳми лФосқин .

قال النصر اباذی: کیف یأمن الجانی المکر؟! و ایّ جنایة اکبر من جنایة من شاهد شیئا من افعاله؟! هل هو الا متوثب علی الرّبوبیة و منازع للوحدانیة؟ و قال الجنید: احسن العباد حالا من وقف مع اللَّه علی حفظ الحدود و الوفاء بالعهود، و اللَّه عزّ و جلّ یقول: وَ ما وَجَدْنا لِأَکْثَرِهِمْ مِنْ عَهْدٍ وَ إِنْ وَجَدْنا أَکْثَرَهُمْ لَفاسِقِینَ.