Қавлаи таъолӣ :у қоли алмлأи ман қавми фиръавни пас аз онкии саҳараи фиръавн имон овараданд Мӯсои як сол дар Миср буд , ва эшонро даъват мекард ,у оёт ва мӯъҷизот менамӯд .

قوله تعالی: وَ قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ پس از آنکه سحره فرعون ایمان آوردند موسی یک سال در مصر بود، و ایشان را دعوت میکرد، و آیات و معجزات می‌نمود.

Сарону меҳтарони қавми фиръавн ағро карданд бар Мӯсои мари фиръавнро ки : أи тзри Мӯсоу қавма ?

سران و مهتران قوم فرعون اغرا کردند بر موسی مر فرعون را که: أَ تَذَرُ مُوسی‌ وَ قَوْمَهُ؟

Мӯсоу қавми вайро зинда мебигзорӣ ? лиФсдўои фии алأрз то дар Миср табоҳӣ мекунанд ? мардумонро бар мухолифати ту даъват мекунанд ?у дайгариро на туро парастанду ончии ту во банӣ Исроил кардӣ ки писарони эшонро киштӣ , эшон бо қавми ту ҳамон кунанд ? ва гуфтаанд ки : ин фасод эдар шўронидн раиятаст бар султону ноэмин кардан , ва инро дар қуръон назоираст , мо ҷӣнои лнФсди фии алأрз ,у лои тФсдўои фии алأрз аз онаст . ЛиФсдўои ин лоами бадал « ҳатто »аст . Араби лоам дар мавзе ҳатто ниҳанд , ва дар мавзе « أн » ниҳанд , чунон ки онҷо гуфт : мо ириди аллоҳи лиҷъли алайкум яъне : ани иҷъл , ириди аллоҳи либини лакам яъне ани ибин . Ва изрк эй :у лизрк . Бештари аҳли арабяти вар онанд ки араби азин на мозӣ гӯйанд ва на фоил , ва дар « дъ » ҳамчунин . Ва изрку олҳтки қил : ани фиръавни кони иъбди ҳаннонау алҳнонаҳи алснми алсғираҳи кони иъбдаҳи фии алср .

موسی و قوم وی را زنده می‌بگذاری؟ لِیُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ تا در مصر تباهی میکنند؟ مردمان را بر مخالفت تو دعوت میکنند؟ و دیگری را نه ترا پرستند و آنچه تو وا بنی اسرائیل کردی که پسران ایشان را کشتی، ایشان با قوم تو همان کنند؟ و گفته‌اند که: این فساد ایدر شورانیدن رعیت است بر سلطان و ناایمن کردن، و این را در قرآن نظایر است، ما جِئْنا لِنُفْسِدَ فِی الْأَرْضِ، وَ لا تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ از آن است. لِیُفْسِدُوا این لام بدل «حتی» است. عرب لام در موضع حتّی نهند، و در موضع «أن» نهند، چنان که آنجا گفت: ما یُرِیدُ اللَّهُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُمْ یعنی: ان یجعل، یُرِیدُ اللَّهُ لِیُبَیِّنَ لَکُمْ یعنی ان یبین. وَ یَذَرَکَ ای: و لیذرک. بیشتر اهل عربیت ور آن‌اند که عرب ازین نه ماضی گویند و نه فاعل، و در «دع» همچنین. و یَذَرَکَ وَ آلِهَتَکَ قیل: ان فرعون کان یعبد حنّانة و الحنانة الصّنم الصغیرة کان یعبده فی السرّ.

Ибн аббос гуфт ки : фиръавни гоўпрст буду қавми худро бгоў парастӣ фармудӣ ,у сомрии азинҷои гӯсолаи сохт , ва эшонро бар ибодат он дошт . Ва гуфтаанд ки : фиръавн батонро сохта буд қавми худро , ва эшонро ибодат батон мефармуд ва мегуфт : анои рбкму раби ҳзаҳи алосном ,у лзлки қол : أнои рбкми алأълӣ ,у қил : кони иъбди тисо . Ва кони ибни аббоси иқрأ :у изрку алоҳтк эй ъбодтк ,у кони иқўл : ани фиръавни кони иъбду лои иъбд . Ва ин дар маънӣ зоҳир турост . Ифсодро фаро Мӯсо доданду қавм ӯ , гуфт : лиФсдўоу зрро фаро Мӯсо доданд танҳо , гуфт :у изрк ,у араби инро раво доранд , чунон ки онҷо гуфт : астҷибўои ллаҳу ллрсўли إзо дъокм нагуфт : дъўокм . Пас фиръавн ҷавоб дод малаъи худро ки : снқтли أбноءҳм , ман қатли иқтли алии алтксир ,у қроءти ҳиҷозӣ тахфифаст : снқтли أбноءҳм ,у нстҳиии нсоءҳм яъне ллмҳнаҳу алхдмаҳ . Ва إнои Фўқҳми қоҳрўни ғолбўну алии злки қодрўн .

ابن عباس گفت که: فرعون گاوپرست بود و قوم خود را بگاو پرستی فرمودی، و سامری ازینجا گوساله ساخت، و ایشان را بر عبادت آن داشت. و گفته‌اند که: فرعون بتان را ساخته بود قوم خود را، و ایشان را عبادت بتان می‌فرمود و می‌گفت: انا ربّکم و رب هذه الاصنام، و لذلک قال: أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلی‌، و قیل: کان یعبد تیسا. و کان ابن عباس یقرأ: و یذرک و الاهتک ای عبادتک، و کان یقول: ان فرعون کان یعبد و لا یعبد. و این در معنی ظاهر تراست. افساد را فرا موسی دادند و قوم او، گفت: لیفسدوا و ذر را فرا موسی دادند تنها، گفت: وَ یَذَرَکَ، و عرب این را روا دارند، چنان که آنجا گفت: اسْتَجِیبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاکُمْ نگفت: دعواکم. پس فرعون جواب داد ملأ خود را که: سَنُقَتِّلُ أَبْناءَهُمْ، من قتّل یقتّل علی التکثیر، و قراءت حجازی تخفیف است: سَنُقَتِّلُ أَبْناءَهُمْ، وَ نَسْتَحْیِی نِساءَهُمْ یعنی للمهنة و الخدمة. وَ إِنَّا فَوْقَهُمْ قاهِرُونَ غالبون و علی ذلک قادرون.

Қоли Мӯсои лқўмаҳи астъинўои биллоҳу асбрўо . Ва гуфтаанд ки фиръавни пеш аз Мӯсоу мабаси ваии он ҳамаи фарзандон банӣ Исроилро бикушт бигуфт мунаҷҷимону коҳинон ки мегуфтанд : заволи малики ту бадасти яке аз эшон хоҳад буд . Ва эшонро азоб мекард . Рӯзгории бас фаро гузошт то он гуҳ ки Мӯсои брсолт буи омаду пайғоми бгзорд ва мӯъҷизот бинмуд . Фиръавн аз хашми Мӯсои он азобу қатли боз банӣ Исроили ниҳоду рнҷонидни биФзўд . Эшон аз он азобу ранҷ бмўсӣ нолиданд . Мӯсо гуфт : астъинўои биллоҳу асбрўои алии динкму алблоء яъне алии фиръавну қавма , إни алأрз эй арзи Мисри ллаҳи иўрсҳои ман ишоءи ман ибода .

قالَ مُوسی‌ لِقَوْمِهِ اسْتَعِینُوا بِاللَّهِ وَ اصْبِرُوا. و گفته‌اند که فرعون پیش از موسی و مبعث وی آن همه فرزندان بنی اسرائیل را بکشت بگفت منجّمان و کاهنان که می‌گفتند: زوال ملک تو بدست یکی از ایشان خواهد بود. و ایشان را عذاب میکرد. روزگاری بس فرا گذاشت تا آن گه که موسی برسالت بوی آمد و پیغام بگزارد و معجزات بنمود. فرعون از خشم موسی آن عذاب و قتل باز بنی اسرائیل نهاد و رنجانیدن بیفزود. ایشان از آن عذاب و رنج بموسی نالیدند. موسی گفت: اسْتَعِینُوا بِاللَّهِ وَ اصْبِرُوا علی دینکم و البلاء یعنی علی فرعون و قومه، إِنَّ الْأَرْضَ ای ارض مصر لِلَّهِ یُورِثُها مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ.

Эшонро бойени сухан ки Мӯсо гуфт тамаъ афтод дар малику моли фиръавн ,у қибтӣони дил дар он бастанд ки бъоқбт бо эшон уфтад , иқўли аллоҳи таъолӣ :у алъоқбаҳи ллмтқин яъне алнсру алзФр . Ва қил : алҷнаҳи ллмؤмнини алмуваҳидин .

ایشان را باین سخن که موسی گفت طمع افتاد در ملک و مال فرعون، و قبطیان دل در آن بستند که بعاقبت با ایشان افتد، یقول اللَّه تعالی: وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِینَ یعنی النصر و الظفر. و قیل: الجنّة للمؤمنین الموحدین.

Қолўои أўзино банӣ Исроили дигар бора биноледанд бмўсӣ аз ранҷу азоби фиръавн , гуфтанд : аўзинои болқтли алаввали ман қабл ани тأтинои болрсолаҳ ва ман баъди мо ҷӣтнои болрсолаҳи боъодаҳи алқтлу болотъоби фии алъамалу ахзи алмол . Ва ин он буд ки фиръавни эшонро фарои корҳои дшхўор дошта буд . Қавмиро фармуд ки аз кӯҳи санг май оранди бпшту гардани хеш , ва аз он санг сутунҳо месозанду митрошнд , ва аз он қасрҳо ва банноҳо аз баҳри фиръавн май созанд ,у қавмиро фармуд то хишт мезаданд ва онро мепухтанд ва дар банноҳои он хишти пухтаи бакор май бурданд .

قالُوا أُوذِینا بنی اسرائیل دیگر باره بنالیدند بموسی از رنج و عذاب فرعون، گفتند: اوذینا بالقتل الاول من قبل ان تأتینا بالرّسالة و من بعد ما جئتنا بالرّسالة باعادة القتل و بالاتعاب فی العمل و اخذ المال. و این آن بود که فرعون ایشان را فرا کارهای دشخوار داشته بود. قومی را فرمود که از کوه سنگ می‌آرند بپشت و گردن خویش، و از آن سنگ ستونها میسازند و میتراشند، و از آن قصرها و بناها از بهر فرعون می‌سازند، و قومی را فرمود تا خشت میزدند و آن را می‌پختند و در بناهای آن خشت پخته بکار می‌بردند.

Ва қавмиро наҷорӣ фармуд ,у қавмиро оҳангарӣ . Ва заъифоне ки тоқат амал надоштанд баришон зарибаи ниҳод ҳар рӯз бар давом , агар рӯзӣ басар омадӣ ва эшон зарибаи он рӯз нгзордаҳ будандӣ як моҳи бъқўбти он ғул бар гардан эшон наҳодӣ . Ва занонро фармуд то ресмон мерейсанд ва аз баҳри фиръавн ҷома мебофанд . Мӯсо ки эшонро чунон дид гуфт : ъсии рбкми أни иҳлки ъдўкми ин « ъсӣ » дар мавзеи рҷоء ниҳодаанд , ва « ъсӣ » ва « сўФ » аз худо воҷибаст . Иқўл : ъсии рбкми ани иҳлки фиръавну қавма ,у истхлФкми баъди ҳлокҳми фии алأрз эй : арзи Миср . Мӯсои ин ваъда ки эшонро дод аз қавл аллоҳ дод ки мегуяд ҷли ҷалола : ва наред أн наман алии аллазӣнаи астзъФўои фии алأрзу нҷълҳми أӣмаҳу нҷълҳми алўорсин , сами қол : Финзри Киеви тъмлўн эй : ирии злк бавуқӯъа мнкм , лأни аллоҳи лои иҷозии алии мо иълмаҳ манеҳам ман хтиотҳми алтии иълми анҳми ъомлўҳои лои маҳолау анмои иҷозиҳми алии мо вақъ манеҳам . Пас раби Алъоламин занни Мӯсо таҳқиқ кард ,у фиръавнроу қибтӣонро боб бикушт ,у замини Мисру малики Миср банӣ Исроилро мусаллам шуд то брўзгори Довӯду сулаймони ъалиҳумо ассалом .

و قومی را نجّاری فرمود، و قومی را آهنگری. و ضعیفانی که طاقت عمل نداشتند بریشان ضریبه نهاد هر روز بر دوام، اگر روزی بسر آمدی و ایشان ضریبه آن روز نگزارده بودندی یک ماه بعقوبت آن غل بر گردن ایشان نهادی. و زنان را فرمود تا ریسمان می‌ریسند و از بهر فرعون جامه می‌بافند. موسی که ایشان را چنان دید گفت: عَسی‌ رَبُّکُمْ أَنْ یُهْلِکَ عَدُوَّکُمْ این «عسی» در موضع رجاء نهاده‌اند، و «عسی» و «سوف» از خدا واجب است. یقول: عسی ربّکم ان یهلک فرعون و قومه، وَ یَسْتَخْلِفَکُمْ بعد هلاکهم فِی الْأَرْضِ ای: ارض مصر. موسی این وعده که ایشان را داد از قول اللَّه داد که میگوید جلّ جلاله: وَ نُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِینَ، ثمّ قال: فَیَنْظُرَ کَیْفَ تَعْمَلُونَ ای: یری ذلک بوقوعه منکم، لأنّ اللَّه لا یجازی علی ما یعلمه منهم من خطیآتهم الّتی یعلم انّهم عاملوها لا محالة و انّما یجازیهم علی ما وقع منهم. پس ربّ العالمین ظنّ موسی تحقیق کرد، و فرعون را و قبطیان را بآب بکشت، و زمین مصر و ملک مصر بنی اسرائیل را مسلم شد تا بروزگار داود و سلیمان علیهما السّلام.

Ва лақади أхзнои оли фиръавни болснин эй болқҳту алҷдб . Иқол : аснти алқўми азои аҷдбўо . Қоли алшоър :

وَ لَقَدْ أَخَذْنا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِینَ ای بالقحط و الجدب. یقال: اسنت القوم اذا اجدبوا. قال الشاعر:

Араби қаҳтро сана хонанд ки бештари он буд ки аз солӣ камтар набӯд ва дар дъоء Мустафоаст алайҳи алслоаҳу ассалом бар мушрикони Макка : « аҷълҳои алайҳими синӣни кснии Юсуф » .

عرب قحط را سنة خوانند که بیشتر آن بود که از سالی کمتر نبود و در دعاء مصطفی است علیه الصّلاة و السّلام بر مشرکان مکه: «اجعلها علیهم سنین کسنی یوسف».

Ва дарин оят бҷмъ гуфт : болснин аз баҳри онкии эшон солҳо дар он қаҳт буданд . Қил : кони сабъи синӣн . Ва нақси ман алсмрот яъне ҳабси алмтри анҳуам Фнқси сморҳм .

و درین آیت بجمع گفت: بِالسِّنِینَ از بهر آنکه ایشان سالها در آن قحط بودند. قیل: کان سبع سنین. وَ نَقْصٍ مِنَ الثَّمَراتِ یعنی حبس المطر عنهم فنقص ثمارهم.

Қоли қтодаҳ : болснини лأҳли албўодӣу асҳоби алмўошӣ ,у нақси ман алсмроти лأҳли алқрӣу аломсор . Лълҳми изкрўни Финтбҳўну ирҷъўн .

قال قتاده: بِالسِّنِینَ لأهل البوادی و اصحاب المواشی، و نَقْصٍ مِنَ الثَّمَراتِ لأهل القری و الامصار. لَعَلَّهُمْ یَذَّکَّرُونَ فینتبهون و یرجعون.

Ани абди аллоҳи бен шаддоди қол : Фқди маози бен ҷабал ӯ саъди бен маози расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу силам , Фўҷдаҳи қоӣмои ислии фии алҳраҳ , Фтнҳнҳ , Флмои ансрФи қол : ё расӯли аллоҳ ! рأитки слити салоаи лами тсли мислҳо . Қол : « слити салоаи рғбаҳу рҳбаҳ . Сأлти рабии фӣҳо слосои Фأътонии снтину мнънии воҳида . Сأлтаҳи ани лои иҳлки умматии ҷўъои ФФъл . Сами қрأ :у лақади أхзнои оли фиръавни болснини алоиаҳ ,у рисолатаи ани лои ислти алайҳими ъдўои ман ғайриҳам ФФъл , сами қрأ : ҳўи алзии أрсли расӯлаи болҳдии алоиаҳ ,у сأлтаҳи أни лои иҷъли бأсҳми бинҳм , Фмнънӣ , сами қрأи қул ҳўи алқодри алии أни ибъси алайкуми ъзобои ман Фўқкми алоиаҳ , сами қол : лои изоли ҳозои аддӣн зоҳиран алии ман ноўأҳм » .

عن عبد اللَّه بن شداد قال: فقد معاذ بن جبل او سعد بن معاذ رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و سلم، فوجده قائما یصلّی فی الحرّة، فتنحنح، فلمّا انصرف قال: یا رسول اللَّه! رأیتک صلّیت صلاة لم تصلّ مثلها. قال: «صلّیت صلاة رغبة و رهبة. سألت ربّی فیها ثلاثا فأعطانی ثنتین و منعنی واحدة. سألته ان لا یهلک امّتی جوعا ففعل. ثمّ قرأ: وَ لَقَدْ أَخَذْنا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِینَ الایة، و رسالته ان لا یسلّط علیهم عدوا من غیرهم ففعل، ثم قرأ: هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدی‌ الایة، و سألته أن لا یجعل بأسهم بینهم، فمنعنی، ثمّ قرأ قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلی‌ أَنْ یَبْعَثَ عَلَیْکُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِکُمْ الایة، ثمّ قال: لا یزال هذا الدّین ظاهرا علی من ناوأهم».

Фإзои ҷоءтҳми алҳасанае алхсбу алнъмаҳу алъоФиаҳу аломн , қолўои лнои ҳзаҳу нҳни аҳлҳоу мстҳқўҳо ,у إни тсбҳми сиӣаҳ эй қаҳту ?иламу хавфи итирўо эй итшоءмўои бмўсӣ ва ман маъаа . Саиди бен ҷбир гуфт : чаҳорсад сол дар малики фиръавн буд ва то Мӯсо наомад вайро ҳеҷ ранҷ ва андӯҳ набӯд , ва ҳеҷ гуруснагӣ ва бекомӣ ва ҳеҷ дард ва беморӣ набӯд , ва агар будӣ ҳамоно ки даъвӣ худоӣ накардӣ . Пас чун Мӯсо омад ва он ранҷҳо ва бимҳо дид ,у буи қаҳт расед гуфт : ин аз шавамӣ Мӯсоасту қавм ӯ . Ва гуфтаанд : Фإзои ҷоءтҳми алҳасанаи ин ҳасана муҳлатаст ки миён ҳар ду азоб мехостанд , ва эшонро муҳлат медоданд , ки бози куфри гаштанди аллоҳ бо азоби гашт . Ҳамонаст ки гуфт :у блўноҳми болҳсноту алсиӣоти сиӣот тӯфонасту ҷроду қмлу зФодъу дам ,у ҳасаноти муҳлат ҳоаст дар миёни он . Қолўои лнои ҳзаҳ ҳар гуҳ ки эшонро муҳлат доданд , гуфтанд : ҳақи моу сазоӣ мо инаст . Ва إни тсбҳми сиӣаҳ ва чун боишон раседӣ аз он азобҳои бад аз тӯфону ҷроду ғайри он , итирўои бмўсӣ ва ман маъааи ташдид бар то аз баҳри тоء наонеаст ки асл « иттирўо »аст . Ва тайраи фоли бад гирифтанаст ва он он буд ки фол бад мегирифтанд бмўсӣу қавм ӯ , мегуфтанд : то Мӯсо бмо омад ду гуруҳе падед омад , ва он тӯфону ғайри он ҳама аз шавамӣ Мӯсо медиданд . Раб алъзаҳ гуфт : أлои إнмо тоӣрҳм ъанд аллоҳи инро ду маънӣаст яке онаст ки : алсиӣаҳи алтии итирўои баҳои ҳаии кант ман ъанд аллоҳ . Он бад ки ба эшон расед он аз наздики худоӣ буд , аз шавамӣ Мӯсо набӯд .

فَإِذا جاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ ای الخصب و النّعمة و العافیة و الامن، قالُوا لَنا هذِهِ و نحن اهلها و مستحقوها، وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ ای قحط و الم و خوف یَطَّیَّرُوا ای یتشاءموا بِمُوسی‌ وَ مَنْ مَعَهُ. سعید بن جبیر گفت: چهارصد سال در ملک فرعون بود و تا موسی نیامد وی را هیچ رنج و اندوه نبود، و هیچ گرسنگی و بی‌کامی و هیچ درد و بیماری نبود، و اگر بودی همانا که دعوی خدایی نکردی. پس چون موسی آمد و آن رنجها و بیمها دید، و بوی قحط رسید گفت: این از شومی موسی است و قوم او. و گفته‌اند: فَإِذا جاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ این حسنه مهلت است که میان هر دو عذاب میخواستند، و ایشان را مهلت میدادند، که باز کفر گشتند اللَّه با عذاب گشت. همانست که گفت: وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّیِّئاتِ سیئات طوفان است و جراد و قمّل و ضفادع و دم، و حسنات مهلت‌ها است در میان آن. قالُوا لَنا هذِهِ هر گه که ایشان را مهلت دادند، گفتند: حق ما و سزای ما اینست. وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ و چون بایشان رسیدی از آن عذابهای بد از طوفان و جراد و غیر آن، یَطَّیَّرُوا بِمُوسی‌ وَ مَنْ مَعَهُ تشدید بر طا از بهر تاء نهانی است که اصل «یتطیّروا» است. و طیرة فال بد گرفتن است و آن آن بود که فال بد میگرفتند بموسی و قوم او، می‌گفتند: تا موسی بما آمد دو گروهی پدید آمد، و آن طوفان و غیر آن همه از شومی موسی میدیدند. ربّ العزّة گفت: أَلا إِنَّما طائِرُهُمْ عِنْدَ اللَّهِ این را دو معنی است یکی آنست که: السّیّئة الّتی یطّیّروا بها هی کانت من عند اللَّه. آن بد که به ایشان رسید آن از نزدیک خدای بود، از شومی موسی نبود.

Дигари маънӣ : ончии эшон онро шавам мешуморанд он шавамӣ эшон наздики худоӣ биҷойаст , яъне азоби оташу уқубати ҷовдон ,у қил : шўмҳми ҷоءҳми бкФрҳми биллоҳ ,у локини أксрҳми лои иълмўни ани алзии асобҳми ман аллоҳ . Иқол : ттир бае тшоءм ба ,у аслаи ани алрҷли азои харҷи фии талаби амри тФأли болсонҳи ман алтиру ғайрау алборҳ ,у саммии злки алтираҳ .

دیگر معنی: آنچه ایشان آن را شوم می‌شمارند آن شومی ایشان نزدیک خدای بجای است، یعنی عذاب آتش و عقوبت جاودان، و قیل: شومهم جاءهم بکفرهم باللّه، وَ لکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لا یَعْلَمُونَ ان الّذی اصابهم من اللَّه. یقال: تطیّر به ای تشاءم به، و اصله ان الرّجل اذا خرج فی طلب امر تفأل بالسانح من الطیر و غیره و البارح، و سمّی ذلک الطیرة.

Қоли расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу силам : « алтираҳи ширк » қолаи слосо

قال رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و سلّم: «الطیرة شرک» قاله ثلاثا

Ва қол : « алъёФаҳу алтрқу алтираҳи ман алҷбт » .

و قال: «العیافة و الطرق و الطیرة من الجبت».

Ва ани ибни аббоси қол : кони расӯли аллоҳи итФأлу лои иттиру кони иҳби алосми алҳсн ,у ирўии анаи қол : « ( с ) лои тайра ва хайрҳо алФол » . Қолўо : ва мо алФол , қол : « алклмаҳи алсолҳаҳи исмъҳои аҳдкм » .

و عن ابن عباس قال: کان رسول اللَّه یتفأل و لا یتطیر و کان یحب الاسم الحسن، و یروی انّه قال: « (ص) لا طیرة و خیرها الفال». قالوا: و ما الفال، قال: «الکلمة الصالحة یسمعها احدکم».

Ва қолўои мҳмо эй клмоу маттии мо тотно ба ман оя . Қибтӣон гуфтанд бмўсӣ : ҳар гуҳ ки бмои оре ва ҳар чаҳ ореи бмо аз нишоне ё пайғомии лтсҳрнои баҳо то моро бФрибии бон ва дар мо шабаҳати афканӣ то аз дайни фиръавни баргардоне , мо бнхўоҳим гиравидан . Ва ин он буд ки аз Мӯсо оёт мехостанд чун оёт биоварадӣ ва мӯъҷизот бинмудӣ эшон гуфтандӣ : « ҳозои саҳар » ин ҷодуӣаст ки ту оварадӣ , хоҳӣ ки бойени саҳари моро аз дайни худ баргардоне .

وَ قالُوا مَهْما ای کلما و متی ما تاتنا به من آیة. قبطیان گفتند بموسی: هر گه که بما آری و هر چه آری بما از نشانی یا پیغامی لِتَسْحَرَنا بِها تا ما را بفریبی بآن و در ما شبهت افکنی تا از دین فرعون برگردانی، ما بنخواهیم گرویدن. و این آن بود که از موسی آیات میخواستند چون آیات بیاوردی و معجزات بنمودی ایشان گفتندی: «هذا سحر» این جادویی است که تو آوردی، خواهی که باین سحر ما را از دین خود برگردانی.

Ва фии мҳмои қавлон : аҳдҳмои ани аслаи момо , Фأбдли ман алолФи алаввали алҳоءи лихтлФи аллФзи Фикўни мо алаввалии ллҷзоءу ассонӣаи лтأкиди алҷзоء ,у лӣси шайъи ءи ман ҳуруфи алҷзоءи ало ва « мо » изоди фӣа , мисли ани мо ,у маттии мо ,у алқўли ассонии аслаи маи бмънии каф , змти илоҳо « мо » алҷзоءи конҳми қолўо : акФФи мо тأтно ба ман оя . Иқўл : эй шайъи ءи ҷӣтно ба лтсҳрнои баҳои Фмои нҳни лаки бмؤмнин . Пас Мӯсо бар эшон дуо кард ,у раби Алъоламин азоби тӯфону ғайри он бар эшон фурӯи кушод , инаст ки раб Алъоламин гуфт : Фأрслнои алайҳими алтўФони ибн аббос гуфт : тӯфони борон азимаст ки аз он сайли саъби хезаду диёру ватан хароб кунаду мардумро ғарқ кунад . Вҳб гуфт : тӯфон тоъӯнасту вабо ки бар абкори оли фиръавн фурӯ кушоданд то яке аз эшон намонад , ва ба қоли ътоءу муҷоҳид . Ва рӯати ъоӣшаҳи ан алнабӣ слии аллоҳи алайҳу силами қол : алтўФони аламут .

و فی مهما قولان: احدهما ان اصله ماما، فأبدل من الالف الاول الهاء لیختلف اللفظ فیکون ما الاولی للجزاء و الثانیة لتأکید الجزاء، و لیس شی‌ء من حروف الجزاء الّا و «ما» یزاد فیه، مثل ان ما، و متی ما، و القول الثانی اصله مه بمعنی کفّ، ضمّت الیها «ما» الجزاء کانّهم قالوا: اکفف ما تأتنا به من آیة. یقول: ایّ شی‌ء جئتنا به لتسحرنا بها فما نحن لک بمؤمنین. پس موسی بر ایشان دعا کرد، و رب العالمین عذاب طوفان و غیر آن بر ایشان فرو گشاد، اینست که رب العالمین گفت: فَأَرْسَلْنا عَلَیْهِمُ الطُّوفانَ ابن عباس گفت: طوفان باران عظیم است که از آن سیل صعب خیزد و دیار و وطن خراب کند و مردم را غرق کند. وهب گفت: طوفان طاعون است و وبا که بر ابکار آل فرعون فرو گشادند تا یکی از ایشان نماند، و به قال عطاء و مجاهد. و روت عائشة انّ النّبی صلّی اللَّه علیه و سلم قال: الطوفان الموت.

Абӯ қуллоба гуфт : обила буд ки дар эшон падед омад ва пас эшон дар халқ бимонад . Ва алҷроди ҳўи алмърўФ .

ابو قلابه گفت: آبله بود که در ایشان پدید آمد و پس ایشان در خلق بماند. وَ الْجَرادَ هو المعروف.

Зикри ани аллоҳи ъзу ҷли халқи одами баъди алхлқи калла , Флми ихлқи аллоҳи баъди одами алои алҷрод , халқаи ман фазлаи фазлати ман тинаҳ ,у алқмлу ҳўи алсўси алзии ихрҷи ман алҳнтаҳу қили ҳўи албрғўсу қили ҳўи алдбоу ҳўи сғори алҷрод , лои аҷнҳаҳи лҳо ,у қили навъи ман алқроду қили ҳўи алқмл ,у кзлки қроءаҳи алҳсн . Ва алзФодъи ҷамъи зФдъу ҳўи алмърўФ .

ذکر انّ اللَّه عزّ و جلّ خلق آدم بعد الخلق کله، فلم یخلق اللَّه بعد آدم الا الجراد، خلقه من فضلة فضلت من طینه، وَ الْقُمَّلَ و هو السوس الذی یخرج من الحنطة و قیل هو البرغوث و قیل هو الدّبا و هو صغار الجراد، لا اجنحة لها، و قیل نوع من القراد و قیل هو القمل، و کذلک قراءة الحسن. وَ الضَّفادِعَ جمع ضفدع و هو المعروف.

Рӯй ъкрмаҳи ани ибни аббоси қол : канти алзФодъи барӣаи Флмои арслҳои аллоҳи таъолии алии оли фиръавни самъату итоати Фҷълти тқзФи нафасҳо фии алқдру ҳаии тғлӣ ,у фии алтнониру ҳаии тФўр , Фأсобҳои аллоҳи таъолии бҳсни тоъатҳо баради алмоءу ҷаъли нқиқҳои алтсбиҳ .

روی عکرمة عن ابن عباس قال: کانت الضّفادع برّیّة فلمّا ارسلها اللَّه تعالی علی آل فرعون سمعت و اطاعت فجعلت تقذف نفسها فی القدر و هی تغلی، و فی التنانیر و هی تفور، فأثابها اللَّه تعالی بحسن طاعتها برد الماء و جعل نقیقها التسبیح.

Қол алнабӣ слии аллоҳи алайҳу силам : « лои тқтлўои алзФодъи ?фони нқиқҳои алзии тсмъўни тасбеҳ » , ва рӯй анҳо канти тнқли алмоءи илои иброҳӣми ҳайни алқии фии алнор .

قال النبی صلّی اللَّه علیه و سلّم: «لا تقتلوا الضّفادع فان نقیقها الّذی تسمعون تسبیح»، و روی انّها کانت تنقل الماء الی ابراهیم حین القی فی النّار.

Ва қоли сулаймони алайҳи ассалом : ани алзФдъи иқўл : субҳони алмзкўри бакули макон , алмъбўди фии лҷҷи албҳор . Ва алдми Фконўои лои итноўлўни алтъому лои ишрбўни шробои алои кони фӣаи дам ,у қили ҳўи алръоФ , оёти муфассалот эй мубиноти мттобъоти баъзҳо алии асари баъз ,у қили мунфасилоти байни кули оятин слосўни иўмо .

و قال سلیمان علیه السلام: ان الضفدع یقول: سبحان المذکور بکل مکان، المعبود فی لجج البحار. وَ الدَّمَ فکانوا لا یتناولون الطعام و لا یشربون شرابا الا کان فیه دم، و قیل هو الرّعاف، آیاتٍ مُفَصَّلاتٍ ای مبیّنات متتابعات بعضها علی اثر بعض، و قیل منفصلات بین کل آیتین ثلاثون یوما.

Аммо сифати танзили ин оёту тафсили он бқўли ибни аббосу ибни ҷбиру қтодаҳу ибн ясор онаст ки : чун саҳара имон овараданду фиръавни мақҳуру мағлуби гашт , қибтӣону касони фиръавн бо фиръавн аз ҳақи сар во заданду ҷузи туғёну куфри ниФзўднд ,у Мӯсои муъҷизаи хеш дар Асоу яди Байзо боишон намӯд ва эшон напазируфтанд , ва он ду ояти дигари синӣну нақси самароти рӯзгорӣ бар эшон гумоштанд ва дар эшон асар накард , ва аз ботилу беҳуда худ барнагаштанд . Мӯсои пас аз он дуо кард , гуфт : бори худоёи ин фиръавни газофи кору табоҳи кор дар залолату ғўоиту куфри хеши сар дар ниҳодау нақз аҳд карда ва аз ҳақи баргашта , баргумор бар ваии азобӣу уқубатӣ ки вайроу қавми вайро нқмт буд , ва банӣ Исроилро мавъизат ,у ҷаҳонёнро то бқёмти ибрат . Раби Алъоламин дъоءи Мӯсо иҷобат карду тӯфони фурӯи кушод бар эшон .

اما صفت تنزیل این آیات و تفصیل آن بقول ابن عباس و ابن جبیر و قتاده و ابن یسار آنست که: چون سحره ایمان آوردند و فرعون مقهور و مغلوب گشت، قبطیان و کسان فرعون با فرعون از حق سر وا زدند و جز طغیان و کفر نیفزودند، و موسی معجزه خویش در عصا و ید بیضا بایشان نمود و ایشان نپذیرفتند، و آن دو آیت دیگر سنین و نقص ثمرات روزگاری بر ایشان گماشتند و در ایشان اثر نکرد، و از باطل و بیهوده خود برنگشتند. موسی پس از آن دعا کرد، گفت: بار خدایا این فرعون گزاف کار و تباه کار در ضلالت و غوایت و کفر خویش سر در نهاده و نقض عهد کرده و از حق برگشته، برگمار بر وی عذابی و عقوبتی که وی را و قوم وی را نقمت بود، و بنی اسرائیل را موعظت، و جهانیان را تا بقیامت عبرت. رب العالمین دعاء موسی اجابت کرد و طوفان فرو گشاد بر ایشان.

Аз рӯзи шанбе то бшнбаҳи борон аз осмон меомад , дар хонаҳоу кишти зор эшон мешуд . Киштҳо табоҳ мекард ,у хонаҳо хароб , ва аз он як қатра дар хонаҳои банӣ Исроил науфтод ,у Мӯсоу қавми вайро аз он ҳеҷ ранҷ набӯд .

از روز شنبه تا بشنبه باران از آسمان می‌آمد، در خانه‌ها و کشت‌زار ایشان می‌شد. کشتها تباه میکرد، و خانه‌ها خراب، و از آن یک قطره در خانه‌های بنی اسرائیل نیفتاد، و موسی و قوم وی را از آن هیچ رنج نبود.

Аммо фиръавнёнро чандон об дар хонаҳо ҷамъ омад ки хонаҳо ва ҳар чаҳ дар он буд ҳамаи хароби гашту табоҳ , ва он гуҳи об то бсинаҳҳоу гарданҳошони баромад ва бар шараф ҳалок буданд , бмўсӣ нолиданд ва фарёд карданд ки : ё Мӯсо ! агар ин тӯфон аз мо бози дории бтўи имони орем .

اما فرعونیان را چندان آب در خانه‌ها جمع آمد که خانه‌ها و هر چه در آن بود همه خراب گشت و تباه، و آن گه آب تا بسینه‌ها و گردنهاشان برآمد و بر شرف هلاک بودند، بموسی نالیدند و فریاد کردند که: یا موسی! اگر این طوفان از ما باز داری بتو ایمان آریم.

Мӯсо дуо кард то борони вои истод ,у замини хушки гашт ,у ҳаво хуш шуд ,у кишти зорро риъи биФзўд ,у саҳрои марғзори пари гиёҳу пари неъмати гашт , эшон он роҳату неъмат диданд гуфтанд : ин худ дар хури мо буд ,у тамомии кори мо , ва мо худ нмидонстим . Ҳам чунон сар ба бероҳӣу шухӣ дар ниҳода , ва аз ҳақ эъроз карда то як моҳи баромад . Пас раби Алъоламин лашкари малахон боишон фиристод то ҳар чаҳ буд аз дарахтҳоу миваҳо ва киштҳо ҳама бихӯрад , ва он гуҳ рӯй бахонаҳои эшон боз кард ва ҳар чаҳ буд аз чӯбҳо дар сақфҳо ва дар хонаҳоу ҷомаҳо пок бихӯрад , то мсморҳои оҳанӣну ҳалқаҳо ки бар дарҳо буд ҳеҷ бнгзошт , ва аз он малахони яке дар хонаҳои банӣ Исроил нашуд ва аз эшон ҳичиз нахурд , ҳафт рӯзи дарин азоб буданд аз шанбе то бшнбаҳ , пас бонг бароварданд ва зинҳор хостанд , Мӯсоро гуфтанд : агар ин малахон аз мо боз кунӣ бтўи имони орем . Мӯсо дъоء кард то раби алъзаҳи бодии ъосФи фурӯи кушод то он малахон ба як бор барграфту бдрёи афканди чунон ки як малах дар замин Миср бинмоанд .

موسی دعا کرد تا باران وا ایستاد، و زمین خشک گشت، و هوا خوش شد، و کشت‌زار را ریع بیفزود، و صحرا مرغزار پر گیاه و پر نعمت گشت، ایشان آن راحت و نعمت دیدند گفتند: این خود در خور ما بود، و تمامی کار ما، و ما خود نمیدانستیم. هم چنان سر به بی‌راهی و شوخی در نهاده، و از حق اعراض کرده تا یک ماه برآمد. پس ربّ العالمین لشکر ملخان بایشان فرستاد تا هر چه بود از درختها و میوه‌ها و کشتها همه بخورد، و آن گه روی بخانه‌های ایشان باز کرد و هر چه بود از چوبها در سقفها و در خانه‌ها و جامه‌ها پاک بخورد، تا مسمارهای آهنین و حلقه‌ها که بر درها بود هیچ بنگذاشت، و از آن ملخان یکی در خانه‌های بنی اسرائیل نشد و از ایشان هیچیز نخورد، هفت روز درین عذاب بودند از شنبه تا بشنبه، پس بانگ برآوردند و زینهار خواستند، موسی را گفتند: اگر این ملخان از ما باز کنی بتو ایمان آریم. موسی دعاء کرد تا ربّ العزّة بادی عاصف فرو گشاد تا آن ملخان به یک بار برگرفت و بدریا افکند چنان که یک ملخ در زمین مصر بنماند.

Эшон дрнгрстнди бақоёии зрўъу смори андакӣ бар ҷои диданд бақадр кифояти як сола , гуфтанд : имсоли моро ин тамомаст бории дайни худ бнгзорим ва аз ончӣ будем бнгрдим . Як моҳ дар офият буданд .

ایشان درنگرستند بقایای زروع و ثمار اندکی بر جای دیدند بقدر کفایت یک ساله، گفتند: امسال ما را این تمام است باری دین خود بنگذاریم و از آنچه بودیم بنگردیم. یک ماه در عافیت بودند.

Пас фармон омад бмўсӣ аз ҳақи ҷли ҷалола ва ъам нўолаҳ : рӯи бони тели реги азим дар он саҳро ки онро айн алшмс гӯйанд ,у Асо дар он зан то ъҷоӣби бинӣ . Мӯсо рафту Асо бар он тел рег зад чандон қмл аз он рег бархест ки замин ва дару девори пӯшидаи гашт . Даромаданд ва ҳар чаҳ диданд пок бихӯраданд , ва дар мардумони эшон афтоданди мӯии эшон михўрднду пӯст эшон меканданд , то бар сарҳошон мӯе намонад ва на бар рӯй ва на абрӯ ва на мижгони чашм , ва яке аз эшон чун хост ки луқмае дар даҳан наад то бдҳни расида будӣ ҳазорон қмл дар он афтода , ва ҳам чунон дар даҳан май афтоданд . Як ҳафтаи дарин бало ва азоб бимонаданд , ва он гуҳ биноледанд бмўсӣ ки : анои нтўб ва ло наавд . Ин як бор аз куфр боз гирдем ва тавба кунем ва низ шухӣ накунем . Мӯсо дуо кард то раби алъзаҳи он азоб аз эшон бардошт , ва он қмли ҳамаи бикбори мурдаи гаштанд ,у бодии азими баромад ва он замин аз эшон пок кард . Фиръавнёни ҳам чунон басари амали хабиси худ боз шуданд ва гуфтанд : азими ҷодуӣ ки Мӯсоаст ки аз миёни реги ҷонварону хӯрандагони берун май орад .

پس فرمان آمد بموسی از حق جلّ جلاله و عمّ نواله: رو بآن تل ریگ عظیم در آن صحرا که آن را عین الشمس گویند، و عصا در آن زن تا عجائب بینی. موسی رفت و عصا بر آن تل ریگ زد چندان قمّل از آن ریگ برخاست که زمین و در و دیوار پوشیده گشت. درآمدند و هر چه دیدند پاک بخوردند، و در مردمان ایشان افتادند موی ایشان میخوردند و پوست ایشان میکندند، تا بر سرهاشان مویی نماند و نه بر روی و نه ابرو و نه مژگان چشم، و یکی از ایشان چون خواست که لقمه‌ای در دهن نهد تا بدهن رسیده بودی هزاران قمّل در آن افتاده، و هم چنان در دهن می‌افتادند. یک هفته درین بلا و عذاب بماندند، و آن گه بنالیدند بموسی که: انّا نتوب و لا نعود. این یک بار از کفر باز گردیم و توبه کنیم و نیز شوخی نکنیم. موسی دعا کرد تا ربّ العزّة آن عذاب از ایشان برداشت، و آن قمّل همه بیکبار مرده گشتند، و بادی عظیم برآمد و آن زمین از ایشان پاک کرد. فرعونیان هم چنان بسر عمل خبیث خود باز شدند و گفتند: عظیم جادویی که موسی است که از میان ریگ جانوران و خورندگان بیرون می‌آرد.

Чун як моҳи баромади зФодъ дар миёни эшон падед омаданд чунон ки ҳамаи саройу хонау кӯии эшон аз он пари гашт . Яке аз эшон бихуфтӣ , чун аз хоби даромадӣ дар миёни зФодъи чунон будӣ ки натавонистӣ бархестану ҳаракат кардани дег бар оташи нҳодндии дег пар шудӣ , чун яке хостӣ ки сухан гуяд пеш аз онкӣ сухан гуфтӣ зФдъ дар даҳани ваии ҷустӣ . Ҳафт рӯзи дарин бало буданд аз шанбе то бшнбаҳ , пас дигари бор бмўсӣ омаданд ва фарёд карданду аҳди бастанд ки ин бор вафо кунанд ва аҳд нашкананд . Мӯсо дуо кард то раби алъзаҳ борон фиристод , ва аз он силӣ азим бархест , ва он зФодъро ҳамаи фаро пеш гирифт ва бдрё ронад . Эшон гуфтанд : бахшам ки : Мӯсо беш аз ин ки кард бо мо чаҳ тавонад кард ? ва беш азин чаҳ тавонад хост ? на имон оварадем буи ва на ҳаргиз бар онем ки буии имони орем . Як моҳи баромади пас раби Алъоламин обҳои эшон хӯн гардонид чунон шуд ки яке аз эшон об дар даст мекард бар дасти вай хӯн мешуд ,у марди қибтӣу марди Исроилӣ ҳар ду аз як кӯзаи оби михўрднд , Исроилӣ мехӯрд об буд , қибтӣ мехӯрд хӯн буд . Исроилии об дар даҳан худ гирифтӣ аз даҳани худ дар даҳани қибтии рехтӣ , то дар даҳани Исроилӣ буд об буд , чун дар даҳан қибтӣ шудӣ хӯни гаштӣ . Чун ранҷу азобу блоءи эшон бғоит расед бФръўн нолиданду фиръавни Мӯсоро гуфт : адъи лнои рбк , Фзлки қавлаи ъзу ҷл :у лмои вақъи алайҳими алрҷз эй алъзоби ман алтўФон ва мо баъда , қолўо ё Мӯсои адъи лнои рбки бмои аҳди ъндк эй бмои амрку тақаддуми алики ани тдъўаҳи Фнҷибки комаи аҷобки фии оётк ,у қили бмои ҷаъли лаки ман алнбўаҳ . эй Мӯсо ! худованди худро хон чунон ки туро фармӯда ки ӯро хон туро иҷобат кунад . Ва гуфтаанд : маънӣ онаст ки эй Мӯсои худованди худро хон ва аз ваии хоҳи бони паймон ки ӯроаст бнздики ту аз баҳри мо . Ва он паймони он буд ки ҳар гуҳ ки имон оред ман азоби боз барам . Яъне ки акнӯн мехоҳем ки азоби бози барад то имони орем . Инаст ки гуфт : лӣни кашфати ънои алрҷзи лнؤмнни лаку лнрслни мък банӣ إсроӣил . Пас раб Алъоламин гуфт : Флмои кшФнои анҳуам алрҷз чун боз барадем аз эшон он азоб , إлии أҷли ҳам болғўаҳи إзои ҳам инксўн яъне зрбўои аҷлои лоимонҳм , Флмои ҷоءи алаҷали нксўои ъҳўдҳму лами иؤмнўо .

چون یک ماه برآمد ضفادع در میان ایشان پدید آمدند چنان که همه سرای و خانه و کوی ایشان از آن پر گشت. یکی از ایشان بخفتی، چون از خواب درآمدی در میان ضفادع چنان بودی که نتوانستی برخاستن و حرکت کردن دیگ بر آتش نهادندی دیگ پر شدی، چون یکی خواستی که سخن گوید پیش از آنکه سخن گفتی ضفدع در دهن وی جستی. هفت روز درین بلا بودند از شنبه تا بشنبه، پس دیگر بار بموسی آمدند و فریاد کردند و عهد بستند که این بار وفا کنند و عهد نشکنند. موسی دعا کرد تا ربّ العزة باران فرستاد، و از آن سیلی عظیم برخاست، و آن ضفادع را همه فرا پیش گرفت و بدریا راند. ایشان گفتند: بخشم که: موسی بیش از این که کرد با ما چه تواند کرد؟ و بیش ازین چه تواند خواست؟ نه ایمان آوردیم بوی و نه هرگز بر آنیم که بوی ایمان آریم. یک ماه برآمد پس ربّ العالمین آبهای ایشان خون گردانید چنان شد که یکی از ایشان آب در دست میکرد بر دست وی خون میشد، و مرد قبطی و مرد اسرائیلی هر دو از یک کوزه آب میخوردند، اسرائیلی میخورد آب بود، قبطی میخورد خون بود. اسرائیلی آب در دهن خود گرفتی از دهن خود در دهن قبطی ریختی، تا در دهن اسرائیلی بود آب بود، چون در دهن قبطی شدی خون گشتی. چون رنج و عذاب و بلاء ایشان بغایت رسید بفرعون نالیدند و فرعون موسی را گفت: ادْعُ لَنا رَبَّکَ، فذلک قوله عزّ و جل: وَ لَمَّا وَقَعَ عَلَیْهِمُ الرِّجْزُ ای العذاب من الطوفان و ما بعده، قالُوا یا مُوسَی ادْعُ لَنا رَبَّکَ بِما عَهِدَ عِنْدَکَ ای بما امرک و تقدّم الیک ان تدعوه فنجیبک کما اجابک فی آیاتک، و قیل بما جعل لک من النبوّة. ای موسی! خداوند خود را خوان چنان که تو را فرموده که او را خوان ترا اجابت کند. و گفته‌اند: معنی آنست که ای موسی خداوند خود را خوان و از وی خواه بآن پیمان که او را است بنزدیک تو از بهر ما. و آن پیمان آن بود که هر گه که ایمان آرید من عذاب باز برم. یعنی که اکنون میخواهیم که عذاب باز برد تا ایمان آریم. اینست که گفت: لَئِنْ کَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَکَ وَ لَنُرْسِلَنَّ مَعَکَ بَنِی إِسْرائِیلَ. پس ربّ العالمین گفت: فَلَمَّا کَشَفْنا عَنْهُمُ الرِّجْزَ چون باز بردیم از ایشان آن عذاب، إِلی‌ أَجَلٍ هُمْ بالِغُوهُ إِذا هُمْ یَنْکُثُونَ یعنی ضربوا اجلا لایمانهم، فلمّا جاء الاجل نکثوا عهودهم و لم یؤمنوا.

Ва қил : илои аҷали ҳам болғўаҳи алғрқу қили аламут .

و قیل: الی اجل هم بالغوه الغرق و قیل الموت.

Ани омири бен саъди бен абии вқос , ани абӣаи أнаҳи самъаи исأли Усомаи бен зайд : асмъти ман расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу силами фии алтоъўн ? Фқоли Усомаи бен зайд : қоли расӯли аллоҳ ( с ) : « алтоъўни раҷази арсли алӣ банӣ Исроил ӯ алии ман кони қблкми Фозои смътм ба бأрзи Флои тқдмўои алайҳ ,у азои вақъи бأрзу антми баҳои Флои тхрҷўо Фроро манеҳ » .

عن عامر بن سعد بن ابی وقاص، عن ابیه أنّه سمعه یسأل اسامة بن زید: اسمعت من رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و سلّم فی الطاعون؟ فقال اسامة بن زید: قال رسول اللَّه (ص): «الطاعون رجز ارسل علی بنی اسرائیل او علی من کان قبلکم فاذا سمعتم به بأرض فلا تقدموا علیه، و اذا وقع بأرض و انتم بها فلا تخرجوا فرارا منه».

Фонтқмно манеҳам интиқом дар сифоти худованди ҷл ҷалола равост , аммо дар интиқом аз ҳақад покаст бхлоФи махлуқ , чунон ки дар ғазаб аз зҷр покаст , ва дар сабр аз аҷз покаст .

فَانْتَقَمْنا مِنْهُمْ انتقام در صفات خداوند جلّ جلاله رواست، اما در انتقام از حقد پاک است بخلاف مخلوق، چنان که در غضب از ضجر پاک است، و در صبر از عجز پاکست.

Фонтқмно манеҳам эй антсрноу слбнои нъмтҳми болъзоб ,у ъоқбноҳми алии сӯъи фаълаам , Фأғрқноҳм фӣ ?илему ҳўи албҳр , бأнҳми кзбўои боётно эй бсбби ткзибҳми оётноу ҳамлаами Аёҳо алии алъодоту алии алсҳр ,у конўои анҳо ғофилин эй ани алнқмаҳ ,у қили ани алодёти ази конўои лои иътбрўни баҳо .

فَانْتَقَمْنا مِنْهُمْ ای انتصرنا و سلبنا نعمتهم بالعذاب، و عاقبناهم علی سوء فعلهم، فَأَغْرَقْناهُمْ فِی الْیَمِ‌ و هو البحر، بِأَنَّهُمْ کَذَّبُوا بِآیاتِنا ای بسبب تکذیبهم آیاتنا و حملهم ایّاها علی العادات و علی السّحر، وَ کانُوا عَنْها غافِلِینَ ای عن النّقمة، و قیل عن الادیات اذ کانوا لا یعتبرون بها.