Қавлаи таъолӣ : ва мо кони аллоҳи лиъзбҳму أнти Фиҳми саёқу мсоқи ин ояти баёни шарафи Мустафо састу иҷлоли қадар ӯу изҳори ъзи вай . Мегуяд эй меҳтари хоФқин вае Сайиди сиқлин , то ту дар аслоби эшон будӣ , аслофи эшонро азоб накардему имрӯз ки дар миёни эшонӣ , азоб аз эшон бардоштаем ,у фардо ки аз миён эшон бишӯйу ходимону чокарони ту дар миён эшон бошанд ва истиғфор кунанд азоб накунем , то ҷаҳонёни ъзу ҷоҳу ҳурмату пойгоҳи ту бар даргоҳ мо бишносанд ва бидонанд ки туе бар мо бандаи азиз , азои кони кун алрасул си фии алкФори имнъи алъзоби анҳуам Фикўни алмърФаҳи фии улқулуби аввалии ани идФъи алъзоби анҳуам . Он рӯз ки Мустафои сро хабар доданд ки рафтани бсрои охират наздикасту мураккаби башарияти вайро бҳзрти илоҳят нақл фармуданд . Ъзроӣили ҳозир буд , расӯли худои вайро гуфт : Ҷабраилро куҷо монадӣ , гуфт : босмони нахустин муқаддасони млоءи аъло ӯро таъзият медиҳанд , ъзроӣили бҳрмти боистод то худ чаҳ фармоед , Ҷабраил дар омад , Сайид гуфт : ё Ҷабраили мо ҳоли умматӣ ? ҳоли уммат ман чист ,у кори эшон гӯй бача расед , Ҷабраил гуфт : ё Сайид чаҳ дили машғӯли дорӣ ва чаҳ андешаи барӣ , на ҳақ мегуяд , ва мо кони аллоҳи лиъзбҳму أнти Фиҳм , гуфт : ё Ҷабраил чун ман аз миёни эшон берун шавам гӯии ҳоли эшон чун буд ? Ҷабраили бҳзрти иззат боз рафту охир оят оварад , ва мо кони аллоҳи мъзбҳм ва ҳам истғФрўн , ё Сайид ! малики ҷл ҷалола мегуяд : ки то истиғфор кунанд дар зинҳоранд аз азоб , гуфт : ё Ҷабраил азон митрсм ки агар дар истиғфор тақсир кунанд ? Ҷабраили бҳзрти иззат боз рафт ва боз омад ва гуфт : малики таъолӣу тақаддуси туро салом мекунад ва мегуяд , ҳар ки пеш аз марги бики сол узр хоҳад узраш бипазирам ки ман пазирндаи узри хоҳонам , ниўшндаҳи овози соӣлонм , пўшндаҳи айби ъибёнм . Сайид гуфт : ё Ҷабраили як сол дар умри уммати ман бисёр буд мсомҳтӣ бихоҳ , Ҷабраил рафт ва боз омад гуфт , мегуяд : ъзи ҷалола ки як сол бо як моҳ оварадам , агар як моҳи пеш аз мрк тавба кунанд бипазирам , гуфт : ё Ҷабраил низ хоҳам ки як моҳ бисёраст , Ҷабраил омад ва як моҳ бо як ҳафта оварад ва як ҳафта бо як соъат оварад , пас Ҷабраил гуфт : ё Сайид , малик мегуяд : ҷли ҷалола дар он соъат ки ҷони банда бғрғраҳ расад агар тавба кунад бипазираму гуноҳаши дргзорм , Сайид гуфт : ё Ҷабраил азон митрсм ки он соъат ки ҳавли матлаъи талхӣ ҷон кандан гирди вай дар ояд забонаш кор накунаду узри натавонади хост .

قوله تعالی: وَ ما کانَ اللَّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِیهِمْ سیاق و مساق این آیت بیان شرف مصطفی ص است و اجلال قدر او و اظهار عزّ وی. میگوید ای مهتر خافقین و ای سید ثقلین، تا تو در اصلاب ایشان بودی، اسلاف ایشان را عذاب نکردیم و امروز که در میان ایشانی، عذاب از ایشان برداشته‌ایم، و فردا که از میان ایشان بشوی و خادمان و چاکران تو در میان ایشان باشند و استغفار کنند عذاب نکنیم، تا جهانیان عزّ و جاه و حرمت و پایگاه تو بر درگاه ما بشناسند و بدانند که تویی بر ما بنده عزیز، اذا کان کون الرسول ص فی الکفار یمنع العذاب عنهم فیکون المعرفة فی القلوب اولی ان یدفع العذاب عنهم. آن روز که مصطفی ص را خبر دادند که رفتن بسرای آخرت نزدیک است و مرکب بشریت وی را بحضرت الهیت نقل فرمودند. عزرائیل حاضر بود، رسول خدا وی را گفت: جبرئیل را کجا ماندی، گفت: بآسمان نخستین مقدسان ملاء اعلی او را تعزیت میدهند، عزرائیل بحرمت بایستاد تا خود چه فرماید، جبرئیل در آمد، سید گفت: یا جبرئیل ما حال امتی؟ حال امت من چیست، و کار ایشان گوی بچه رسید، جبرئیل گفت: یا سید چه دل مشغول داری و چه اندیشه‌بری، نه حق میگوید، وَ ما کانَ اللَّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِیهِمْ، گفت: یا جبرئیل چون من از میان ایشان بیرون شوم گوی حال ایشان چون بود؟ جبرئیل بحضرت عزت باز رفت و آخر آیت آورد، وَ ما کانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ، یا سید! ملک جل جلاله میگوید: که تا استغفار کنند در زینهاراند از عذاب، گفت: یا جبرئیل ازان میترسم که اگر در استغفار تقصیر کنند؟ جبرئیل بحضرت عزت باز رفت و باز آمد و گفت: ملک تعالی و تقدس ترا سلام میکند و میگوید، هر که پیش از مرگ بیک سال عذر خواهد عذرش بپذیرم که من پذیرنده عذر خواهانم، نیوشنده آواز سائلانم، پوشنده عیب عیبیانم. سید گفت: یا جبرئیل یک سال در عمر امت من بسیار بود مسامحتی بخواه، جبرئیل رفت و باز آمد گفت، میگوید: عز جلاله که یک سال با یک ماه آوردم، اگر یک ماه پیش از مرک توبه کنند بپذیرم، گفت: یا جبرئیل نیز خواهم که یک ماه بسیار است، جبرئیل آمد و یک ماه با یک هفته آورد و یک هفته با یک ساعت آورد، پس جبرئیل گفت: یا سید، ملک می‌گوید: جل جلاله در آن ساعت که جان بنده بغرغره رسد اگر توبه کند بپذیرم و گناهش درگذارم، سید گفت: یا جبرئیل ازان میترسم که آن ساعت که هول مطلع تلخی جان کندن گرد وی در آید زبانش کار نکند و عذر نتواند خواست.

Ҷабраил рафт ва боз омад ва гуфт : алндми тавба , чун пушаймонӣ дар дилаш омад бипазирам агар чаҳ забон кор накунад , гуфт : ё Ҷабраили он бечораи дармонда дар он сакароти марг , баъӣд набошад агар пушаймонӣ низ фаромӯш кунад ва бо он напардозад , Ҷабраил рафт ва боз омад ва гуфт : алрби иқрӣки ассалому иқўли ани лами икни ҳозои каллаи Фоини раҳматӣ ва ин шФоътк ? эй меҳтари оламу Сайиди валади одам агар ин ҳама набӯдӣ раҳмати ману шафоати ту чаҳ будӣ , он меҳтари салавоти аллоҳу саломаи алайҳ бо онкии мақсӯди мавҷӯдот буду нуқтаи доӣраҳи ҳодисот буд , ганҷи фазлу хазинаи раҳмат буд , ҳар чаҳ ӯро боист , аз барои уммат боист , ва ҳар шарбатӣ ки бқҳр нӯш кард аз баҳри ғаму тимор уммат кард , ва ҳар блоӣӣ ки кашид аз баҳри осоиш уммат кашид , азин ҷаҳон ки рафт дар ғам уммат рафту фардо ки сар аз хоки давлат бар орад дар ғаму тимори уммат бар орад , мегуяду аҳшрнии фии зумраи алмсокин

جبرئیل رفت و باز آمد و گفت: الندم توبة، چون پشیمانی در دلش آمد بپذیرم اگر چه زبان کار نکند، گفت: یا جبرئیل آن بیچاره درمانده در آن سکرات مرگ، بعید نباشد اگر پشیمانی نیز فراموش کند و با آن نپردازد، جبرئیل رفت و باز آمد و گفت: الرب یقرئک السلام و یقول ان لم یکن هذا کله فاین رحمتی و این شفاعتک؟ ای مهتر عالم و سید ولد آدم اگر این همه نبودی رحمت من و شفاعت تو چه بودی، آن مهتر صلوات اللَّه و سلامه علیه با آنکه مقصود موجودات بود و نقطه دائره حادثات بود، گنج فضل و خزینه رحمت بود، هر چه او را بایست، از برای امت بایست، و هر شربتی که بقهر نوش کرد از بهر غم و تیمار امت کرد، و هر بلائی که کشید از بهر آسایش امت کشید، ازین جهان که رفت در غم امت رفت و فردا که سر از خاک دولت بر آرد در غم و تیمار امت بر آرد، میگوید و احشرنی فی زمرة المساکین‌

Ва аз ҳазрати зўи алҷлоли бнъти миннат ин навохту эъзози равон ки ё Сайид , мо исои Марямро босмон барадем , то ҳеҷ кас азон санам прессатон мавкиби давлат ӯ дар наёбанд ,у равза Мӯсо кулем дар замин пинҳон кардем то ҷуҳудон рӯй зинҳор набенанд , аммо шахси азизи туу ниҳоди Карими ту бхоки Мадина фурӯ оварадем ва босмон набардем то уммати ту то қиёмат аз азоби гӯр эмин шаванд ки мо дар қуръони Маҷиди хабари чунон додем ки ва мо кони аллоҳи лиъзбҳму أнти Фиҳм , ё Муҳамади мо Мадинаро саропардаи амни уммат ту сохтем , ҳар ки бзёрт ту ояд дар пардаи аноят ту омад , ва ҳар ки дарин хок фурӯ шуд дар ҳимояти раҳмат ту омад , ва мо أрслноки إлои раҳмаи ллъолмин .

و از حضرت ذو الجلال بنعت منّت این نواخت و اعزاز روان که یا سید، ما عیسی مریم را بآسمان بردیم، تا هیچ کس ازان صنم پرستان موکب دولت او در نیابند، و روضه موسی کلیم در زمین پنهان کردیم تا جهودان روی زینهار نبینند، اما شخص عزیز تو و نهاد کریم تو بخاک مدینه فرو آوردیم و بآسمان نبردیم تا امت تو تا قیامت از عذاب گور ایمن شوند که ما در قرآن مجید خبر چنان دادیم که وَ ما کانَ اللَّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِیهِمْ، یا محمد ما مدینه را سراپرده امن امت تو ساختیم، هر که بزیارت تو آید در پرده عنایت تو آمد، و هر که درین خاک فرو شد در حمایت رحمت تو آمد، وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِینَ.

Лимизи аллоҳи алхбиси ман алтиб , алхбиси мо ҳукми алшръи бқбҳаҳу фасода ,у алтиби мо шаҳди алълми бҳснаҳу салоҳа ,у қил : алхбиси амали алкоФри исўри ?лау иъзби болқоӣаҳи алайҳ ,у алтиби амали алмؤмни Фисўри ?лаи фии сувараи ҷаҳлаи Фиҳмли алмؤмни алайҳ ,у қил : алхбиси мо лами ихрҷи минҳои ҳуқуқи аллоҳ ,у алтиби мо ахрҷи минҳои алҳқўқ ,у қил : алхбиси мо иأхзаҳи алмрءи инФқаҳи лҳз нафсау алтиби мо инФқаҳи бомари раба .

لِیَمِیزَ اللَّهُ الْخَبِیثَ مِنَ الطَّیِّبِ، الخبیث ما حکم الشرع بقبحه و فساده، و الطیب ما شهد العلم بحسنه و صلاحه، و قیل: الخبیث عمل الکافر یصوّر له و یعذب بالقائه علیه، و الطیب عمل المؤمن فیصوّر له فی صورة جهله فیحمل المؤمن علیه، و قیل: الخبیث ما لم یخرج منها حقوق اللَّه، و الطیب ما اخرج منها الحقوق، و قیل: الخبیث ما یأخذه المرء ینفقه لحظ نفسه و الطیب ما ینفقه بامر ربه.

Қул ллзини кФрўои إни интҳўои иғФри ?лаами мо қади салаф . . . Алоиаҳ , дарин ояти изҳори карам хеш мекунад ҷли ҷалола ,у меҳрбонии худ ба бандагон май намояд , бандаро бар носазоӣ бинаду бъқўбт май нштобд , аз бандаи куфр май шунӯду неъмат аз вай боз нагирад ,у тавбау афв бар вай арза мекунад ва агар боз ояд мағфират ваъда медиҳад , إни интҳўои иғФри ?лаами мо қади салаф , дар хабараст ки мардии кофар аз ин мутамарридӣу тоғиии теғ инкор кашида аз дар масҷид Мустафо даромад гуфт : « мо алии ваҷҳи аларзи аҳади абғзи илои мнк » бар рӯй замини ҳечкасро душмантар азин Муҳамад ки даъвӣ пайғомбарӣ мекунад надорам . Сайид чун чеҳра ӯ бидид , дарёии раҳмат дар садри мутаҳҳар ӯ бмўҷ омад , каманд даъват дарандохт , мард ҳануз рӯй гирифтории надида буд , гуфт : балоту ъзӣ ки имон наёрам то ин теғ ки дар даст дорам бтўи имони орад , пеши Сайиди фурӯи ниҳод нигоҳ кард , теғро дид ки дар худ меҷанбеду бзбонӣ фасеҳ мегуфт : « ашҳади ани лои илоҳи алои аллоҳу анки расӯли аллоҳ » он марди саркаши ҳол бар ваии бгшт , камӣн аноят бирав кушоданд , асири каманди тавфиқи гашт , калима шаҳодат бигуфт , Сайиди меҳри ислом бар дили ваии ниҳод , ишқи Маҳмадӣ аз даруни дили ваии сар бар зад гуфт : мо алии ваҷҳи аларзи аҳади аҳби илои мнк чун дар омадам бар рӯй замини касро аз ту душман тар надоштам акнӯн ки мерӯм бар рӯй замини касро аз ту дӯст тар надорам . Он марди коФрўор дар омад бо дилии торику нишони куфр , пас бозгашти ҳамон соъати дӯст бо дилии равшан ,у рақам дӯстӣ инаст ки худо мегуяд ъзи ҷалола : إни интҳўои иғФри ?лаами мо қади салаф . Ишоратаст аз даргоҳи иззат аз наъти карам ки бандагону рҳигони ман , агар шумо он кардед ки аз шумо ояд ман он кунам ки аз ман ояд ! бози оӣид , бҳичи даргоҳии гуноҳи нёмрзнди магари ӣнҷо , боз гардид чун майдонед ки ҷузи ман мҷиб надоред , маро хонед , аз номҳрбонон бмҳрбонон ойед , аз дард навмидӣ бомед пайвандед , ҳеҷ ҷои бгзоФи нёмрзнди магари ӣнҷо , чаро нёӣид ? аз гуноҳи омрзидну маъюб пазируфтан барин даргоҳ ор нест ! башитобед ! бандаи ман ,гар қасд дуруст кунӣ туро бар сарро ҳам ,гар аз ман омурзиши хоҳӣ аз андешаи дили ту огоҳам , дар дунёу охират чун ман турои омрзгорм , ту бигӯ бадал инак бози омадам , бо ду дасти тиҳӣ , чаҳ бошад агар марҳамии барин хаста наҳй ? ! сами қоли таъолӣ : إни иъўдўои Фқди мзти суннати алأўлин эй ани ъодўои илои алтФзли абҳнои ?лаами ҳасани алтФзлу ани ҷнҳўои ллоътзори лбснои алайҳими либоси алоғтФор .

قُلْ لِلَّذِینَ کَفَرُوا إِنْ یَنْتَهُوا یُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ... الایه، درین آیت اظهار کرم خویش میکند جل جلاله، و مهربانی خود به بندگان می‌نماید، بنده را بر ناسزای بیند و بعقوبت می‌نشتابد، از بنده کفر می‌شنود و نعمت از وی باز نگیرد، و توبه و عفو بر وی عرضه میکند و اگر باز آید مغفرت وعده میدهد، إِنْ یَنْتَهُوا یُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ، در خبر است که مردی کافر از این متمردی و طاغیی تیغ انکار کشیده از در مسجد مصطفی درآمد گفت: «ما علی وجه الارض احد ابغض الیّ منک» بر روی زمین هیچکس را دشمن‌تر ازین محمد که دعوی پیغامبری میکند ندارم. سید چون چهره او بدید، دریای رحمت در صدر مطهر او بموج آمد، کمند دعوت درانداخت، مرد هنوز روی گرفتاری ندیده بود، گفت: بلات و عزی که ایمان نیارم تا این تیغ که در دست دارم بتو ایمان آرد، پیش سید فرو نهاد نگاه کرد، تیغ را دید که در خود می‌جنبید و بزبانی فصیح میگفت: «اشهد ان لا اله الّا اللَّه و انّک رسول اللَّه» آن مرد سرکش حال بر وی بگشت، کمین عنایت برو گشادند، اسیر کمند توفیق گشت، کلمه شهادت بگفت، سید مهر اسلام بر دل وی نهاد، عشق محمدی از درون دل وی سر بر زد گفت: ما علی وجه الارض احد احب الی منک چون در آمدم بر روی زمین کس را از تو دشمن‌تر نداشتم اکنون که میروم بر روی زمین کس را از تو دوست‌تر ندارم. آن مرد کافروار در آمد با دلی تاریک و نشان کفر، پس بازگشت همان ساعت دوست با دلی روشن، و رقم دوستی اینست که خدا میگوید عز جلاله: إِنْ یَنْتَهُوا یُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ. اشارت است از درگاه عزت از نعت کرم که بندگان و رهیگان من، اگر شما آن کردید که از شما آید من آن کنم که از من آید! باز آئید، بهیچ درگاهی گناه نیامرزند مگر اینجا، باز گردید چون میدانید که جز من مجیب ندارید، مرا خوانید، از نامهربانان بمهربانان آیید، از درد نومیدی بامید پیوندید، هیچ جای بگزاف نیامرزند مگر اینجا، چرا نیائید؟ از گناه آمرزیدن و معیوب پذیرفتن برین درگاه عار نیست! بشتابید! بنده من، گر قصد درست کنی ترا بر سر را هم، گر از من آمرزش خواهی از اندیشه دل تو آگاهم، در دنیا و آخرت چون من ترا آمرزگارم، تو بگو بدل اینک باز آمدم، با دو دست تهی، چه باشد اگر مرهمی برین خسته نهی؟! ثم قال تعالی: إِنْ یَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْأَوَّلِینَ ای ان عادوا الی التفضّل ابحنا لهم حسن التفضل و ان جنحوا للاعتذار لبسنا علیهم لباس الاغتفار.

Аноси аързўои ънои балои ҷурму лои маънии ?фони конўои лнои кноу ани ъодўои лнои ъдно

اناس اعرضوا عنّا بلا جرم و لا معنی فان کانوا لنا کنّا و ان عادوا لنا عدنا