Қавлаи таъолӣ :у алмؤмнўну алмؤмноти бъзҳми أўлёء баъз покасту бузургвору меҳрбон , худованди ҷаҳону ҷаҳонён , дорандаи ҳамгинон ,у навозандаи дӯстон , ёри даравишону паноҳи заъифону ёдгор бедилон , бингар ки муъминонро чун навохт ва эшонро чаҳ ташриф дод аз караму лутфи худ чаҳ намӯд , эшонро ҳама фароҳам дошту дӯстону бародарон якдигар кард ва он гуҳи ҳамаро бахуд наздик кард аз онкии ин дунё манзилӣаст аз манозили роҳи бандагони дарин манзил мусофиранд рӯй ниҳода ба даргоҳ ӯу мақсади эшон на , магари каъбаи зўи алҷлол . ӯ миёни эшон бародарӣу дӯстии афканду улфату иттиҳоди ниҳод то ин манзили бдўстии якдигари бародари вор боз баранду бсъодт охират расанд . Яке фарои пеши саъд маоз шуд гуфт : ман туро аз баҳри худо дӯст дорам . Гуфт : бишорати боди туро ки ман аз расӯл худо шунидам ки : фардо дар қиёмати курсӣҳои нур бунаанд наздики арши азим , гуруҳеро ки рӯйҳошон брўшноиӣ чун моҳи ду ҳафта буд ҳамаи халқ дар ҳарос бошанд ва эшон эмини ҳама дар бим бошанд ва эшон сокин . Гуфтанд : ё расӯли аллоҳи он қавм кианд ? гуфт : алмтҳобўни фии аллоҳ .

قوله تعالی: وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ پاکست و بزرگوار و مهربان، خداوند جهان و جهانیان، دارنده همگنان، و نوازنده دوستان، یار درویشان و پناه ضعیفان و یادگار بی‌دلان، بنگر که مؤمنان را چون نواخت و ایشان را چه تشریف داد از کرم و لطف خود چه نمود، ایشان را همه فراهم داشت و دوستان و برادران یکدیگر کرد و آن گه همه را بخود نزدیک کرد از آنکه این دنیا منزلی است از منازل راه بندگان درین منزل مسافراند روی نهاده به درگاه او و مقصد ایشان نه، مگر کعبه ذو الجلال. او میان ایشان برادری و دوستی افکند و الفت و اتحاد نهاد تا این منزل بدوستی یکدیگر برادر وار باز برند و بسعادت آخرت رسند. یکی فرا پیش سعد معاذ شد گفت: من ترا از بهر خدا دوست دارم. گفت: بشارت باد ترا که من از رسول خدا شنیدم که: فردا در قیامت کرسیهای نور بنهند نزدیک عرش عظیم، گروهی را که رویهاشان بروشنایی چون ماه دو هفته بود همه خلق در هراس باشند و ایشان ایمن همه در بیم باشند و ایشان ساکن. گفتند: یا رسول اللَّه آن قوم که‌اند؟ گفت: المتحابون فی اللَّه.

Эшон ки аз баҳри худо дар роҳи худои якдигарро дӯст бошанд ва дар дайни бародарвор зиндагонӣ кунанд . Ва дар хабараст ки аҳли ърсот дар анҷумани растохез истода бошанд , дилҳо пари фазаъ ва ҷонҳо пари ҳасрату офтоби басари эшон наздики расидау гармои азими халқро фурӯи гирифта , ногоҳ Нидо ояд аз батнони арши Маҷид ки : ин алмтҳобўни фии аллоҳ ? куҷоӣанд касоне ки якдигарро дӯст бӯдаанд барои ман , то эшонро бсоиаҳи хеши фурӯи орм ва дар паноҳ хеш бидорам . Ва Мустафо гуфта : касонеро ки барои ҳақ бо якдигар дӯстӣ доранд , ки дар сарои саодат аз баҳри эшон амӯдӣ бизананд аз ёқӯти сурх бар сари он амӯди ҳафтод ҳазор кӯшк буд ва аз онҷои боҳилли биҳишти фурӯи мингрнди нури эшон биҳиштёнро чунон тобад ки офтоб дар дунёи тобад . Биҳиштён гӯйанд биёе то бнзораҳ шавем эшонро бенанд дар ҷомҳои сндси сабз ва бар пишониҳоишони навишта ки алмтҳобўни фии аллоҳ .

ایشان که از بهر خدا در راه خدا یکدیگر را دوست باشند و در دین برادروار زندگانی کنند. و در خبر است که اهل عرصات در انجمن رستاخیز ایستاده باشند، دلها پر فزع و جانها پر حسرت و آفتاب بسر ایشان نزدیک رسیده و گرمای عظیم خلق را فرو گرفته، ناگاه ندا آید از بطنان عرش مجید که: این المتحابون فی اللَّه؟ کجای‌اند کسانی که یکدیگر را دوست بوده‌اند برای من، تا ایشان را بسایه خویش فرو آرم و در پناه خویش بدارم. و مصطفی گفته: کسانی را که برای حق با یکدیگر دوستی دارند، که در سرای سعادت از بهر ایشان عمودی بزنند از یاقوت سرخ بر سر آن عمود هفتاد هزار کوشک بود و از آنجا باهل بهشت فرو مینگرند نور ایشان بهشتیان را چنان تابد که آفتاب در دنیا تابد. بهشتیان گویند بیایی تا بنظاره شویم ایشان را بینند در جامهای سندس سبز و بر پیشانیهایشان نوشته که المتحابون فی اللَّه.

Пер тариқат гуфт : илоҳӣ ! анояти ту кӯҳасту фазл ту дарёст кӯҳ кӣ Фрсўду дарё кӣ кост ? анояти ту кӣ ҷусту фазли ту кӣ вохўост ? пас шодӣ якеаст ки дӯст яктост .

پیر طریقت گفت: الهی! عنایت تو کوه است و فضل تو دریاست کوه کی فرسود و دریا کی کاست؟ عنایت تو کی جست و فضل تو کی واخواست؟ پس شادی یکیست که دوست یکتاست.

Въди аллоҳи алмؤмнину алмؤмноти ҷиноти тҷрии ман таҳтҳо алأнҳор . . . Алоиаҳи он биҳишт ки раби алъзаҳ ваъда дод на як биҳиштаст ки биҳиштҳоаст , на як дараҷааст ки дараҷа ҳоаст , баъзе бартар ва баъзе фурӯтар , аз онкии муъминону дӯстон низ бар тафовутанд дар имону маърифат , ва шак нест ки мақоми маърифати авлиёъ бартараст аз мақоми маърифати омма , муъминону мақоми шаҳидони бартар аз мақоми авлиёъ ,у мақоми садиқони бартар аз мақоми шаҳидон ,у мақоми анбёءи бартар аз мақоми садиқон ,у мақоми пайғомбарони мурсали бартар аз дигари пайғомбарон ,у аўлўои алъзми бартар аз ӣнону Мустафои Муҳамади бартар аз ҳамагон , пас ниҳояти дараҷаи оммаи муъминон , бдоит дараҷа авлиёсту дараҷаи маърифати Мустафоро ниҳоят пайдо несту ҷузи ҳақи ҷли ҷалолаи каси ниҳояти дараҷоту мақомот Мустафо надонад ва дар азали дараҷоту мақомоти арвоҳи эшон ҳам барин маротиб буду андари рӯзи мисоқи ҳамину фардо дар қиёмат ва дар биҳишту дараҷоту асрору суҳбати ҳақи ҷли ҷалолаи ҳамин .

وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِناتِ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ... الایة آن بهشت که رب العزة وعده داد نه یک بهشت است که بهشتها است، نه یک درجه است که درجه‌ها است، بعضی برتر و بعضی فروتر، از آنکه مؤمنان و دوستان نیز بر تفاوت‌اند در ایمان و معرفت، و شک نیست که مقام معرفت اولیاء برتر است از مقام معرفت عامه، مؤمنان و مقام شهیدان برتر از مقام اولیاء، و مقام صدیقان برتر از مقام شهیدان، و مقام انبیاء برتر از مقام صدّیقان، و مقام پیغامبران مرسل برتر از دیگر پیغامبران، و اولوا العزم برتر از اینان و مصطفی محمد برتر از همگان، پس نهایت درجه عامه مؤمنان، بدایت درجه اولیاست و درجه معرفت مصطفی را نهایت پیدا نیست و جز حق جل جلاله کس نهایت درجات و مقامات مصطفی نداند و در ازل درجات و مقامات ارواح ایشان هم برین مراتب بود و اندر روز میثاق همین و فردا در قیامت و در بهشت و درجات و اسرار و صحبت حق جل جلاله همین.

Бӯи язиди бастомиро пурседанд бача раседӣ бойени мақом ? гуфт : ба тании бараҳна .

بو یزید بسطامی را پرسیدند بچه رسیدی باین مقام؟ گفت: به تنی برهنه.

Ва шикамии гуруснау дилии пари дарду ҷонии пари ҳасрат . Гуфтанд раво бошад ки касе бе онкии мтобъти сулӯк тариқат кунад ӯро ин мақом ҳосил шавад ? гуфт раво буд аммо футуҳаи алии қадари суфра , футуҳи ваии бондозаҳи сафари вай буду нўолаҳи вай бақадр ҳавсилаи вай .

و شکمی گرسنه و دلی پر درد و جانی پر حسرت. گفتند روا باشد که کسی بی آنکه متابعت سلوک طریقت کند او را این مقام حاصل شود؟ گفت روا بود اما فتوحه علی قدر سفره، فتوح وی باندازه سفر وی بود و نواله وی بقدر حوصله وی.

Воситиро аз дараҷа имон пурседанд , гуфт : мардро дар гбргии чиҳил сол бибояд давид то ҳақиқати ҷамоли имони бидонаду сари ин маънӣ онаст ки чунон ки анбёءро ( ъ ) пеш аз чиҳил соли ваҳй мумкин нест , рўндгони роҳро чиҳил соли ҷону дили дрбоиди бохт то бҳқиқт имон расанд чун бҳқиқти имони расиданди эшонро имрӯзи он биҳиштӣ бошад нақду фардои ҷиноти адан буд , имрӯзи биҳишти васл , фардои биҳишти фазл , имрӯзи биҳишти ирфон ,у фардои биҳишти ризвон ,у ризвони ман аллоҳи أкбри злки ҳўи алФўзи алъзим .

واسطی را از درجه ایمان پرسیدند، گفت: مرد را در گبرگی چهل سال بباید دوید تا حقیقت جمال ایمان بداند و سرّ این معنی آنست که چنان که انبیاء را (ع) پیش از چهل سال وحی ممکن نیست، روندگان راه را چهل سال جان و دل درباید باخت تا بحقیقت ایمان رسند چون بحقیقت ایمان رسیدند ایشان را امروز آن بهشتی باشد نقد و فردا جنات عدن بود، امروز بهشت وصل، فردا بهشت فضل، امروز بهشت عرفان، و فردا بهشت رضوان، وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَکْبَرُ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ.

ё أиҳо алнабӣ ҷоҳади алкФору алмноФқин . То охири вирд дар қисса мунофиқонасту кашфи Фзоӣҳи эшону саранҷоми бади эшон . Ва аломати эшон се чизаст чунон ки Мустафо с гуфт : алломаи алмноФқи сулс , азои қоли кизб ,у азои въди халафу азои аӣтмни хон .

یا أَیُّهَا النَّبِیُّ جاهِدِ الْکُفَّارَ وَ الْمُنافِقِینَ. تا آخر ورد در قصه منافقان است و کشف فضائح ایشان و سرانجام بد ایشان. و علامت ایشان سه چیز است چنان که مصطفی ص گفت: علامة المنافق ثلث، اذا قال کذب، و اذا وعد خلف و اذا ائتمن خان.

Мақотили ҳён чун ин хабар буи расед дилтанг шуд , гуфт : мо ман инсони алоу иўҷди фӣаи ҳзаҳи алхсоли алслс , кам кас бошад ки дар ваии ин се хислат набӯду қозии Самарқанд буд истеъфои хост аз қазо бархесту гирд олам мегашт то худро тафарруҷӣ падед кунаду таъвили ин хабари бшҳр ҳўшб расед ин ҳадис бо вай бигуфт . Шаҳри ҳўшб аз худ мутаҳайиртар диду андўҳгнтар . Гуфт агар гушоишӣ буд аз Саиди ҷбир буд . Гуфто рафтем пеши Саиди ҷбир . Саид гуфт : мо ъндии ман ҳозои илму локинаи ан кон ъанд аҳади Фънди алҳсни албсрӣ . Гуфто : бҳсни басарии омадаму қисса бо вай бигуфтам . Ҳасан гуфт : раҳми аллоҳи шҳроу съидои ҳФзои нисфи алҳдису тркои нисфаи ани расӯли аллоҳи си лмои қоли ҳозо , ҳузни асҳобаи лзлки ҷудоу ахзўои фии албкоءу алнҳиб ,у қолўо : лои ихлўи аҳднои ман алкзбу халафи алўъду олҳилаи Фқди ноФқнои ҷмиъо , Флмои блғи расӯли аллоҳи ҷазаъи асҳобаи лзлк , амри блолои Фнодии анноси Флмои аҷтмъўо , съди алмнбри Фқол : ё аиҳо анноси ании расӯли аллоҳи ании ардти бқўлӣ : азои қоли кизб , ҷимоъаи алмноФқину абди аллоҳи бен абӣ хусусан Фонҳми қолўо : нҳни мؤмнўни Фкзбўо , қоли аллоҳи ъзу ҷл : إзои ҷоءки алмноФқўн . . . Алоиаҳ , ахбри аллоҳи анҳуам анҳми қолўоу кзбўо ,у анмои ардти бқўлии азои въди халафи ҷимоъаи алмноФқину сълбаҳи бен абии ҳотб хусусан ?фонаи въднӣу ъоҳди аллоҳи лӣни аксари аллоҳи ғнмаҳи лиҷълнҳои фии абвоби албру вуҷӯҳи алхири Флмои отоаҳи аллоҳи ман фазлаи бухли болзкоаҳи алмФрўзаҳу нақзи алъҳду ахлФи алўъди қоли аллоҳи таъолии Фأъқбҳми нФоқои алоиаҳ . Ва ардти бқўлӣ : азои аӣтмни хон , алмноФқин , хонўои фии аддӣни алзии ҳўи аъзами аломоноту фии алслоаҳ , қол : Фостбшри алмؤмнўни бзлку ҳмдўои аллоҳи таъолӣ . Фтрии ани мақотилу қоли ллҳсн : фараҷи аллоҳи ънки комаи фараҷати анӣу ҷзоки аллоҳи ани динки хиро

مقاتل حیان چون این خبر بوی رسید دلتنگ شد، گفت: ما من انسان الا و یوجد فیه هذه الخصال الثلث، کم کس باشد که در وی این سه خصلت نبود و قاضی سمرقند بود استعفا خواست از قضا برخاست و گرد عالم میگشت تا خود را تفرجی پدید کند و تأویل این خبر بشهر حوشب رسید این حدیث با وی بگفت. شهر حوشب از خود متحیرتر دید و اندوهگن‌تر. گفت اگر گشایشی بود از سعید جبیر بود. گفتا رفتیم پیش سعید جبیر. سعید گفت: ما عندی من هذا علم و لکنّه ان کان عند احد فعند الحسن البصری. گفتا: بحسن بصری آمدم و قصه با وی بگفتم. حسن گفت: رحم اللَّه شهرا و سعیدا حفظا نصف الحدیث و ترکا نصفه انّ رسول اللَّه ص لمّا قال هذا، حزن اصحابه لذلک جدّا و اخذوا فی البکاء و النّحیب، و قالوا: لا یخلو احدنا من الکذب و خلف الوعد و الحیلة فقد نافقنا جمیعا، فلما بلغ رسول اللَّه جزع اصحابه لذلک، امر بلالا فنادی الناس فلما اجتمعوا، صعد المنبر فقال: یا ایّها الناس انی رسول اللَّه انی اردت بقولی: اذا قال کذب، جماعة المنافقین و عبد اللَّه بن ابی خصوصا فانّهم قالوا: نحن مؤمنون فکذبوا، قال اللَّه عز و جل: إِذا جاءَکَ الْمُنافِقُونَ... الآیة، اخبر اللَّه عنهم انّهم قالوا و کذبوا، و انما اردت بقولی اذا وعد خلف جماعة المنافقین و ثعلبة بن ابی حاطب خصوصا فانّه وعدنی و عاهد اللَّه لئن اکثر اللَّه غنمه لیجعلنّها فی ابواب البرّ و وجوه الخیر فلمّا آتاه اللَّه من فضله بخل بالزکاة المفروضة و نقض العهد و اخلف الوعد قال اللَّه تعالی فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً الآیة. و اردت بقولی: اذا ائتمن خان، المنافقین، خانوا فی الدین الذی هو اعظم الامانات و فی الصلاة، قال: فاستبشر المؤمنون بذلک و حمدوا اللَّه تعالی. فتری عن مقاتل و قال للحسن: فرّج اللَّه عنک کما فرّجت عنی و جزاک اللَّه عن دینک خیرا