Қавлаи таъолӣ : броءаҳи ман аллоҳу расӯла . Ва ид кофаронасту таҳдиди бегонагон ,у саранҷоми куфри эшон фироқи ҷовидону ҳасрати бекарон , дарахти навмидии бабри омадау ашхоси безории бадари омада , чаҳ суд дорад акнӯн зорӣ , ки худоӣ ҳукм кард ба безорӣ , инаст Фзиҳту расвоӣ , мотами бегонагӣу мусӣбати ҷудоӣ , имрӯзи хастаи захми қтиът , фардои сӯхтаи оташи уқубат , имрӯзи азоб ва хазӣ ,у أни аллоҳи мхзии алкоФрину фардои ҳасрат , ахсؤои фӣҳоу лои тклмўн , имрӯзи сиёсат , Фоқтлўои алмшркин ,у фардои зақуму ҳмим ва ғуслин . Мискини одамӣ ки пайваста дар ғифлатаст ё дар тоъат ё фатратаст , надонад ки саранҷоми кор вай чист . Ошноӣаст ё бегонагӣ дар ғифлату маъсият май зайд , ва ин нишон бадбахтӣаст , ҳаром мехӯрду бхсрони дайн ризо медиҳад , ва ин нишон безорӣаст , дар фармони шаръи сустӣ ва бо наҳй ҳақи нопокӣ , ва ин нишон шухӣаст . Бечораи одамии бедори он гуҳ шавад ки набӯд ҳар чаҳ бӯданӣаст , панди он гуҳи пазирад ки бова расад ҳар чаҳ расӣданӣаст , нмидонд ки ҳар чаҳ кишт растанӣаст , ва ҳар чаҳ раст дрўднӣаст , имўти алрҷли алии мо ъоши алайҳу иҳшри алии мо моти алайҳ .

قوله تعالی: بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ. و عید کافران است و تهدید بیگانگان، و سرانجام کفر ایشان فراق جاویدان و حسرت بیکران، درخت نومیدی ببر آمده و اشخاص بیزاری بدر آمده، چه سود دارد اکنون زاری، که خدای حکم کرد به بیزاری، اینست فضیحت و رسوایی، ماتم بیگانگی و مصیبت جدایی، امروز خسته زخم قطیعت، فردا سوخته آتش عقوبت، امروز عذاب و خزی، وَ أَنَّ اللَّهَ مُخْزِی الْکافِرِینَ و فردا حسرت، اخْسَؤُا فِیها وَ لا تُکَلِّمُونِ، امروز سیاست، فَاقْتُلُوا الْمُشْرِکِینَ، و فردا زقوم و حمیم و غسلین. مسکین آدمی که پیوسته در غفلت است یا در طاعت یا فترت است، نداند که سرانجام کار وی چیست. آشنایی است یا بیگانگی در غفلت و معصیت می‌زید، و این نشان بدبختی است، حرام میخورد و بخسران دین رضا میدهد، و این نشان بیزاری است، در فرمان شرع سستی و با نهی حقّ ناپاکی، و این نشان شوخی است. بیچاره آدمی بیدار آن گه شود که نبود هر چه بودنی است، پند آن گه پذیرد که باو رسد هر چه رسیدنی است، نمیداند که هر چه کشت رستنی است، و هر چه رست درودنی است، یموت الرّجل علی ما عاش علیه و یحشر علی ما مات علیه.

Қавла : Фإзои анслхи алأшҳри алҳрми Фоқтлўои алмшркини ҳайси вҷдтмўҳму хзўҳму аҳсрўҳм . Дарин ояти асбоби қаҳри душману анвоъи муолиҷаи қаттол бар шимурд , яке ақтлўҳм , дувуми хзўҳм , сеюм аҳсрўҳми чаҳоруму ақъдўои ?лаами кули мрсд .

قوله: فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِکِینَ حَیْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَ خُذُوهُمْ وَ احْصُرُوهُمْ. درین آیت اسباب قهر دشمن و انواع معالجه قتال بر شمرد، یکی اقتلوهم، دوم خذوهم، سوم احصروهم چهارم وَ اقْعُدُوا لَهُمْ کُلَّ مَرْصَدٍ.

Дар ҷанги киин бо каминаи душмани муъолиҷат бояд то мағлуб ва мақҳур шавад . Аз рӯй ишорат мегуяд : дар ҷиҳоди маин бо мҳинаҳи душману ҳаии алнФси аломораҳ , анвоъи риёзоту фунуни муҷоҳидот бояд то мақҳур гардад , ва дарин боби ҳеҷ муҷоҳида бон нарасад ки нафасро аз шаҳавот ва мأлўФот боздорад ,у брхсҳоу таъвилоти сари Фрўнёрду ончӣ бар ваии дшхўортр ва саъбтар бар даст гирад то мақҳур шавад . Абӯи Саид хроз гуфт : мо дар қаҳри нафаси хеш чандон бирафтем ки ҳар муҷоҳидату риёзат ки дар вусъ одамӣ ояд , ва шунидам ки касе кард , ман он кардам ва биҷой оварадам то он ҳад ки шунидам ки худоиро Фриштгонанд ки ибодати эшон бар даргоҳ иззат онаст ки сарҳои хеш бзир кунанд ва пойҳо бболо , рӯзгорӣ он кардем , ин чунин муҷоҳидоту риёзот бо нафаси худ бар дасти гирифтем ва ҳануз аз шари вай эмин нашудем . Ҳасан басарӣ гуфт : исо ъ пилос дурушти пӯшедӣу баргу пӯсти дарахтону гиёҳ замин хӯрдӣ ва ҳар куҷои шаб дар омадӣ ҳам онҷо бихуфтӣ ки худро ватании насохта буд , то меояд ки шабӣ борон меомаду раъду барқу сўоъқу боди сарду сармои сахт буд ,у вай дар миёни биёбон дар он сўоъқ бимонад , аз давр ғорӣ бидид , қасди он ғор кард то онро паноҳи худсозад , чун бадар ғор расед , дад биёбоне дар он ғори хуфта буду вайро дар он ҷой набӯд , аз онҷои баргашт ва гуфт : ани лобни оўии моўӣ ,у лӣси лобни Марями мأўӣ , дад биёбонеро мأўӣасту писари Марямро мأўӣ нест . Аз ҳазрати иззат Нидо омад ки : анои мأўии ман лои мأўии ?ла .

در جنگ کهین با کمینه دشمن معالجت باید تا مغلوب و مقهور شود. از روی اشارت میگوید: در جهاد مهین با مهینه دشمن و هی النّفس الامّارة، انواع ریاضات و فنون مجاهدات باید تا مقهور گردد، و درین باب هیچ مجاهده بآن نرسد که نفس را از شهوات و مألوفات بازدارد، و برخصها و تأویلات سر فرونیارد و آنچه بر وی دشخوارتر و صعبتر بر دست گیرد تا مقهور شود. ابو سعید خرّاز گفت: ما در قهر نفس خویش چندان برفتیم که هر مجاهدت و ریاضت که در وسع آدمی آید، و شنیدم که کسی کرد، من آن کردم و بجای آوردم تا آن حدّ که شنیدم که خدای را فریشتگان‌اند که عبادت ایشان بر درگاه عزّت آنست که سرهای خویش بزیر کنند و پایها ببالا، روزگاری آن کردیم، این چنین مجاهدات و ریاضات با نفس خود بر دست گرفتیم و هنوز از شرّ وی ایمن نشدیم. حسن بصری گفت: عیسی ع پلاس درشت پوشیدی و برگ و پوست درختان و گیاه زمین خوردی و هر کجا شب در آمدی هم آنجا بخفتی که خود را وطنی نساخته بود، تا می‌آید که شبی باران می‌آمد و رعد و برق و صواعق و باد سرد و سرمای سخت بود، و وی در میان بیابان در آن صواعق بماند، از دور غاری بدید، قصد آن غار کرد تا آن را پناه خودسازد، چون بدر غار رسید، دد بیابانی در آن غار خفته بود و وی را در آن جای نبود، از آنجا برگشت و گفت: ان لابن آوی ماوی، و لیس لابن مریم مأوی، دد بیابانی را مأوی است و پسر مریم را مأوی نیست. از حضرت عزت ندا آمد که: انا مأوی من لا مأوی له.

Дар ҳамаи ҷаҳони вайро худ қсъаҳ эй маълум буд ки аз он об хӯрдӣ рӯзии якеро дид ки бадасти об ҳаме хӯрд , зон пас қсъаҳи бгзошт , ва низ бар надошт ва гуфт : худои марои худ қсъаҳ дод ки буи об хӯрам ва ман надониста будам . Дар хабар меояд ки рӯзи қиёмати даравишонро биоранду ҳақи худо аз эшон талаб кунанд , эшон гӯйанд : моро дарвешу бимоли офаридӣ ва аз дарвешии баҳақи ту нпрдохтим , исоро биоранд ва бар эшон ҳуҷҷат кунанд ки вай дар дунё омад ва берун шуд ва дар дунёи вайро малик ва мол набӯд ва дар гузоради ҳақи худоӣ тақсир накард . Ҳамчунин луқмонро бар бардагон ҳуҷҷат кунанд ,у Юсуфи садиқро бар некӯи рӯйон ҳуҷҷат кунанд ,у сулаймони бен Довӯдро бар мулӯк ва тавонгарон ҳуҷҷат кунанд .

در همه جهان وی را خود قصعه‌ای معلوم بود که از آن آب خوردی روزی یکی را دید که بدست آب همی‌خورد، زان پس قصعه بگذاشت، و نیز بر نداشت و گفت: خدای مرا خود قصعه داد که بوی آب خورم و من ندانسته بودم. در خبر میآید که روز قیامت درویشان را بیارند و حقّ خدا از ایشان طلب کنند، ایشان گویند: ما را درویش و بیمال آفریدی و از درویشی بحقّ تو نپرداختیم، عیسی را بیارند و بر ایشان حجّت کنند که وی در دنیا آمد و بیرون شد و در دنیا وی را ملک و مال نبود و در گزارد حق خدای تقصیر نکرد. همچنین لقمان را بر بردگان حجّت کنند، و یوسف صدیق را بر نیکو رویان حجّت کنند، و سلیمان بن داود را بر ملوک و توانگران حجّت کنند.

Фإни тобўоу أқомўои алслоаҳ . . . Алоиаҳ . Ҳақиқати тавба пушаймонӣаст ки дар дил падед ояд , дардӣ ки аз даруни синаи сари барзанад , оташи хаҷал дар дил вай уфтад , оби ҳасрат аз дидаи фурӯи резад , на бинии шохӣ ки дар як сари он оташи занӣ , аз он дигари сар , оби қатра қатра мечакад . Мустафо с гуфт : ман азнби знбои Фндми алайҳи Фҳўи тавба .

فَإِنْ تابُوا وَ أَقامُوا الصَّلاةَ... الآیه. حقیقت توبه پشیمانی است که در دل پدید آید، دردی که از درون سینه سر برزند، آتش خجل در دل وی افتد، آب حسرت از دیده فرو ریزد، نه بینی شاخی که در یک سر آن آتش زنی، از آن دیگر سر، آب قطره قطره میچکد. مصطفی ص گفت: من اذنب ذنبا فندم علیه فهو توبة.

Фзили ъёзи броҳзнии маърӯф буд , пайваста бо сад мард дар камӣн мкобраҳ нишаста буд , шабӣ бар сари сангӣ намоз мекард , ногоҳ аз камӣни гоҳи ғайби ин тири қаҳр ки أи лами иълми бأни аллоҳи ирӣ ? бар ҷону дил ӯ заданд . Фзилро чунон асир кард ки дар намози наъраи бузаду биФтод , кораш баҷое расед ки пери олимии гашт .

فضیل عیّاض براهزنی معروف بود، پیوسته با صد مرد در کمین مکابره نشسته بود، شبی بر سر سنگی نماز میکرد، ناگاه از کمین‌گاه غیب این تیر قهر که أَ لَمْ یَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ یَری‌؟ بر جان و دل او زدند. فضیل را چنان اسیر کرد که در نماز نعره بزد و بیفتاد، کارش بجایی رسید که پیر عالمی گشت.

эй ҷавонмард , сад ҳазорон моҳрӯёни фирдавс аз роҳи назора дар бозори карами мунтазир истодаанд магари осӣӣ аз пардаи исён берун ояду қадам бар бисоти тавба наад то эшон ҷонҳо ва дилҳоро дар сидқи қадами вай бар афшонанду бишорати бсмъ вай расонанд , ки :у башари аллазӣнаи омнўои أни ?лаами қадам сидқ ъанд рбҳм .

ای جوانمرد، صد هزاران ماهرویان فردوس از راه نظاره در بازار کرم منتظر ایستاده‌اند مگر عاصیی از پرده عصیان بیرون آید و قدم بر بساط توبه نهد تا ایشان جانها و دلها را در صدق قدم وی بر افشانند و بشارت بسمع وی رسانند، که: وَ بَشِّرِ الَّذِینَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ.

Ва إни أҳди ман алмшркини астҷорк . . . Алоиаҳ , азои астҷорки алмшрки алиўми лотарад ҳатто исмъи каломи аллоҳи Фозои астъози алмؤмни тӯли умраи ман алФроқи маттии имнъи ман самоъи каломи аллоҳу Киеви икўни фии зумраи ман иқўли ?лаам : ахсؤои фӣҳоу лои тклмўн ,у азои қоли алиўми лоъдоӣаҳи Фأҷраҳ ҳатто исмъи каломи аллоҳи ?фони лами иؤмни баъди самоъ калома наҳй ани таъарруза .

وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِکِینَ اسْتَجارَکَ... الایة، اذا استجارک المشرک الیوم لا ترد حَتَّی یَسْمَعَ کَلامَ اللَّهِ فاذا استعاذ المؤمن طول عمره من الفراق متی یمنع من سماع کلام اللَّه و کیف یکون فی زمرة من یقول لهم: اخْسَؤُا فِیها وَ لا تُکَلِّمُونِ، و اذا قال الیوم لاعدائه فَأَجِرْهُ حَتَّی یَسْمَعَ کَلامَ اللَّهِ فان لم یؤمن بعد سماع کلامه نهی عن تعرّضه.

Фқол : сами أблғаҳи мأмнаҳтарӣ анаи лои иؤмни аўлёӣаҳи ғдои ман фироқау қади ъошўои алиўм алӣемонау вифоқа куллан ани имтҳнҳми бзлк , қоли аллоҳи таъолӣ : лои иҳзнҳми алФзъи алأкбр .

فقال: ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ تری انّه لا یؤمن اولیائه غدا من فراقه و قد عاشوا الیوم علی ایمانه و وفاقه کلا ان یمتحنهم بذلک، قال اللَّه تعالی: لا یَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَکْبَرُ.

Сами қол : злки бأнҳми қавми лои иълмўни Фозои кони ҳозои амраи Фимни лои иълми ФкиФи барраи маъаи ман иълм .

ثمّ قال: ذلِکَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا یَعْلَمُونَ فاذا کان هذا امره فیمن لا یعلم فکیف برّه مع من یعلم.