Қавлаи таъолӣ :у ҷоءи алмъзрўни ман алأъроб . . . Алоиаҳи ду гуруҳи бғзоء табук нарафтанд : гуруҳеи мунофиқону гуруҳеи муъминон аммо мунофиқони зоҳири бхлоФ ботин ниҳоданд раб Алъоламин гуфт : қул лои тътзрўои лни нؤмни лаками гӯии узр дурӯғ манеҳеду баҳонаи ботили мёрид ки аз шумо ростӣ наёяд . Он кас ки дар азал каж офариданд рост кӣ гуяд ? ! ҳаблии гусаста чаҳ бор кашад , чароғии кушта чаҳ равшаноӣ диҳад , сриъи алқдраи лои инъшаҳи алҷҳду олҳила . Дигари гуруҳ муъминонанд , аноятёни ҳазрат ва бардоштагон лутфи раби Алъоламин , эшонро худ бо узр додан нагузошт эшонро ниёбати бдошт ва узр биниҳод ки лӣси алии алзъФоءи барин заъифони перони фурӯи рехтау даравишони шикаста , ҳеҷ ҳараҷ несту нишастани эшон бъзри нотавонӣ , онро табаъае ё тбътӣ нест , эътиқод эшон онаст ки агар қудрат будӣ эшонроу соз ва тавон берун шудани бсҳбти расӯл , онро ғанимати шмрдндиду базли ҷон дар сиблати худо бар эшон осон будед , раби Алъоламин он эътиқоду сФоءи дил эшон бипасандед ва бар заъфу аҷзи эшон раҳмат кард ва эшонро узр биниҳод аммо бшрти онкии насиҳату неки хоҳӣ боз нагиранд худоироу расӯлро . Насиҳати мари худоиро онаст ки дар ваии баростӣу покии сухани гӯйӣ ва аз ҳар чаҳ носазост ӯро муқаддасу муназзаҳи доне . Ва дар роҳи мъомлти бондозаҳи тоқат , аз рӯй таъзим , ӯро ибодат кунӣу халқро ба дайни вай иршод кунӣу олоءу нъмоءи ваии биёади эшон диҳӣ , чунон ки мегуяд , ҷли ҷалола :у зкрҳми бأёми аллоҳу насиҳати расӯли худоӣ с онаст ки мар ӯро бадали дӯсти дорӣу тоъати ваии фарзи донеу бгФтору кирдору мол , нусрати дайн вай кунӣу саҳобау аҳли байти ваии дӯсти дорӣу суннат вай баталаб зиндаи гирдоне , Мустафо с гуфт : « ман эҳёи суннатии Фқди аҳбнӣ ва ман аҳбнии кони маъаии фии алҷнаҳ »

قوله تعالی: وَ جاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الْأَعْرابِ... الایة دو گروه بغزاء تبوک نرفتند: گروهی منافقان و گروهی مؤمنان اما منافقان ظاهر بخلاف باطن نهادند رب العالمین گفت: قُلْ لا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَکُمْ گوی عذر دروغ منهید و بهانه باطل میارید که از شما راستی نیاید. آن کس که در ازل کژ آفریدند راست کی گوید؟! حبلی گسسته چه بار کشد، چراغی کشته چه روشنایی دهد، صریع القدرة لا ینعشه الجهد و الحیلة. دیگر گروه مؤمنان‌اند، عنایتیان حضرت و برداشتگان لطف رب العالمین، ایشان را خود با عذر دادن نگذاشت ایشان را نیابت بداشت و عذر بنهاد که لَیْسَ عَلَی الضُّعَفاءِ برین ضعیفان پیران فرو ریخته و درویشان شکسته، هیچ حرج نیست و نشستن ایشان بعذر ناتوانی، آن را تبعه‌ای یا تبعتی نیست، اعتقاد ایشان آنست که اگر قدرت بودی ایشان را و ساز و توان بیرون شدن بصحبت رسول، آن را غنیمت شمردندید و بذل جان در سبیل خدا بر ایشان آسان بودید، رب العالمین آن اعتقاد و صفاء دل ایشان بپسندید و بر ضعف و عجز ایشان رحمت کرد و ایشان را عذر بنهاد امّا بشرط آنکه نصیحت و نیک خواهی باز نگیرند خدای را و رسول را. نصیحت مر خدای را آنست که در وی براستی و پاکی سخن گویی و از هر چه ناسزاست او را مقدس و منزه دانی. و در راه معاملت باندازه طاقت، از روی تعظیم، او را عبادت کنی و خلق را به دین وی ارشاد کنی و آلاء و نعماء وی بیاد ایشان دهی، چنان که میگوید، جل جلاله: وَ ذَکِّرْهُمْ بِأَیَّامِ اللَّهِ و نصیحت رسول خدای ص آنست که مر او را بدل دوست داری و طاعت وی فرض دانی و بگفتار و کردار و مال، نصرت دین وی کنی و صحابه و اهل بیت وی دوست داری و سنت وی بطلب زنده گردانی، مصطفی ص گفت: «من احیا سنتی فقد احبّنی و من احبّنی کان معی فی الجنة»

Қавла : мо алии алмҳснини ман сиблат . . . Бар Муҳсинон аз лоӣмаҳу итоби ҳеҷ роҳӣ намонад , ки эҳсони эшон , роҳ ҳар итобӣ боишон фурӯи баст , эҳсон чист , Мустафо с гуфт : ( ани тааббуди аллоҳи конки туроаи ?фони лами ткни туроаи ?фонаи ирок )

قوله: ما عَلَی الْمُحْسِنِینَ مِنْ سَبِیلٍ... بر محسنان از لائمه و عتاب هیچ راهی نماند، که احسان ایشان، راه هر عتابی بایشان فرو بست، احسان چیست، مصطفی ص گفت: (ان تعبد اللَّه کانک تراه فان لم تکن تراه فانه یراک)

Ин ҳадис ишоратаст бмлоқоти дил бо ҳақу муъоризаи сар бо ғайбу мушоҳидаи ҷон дар манзили аёну ҳс карданаст бар ихлоси амалу қасри амлу вафо кардани бпзирФтаҳи рӯзи аввали он гуҳ ки ин тақрир мерафт : أи лсти брбкми қолўои балӣ .

این حدیث اشارتست بملاقات دل با حق و معارضه سرّ با غیب و مشاهده جان در منزل‌عیان و حثّ کردن است بر اخلاص عمل و قصر امل و وفا کردن بپذیرفته روز اوّل آن گه که این تقریر میرفت: أَ لَسْتُ بِرَبِّکُمْ قالُوا بَلی‌.

Қавла :у лои алии аллазӣнаи إзои мо أтўк лтҳмлҳм намехостанд ки аз суҳбату мушоҳидаи расӯли худои боз монанди ва аз дарвешӣ ва бе комии соз рафтан надоштанд , омаданд ва аз сари сӯзу ниёз савол карданд , чун мақсӯд бар наомад , вақтро андўҳгну ҳазини баргаштанд ва гиристан дар гирифтанд , Мустафо с гуфт : « мо ман айни алоу ҳаии бокиаҳи явми алқимаҳи алои арбаъаи аъин , айни Фқӣти фии сиблати аллоҳу айни ғзти ани маҳорими аллоҳу айни ботти соҳраҳи соҷидаи ллаҳу айни бкти ман хшиаҳи аллоҳ » .

قوله: وَ لا عَلَی الَّذِینَ إِذا ما أَتَوْکَ لِتَحْمِلَهُمْ نمی‌خواستند که از صحبت و مشاهده رسول خدا باز مانند و از درویشی و بی کامی ساز رفتن نداشتند، آمدند و از سر سوز و نیاز سؤال کردند، چون مقصود بر نیامد، وقت را اندوهگن و حزین برگشتند و گریستن در گرفتند، مصطفی ص گفت: «ما من عین الا و هی باکیة یوم القیمة الّا اربعة اعین، عین فقئت فی سبیل اللَّه و عین غضّت عن محارم اللَّه و عین باتت ساهرة ساجدة للَّه و عین بکت من خشیة اللَّه».

Пер тариқат гуфт : оҳ аз рӯзи бтрӣ , фарёд аз дарди вомондагӣ , илоҳӣ , чаҳ сӯзаст ин ки аз бими фӯти ту дар ҷони мо , дар олам кас нест ки бибахшоед бурузи замони мо . Илоҳӣ ! дилӣ дорам пари дарду ҷонии пари зҳир , азизи ду гетӣ , ин бечораро чаҳ тадбир .

پیر طریقت گفت: آه از روز بتری، فریاد از درد واماندگی، الهی، چه سوز است این که از بیم فوت تو در جان ما، در عالم کس نیست که ببخشاید بروز زمان ما. الهی! دلی دارم پر درد و جانی پر زحیر، عزیز دو گیتی، این بیچاره را چه تدبیر.

Чандон бзориднду ашк аз дида фурӯ бориданд ки он ҳузн ва он андӯҳи бадаргоҳи набувват , эшонроу силтии гашт , Мустафои си эшонро боз дид гуфт : « тأҳбўои ллхрўҷ » .

چندان بزاریدند و اشک از دیده فرو باریدند که آن حزن و آن اندوه بدرگاه نبوّت، ایشان را و سیلتی گشت، مصطفی ص ایشان را باز دید گفت: «تأهّبوا للخروج».

Гуфтанд ё расӯли аллоҳи он чаҳ буд ва ин чист гуфт : « лсти аҳмлкми аноу анмои ҳомлкми аллоҳ »

گفتند یا رسول اللَّه آن چه بود و این چیست گفت: «لست احملکم انا و انما حاملکم اللَّه»

Иқўли аллоҳи таъолӣ :у ҳмлноҳми фии албру албҳри лмои тмҳзти қлўбҳми ллтълқи биллоҳу бкти ъиўнҳми алии мо ъҷзўои ани адоءи ҳақи аллоҳ , тадоруки аллоҳи аҳўолҳми Фомри расӯла ( с ) ани иҳмлҳм , бзлки ҷирати суннатаи субҳонаи Фқол :у ҳўи алзии инзли алғиси ман баъди мо қнтўои қавла : ва ман алأъроби ман итхзи мо инФқи мғрмоу итрбси бкми алдўоӣр . . . Алоиаҳ .

یقول اللَّه تعالی: وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ لما تمحضت قلوبهم للتعلق باللّه و بکت عیونهم علی ما عجزوا عن اداء حق اللَّه، تدارک اللَّه احوالهم فامر رسوله (ص) ان یحملهم، بذلک جرت سنته سبحانه فقال: وَ هُوَ الَّذِی یُنَزِّلُ الْغَیْثَ مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا قوله: وَ مِنَ الْأَعْرابِ مَنْ یَتَّخِذُ ما یُنْفِقُ مَغْرَماً وَ یَتَرَبَّصُ بِکُمُ الدَّوائِرَ... الایة.

Андешаи норосту хбси эътиқоду ҳиммати бадви макри ниҳон эшон бингар , ки чаҳ фурӯ оварад басари эшон . Чашм бар рӯзи бад мусулмонон ниҳоданд то худ бурузи бади расиданд , меҳнату нқмт мусулмонон хостанд ва худ ҳамаи меҳнату нқмти диданд . Инаст ҳукми худованди ҷли ҷалола : лои иҳиқи алмкри алсиии إлои бأҳлаҳ . Ва лақади қили фии алмисл : азои ҳафрати лохики Фўсъи Фрбмои икўни злки мқилку иқол : ман назари илои вроӣаҳи таваққуфи фии касӣри ман тадбирау ройа .

اندیشه ناراست و خبث اعتقاد و همت بدو مکر نهان ایشان بنگر، که چه فرو آورد بسر ایشان. چشم بر روز بد مسلمانان نهادند تا خود بروز بد رسیدند، محنت و نقمت مسلمانان خواستند و خود همه محنت و نقمت دیدند. اینست حکم خداوند جل جلاله: لا یَحِیقُ الْمَکْرُ السَّیِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ. و لقد قیل فی المثل: اذا حفرت لاخیک فوسّع فربّما یکون ذلک مقیلک و یقال: من نظر الی ورائه توقّف فی کثیر من تدبیره و رایه.

Қавла : ва ман алأъроби ман иؤмни биллоҳу алиўми алохри илои қавлаи сидхлҳми аллоҳи фии раҳматаи тоъоту аъмоли эшон бар шимурд ва онро бипасандед аммо наҷоти эшон дар раҳмати худ баст на дар аъмоли эшон , ҳамонаст ки Мустафо с гуфт : мо мнкми ман аҳади инҷиаҳи амала , қолўо :у лои анат ё расӯли аллоҳ ? қол :у лои анои алои ани итғмднии аллоҳ бФзл манеҳу раҳмата . Пас чун эшонро аз дӯзах наҷот диҳад ,у бФзли худ дар биҳишти орад , бар эшон навохтӣ дигар нааду неъматӣ дигар афзоед ки баъзе тнъму нозу Наими биҳишт дар муқобили он аъмол нааду бандаро дар он шод гирданд гуяд клўоу ашрбўои ҳниӣои бмои أслФтми фии алأёми алхолиаҳ , ҷзоءи бмои конўои иъмлўн , ҳилли ҷзоءи алإҳсони إлои алإҳсон ,у кули злки ман неъматаи алайҳиму тавфиқаи аёҳм , субҳонаи мо арأФаҳи бъбодаҳ :у аллоҳи рؤФи болъбод .

قوله: وَ مِنَ الْأَعْرابِ مَنْ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ الی قوله سَیُدْخِلُهُمُ اللَّهُ فِی رَحْمَتِهِ طاعات و اعمال ایشان بر شمرد و آن را بپسندید اما نجات ایشان در رحمت خود بست نه در اعمال ایشان، همانست که مصطفی ص گفت: ما منکم من احد ینجیه عمله، قالوا: و لا انت یا رسول اللَّه؟ قال: و لا انا الّا ان یتغمّدنی اللَّه بفضل منه و رحمته. پس چون ایشان را از دوزخ نجات دهد، و بفضل خود در بهشت آرد، بر ایشان نواختی دیگر نهد و نعمتی دیگر افزاید که بعضی تنعم و ناز و نعیم بهشت در مقابل آن اعمال نهد و بنده را در آن شاد گرداند گوید کُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِیئاً بِما أَسْلَفْتُمْ فِی الْأَیَّامِ الْخالِیَةِ، جَزاءً بِما کانُوا یَعْمَلُونَ، هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ، و کلّ ذلک من نعمته علیهم و توفیقه ایّاهم، سبحانه ما ارأفه بعباده: وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ.