Қавлаи таъолӣ :у إлии самуди أхоҳми солҳои кирдигори қадими ҷаббори номи дори азими худованди ҳаким , ҷли ҷалолау ъзи кбрёؤаҳу азми шаъна дар баёни қиссаи оду самуди изҳори ҷалолу тъззу истиғноӣ азалӣ мекунад , сиёсати ҷабборӣу азимати қаҳҳории худ бхлқ менамояд , то бидонанд ки ӯ бениёзаст аз ҷаҳону ҷаҳонён , на малики ваии бтоъти мутӣъон , на иззати ваии бтўҳиди муваҳҳидон , на дар ҷалоли вай нақс ояд аз куфри кофарон , даргоҳи иззатро чаҳ зиён , агар ҳамаи олами зуннор бар банданд : дар боғи ҷалоли гӯи хилолӣ кам бош .

قوله تعالی: وَ إِلی‌ ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً کردگار قدیم جبّار نام دار عظیم خداوند حکیم، جلّ جلاله و عزّ کبریاؤه و عظم شأنه در بیان قصه عاد و ثمود اظهار جلال و تعزّز و استغنای ازلی میکند، سیاست جبّاری و عظمت قهاری خود بخلق مینماید، تا بدانند که او بی‌نیاز است از جهان و جهانیان، نه ملک وی بطاعت مطیعان، نه عزّت وی بتوحید موحدان، نه در جلال وی نقص آید از کفر کافران، درگاه عزّت را چه زیان، اگر همه عالم زنّار بر بندند: در باغ جلال گو خلالی کم باش.

Фармон омад ки эй ҳуди ту одро бихон , эй солеҳи ту самудро бихон , эй иброҳӣми ту намрудро бихон , шумо мехонед ва ман он касро бори даҳум ки худ хоҳам корҳо бородту машйат моаст азалу абади мураккаби қазоу қадар моаст .

فرمان آمد که ای هود تو عاد را بخوان، ای صالح تو ثمود را بخوان، ای ابراهیم تو نمرود را بخوان، شما میخوانید و من آن کس را بار دهم که خود خواهم کارها بارادت و مشیّت ما است ازل و ابد مرکب قضا و قدر ما است.

Пер тариқат гуфт : одамӣ ҳар чанд кушед бо ҳукми худои брномд , кӯшиши раҳе бо ради азалии брномд , ибодат бо доғи худои брномд , войаст мо бонўоисти ҳақи брномд , ҷаҳди мо бо макр наоне брномд , муфлис гаштем касро вари мо раҳмати номад , дунё басар омаду андӯҳи басари номад .

پیر طریقت گفت: آدمی هر چند کوشید با حکم خدا برنامد، کوشش رهی با ردّ ازلی برنامد، عبادت با داغ خدای برنامد، وایست ما بانوایست حقّ برنامد، جهد ما با مکر نهانی برنامد، مفلس گشتیم کس را ور ما رحمت نامد، دنیا بسر آمد و اندوه بسر نامد.

Ҳўи أншأкми ман алأрзу астъмркми фӣҳо ФостғФрўаҳ эй қавм ! аллоҳи шуморо бёФриду сокинон замин кард , то баназари ибрат дар он нигаред ,у кирдигору офаридагор он бишносед , ва дарин дунёи кор охират бисозед , на бидон офарид то якборагӣ рӯй бадунё оред ,у тоғӣ ва ёғӣ шавед . Овардаанд ки ҷавонии зебои даст аз дунёи бдоштаҳ буд ёрони вай ӯро гуфтанд : чаро аз дунёи насибӣ бар надорӣ ? гуфт : агар аз шумо касе шунӯд ки мо бо ъҷўзии фартут вслтӣ кардаем шумо чаҳ гўӣиди ночори гўӣид дариғо чунин ҷавонӣ ки сари бчнини ъҷўзии фартут фурӯ овараду ҷавонии худ зойеъ кард , пас бидонед ки ин дунёи он ъҷўзи ганда пераст ва то имрӯзи ҳазорон ҳазор шавҳари кушта ҳануз ъдти яке тамоми басари нобарда , ки бо дайгарӣ дар пайваста , ва дар ҳиҷлаи ҷилваи ваии омада , касе ки хирад дорад чигуна бо ваии ишқ бозӣ кунад ,у дил дар рӯй бандад ? он бечораи бадбахт ки бо вай ором дорад , ва ӯро ба арӯсии худ май писандад , аз онаст ки арӯси дайни Марвро ҷилва накардаанд ,у ҷамоли ваии ҳаргизи надида .

هُوَ أَنْشَأَکُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ اسْتَعْمَرَکُمْ فِیها فَاسْتَغْفِرُوهُ ای قوم! اللَّه شما را بیافرید و ساکنان زمین کرد، تا بنظر عبرت در آن نگرید، و کردگار و آفریدگار آن بشناسید، و درین دنیا کار آخرت بسازید، نه بدان آفرید تا یکبارگی روی بدنیا آرید، و طاغی و یاغی شوید. آورده‌اند که جوانی زیبا دست از دنیا بداشته بود یاران وی او را گفتند: چرا از دنیا نصیبی بر نداری؟ گفت: اگر از شما کسی شنود که ما با عجوزی فرتوت وصلتی کرده‌ایم شما چه گوئید ناچار گوئید دریغا چنین جوانی که سر بچنین عجوزی فرتوت فرو آورد و جوانی خود ضایع کرد، پس بدانید که این دنیا آن عجوز گنده پیر است و تا امروز هزاران هزار شوهر کشته هنوز عدّت یکی تمام بسر نابرده، که با دیگری در پیوسته، و در حجله جلوه وی آمده، کسی که خرد دارد چگونه با وی عشق بازی کند، و دل در روی بندد؟ آن بیچاره بدبخت که با وی آرام دارد، و او را به عروسی خود می‌پسندد، از آنست که عروس دین مرو را جلوه نکرده‌اند، و جمال وی هرگز ندیده.

Лақади ҷоءти рслнои إброҳими болбшрии иброҳӣми пайғомбарии бузургвор буд шоистаи каромати набуввату рисолат буд , сазои хулату муҳаббат буд , бтхосиси қурбату тзоъиФи неъмати махсӯс буд , соҳиби фаросатии содиқ буд , бо ин ҳама чун Фриштгон омаданд эшонро нашнохт , ва дар фаросат бирав баста шуд ду маъниро , яке онкӣ то бидонад ки олами алхФёти бҳқиқт худоаст , дар ҳафт осмон ва ҳафт замини ниҳони дони дурбини худ он ягона яктост лои иъзби анҳу мисқоли зарраи фии алأрзу лои фии алсмоءи дигар маънӣ онаст ки ваии ҷли ҷалола чун ҳукмӣ кунад , ва қазоӣ ронад барон кас ки хоҳад , масолик фаросат барбандад , то ҳукм баранд ,у қаҳр худ бинмоед ,у худои худ ошкоро кунад , ва ӯро расад ҳар чаҳ кунад , ва сазад ҳар чаҳ хоҳад , бҳҷти худовандӣу кирдигорӣу офаридагорӣ , Фллаҳи алҳҷаҳи алболғаҳу ллаҳи алмисли алأълӣ ва гуфтаанд : раби алъзаҳи Фриштгонро фиристод каромати халилро то ӯро бишорат диҳанд бдўоми хулату камоли васлат аз аввал ӯро бнўохту халил худ хонд , гуфт :у атхзи аллоҳи إброҳими хлилои он гуҳ ӯро бдўоми хулат бишорат дод , ва аз қтиът эмин кард , гуфт : қолўои сломо вае Башшораи атуми ман саломи Алхалӣли алии Алхалӣл .

لَقَدْ جاءَتْ رُسُلُنا إِبْراهِیمَ بِالْبُشْری‌ ابراهیم پیغامبری بزرگوار بود شایسته کرامت نبوّت و رسالت بود، سزای خلّت و محبّت بود، بتخاصیص قربت و تضاعیف نعمت مخصوص بود، صاحب فراستی صادق بود، با این همه چون فریشتگان آمدند ایشان را نشناخت، و در فراست برو بسته شد دو معنی را، یکی آنکه تا بداند که عالم الخفیّات بحقیقت خدا است، در هفت آسمان و هفت زمین نهان دان دوربین خود آن یگانه یکتاست لا یعزب عنه مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِی الْأَرْضِ وَ لا فِی السَّماءِ دیگر معنی آنست که وی جلّ جلاله چون حکمی کند، و قضایی راند بران کس که خواهد، مسالک فراست بربندد، تا حکم براند، و قهر خود بنماید، و خدایی خود آشکارا کند، و او را رسد هر چه کند، و سزد هر چه خواهد، بحجّت خداوندی و کردگاری و آفریدگاری، فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ وَ لِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلی‌ و گفته‌اند: رب العزّة فریشتگان را فرستاد کرامت خلیل را تا او را بشارت دهند بدوام خلّت و کمال وصلت از اول او را بنواخت و خلیل خود خواند، گفت: وَ اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْراهِیمَ خَلِیلًا آن گه او را بدوام خلّت بشارت داد، و از قطیعت ایمن کرد، گفت: قالُوا سَلاماً و ایّ بشارة اتمّ من سلام الخلیل علی الخلیل.

Ва ани сбоҳои икўни мФттҳои бсломи алҳбиби лсбоҳи мубораки Фмои лбси أни ҷоءи бъҷли ҳнизи иброҳӣми аввали пиндошт ки меҳмононанд шарти мизбонӣ биҷой оварад , зуд бархест ва мо ҳзри пеши ниҳод , раби алъзаҳи он тъҷл аз вай бипасандед ва аз вай озодӣ кард , гуфт : Фмои лбси أни ҷоءи бъҷли ҳниз ҷое дигар гуфт Фҷоءи бъҷли самину алмҳбаҳи тўҷби астксори алқлили ман алҳбибу истиқлоли мо мнки ллҳбиб . Мустафо ( с ) гуфт : « алҷҳўли алсхии аҳби илои аллоҳи ман алъобди албхил »

و انّ صباحا یکون مفتتحا بسلام الحبیب لصباح مبارک فَما لَبِثَ أَنْ جاءَ بِعِجْلٍ حَنِیذٍ ابراهیم اول پنداشت که مهمانان‌اند شرط میزبانی بجای آورد، زود برخاست و ما حضر پیش نهاد، رب العزّة آن تعجل از وی بپسندید و از وی آزادی کرد، گفت: فَما لَبِثَ أَنْ جاءَ بِعِجْلٍ حَنِیذٍ جایی دیگر گفت فَجاءَ بِعِجْلٍ سَمِینٍ و المحبّة توجب استکثار القلیل من الحبیب و استقلال ما منک للحبیب. مصطفی (ص) گفت: «الجهول السخیّ احبّ الی اللَّه من العابد البخیل»

Пери тариқат ҷунайд гуфта : баннои тасаввуф бар шаш хислат ниҳоданд , аввали сахо , дигари ризо , сиўми сабр , чаҳоруми лбси суф , панҷуми саёҳат , шашуми фақр . Фолсхоءи л : иброҳӣму алрзои л : Исмоилу алсбри л : Айюбу лбси алсўФи л : Мӯсоу алсёҳаҳи л : исоу алФқри л : Муҳамад ( с ) мардӣ буд ӯро Нӯҳ айёр мегуфтанд пери хуросон буд дар асри хеши бҷўонмрдӣу меҳмони дории маърӯфи нафарӣ аз мусофирони Ироқи буи фурӯ омаданд ишорат ба ходим кард ки қадами алсФраҳ , ходим рафту дайр боз омаду мусофирон дар интизори монда ва дар баъзе аз эшон инкорӣ падед омад ки ин на нишон футувватаст ва на одати ҷавонмардон , пас аз он ки интизор дароз гашта буд суфра оварад Нӯҳ гуфт : лами тоняти фии тақдими алсФраҳ ? Фқол : ё Сайидии канти алайҳои нмлаҳи Флм ар фии алФтўаҳи ани аўзиҳо ӯ збҳоу лои фии алодби ани ақдмҳои маъаи алнмлаҳи илои алозёФи Флмои съдти алнмлаҳи минҳои илои алҷдор , қидматҳо .

پیر طریقت جنید گفته: بنای تصوّف بر شش خصلت نهادند، اوّل سخا، دیگر رضا، سیوم صبر، چهارم لبس صوف، پنجم سیاحت، ششم فقر. فالسخاء ل: ابراهیم و الرضا ل: اسماعیل و الصبر ل: ایوب و لبس الصوف ل: موسی و السیاحة ل: عیسی و الفقر ل: محمد (ص) مردی بود او را نوح عیار میگفتند پیر خراسان بود در عصر خویش بجوانمردی و مهمان داری معروف نفری از مسافران عراق بوی فرو آمدند اشارت به خادم کرد که قدّم السّفرة، خادم رفت و دیر باز آمد و مسافران در انتظار مانده و در بعضی از ایشان انکاری پدید آمد که این نه نشان فتوت است و نه عادت جوانمردان، پس از آن که انتظار دراز گشته بود سفره آورد نوح گفت: لم تانیّت فی تقدیم السفرة؟ فقال: یا سیّدی کانت علیها نملة فلم ار فی الفتوّة ان اوذیها او ذبها و لا فی الادب ان اقدّمها مع النّملة الی الاضیاف فلمّا صعدت النّملة منها الی الجدار، قدّمتها.

Фқолўои боҷмъҳм : аҳсант ,у қомўоу қблўои раъси Нӯҳ .

فقالوا باجمعهم: احسنت، و قاموا و قبّلوا رأس نوح.

Флмои раъии أидиҳми лои тсли إлиаҳи нкрҳми тамоми эҳсони алзиФ тановул ?илед илои мо иқдми илайҳи ман алтъому аломтноъи ман акли мо қадами илайҳи маъдӯди фии ҷумлаи алҷФоءу алокли фии алдъўаҳи воҷиби алии аҳади алўҷҳини Флмои зҳби ани إброҳими алрўъу ҷоءтаҳи албшрии иҷодлнои фии қавми лути муроҷиатӣ ки иброҳӣм мекард дар кори луту боз печидан ки мерафт ллаҳу фӣ аллоҳ мерафт аз шўби риёи пок , ва аз ҳаззи нафаси давр , лои ҷурми он ҷидол ӯро мусаллам доштанд ,у азу дар гузоштанд , ва дар навохту каромати биФзўднд , ки бар ваии ин сано гуфтанд : إни إброҳими лҳлими أўоаҳи мниб бар худои ҳеҷ кас зиён накунад , ва ҳар чаҳ барои худо буд ҷуз дар шарафу каромати ниФзоид , ҷавонмардии меҳмон дорӣ кард ҷамъиро ки расида буданд , ва дар он зиёфат фармуд то ҳазор чароғи биФрўхтнд , яке Марвро гуфт : ки исроф кардӣ ки ин ҳамаи чароғи биФрўхтӣ , гуфт : дар хонаи рӯ ва ҳар ончӣ на аз баҳри ҳақ ва на дар талаб ризо барафрӯхтаам онро бикаш ки равост , мард дар хонаи гирди он чароғҳо баромад то яке фурӯ кашад натавонист ва на дасташ бон расед .

فَلَمَّا رَأی‌ أَیْدِیَهُمْ لا تَصِلُ إِلَیْهِ نَکِرَهُمْ تمام احسان الضّیف تناول الید الی ما یقدّم الیه من الطّعام و الامتناع من اکل ما قدّم الیه معدود فی جملة الجفاء و الاکل فی الدّعوة واجب علی احد الوجهین فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْراهِیمَ الرَّوْعُ وَ جاءَتْهُ الْبُشْری‌ یُجادِلُنا فِی قَوْمِ لُوطٍ مراجعتی که ابراهیم میکرد در کار لوط و باز پیچیدن که میرفت للَّه و فی اللَّه میرفت از شوب ریا پاک، و از حظّ نفس دور، لا جرم آن جدال او را مسلّم داشتند، و ازو در گذاشتند، و در نواخت و کرامت بیفزودند، که بر وی این ثنا گفتند: إِنَّ إِبْراهِیمَ لَحَلِیمٌ أَوَّاهٌ مُنِیبٌ بر خدای هیچ کس زیان نکند، و هر چه برای خدا بود جز در شرف و کرامت نیفزاید، جوانمردی مهمان داری کرد جمعی را که رسیده بودند، و در آن ضیافت فرمود تا هزار چراغ بیفروختند، یکی مرو را گفت: که اسراف کردی که این همه چراغ بیفروختی، گفت: در خانه رو و هر آنچه نه از بهر حقّ و نه در طلب رضا برافروخته‌ام آن را بکش که رواست، مرد در خانه گرد آن چراغها برآمد تا یکی فرو کشد نتوانست و نه دستش بآن رسید.