Қавлаи таъолӣ : қолўо ё Шуайби أи слотки тأмрки алоиаҳ . Шуайб ( с ) мутааббид буд , бар адоءи тоъоту таҳсили ибодоти пайвастаи ҳарис ва бар он мувозиб буд , соъати шаби бнмоз мустағриқ доштеду ҳангоми рӯзи блФзи ширину баёни пари офарини пайғоми ҳақ бо қавми хеши гзордид ва азин суханон ки раби алъзаҳ аз вай ҳикоят мекунад камоли кифояту вуфӯри ақлу нури басирату ҳусӯли сакина дар дил вай пайдост ,у злки қавла : إни канти алии байнаи ман рабии ин байнат ки нурӣаст ки дар дили тобад , то хотир аз ҳурмат пар кунад ,у ахлоқро таҳзиб кунаду атрофро адаб кунад , на пеши дуо ҳиҷоб гузорад , на пеши фаросати банд на пеши умеди девор , аз ӣнҷо оғоз кунад илми раббонӣон ,у яқини орифон ,у нози дӯстон .
قوله تعالی: قالُوا یا شُعَیْبُ أَ صَلاتُکَ تَأْمُرُکَ الآیة. شعیب (ص) متعبّد بود، بر اداء طاعات و تحصیل عبادات پیوسته حریص و بر آن مواظب بود، ساعت شب بنماز مستغرق داشتید و هنگام روز بلفظ شیرین و بیان پر آفرین پیغام حق با قوم خویش گزاردید و ازین سخنان که ربّ العزّة از وی حکایت میکند کمال کفایت و وفور عقل و نور بصیرت و حصول سکینه در دل وی پیداست، و ذلک قوله: إِنْ کُنْتُ عَلی بَیِّنَةٍ مِنْ رَبِّی این بیّنت که نوریست که در دل تابد، تا خاطر از حرمت پر کند، و اخلاق را تهذیب کند و اطراف را ادب کند، نه پیش دعا حجاب گذارد، نه پیش فراست بند نه پیش امید دیوار، از اینجا آغاز کند علم ربّانیان، و یقین عارفان، و ناز دوستان.
Ва рзқнӣ манеҳ рзқои ҳусно боз намӯд ва баён кард ки ончӣ ёфтам ва дидам , на аз худ ёфтам , ва на бамурдӣу қӯти худ бони расидам , балки он ризқ илоҳӣаст , мавҳибати раббонӣу лутфи эзадӣ , ҳамонаст ки Мустафо ( с ) гуфт : « анои Сайиди валади одаму лои фахр »
وَ رَزَقَنِی مِنْهُ رِزْقاً حَسَناً باز نمود و بیان کرد که آنچه یافتم و دیدم، نه از خود یافتم، و نه بمردی و قوّت خود بآن رسیدم، بلکه آن رزق الهی است، موهبت ربّانی و لطف ایزدی، همانست که مصطفی (ص) گفت: «انا سیّد ولد آدم و لا فخر»
Кароматии азим , ва навохтӣ Карим , аз худои Карим , ва бидон фахр менаёрам , ки на мктсб манаст , ва на бҷлодту қӯти ман , то бони фахр тавонам кард , мавҳибат илоҳӣаст ,у ътоءи раббонии бФзли худ кории сохтау пардохта , ва бе мо рост карда . Ва гуфтаанд : ризқи ҳасан , давом неъматаст бемӣўнт ,у камоли сифот бевсилт , давоми неъмати ғизоӣ нафасаст мураккаби хизматро ,у камоли сФоўти ғизоӣ рӯҳаст маркази мшоҳдтро , ва аз ризқ ҳасанаст ки кирдори мухолиф гуфтор набӯд , чунон ки Шуайб гуфт : ва мо أриди أни أхолФкми إлии мо أнҳокми анҳу .
کرامتی عظیم، و نواختی کریم، از خدای کریم، و بدان فخر مینیارم، که نه مکتسب منست، و نه بجلادت و قوّت من، تا بآن فخر توانم کرد، موهبت الهی است، و عطاء ربّانی بفضل خود کاری ساخته و پرداخته، و بی ما راست کرده. و گفتهاند: رزق حسن، دوام نعمت است بیمئونت، و کمال صفات بی وسیلت، دوام نعمت غذای نفس است مرکب خدمت را، و کمال صفاوت غذای روح است مرکز مشاهدت را، و از رزق حسن است که کردار مخالف گفتار نبود، چنان که شعیب گفت: وَ ما أُرِیدُ أَنْ أُخالِفَکُمْ إِلی ما أَنْهاکُمْ عَنْهُ.
Бӯ Усмон гуфт : воъиз нест ӯ ки бзбони халқро панд диҳад , ва ончӣ гуяд худ накунад , ҳаким нест ӯ ки бар забон ҳикмат ронад ,у аъмолу сирати вай бар вифқ ҳикмат набӯд , ва дар ахбори биоранд ки аллоҳи таъолӣ ба исо ваҳй фиристод ки : ё исои ъзи нФски ?фони атъзти Фъзи аннос ,у алои Фостҳии манӣ . Ва иқол : ман лами икни ?лаи ҳукми алӣ нафса фии алмнъи ани алҳўӣ , лами имзи ?лаи ҳукми алии ғайраи Фимои иршдаҳи илайҳи ман алҳдӣ . Ва фии алхбр : « ман аздоди уламоу лои яздади ҳудо , лами яздади ман аллоҳи ало баъдан ҳар ки вайро илм афзоед , ва он гуҳи роҳ ҳудо бирав накушояд . Аз ҳақ ӯро ҷазри даврии ниФзоид . Аммо майдони биқин ки калиди ганҷи ҳудо тавфиқаст , кӯшиши бтоъот , ва ёфт дараҷот бтўФиқаст , тӯбои он кас ки тавфиқ ӯро рафиқаст , банда биҷаҳад худ куҷо расад агар тавфиқ набӯд , наҷоти худ кӣ тавонад , бе мураккаби тавфиқи роҳи баҳақ чун барад . Раби алъзаҳ ҳикоят мекунад аз қавли Шуайб ки гуфт : ва мо тавфиқии إлои биллоҳи алайҳи таваккулату إлиаҳи أниб тавфиқ чавгонаст ,у бандаи гӯйу инобати майдон , зикр бар забон ,у овоӣ бар дар гӯшу самараи въд дар дилу тозагии миннат дар ҷон .
بو عثمان گفت: واعظ نیست او که بزبان خلق را پند دهد، و آنچه گوید خود نکند، حکیم نیست او که بر زبان حکمت راند، و اعمال و سیرت وی بر وفق حکمت نبود، و در اخبار بیارند که اللَّه تعالی به عیسی وحی فرستاد که: یا عیسی عظ نفسک فان اتّعظت فعظ النّاس، و الا فاستحی منّی. و یقال: من لم یکن له حکم علی نفسه فی المنع عن الهوی، لم یمض له حکم علی غیره فیما یرشده الیه من الهدی. و فی الخبر: «من ازداد علما و لا یزدد هدی، لم یزدد من اللَّه الا بعدا هر که وی را علم افزاید، و آن گه راه هدی برو نگشاید. از حقّ او را جذر دوری نیفزاید. اما میدان بیقین که کلید گنج هدی توفیق است، کوشش بطاعات، و یافت درجات بتوفیق است، طوبی آن کس که توفیق او را رفیق است، بنده بجهد خود کجا رسد اگر توفیق نبود، نجات خود کی تواند، بی مرکب توفیق راه بحقّ چون برد. ربّ العزّة حکایت میکند از قول شعیب که گفت: وَ ما تَوْفِیقِی إِلَّا بِاللَّهِ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَ إِلَیْهِ أُنِیبُ توفیق چوگانست، و بنده گوی و انابت میدان، ذکر بر زبان، و آوای برّ در گوش و ثمره وعد در دل و تازگی منّت در جان.
Пер тариқат гуфт : то ҷон дар танаст ,у нафасро бар лаб гузараст ,у ҳушёрӣ ҳосиласт , аз убудийят чора нест . Ростаст ки тоъат бтўФиқаст , аммо ҷаҳди бгзоштн рӯй нест , ростаст ки маъсият бхзлонаст , аммо ҷазри фурӯи гузоштан шарт нест , андешидан ки раҳе тавонистӣ ки гуноҳ накардед , сари ҳама гуноҳаст , ва ин сухани гуноҳи корро узр пиндоштан ҳам аз гуноҳаст , илоҳӣ ! иззати туро гардан ниҳодем ,у ҳукми турои ҷон фидо кардем , моро май гӯйӣ ки макун ва дар май афканӣ , ва май гӯйӣ ки куну Фонмигзорӣ , моро ҷои хусумату турои ҷои иззат , пас моро чаҳ монад магари гардан ниҳодани бтоът .
پیر طریقت گفت: تا جان در تن است، و نفس را بر لب گذر است، و هشیاری حاصل است، از عبودیت چاره نیست. راست است که طاعت بتوفیق است، امّا جهد بگذاشتن روی نیست، راست است که معصیت بخذلان است، امّا جذر فرو گذاشتن شرط نیست، اندیشیدن که رهی توانستی که گناه نکردید، سر همه گناه است، و این سخن گناه کار را عذر پنداشتن هم از گناه است، الهی! عزّت ترا گردن نهادیم، و حکم ترا جان فدا کردیم، ما را میگویی که مکن و در میافکنی، و میگویی که کن و فانمیگذاری، ما را جای خصومت و ترا جای عزّت، پس ما را چه ماند مگر گردن نهادن بطاعت.
Ва астғФрўои рбкми сами тўбўо إлиаҳ мегуяд : омурзиш хоҳед аз худованди хеш ки вай омрзгораст ,у раҳеи нав аз на бсзои раҳеи бали бсзои хеш ҳар чанд ки раҳеро ҷурм бисёраст , охири фазли мавлои пеши алтоф рубубиятаст , ки карами худ бар сифати убудийят арза мекунад , ки ҳар чаҳ аз раҳе тақсираст , бе ниёзии ман баробар онаст , ва ҳар чаҳ азу нописандидааст , меҳрбонии ман бар сар онаст , ва ҳар чаҳ раҳеро умедаст , фазли ман бартар аз онаст . إни рабии раҳими вдўди алўдўди алзии итҳбби илои ибодаи болоҳсони илайҳам . Вдўд ӯст ки бмҳрбонӣ навохт худ бар банда наад ,у неъмат бар ваии паёпаии резад , то банда ӯро дӯст шавад . Азинҷо буд ки бо Довӯд ( ъ ) гуфт ки : « ё Довӯди ҳбби илои ибодӣ » роҳи мо бар бандагони мо равшани дор ,у дӯстии мо дар дили эшон афкан ,у неъмати мо бо ёди эшон даҳ ,у суханони мо дар дили эшон ширин кун , ва бигӯӣ ман он худовандам ки бо ҷўдми бухл на , ва бо илмами ҷаҳл на , ва бо сабрами аҷз на , ва бо ғазабами зҷр на , дар сифатами тағайюр на , ва дар гуфтам тбдл на , мо ибдли алқўли лдӣ ва мо أнои бзломи ллъбиди пас агар банда тақсир кунад ,у ҳақи ин каромати бншносд ,у шукри неъмати бнгзорд ӯро итоб кунад ва гуяд : ё бен одами мо ансФтнии أтҳбби алики болнъм ,у ттмқти илои болмъосӣ , хайрии алейк нозилу ширки илои соид , равоаи алии бен абии толиб ( ъ ) ан алнабӣ ( с ) ани аллоҳи ъзу ҷл : ё бен одам . . . Ва зикри алҳдис .
وَ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَیْهِ میگوید: آمرزش خواهید از خداوند خویش که وی آمرزگار است، و رهی نو از نه بسزای رهی بل بسزای خویش هر چند که رهی را جرم بسیار است، آخر فضل مولی پیش الطاف ربوبیّت است، که کرم خود بر صفت عبودیّت عرضه میکند، که هر چه از رهی تقصیر است، بینیازی من برابر آنست، و هر چه ازو ناپسندیده است، مهربانی من بر سر آنست، و هر چه رهی را امید است، فضل من برتر از آنست. إِنَّ رَبِّی رَحِیمٌ وَدُودٌ الودود الّذی یتحبّب الی عباده بالاحسان الیهم. ودود اوست که بمهربانی نواخت خود بر بنده نهد، و نعمت بر وی پیاپی ریزد، تا بنده او را دوست شود. ازینجا بود که با داود (ع) گفت که: «یا داود حبب الی عبادی» راه ما بر بندگان ما روشندار، و دوستی ما در دل ایشان افکن، و نعمت ما با یاد ایشان ده، و سخنان ما در دل ایشان شیرین کن، و بگوی من آن خداوندم که با جودم بخل نه، و با علمم جهل نه، و با صبرم عجز نه، و با غضبم ضجر نه، در صفتم تغیّر نه، و در گفتم تبدّل نه، ما یُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَیَّ وَ ما أَنَا بِظَلَّامٍ لِلْعَبِیدِ پس اگر بنده تقصیر کند، و حقّ این کرامت بنشناسد، و شکر نعمت بنگزارد او را عتاب کند و گوید: یا بن آدم ما انصفتنی أتحبّب الیک بالنّعم، و تتمقّت الیّ بالمعاصی، خیری علیک نازل و شرّک الیّ صاعد، رواه علی بن ابی طالب (ع) عن النبی (ص) عن اللَّه عزّ و جلّ: یا بن آدم... و ذکر الحدیث.