Қавлаи таъолӣ : «у лақади ҳиммат ба ва ҳам баҳои луи лои أни раъии бурҳони раба » чун аллоҳро бо бандаи аноят буд , пирӯзии бандаро чаҳ ниҳоят буд , чун аллоҳи раҳеро дар ҳифзу ҳимоят худ дорад , душман бирав кӣ зафар ёбад , пирӯзи бандае ки аллоҳи таъолии назари бадали вай пайваста дорад ки ӯро бҳичи вақти фаро мухолифат нагузорад .

قوله تعالی: «وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأی‌ بُرْهانَ رَبِّهِ» چون اللَّه را با بنده عنایت بود، پیروزی بنده را چه نهایت بود، چون اللَّه رهی را در حفظ و حمایت خود دارد، دشمن برو کی ظفر یابد، پیروز بنده‌ای که اللَّه تعالی نظر بدل وی پیوسته دارد که او را بهیچ وقت فرا مخالفت نگذارد.

Қол алнабӣ ( с ) Фимои ирўиаҳи ани рабаи ъзу ҷл : « азои илмати ани алғолби алии қалби абдии алоштғол бе ҷаълати шаҳватаи фии масъалатӣу муноҷотии Фозои ?ераади ани исҳўи ании ҳалати байнау байни алсҳўи анӣ » .

قال النّبی (ص) فیما یرویه عن ربّه عزّ و جلّ: «اذا علمت ان الغالب علی قلب عبدی الاشتغال بی جعلت شهوته فی مسئلتی و مناجاتی فاذا اراد ان یسهو عنی حلت بینه و بین السهو عنی».

Бингар баҳоли Юсуфи садиқ ки шайтони доми худ чун ниҳоди фарои роҳи вай ки : алнсоءи ҳбоӣли алшитон . Ва раби Алъоламин бурҳони худ чун намӯд фарои вай .

بنگر بحال یوسف صدّیق که شیطان دام خود چون نهاد فرا راه وی که: النّساء حبائل الشیطان. و ربّ العالمین برهان خود چون نمود فرا وی.

Ҷаъфари содиқ ( ъ ) гуфт : бурҳони ҳақи ҷамоли набувват буду нури илму ҳикмат ки дар дили ваии ниҳод , чунонк гуфт : « отиноаҳи ҳукамоу уламо » то бнўру зиёи он роҳ савоб бидид , аз нописанди баргашт ва бипасанд ҳақ расед , на худ расед ки расониданд ! на худ дид ки намуданд ! иқўли аллоҳи таъолӣ : « снриҳми оётнои фии алоФоқу фии أнФсҳм ҳатто итбини ?лаами أнаҳ алҳақ » . Ва ривоят кардаанд аз алии бен ҳусайни бен алии салоаи аллоҳи алайҳим ки дар он хилвати хонаи бутии ниҳода буд , он соъат Зулайхо бархесту чодари басари он бут дар кашид то бапушед , Юсуф гуфт чист ин ки ту кардӣ ? гуфт аз он бут шарм медорам ки бмо менигарад , гуфт Юсуф : аи тстҳини ммни лои исмъу лои ибсру лои астҳиии ммни халқи алошёء ва илмҳо исмъу ибсру инФъу изр ?

جعفر صادق (ع) گفت: برهان حق جمال نبوّت بود و نور علم و حکمت که در دل وی نهاد، چنانک گفت: «آتَیْناهُ حُکْماً وَ عِلْماً» تا بنور و ضیاء آن راه صواب بدید، از ناپسند برگشت و بپسند حق رسید، نه خود رسید که رسانیدند! نه خود دید که نمودند! یقول اللَّه تعالی: «سَنُرِیهِمْ آیاتِنا فِی الْآفاقِ وَ فِی أَنْفُسِهِمْ حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ». و روایت کرده‌اند از علی بن حسین بن علی صلاة اللَّه علیهم که در آن خلوت خانه بتی نهاده بود، آن ساعت زلیخا برخاست و چادری بسر آن بت در کشید تا بپوشید، یوسف گفت چیست این که تو کردی؟ گفت از آن بت شرم میدارم که بما می‌نگرد، گفت یوسف: ا تستحین ممّن لا یسمع و لا یبصر و لا استحیی ممّن خلق الاشیاء و علّمها یسمع و یبصر و ینفع و یضرّ؟

Аз бутӣ ки нашунӯд ва набинад ва на дар зру нафъ бакор ояд ту шарми мидорӣ , ман чаро шарм надорам аз офаридагори ҷаҳону ҷаҳонёну донои боҳўоли ҳамагон чаҳ ошкоро ва чаҳ ниҳон , шунаванда овозҳо , ниўшндаҳи розҳо , бинандаи даврҳо أи лами иълми бأни аллоҳи ирӣ ? Юсуф ин бигуфт он гуҳ бархесту оҳанг дар кард . Ва ривоят кардаанд аз ибни аббосу ҷамоатии муфассирон ки аз он мунозироту мҳоўрот ки он соъати миён эшон рафт он буд ки Зулайхо гуфт : ё Юсуфи мо аҳсани шърк эй Юсуфи некӯи мӯеи дорӣ , гуфт аввали чизе ки дар хоки бирезади ин мӯӣ бошад . Гуфт : эй Юсуфи некӯи рӯеи дорӣ , гуфт нигорида ҳақаст дар раҳми модар . Гуфт : эй Юсуфи сӯрати зебои ту танамро бгдохт , гуфт шайтонат мадад медиҳад ва май фиребад . Гуфт : эй Юсуфи оташӣ бҷонм барафрӯхтӣ шарар он бинишон , гуфт агар бинишонам худ дар он сӯхтаи гирдам . Гуфт : эй Юсуфи куштаро оби даҳ ки аз тишнагӣ хушк гашта , гуфт калиди бадасти боғбону боғбони сазовор тар бидон . Гуфт : эй Юсуфи хона оростааму хилват сохтаам хез тамошое кун , гуфт пас , аз тамошои ҷовдонӣу сарои пирӯзии бози монам . Гуфт : эй Юсуфи дастии барин дили ғамнок на ва ин хастаи ишқро марҳамӣ бар на , гуфт бо Сайиди худ хиёнат накунаму ҳурмат бар надорам .

از بتی که نشنود و نبیند و نه در ضرّ و نفع بکار آید تو شرم میداری، من چرا شرم ندارم از آفریدگار جهان و جهانیان و دانا باحوال همگان چه آشکارا و چه نهان، شنونده آوازها، نیوشنده رازها، بیننده دورها أَ لَمْ یَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ یَری‌؟ یوسف این بگفت آن گه برخاست و آهنگ در کرد. و روایت کرده‌اند از ابن عباس و جماعتی مفسّران که از آن مناظرات و محاورات که آن ساعت میان ایشان رفت آن بود که زلیخا گفت: یا یوسف ما احسن شعرک ای یوسف نیکو مویی داری، گفت اوّل چیزی که در خاک بریزد این موی باشد. گفت: ای یوسف نیکو رویی داری، گفت نگاریده حقّ است در رحم مادر. گفت: ای یوسف صورت زیبای تو تنم را بگداخت، گفت شیطانت مدد میدهد و می‌فریبد. گفت: ای یوسف آتشی بجانم‌ برافروختی شرر آن بنشان، گفت اگر بنشانم خود در آن سوخته گردم. گفت: ای یوسف کشته را آب ده که از تشنگی خشک گشته، گفت کلید بدست باغبان و باغبان سزاوار تر بدان. گفت: ای یوسف خانه آراسته‌ام و خلوت ساخته‌ام خیز تماشایی کن، گفت پس، از تماشای جاودانی و سرای پیروزی باز مانم. گفت: ای یوسف دستی برین دل غمناک نه و این خسته عشق را مرهمی بر نه، گفت با سیّد خود خیانت نکنم و حرمت بر ندارم.

Ибн аббос гуфт миёни эшон сухан дароз шуду шайтони сеюм эшон дар кори истода , дастии биўсФи бараду дигари дасти бзлихо , ҳар дуро фароҳам кашид , пиндошт ки эшонро баҳам ҷамъ кард ва бмқсўд расед ! бурҳони ҳақ падед омад ногоҳу талбиси Иблис ҳама нест гашту табоҳ :

ابن عباس گفت میان ایشان سخن دراز شد و شیطان سوم ایشان در کار ایستاده، دستی بیوسف برد و دیگر دست بزلیخا، هر دو را فراهم کشید، پنداشت که ایشان را بهم جمع کرد و بمقصود رسید! برهان حق پدید آمد ناگاه و تلبیس ابلیس همه نیست گشت و تباه:

Чун Юсуфи оҳанг дар кард гурезону Зулайхо аз пас ваии давон , шӯии занро диданд бар гузаргоҳи эшон истода ! Зулайхо чун ӯро дид оташи хиҷлату тшўир дар ҷон вай афтод . Танбеҳӣаст ин калимаи осӣони умматро фардо ки бар гузаргоҳи қиёмати ҳақро бенанди ҷли ҷалолау злки фии қавлаи ъзу ҷл : « إни рбки лболмрсод » . Зулайхо чун вайро дид гуфт : « мо ҷзоءи ман أроди бأҳлки сўءо » гуноҳи сӯии Юсуфи ниҳод аз онк дар ишқи вай сидқ набӯд , лои ҷурм бар забони вай низ сидқ нарафту Юсуфро бахуди брнгзиду ҳаззи нафаси худ фурӯ нагузошт , боз чун ишқи Юсуфии вилояти синаи ваии бтмомӣ фурӯ гирифту бшғоФи дил вай расед ҳаззи худ бгзошту забон сидқ бикшод гуфт : алони ҳсҳс алҳақ أнои роўдтаҳи ан нафсау إнаҳи лмни алсодқин .

چون یوسف آهنگ در کرد گریزان و زلیخا از پس وی دوان، شوی زن را دیدند بر گذرگاه ایشان ایستاده! زلیخا چون او را دید آتش خجلت و تشویر در جان وی افتاد. تنبیهی است این کلمه عاصیان امّت را فردا که بر گذرگاه قیامت حق را بینند جلّ جلاله و ذلک فی قوله عزّ و جل: «إِنَّ رَبَّکَ لَبِالْمِرْصادِ». زلیخا چون وی را دید گفت: «ما جَزاءُ مَنْ أَرادَ بِأَهْلِکَ سُوءاً» گناه سوی یوسف نهاد از آنک در عشق وی صدق نبود، لا جرم بر زبان وی نیز صدق نرفت و یوسف را بخود برنگزید و حظّ نفس خود فرو نگذاشت، باز چون عشق یوسفی ولایت سینه وی بتمامی فرو گرفت و بشغاف دل وی رسید حظّ خود بگذاشت و زبان صدق بگشاد گفت: الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا راوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ وَ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِینَ.

Қавла : «у қоли нсўаҳи фии алмдинаҳи амрأт алъзиз таровад фатоҳо ан нафса қади шғФҳои ҳбо » шғоФи парда дарунӣаст аз пардаҳои дилу дилро панҷ пардааст : аввал садраст мустақари аҳди ислом . Дувум қалбаст маҳали нури имон . Сеюм фуодаст мавзеи назари ҳақ . Чаҳорум сараст муставдиъи ганҷи ихлос . Панҷум шғоФаст мҳти раҳли ишқ .

قوله: «وَ قالَ نِسْوَةٌ فِی الْمَدِینَةِ امْرَأَتُ الْعَزِیزِ تُراوِدُ فَتاها عَنْ نَفْسِهِ قَدْ شَغَفَها حُبًّا» شغاف پرده درونی است از پرده‌های دل و دل را پنج پرده است: اوّل صدر است‌ مستقرّ عهد اسلام. دوم قلب است محل نور ایمان. سوم فؤاد است موضع نظر حق. چهارم سرّ است مستودع گنج اخلاص. پنجم شغاف است محطّ رحل عشق.

Зулайхоро ишқи Юсуфи бшғоФи расида буд , смнўн муҳиб гуфт : шғоФи он гуҳ гӯйанд ки пардаҳои дил аз ишқ пар шавад ва низ чизеро дар он ҷой намонад то ҳар чаҳ гуяд аз ишқ гуяду ончии шунӯд дар ишқи шунӯд , чунонк маҷнӯнро пурседанд ки абӯи бикри фозилтар ё умр ? гуфт : Лайлии некӯтар ! ва манеҳ қавли ҷаъфар : алшғоФ мисли алъайни азлми қалбаи ани алтФкри фии ғайрау алоштғоли бсўоаҳ .

زلیخا را عشق یوسف بشغاف رسیده بود، سمنون محبّ گفت: شغاف آن گه گویند که پرده‌های دل از عشق پر شود و نیز چیزی را در آن جای نماند تا هر چه گوید از عشق گوید و آنچه شنود در عشق شنود، چنانک مجنون را پرسیدند که ابو بکر فاضلتر یا عمر؟ گفت: لیلی نیکوتر! و منه‌ قول جعفر: الشغاف مثل العین اظلم قلبه عن التفکّر فی غیره و الاشتغال بسواه.

Чун он бечора дар кор Юсуф бирафту ишқи вилояти хеши бтмомӣ фурӯ гирифт , забони тоънон бар вай дароз шуду занони Мисри тирҳои маломат дар вай меандохтанд ки : таровад фатоҳо ан нафса , ва ӯ худро тасаллӣ медод бойен ки маъшӯқи хуб рӯй маломати арзад :

چون آن بیچاره در کار یوسف برفت و عشق ولایت خویش بتمامی فرو گرفت، زبان طاعنان بر وی دراز شد و زنان مصر تیرهای ملامت در وی می‌انداختند که: تُراوِدُ فَتاها عَنْ نَفْسِهِ، و او خود را تسلّی میداد باین که معشوق خوب روی ملامت ارزد:

Сармояи ошиқони худ маломатаст , ошиқ кӣ буд ӯ ки бор маломат накушуд ! гуфт ореи ман дӯсти худро боишон намоям то бидонанд ки :

سرمایه عاشقان خود ملامت است، عاشق کی بود او که بار ملامت نکشد! گفت آری من دوست خود را بایشان نمایم تا بدانند که:

Пас чун ҷамол Юсуф бидиданду шуъоъи он ҷамол бар ҳайкалҳои эшон ишроқ зад , ҳама дар вҳдаҳи даҳшати афтоданд ва дастҳо биҷой туранҷ буриданд , аз худ бехабар гашта , лухтӣ бе ҳуши афтода , лухтӣ ҷон дода , лухтии саросемау мутаҳайири монда ва ҳаме гӯйанд : мо ҳозои бшрои إни ҳозои إлои малики Карими ин на одамӣаст ки ин Фриштаҳ рӯҳонӣаст . !

پس چون جمال یوسف بدیدند و شعاع آن جمال بر هیکلهای ایشان اشراق زد، همه در وهده دهشت افتادند و دستها بجای ترنج بریدند، از خود بی خبر گشته، لختی بی هوش افتاده، لختی جان داده، لختی سراسیمه و متحیّر مانده و همی گویند: ما هذا بَشَراً إِنْ هذا إِلَّا مَلَکٌ کَرِیمٌ این نه آدمی است که این فریشته روحانی است.!

« қолати Фзлкни алзии лмтннии фӣа » ин на дафъ маломатаст ва на кашфи музират ки ин тафохурасту но?зидани бмъшўқи хеш . намегуяд ин онаст ки шумо маро маломат кардед дар ишқ ӯ , «у лақади роўдтаҳи ан нафса » ва ростаст он сухан ки шумо гуфтед ки манам ошиқ ва дил дода бадв .

«قالَتْ فَذلِکُنَّ الَّذِی لُمْتُنَّنِی فِیهِ» این نه دفع ملامت است و نه کشف مضرّت که این تفاخر است و نازیدن بمعشوق خویش. می‌گوید این آنست که شما مرا ملامت کردید در عشق او، «وَ لَقَدْ راوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ» و راستست آن‌ سخن که شما گفتید که منم عاشق و دل داده بدو.

Чун Юсуфи ҷамол худ бинмуд ҳамаи занон даст буриданд ва Зулайхо набаред , ҳамаи мутаҳайиру мутағаййири гаштанду Зулайхо мутағаййир нагашт ,у злки лонҳои қавии ҳолҳо батӯлии аллқоءи Фсорти рؤиаҳи Юсуфи лҳои ғзоءу одаи Флми иؤсри фӣҳоу алтғири сафаи аҳли алобтдоءи фии аламри Фозои доми алмънии золи алтғир .

چون یوسف جمال خود بنمود همه زنان دست بریدند و زلیخا نبرید، همه متحیّر و متغیّر گشتند و زلیخا متغیّر نگشت، و ذلک لانّها قوی حالها بطول اللّقاء فصارت رؤیة یوسف لها غذاء و عادة فلم یؤثر فیها و التغیّر صفة اهل الابتداء فی الامر فاذا دام المعنی زال التغیّر.

Қоли абӯи бикри алсдиқи разии аллоҳи анҳу лмни роаҳи ибкӣу ҳўи қариби алъҳди болои салом : ҳоказо кно ҳатто қсти улқулуб эй қавӣату сулбат ,у кзои алхзФи аввали мо итрҳи фӣаи алмоءи исмъи ?лаи ншиши Фозои тъўди тшрби алмоءи скни Флои исмъи ?лаи савт .

قال ابو بکر الصدّیق رضی اللَّه عنه لمن رآه یبکی و هو قریب العهد بالا سلام: هکذا کنّا حتّی قست القلوب ای قویت و صلبت، و کذا الخزف اوّل ما یطرح فیه الماء یسمع له نشیش فاذا تعوّد تشرّب الماء سکن فلا یسمع له صوت.

Ва гуфтаанд ки дар миёни занони Мисри духтарии ноҳдаҳ буд бар миллати куфр ва он соъат ки ҷамол Юсуф дид ҳайз вай бикшод ва он ҷомаи таҷаммул ки дошт олӯдаи гашт ва аз хаҷалӣу шармсории андари сари хеш имон оварад , гуфт : эй худои Юсуф маро дарёб ва шармсор макун , имон оварадам биктоиӣу биҳмтоиии ту , раби алъзаҳи ҳамон соъати даҳшату ҳайрат бар ҳамаи занони афканд то дастҳо буриданд ва ҷомҳо бхўн Биёлуданд то дар миёнаи он духтар хаҷал нашавад .

و گفته‌اند که در میان زنان مصر دختری ناهده بود بر ملّت کفر و آن ساعت که جمال یوسف دید حیض وی بگشاد و آن جامه تجمل که داشت آلوده گشت و از خجلی و شرمساری اندر سرّ خویش ایمان آورد، گفت: ای خدای یوسف مرا دریاب و شرمسار مکن، ایمان آوردم بیکتایی و بیهمتایی تو، ربّ العزّه همان ساعت دهشت و حیرت بر همه زنان افکند تا دستها بریدند و جامها بخون بیالودند تا در میانه آن دختر خجل نشود.

Ва мислаи мо ҳакии ани умри бен улхитоби разии аллоҳи анҳу анаи кони ҷолсои фии баъзи асҳобаи Фсмъи сўто , Фқоли алои ман аҳдси Флиъди алўзўء , Флми иқми аҳад , феълами умри анаи лои иқўми ҳёءу хҷло , Фқоми бнФсаҳу қоли қўмўои лнтўзأ ҳатто сори алмҳдси мстўрои Фиҳм , кзлки фии алқёмаҳи идъии кули воҳиди босами волдтаҳи строи лоўлоди алзноу шрФои лъисии алайҳи ассалом .

و مثله ما حکی عن عمر بن الخطاب رضی اللَّه عنه انّه کان جالسا فی بعض اصحابه فسمع صوتا، فقال الا من احدث فلیعد الوضوء، فلم یقم احد، فعلم عمر انّه لا یقوم حیاء و خجلا، فقام بنفسه و قال قوموا لنتوضّأ حتی صار المحدث مستورا فیهم، کذلک فی القیامة یدعی کلّ واحد باسم والدته سترا لاولاد الزنّا و شرفا لعیسی علیه السّلام.