Қавлаи таъолӣ : « қоли раби алсҷни أҳби إлӣ » алоиаҳ . . . Алохтёри мақруни болохтбор , Юсуфи худро ихтиёр кард лои ҷурм дар вартаи имтиҳон ва ахтбор афтод ва агар талаб офият кардӣ ё бе ихтиёри тариқи изтирори супурдӣ , будӣ ки бебало ва бе ваҳшати зиндон аз онч метарсид омни гаштӣ ва аз ончи онро бо он мехонданд бо офият исмат ёфтӣ ки дар хабараст : луи сأли алъоФиаҳу лами исأли алсҷни лоътӣ .

قوله تعالی: «قالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَیَّ» الآیة... الاختیار مقرون بالاختبار، یوسف خود را اختیار کرد لا جرم در ورطه امتحان و اختبار افتاد و اگر طلب عافیت کردی یا بی اختیار طریق اضطرار سپردی، بودی که بی بلا و بی وحشت زندان از آنچ می‌ترسید آمن گشتی و از آنچ آن را با آن میخواندند با عافیت عصمت یافتی که در خبر است:لو سأل العافیة و لم یسأل السّجن لاعطی.

Локини ихтиёр бало кард то дар он балои сидқ аз вай дархостанд ва дар меҳнати ваии биФзўднд .

لکن اختیار بلا کرد تا در آن بلا صدق از وی درخواستند و در محنت وی بیفزودند.

Дар таврот Мӯсоаст ки ё Мӯсои хоҳӣ ки дар ҷиноти мأўии дараҷоти алии бинӣу бмқоми муқаррабони фурӯди ое аз худ бози руста ва бадваст лами изли пайвастаи муроди худ Фдоءи муроди азалӣ мо кун , ихтиёри худ дар боқӣ кун , бандаро бо ихтиёр чаҳ кор ! ихтиёри ихтиёр моасту иродати азалӣ моаст :у рбки ихлқи мо ишоءу ихтори мо кони ?лаами алхираҳ .

در تورات موسی است که یا موسی خواهی که در جنّات مأوی درجات علی بینی و بمقام مقرّبان فرود آیی از خود باز رسته و بدوست لم یزل پیوسته مراد خود فداء مراد ازلی ما کن، اختیار خود در باقی کن، بنده را با اختیار چه کار! اختیار اختیار ما است و ارادت ازلی ما است: و ربّک یخلق ما یشاء و یختار ما کان لهم الخیرة.

Юсуфи ихтиёр зиндон кард , лои ҷурм ӯро бо ихтиёри худ фурӯ гузоштанд то рӯзгори дароз дар зиндон бимонаду натиҷаи он зиндон ки худ хости ин буд ки гуфт : « азкрнӣ ъанд рбк » , то раби Алъоламин ӯро итоб кард гуфт : анати алзии талабати мнои алсҷни сами тстшФъи бғирӣ болхлос манеҳ , Фқлт азкрнӣ ъанд рбки Фўи иззатии лотилни ҳбск ё Юсуфи ту аз мо зиндони худ хоҳии он гуҳи халос аз дайгарии ҷӯӣу ҷуз аз ман вакилии дигари хоҳӣ ? бъзти ман ки худовандам ки турои дарин зиндони рӯзгор дароз бидорам . Он гуҳи замин шикофта шуд то ба ҳафтуми замину раби алъзаҳ ӯро қӯт бенаӣ дод гуфт : фурӯи нигар эй Юсуф дар зери ин заминҳо то чаҳ бинӣ , Юсуфи мӯрчаеро дид ки чизе дар даҳан дошт ва мехӯрд , гуфт : ё Юсуфи анои лои ағФли ани ризқи ҳзаҳи алзраҳи хашяти ани ағФли ънк , ё Юсуфи аласти алзии ҳббтки илои абику қизти лаки алсёраҳи Фохрҷўки ман алҷб ? қоли балӣ , қоли ФкиФи нситнӣу астънти бғирӣ ?

یوسف اختیار زندان کرد، لا جرم او را با اختیار خود فرو گذاشتند تا روزگار دراز در زندان بماند و نتیجه آن زندان که خود خواست این بود که گفت: «اذْکُرْنِی عِنْدَ رَبِّکَ»، تا ربّ العالمین او را عتاب کرد گفت: انت الّذی طلبت منّا السّجن ثمّ تستشفع بغیری بالخلاص منه، فقلت اذکرنی عند ربّک فو عزّتی لاطیلنّ حبسک یا یوسف تو از ما زندان خود خواهی آن گه خلاص از دیگری جویی و جز از من وکیلی دیگر خواهی؟ بعزّت من که خداوندم که ترا درین زندان روزگار دراز بدارم. آن گه زمین شکافته شد تا به هفتم زمین و ربّ العزّه او را قوّت بینایی داد گفت: فرو نگر ای یوسف در زیر این زمینها تا چه بینی، یوسف مورچه‌ای را دید که چیزی در دهن داشت و می‌خورد، گفت: یا یوسف انا لا اغفل عن رزق هذه الذّرّة خشیت ان اغفل عنک، یا یوسف الست الّذی حبّبتک الی ابیک و قیّضت لک السیّارة فاخرجوک من الجبّ؟ قال بلی، قال فکیف نسیتنی و استعنت بغیری؟

эй Юсуф на ман онам ки бо ту кароматҳо кардам ? дар дили падари меҳри ту афкандам ва бар ӯ ширин кардам ва дар чоҳи урён будӣ турои бпўшидму корвонро бар ангехтам то туро берун овараданд ва он кас ки турои харид дар дили ваии дӯстии ту афкандам то мегуфт : « أкрмии мсўоаҳ » эй Юсуфи каромати ҳама аз ман буд чаро даст бадӣгарӣ задӣу истионати бғир ман кардӣ ? Юсуф гуфт : илоҳии ахлқи ваҷҳеи ъндки алзии ҷирии алии ФбФзлки алои афвати ании ҳзаҳи алъсраҳ .

ای یوسف نه من آنم که با تو کرامتها کردم؟ در دل پدر مهر تو افکندم و بر او شیرین کردم و در چاه عریان بودی ترا بپوشیدم و کاروان را بر انگیختم تا ترا بیرون آوردند و آن کس که ترا خرید در دل وی دوستی تو افکندم تا می‌گفت: «أَکْرِمِی مَثْواهُ» ای یوسف کرامت همه از من بود چرا دست بدیگری زدی و استعانت بغیر من کردی؟ یوسف گفت: الهی اخلق وجهی عندک الّذی جری علیّ فبفضلک الّا عفوت عنّی هذه العثرة.

Ва рӯй ани ҷбрил ( ъ ) дахли алии Юсуфи фии алсҷни Флмои роаҳи Юсуфи арафаи Фқол ё ахои алмнзрини молии Ароки байни алхотӣин , Фқоли ?лаи ҷбрил ё тоҳири алтоҳрини иқрأи алейк ассаломи раби Алъоламину ҳўи иқўли лак аммо астҳиити манӣ азои астшФъти болодмиини Фўи иззатии лолбснки фии алсҷни бзъи синӣн , қоли Юсуфу ҳўи фии злки ании роз ? қоли нъм , қоли азои лои аболӣ .

و روی انّ جبریل (ع) دخل علی یوسف فی السّجن فلمّا رآه یوسف عرفه فقال یا اخا المنذرین مالی اراک بین الخاطئین، فقال له جبریل یا طاهر الطّاهرین یقرأ علیک السّلام ربّ العالمین و هو یقول لک اما استحییت منّی اذا استشفعت بالآدمیّین فو عزّتی لالبّثنک فی السّجن بضع سنین، قال یوسف و هو فی ذلک عنّی راض؟ قال نعم، قال اذا لا ابالی.

Ва гуфтаанд ки Зулайхо чун ӯро бзндон фиристод бар карда худ пушаймон шуд , хастаи дилу бемори тани гашт , соъаҳи Фсоъаҳи нафас сард мезаду ашк гарм меборид , бо дилии пари дарду ҷонии пари ҳасрати пайваста бар фироқи он баҳори шукуфтау моҳи ду ҳафта ҳаме зореду навҳа ҳаме кард :

و گفته‌اند که زلیخا چون او را بزندان فرستاد بر کرده خود پشیمان شد، خسته دل و بیمار تن گشت، ساعة فساعة نفس سرد می‌زد و اشک گرم می‌بارید، با دلی پر درد و جانی پر حسرت پیوسته بر فراق آن بهار شکفته و ماه دو هفته همی زارید و نوحه همی کرد:

Гуфто ки Марви бғрбт ва ме борид

گفتا که مرو بغربت و می‌بارید

Аз наргистар балола бар марворид

از نرگس تر بلاله بر مروارید

Тоқаташ бариседу сабраши бармеад , зиндон биҷунб сарои вай буд , бархест ббоми зиндон бар омад бо дилии ошуфтау ҷгарии сӯхта , зиндони бонро гуфт : сӯзам бғоит расед , чаканам ? хоҳам ки овоз Юсуф бишинавам ва ин дили хастаро марҳамии брнҳм , ореи шуғли дӯстии шуғлӣ саъбасту захмӣ бемуҳобо , оташӣ бедӯду зӣоне бесуд ! мастуронро машҳур кунад ! мақбулонро маҳҷӯр кунад ! азизонро хор кунад ! подшоҳонро асир кунад ! саломатёнро маломатӣ кунад !

طاقتش برسید و صبرش برمید، زندان بجنب سرای وی بود، برخاست ببام زندان بر آمد با دلی آشفته و جگری سوخته، زندان بان را گفت: سوزم بغایت رسید، چکنم؟ خواهم که آواز یوسف بشنوم و این دل خسته را مرهمی برنهم، آری شغل دوستی شغلی صعب است و زخمی بی محابا، آتشی بی دود و زیانی بی سود! مستوران را مشهور کند! مقبولان را مهجور کند! عزیزان را خوار کند! پادشاهان را اسیر کند! سلامتیان را ملامتی کند!

Аз ҳиҷр ту чист ҷузи маломати мо ро

از هجر تو چیست جز ملامت ما را

Кардаст дарин шаҳри аломати мо ро

کردست درین شهر علامت ما را

Бо ҳиҷри ту кӣ буд саломати мо ро

با هجر تو کی بود سلامت ما را

Бинмуд фироқи ту қиёмати мо ро

بنمود فراق تو قیامت ما را

эй зиндони бон тадбир чист ки овоз Юсуф бишинавам ? зиндон бон гуфт : осонаст эй малака , ту бифармоӣ ки ман ӯро захм кунам ва ман ин кор бисозам чунонк ранҷӣ бадв нарасад ва ту овозу нола вай бишинавӣ , зиндон бон рафту Юсуфро гуфт : маро фармӯдаанд ки туро захм кунаму марои дили надиҳад ки туро захм кунам ман тозӣона бар замин май занами ту нола мекун , зиндони бон чунон карду Юсуфи нола ҳаме кард , Зулайхо бо ду чашми гирёну дили бирён бар боми зиндони оҳ ҳаме кард :

ای زندان بان تدبیر چیست که آواز یوسف بشنوم؟ زندان بان گفت: آسانست ای ملکه، تو بفرمای که من او را زخم کنم و من این کار بسازم چنانک رنجی بدو نرسد و تو آواز و ناله وی بشنوی، زندان بان رفت و یوسف را گفت: مرا فرموده‌اند که ترا زخم کنم و مرا دل ندهد که ترا زخم کنم من تازیانه بر زمین می‌زنم تو ناله می‌کن، زندان بان چنان کرد و یوسف ناله همی کرد، زلیخا با دو چشم گریان و دل بریان بر بام زندان آه همی کرد:

Он шаб ки ман аз фироқи ту хӯн гарем

آن شب که من از فراق تو خون گریم

Бории бнзораҳи ой то чун гарем

باری بنظاره آی تا چون گریم‌

Ҳар лаҳзаи ҳазор қатра афзӯн гарем

هر لحظه هزار قطره افزون گریم

Ҳар қатраи бнўҳаҳ эй дигаргун гарем

هر قطره بنوحه‌ای دگرگون گریم