Қавлаи таъолӣ : «у ҷоءи إхўаҳи Юсуф » бародарони Юсуфи бсбби ниёзу дарвешӣ бмср омаданд , Юсуф боишон нигоҳ кард аз роҳ фаросат бидонаст ки бародарон вайанд бастаи банди оз , хастаи теғи ниёз , бар сиблати имтиҳони ақиқи шукри безро бикшод , гуфт : ҷавонон аз кадом ҷониб меоянд ? ҳар чанд ки Юсуф медонист ки эшон ки андў аз куҷо меоянд , локини ҳамеи хост ки зикри канъону васфи улҳоли ёқӯб аз эшон башнавад , ва он аҳд бар вай тоза шавад ки ҳадиси дӯсти шунидану диёру ватани дӯсти ёд кардани ғзоءи ҷони ошиқ буду хастагии вайро марҳам .
قوله تعالی: «وَ جاءَ إِخْوَةُ یُوسُفَ» برادران یوسف بسبب نیاز و درویشی بمصر آمدند، یوسف بایشان نگاه کرد از راه فراست بدانست که برادران ویاند بسته بند آز، خسته تیغ نیاز، بر سبیل امتحان عقیق شکر بیز را بگشاد، گفت: جوانان از کدام جانب میآیند؟ هر چند که یوسف میدانست که ایشان که اندو از کجا میآیند، لکن همی خواست که ذکر کنعان و وصف الحال یعقوب از ایشان بشنود، و آن عهد بر وی تازه شود که حدیث دوست شنیدن و دیار و وطن دوست یاد کردن غذاء جان عاشق بود و خستگی وی را مرهم.
Ва сенаи барқи нафии ании алкрӣ
و سنا برق نفی عنّی الکری
Лами изли илмъи лии ман зии тўӣ
لم یزل یلمع لی من ذی طوی
Манзили слмӣ ба нозила
منزل سلمی به نازلة
Таййиби алсоҳаҳи маъмури алФно
طیّب السّاحة معمور الفنا
Бародарон гуфтанд эй офтоби хубони мо аз ҳудӯди канъон май оӣим , гуфт : бачаи кор омадаед ? гуфтанд бтзлми азин гардиши замонаи талх бевафо , ҳамонаст ки гуфт : « ё أиҳои алъзизи мсноу أҳлнои алзр » эй азизи мо мардумоне бошем базли ғурбат хўно карда , бозтрори бўлоити ту омадаему рӯзгори номусоиди пардаи таҷаммул аз рӯй мо фурӯ кашидау борӣ ки овардаем на сазои ҳазрат туаст , бикрами худ моро бинавозу ббзоъти мо мангар , моро хушнӯди бози гардон ки падарӣ пер дорем , то бнздики вай боз шавем . Юсуф чун ном падар шунид бисёр бигирист аммо ниқоб бар баста буд ва эшон надонистанд ки вай мегиряд . Он гуҳи ғуломони хешро бифармуд ки борҳои эшон ҷузи бҳзрти мо мгшоӣиду пеш аз онки мо дар он нигарем дар он мнгрид , эшон ҳама таъаҷҷуб карданд ки ин чаҳ ҳоласт ва чаҳ шояд бӯдан , чандон борҳои қӣматӣ аз атрофи олами биоранд , ҷавоҳири пари қимату зару сими нҳмор ва ҷомҳои алвон ҳаргиз нагӯяд ки пеши ман гшоӣид ва ин бори муҳақар , бизоъатии мзҷоаҳ , хрўоркӣ чанд азин пашми мяшу мӯии гӯсфанд ва кафшҳои куҳна мегуяд пеши тахти мо гшоӣиди лои бади ӣнҷо сиррӣаст . Сараши он буд ки ҳар тоӣ мӯии ҳмоли ишқӣ буд , ҳомили дардӣ аз дардҳои ёқӯбӣ , агар на дарду ишқи ёқӯбӣ будӣ Юсуфро бо он мӯии гӯсфанд чаҳ кор будӣ ва чаро даллолии он худ кардӣ ? !
برادران گفتند ای آفتاب خوبان ما از حدود کنعان میآئیم، گفت: بچه کار آمدهاید؟ گفتند بتظلّم ازین گردش زمانه تلخ بی وفا، همانست که گفت: «یا أَیُّهَا الْعَزِیزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ» ای عزیز ما مردمانی باشیم بذل غربت خونا کرده، باضطرار بولایت تو آمدهایم و روزگار نامساعد پرده تجمّل از روی ما فرو کشیده و باری که آوردهایم نه سزای حضرت تو است، بکرم خود ما را بنواز و ببضاعت ما منگر، ما را خشنود باز گردان که پدری پیر داریم، تا بنزدیک وی باز شویم. یوسف چون نام پدر شنید بسیار بگریست امّا نقاب بر بسته بود و ایشان ندانستند که وی می گرید. آن گه غلامان خویش را بفرمود که بارهای ایشان جز بحضرت ما مگشائید و پیش از آنک ما در آن نگریم در آن منگرید، ایشان همه تعجب کردند که این چه حالست و چه شاید بودن، چندان بارهای قیمتی از اطراف عالم بیارند، جواهر پر قیمت و زر و سیم نهمار و جامهای الوان هرگز نگوید که پیش من گشائید و این بار محقّر، بضاعتی مزجاة، خروارکی چند ازین پشم میش و موی گوسفند و کفشهای کهنه میگوید پیش تخت ما گشائید لا بدّ اینجا سرّی است. سرّش آن بود که هر تای موی حمّال عشقی بود، حامل دردی از دردهای یعقوبی، اگر نه درد و عشق یعقوبی بودی یوسف را با آن موی گوسفند چه کار بودی و چرا دلّالی آن خود کردی؟!
Маро то бошад ин дард наоне
مرا تا باشد این درد نهانی
Туро ҷӯям ки дармонами ту доне
ترا جویم که درمانم تو دانی
эй ҷавонмарди раби алъзаҳи ҳафтсад ҳазор солаи тасбеҳи Иблис дар сҳроءи лои аболии ббоди брдод то он як нафаси дардноки дарвеши бҳзрти иззати худ барад ки : анин алмзнбини аҳби илои ман зҷли алмсбҳин , пас бифармуд Юсуф ки эшонро ҳар яке штрўорӣ бор бидиҳеду бизоъатӣ ки доранд ҳеҷ аз эшон мстонид ва эшонро гуфт : « аӣтўнии бأхи лаками ман أбикм » шуморо боз бояд гашту бинёминро бёўрдн . Ва ёқӯб , бинёминро ббўӣ Юсуф медошт , Юсуф ӯро бихонад то ғмгсорӣ бошад ӯроу ҳавоӣ ёқӯб медорад .
ای جوانمرد ربّ العزّه هفتصد هزار ساله تسبیح ابلیس در صحراء لا ابالی بباد برداد تا آن یک نفس دردناک درویش بحضرت عزّت خود برد که: انین المذنبین احبّ الیّ من زجل المسبّحین، پس بفرمود یوسف که ایشان را هر یکی شترواری بار بدهید و بضاعتی که دارند هیچ از ایشان مستانید و ایشان را گفت: «ائْتُونِی بِأَخٍ لَکُمْ مِنْ أَبِیکُمْ» شما را باز باید گشت و بنیامین را بیاوردن. و یعقوب، بنیامین را ببوی یوسف میداشت، یوسف او را بخواند تا غمگساری باشد او را و هوای یعقوب میدارد.
Тасаллии бохариғайриҳо Фозои алтӣ
تسلّی باخری غیرها فاذا التی
Тасаллии баҳои тғрии блилӣу лои тасаллӣ
تسلّی بها تغری بلیلی و لا تسلی
Ва гуфтаанд бинёминро бидон хонд ки бигӯаш вай расед ки ҳамаи инси дили ёқӯби бмшоҳдаҳ бинёминаст , ӯро дӯст медораду биҷой Юсуф медорад , Юсуфро раг ғайрат бархест гуфт даъвии дӯстӣ мо кунад ва он гуҳи дайгариро биҷой мо дорад ва бо вай ором гирад ! ӯро аз пеши ваии брбоӣиду наздик ман оред то ғубори ағёр бар сафҳа дӯстӣ нанишинад ки дар дӯстӣ ширкат нест ва дар дилии ҷои ду дӯст нест , мо ҷаъли аллоҳи лрҷли ман қалбин фии ҷўФаҳ .
و گفتهاند بنیامین را بدان خواند که بگوش وی رسید که همه انس دل یعقوب بمشاهده بنیامین است، او را دوست میدارد و بجای یوسف میدارد، یوسف را رگ غیرت برخاست گفت دعوی دوستی ما کند و آن گه دیگری را بجای ما دارد و با وی آرام گیرد! او را از پیش وی بربائید و نزدیک من آرید تا غبار اغیار بر صفحه دوستی ننشیند که در دوستی شرکت نیست و در دلی جای دو دوست نیست، ما جعل اللَّه لرجل من قلبین فی جوفه.
Омад бар ман корд кашида бар ман
آمد بر من کارد کشیده بر من
Гуфто ки дарин шаҳр ту бошӣ ё ман ?
گفتا که درین شهر تو باشی یا من؟
«у лмои Фтҳўои мтоъҳми вҷдўои бзоътҳми радати إлиҳм » чун сари бор боз карданду бизоъати хеш дар миёни бори диданд , ёқӯб гуфт ман дар он азизи Мисри ҷавонмардии тамому Карамии азим май байнам , бизоъатӣ аз шумо бастади шафқатро , бози пинҳон рад кард нафии мазаллатро ки агар дар зоҳир рад кардӣ , таом ки додӣ бар сиблати садақа будӣу сғори садақаи стдни шуморо на писандид . Инат карами лоиҳу фазли ломҳ , нафии мазаллат аз бахшандау рафъи хиҷолат аз пазирндау бойени маънии ҳикоят бисёраст : мўрқи аҷҷалии бахона даравишон шудӣ ва эшонро зару дирами барадӣ , гуфтӣ ин наздики шумо вадиат май нуҳум то он гуҳ ки ман талабам , баъд аз се рӯз кас фиристодӣ бар эшон ва хоҳиш намӯдӣ ки аз ман савгандӣ биёмада ки он вадиат боз нахоҳаму бакор ман наёяд , акнӯн шумо андари халали маишати хеш бакор бурид то савганди ман рост шавад ва ман сипос дораму миннатпазираму садақаҳо бдрўишони азин ваҷҳ додӣ . Ва гуфтаанд ҳусайни бен алӣ ( ъ ) чун дарвеширо дидӣ гуфтӣ туро ки хонанду писар ки эй ? дарвеш гуфтӣ ман фалонами писари фалон , ҳусайн гуфтӣ нек омадӣ ки аз дайри бози ман дар талаби туам ки дар дафтари падари хеш дидаам ки падари турои чандини дирам бар вайаст , акнӯн мехоҳам то змти падари худ аз ҳақи ту фориғи гардонаму бад-ӣни баҳонаи ато бдрўиш додӣу миннат бар худ наҳодӣ .
«وَ لَمَّا فَتَحُوا مَتاعَهُمْ وَجَدُوا بِضاعَتَهُمْ رُدَّتْ إِلَیْهِمْ» چون سر بار باز کردند و بضاعت خویش در میان بار دیدند، یعقوب گفت من در آن عزیز مصر جوانمردی تمام و کرمی عظیم میبینم، بضاعتی از شما بستد شفقت را، باز پنهان رد کرد نفی مذلت را که اگر در ظاهر رد کردی، طعام که دادی بر سبیل صدقه بودی و صغار صدقه ستدن شما را نه پسندید. اینت کرم لایح و فضل لامح، نفی مذلّت از بخشنده و رفع خجالت از پذیرنده و باین معنی حکایت بسیار است: مورّق عجلی بخانه درویشان شدی و ایشان را زر و درم بردی، گفتی این نزدیک شما ودیعت مینهم تا آن گه که من طلبم، بعد از سه روز کس فرستادی بر ایشان و خواهش نمودی که از من سوگندی بیامده که آن ودیعت باز نخواهم و بکار من نیاید، اکنون شما اندر خلل معیشت خویش بکار برید تا سوگند من راست شود و من سپاس دارم و منّت پذیرم و صدقهها بدرویشان ازین وجه دادی. و گفتهاند حسین بن علی (ع) چون درویشی را دیدی گفتی ترا که خوانند و پسر که ای؟ درویش گفتی من فلانم پسر فلان، حسین گفتی نیک آمدی که از دیر باز من در طلب توام که در دفتر پدر خویش دیدهام که پدر ترا چندین درم بر وی است، اکنون میخواهم تا ذمّت پدر خود از حقّ تو فارغ گردانم و بدین بهانه عطا بدرویش دادی و منّت بر خود نهادی.