Қавлаи таъолӣ : «у лмои дхлўои алии Юсуфи оўии إлиаҳи أхоаҳ » зери тақдири илайҳи таъбияҳост ва дар қиссаи дӯстӣ дар боби дӯстони қазияҳост , ёқӯбу бинёмин ҳар ду муштоқи дидор Юсуф буданду хастаи тири фироқ ӯ , он гуҳи ёқӯб дар байти алоҳзон бо дарди фироқ солҳо бимонадау бинёмини бмшоҳдаҳи Юсуфи расидау шодии бишорати ании ано ахўк ёфта , Фмнҳми мрФўқ ба ва манеҳам соҳиби блоء , на аз он ки бинёминро бар ёқӯб шарафаст локин бо заъифони рФқ бештар кунанд ки ҳавсилаи эшон бори бало кам бар тобаду бало ки рӯй намояд бақадр имон рӯй намояд , ҳар крои имони қавитар , блоءи ваии бештар Мӯсо кулемро гуфт : «у Фтноки Фтўно » эй тбхноки болблоءи тбхо ҳатто срти соФёи нқёу қол алнабӣ ( с ) : « ани аллоҳи ъзу ҷли адхри алблоءи лоўлёӣаҳи комаи адхри алшҳодаҳи лоҳбоӣаҳ » .

قوله تعالی: «وَ لَمَّا دَخَلُوا عَلی‌ یُوسُفَ آوی‌ إِلَیْهِ أَخاهُ» زیر تقدیر الیه تعبیه‌هاست و در قصّه دوستی در باب دوستان قضیّه‌هاست، یعقوب و بنیامین هر دو مشتاق دیدار یوسف بودند و خسته تیر فراق او، آن گه یعقوب در بیت الاحزان با درد فراق سالها بمانده و بنیامین بمشاهده یوسف رسیده و شادی بشارت انّی انا اخوک یافته، فمنهم مرفوق به و منهم صاحب بلاء، نه از آن که بنیامین را بر یعقوب شرف است لکن با ضعیفان رفق بیشتر کنند که حوصله ایشان بار بلا کم بر تابد و بلا که روی نماید بقدر ایمان روی نماید، هر کرا ایمان قوی‌تر، بلاء وی بیشتر موسی کلیم را گفت: «وَ فَتَنَّاکَ فُتُوناً» ای طبخناک بالبلاء طبخا حتّی صرت صافیا نقیّا و قال النّبی (ص): «ان اللَّه عز و جل ادخر البلاء لاولیائه کما ادخر الشهادة لاحبائه».

Бинёмин аз пеш падар биёмад падарро дард бар дарди биФзўд аммо Юсуфи бадӣдор вай биёсуд , оре чунинаст тақдири илоҳӣу ҳукми раббонӣ , офтоби рахшон ҳар чанд фурӯ мешавад аз қавмӣ то бар эшон зулмати орад , бқўмӣ боз барояду нури борад : масоиб қавм ъанд қавми Фўоӣд . Бинёминро агар шаби фироқи падар пеш омад охири субҳи висоли Юсуфаш бар омаду моҳ рӯй давлат ногоҳ аз дар даромад . Якеро пурседанд ки дар ҷаҳон чаҳ хуштар ?

بنیامین از پیش پدر بیامد پدر را درد بر درد بیفزود امّا یوسف بدیدار وی بیاسود، آری چنین است تقدیر الهی و حکم ربّانی، آفتاب رخشان هر چند فرو می شود از قومی تا بر ایشان ظلمت آرد، بقومی باز برآید و نور بارد: مصائب قوم عند قوم فوائد. بنیامین را اگر شب فراق پدر پیش آمد آخر صبح وصال یوسفش بر آمد و ماه روی دولت ناگاه از در درآمد. یکی را پرسیدند که در جهان چه خوشتر؟

Гуфт : аёби ман ғайри артёбу қуфлаи алии ғФлаҳу вусӯли ман ғайри расӯл , дӯстӣ ки ногоҳ аз дар даройаду ғоиб шудае ки боз ояд .

گفت: ایاب من غیر ارتیاب و قفلة علی غفلة و وصول من غیر رسول، دوستی که ناگاه از در درآید و غایب شده‌ای که باز آید.

Бинёминро бори нисбати дуздӣ бар ниҳоданд ! гуфт бокӣ нест ҳазор чандон бурдорам , дар мушоҳидаи ҷамоли Юсуф акнӯн ки бқрби Юсуфи рӯҳ худ ёфтам он шарбати заҳри олӯда нўшогин ингоштам ва агар рӯзии бҳсрт ашк боридам имрӯзи он ҳасрати ҳамаи давлати ангоридм :

بنیامین را بار نسبت دزدی بر نهادند! گفت باکی نیست هزار چندان بردارم، در مشاهده جمال یوسف اکنون که بقرب یوسف روح خود یافتم آن شربت زهر آلوده نوشاگین انگاشتم و اگر روزی بحسرت اشک باریدم امروز آن حسرت همه دولت انگاریدم:

« кзлки кднои лиўсФ » қоли ибни ътоء : аблиноаҳи бонўоъи алблоء ҳатто аўслноаҳи илои маҳали алъзу алшрФ , аз рӯй ишорат мегуяд : Юсуфро бонўоъи балои бгрдонидим ва бар мақоми ҳайрат бар бисоти ҳасрати басии бдоштим то ӯро бмҳли каромату рифъати расонидему шароби зулфату улфати чшонидим , он меҳнат дар муқобили ин неъмат на гаронаст , ва он ҳасрат биҷунб ин зулфат на товонаст , суннати худованд ҷаҳон инаст ки мояи шодии ҳама ранҷасту зери як нокомии ҳазор ганҷаст , ва агар ҳикмати азин равшантар хоҳӣу баёни азин шоФитар , мо дар азал ҳукм кардаему қазои ронда ки Юсуфи подшоҳ Миср хоҳад буд , нахуст ӯро зл бандагӣ намудем то аз ҳасрати дили асирону бардагон хабар дорад , пас ӯро бблоءи зиндон мубтало кардем то аз сӯзу андӯҳи зиндониёни огоҳ буд , бўҳшт ғурбат афкандем то аз дармондагии ғарибон ғофил набӯд :

«کَذلِکَ کِدْنا لِیُوسُفَ» قال ابن عطاء: ابلیناه بانواع البلاء حتّی اوصلناه الی محلّ العزّ و الشّرف، از روی اشارت میگوید: یوسف را بانواع بلا بگردانیدیم و بر مقام حیرت بر بساط حسرت بسی بداشتیم تا او را بمحل کرامت و رفعت رسانیدیم و شراب زلفت و الفت چشانیدیم، آن محنت در مقابل این نعمت نه گرانست، و آن حسرت بجنب این زلفت نه تاوانست، سنّت خداوند جهان اینست که مایه شادی همه رنج است و زیر یک ناکامی هزار گنج است، و اگر حکمت ازین روشن تر خواهی و بیان ازین شافی‌تر، ما در ازل حکم کرده‌ایم و قضا رانده که یوسف پادشاه مصر خواهد بود، نخست او را ذلّ بندگی نمودیم تا از حسرت دل اسیران و بردگان خبر دارد، پس او را ببلاء زندان مبتلا کردیم تا از سوز و اندوه زندانیان آگاه بود، بوحشت غربت افکندیم تا از درماندگی غریبان غافل نبود:

« нарафъ дараҷоти ман ншоء » болостқомаҳ , сами болмкошФаҳ , сами болмшоҳдаҳ , мо онро ки хоҳеми пойгоҳи баланди диҳему дараҷот вай бардорем , аввали тавфиқи тоъати пас таҳқиқи мсўбт , аввали ихлоси аъмоли пас тасфияи аҳвол , аввали давоми хизмат бар мақоми шариъат пас ёфт мшоҳдт дар айни ҳақиқат , он истиқомати ишорат бшриътаст ва он мкошФти нишон тариқатаст ва он мушоҳида айн ҳақиқатаст , шариъат бандагӣаст , тариқат бехудӣаст , ҳақиқат аз миён ҳар ду озодӣаст :

«نَرْفَعُ دَرَجاتٍ مَنْ نَشاءُ» بالاستقامة، ثمّ بالمکاشفة، ثمّ بالمشاهدة، ما آن را که خواهیم پایگاه بلند دهیم و درجات وی برداریم، اوّل توفیق طاعت پس تحقیق مثوبت، اوّل اخلاص اعمال پس تصفیه احوال، اوّل دوام خدمت بر مقام شریعت پس یافت مشاهدت در عین حقیقت، آن استقامت اشارت بشریعت است و آن مکاشفت نشان طریقت است و آن مشاهده عین حقیقتست، شریعت بندگی است، طریقت بی خودی است، حقیقت از میان هر دو آزادیست:

Қавла « ё أиҳои алъзизи إни ?лаи أбои шихои кбиро » алоиаҳ . . . Чун Юсуф , бинёминро баъиллатии дуздӣ боз гирифт ҳар чанд бародарон кӯшиданд ва васоил барангехтанду ҳурмати перии падар шафиъ овараданд то якеро аз эшон биҷой вай бидораду бадали пазирад , напазируфт ва суд надошт , ишоратаст ки фардои қиёмат ҳар каси бФъли худ матолибасту бгноаҳи худ мъоқб : « лои иҷзии волиди ани валадау лои мавлуди ҳўи ҷаззи ани волидаи шиӣоу лои тзри возраҳи визри أхрӣ » кзлки қоли Юсуф : « маози аллоҳи أни нأхзи إлои ман вҷднои мтоънои ъндаҳи إнои إзои лзолмўн » .

قوله «یا أَیُّهَا الْعَزِیزُ إِنَّ لَهُ أَباً شَیْخاً کَبِیراً» الآیة... چون یوسف، بنیامین را بعلّت دزدی باز گرفت هر چند برادران کوشیدند و وسائل برانگیختند و حرمت پیری پدر شفیع آوردند تا یکی را از ایشان بجای وی بدارد و بدل پذیرد، نپذیرفت و سود نداشت، اشارت است که فردای قیامت هر کس بفعل خود مطالب است و بگناه خود معاقب: «لا یَجْزِی والِدٌ عَنْ وَلَدِهِ وَ لا مَوْلُودٌ هُوَ جازٍ عَنْ والِدِهِ شَیْئاً وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْری‌» کذلک قال یوسف: «مَعاذَ اللَّهِ أَنْ نَأْخُذَ إِلَّا مَنْ وَجَدْنا مَتاعَنا عِنْدَهُ إِنَّا إِذاً لَظالِمُونَ».