Қавлаи таъолӣ : « азҳбўои бқмисии ҳозо » алоиаҳ . . . Юсуф гуфт бибаред пероҳани ман бар ёқӯб ки дарди ёқӯб аз дидани перҳани хӯни олӯда гург надарида буд , то марҳами ҳам аз перҳани ман буд , чун он пероҳан аз Миср берун овараданд боди саборо фармон доданд ки буии перҳани бмшоми ёқӯби расон то пеш аз онки пайки Юсуфи бишорати барад аз пайки ҳақи таъолии бишорати пазираду камоли лутфу миннати ҳақ бар худ бишносад , ин бар завқи орифони ҳамон нФҳаҳ илоҳӣаст ки мутавории вори гирд олам мегардад бадари синаҳои муъминону муваҳҳидон то куҷои синае софӣ бинаду сиррии холӣу онҷо манзил кунад .

قوله تعالی: «اذْهَبُوا بِقَمِیصِی هذا» الآیة... یوسف گفت ببرید پیراهن من بر یعقوب که درد یعقوب از دیدن پیرهن خون آلوده گرگ ندریده بود، تا مرهم هم از پیرهن من بود، چون آن پیراهن از مصر بیرون آوردند باد صبا را فرمان دادند که بوی پیرهن بمشام یعقوب رسان تا پیش از آنک پیک یوسف بشارت برد از پیک حق تعالی بشارت پذیرد و کمال لطف و منّت حق بر خود بشناسد، این بر ذوق عارفان همان نفحه الهی است که متواری وار گرد عالم می‌گردد بدر سینه‌های مؤمنان و موحدان تا کجا سینه‌ای صافی بیند و سری خالی و آنجا منزل کند.

Ва илайҳи ашор алнабӣ слии аллоҳи алайҳу силам : « ани лрбкми фии айёми дҳркми нафаҳот »

و الیه‌ اشار النبی صلی اللَّه علیه و سلّم: «ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات»

Алхбр . . . Аммо ёқӯбро ин каромати бавоситаи ишқ Юсуф намуданд ва дар таҳти ин сиррӣ азимасту баён вай онаст ки мушоҳидаи Юсуф , ёқӯбро бавоситаи мушоҳидаи ҳақ буд ҷли ҷалола , ҳар гуҳ ки ёқӯб , Юсуфро бичишам сар бидидӣ бичишам сар дар мушоҳидаи ҳақи нгрстӣ , пас чун мушоҳидаи Юсуф аз вай дар ҳиҷоб шуд , мушоҳидаи ҳақ низ аз дили вай дар ҳиҷоб шуд , он ҳамаи ҷазаъи намӯдани ёқӯб ва андӯҳ кашӣдан вай бар фӯти мушоҳида ҳақ буданд бар фӯти мусоҳибати Юсуф , ва он тҳсру тлҳФи вай бар фироқи Юсуф аз он буд ки ойинаи худ гум карда буд на зоти ойинаро мегирист , локини мӯниси дили хешро ки пас аз он намедид ва бар фӯти он май сӯхт , лои ҷурми он рӯз ки вайро боз дид бсҷўд дар афтод ки дилаши мушоҳида ҳақ дид , он суҷуди фарои мушоҳидаи ҳақ май барад ки сазои суҷуди ҷузи аллоҳ таъолӣ нест .

الخبر... اما یعقوب را این کرامت بواسطه عشق یوسف نمودند و در تحت این سرّی عظیم است و بیان وی آنست که مشاهده یوسف، یعقوب را بواسطه مشاهده حق بود جلّ جلاله، هر گه که یعقوب، یوسف را بچشم سر بدیدی بچشم سرّ در مشاهده حق نگرستی، پس چون مشاهده یوسف از وی در حجاب شد، مشاهده حق نیز از دل وی در حجاب شد، آن همه جزع نمودن یعقوب و اندوه کشیدن وی بر فوت مشاهده حق بودند بر فوت مصاحبت یوسف، و آن تحسر و تلهّف وی بر فراق یوسف از آن بود که آئینه خود گم کرده بود نه ذات آئینه را می‌گریست، لکن مونس دل خویش را که پس از آن نمی‌دید و بر فوت آن می‌سوخت، لا جرم آن روز که وی را باز دید بسجود در افتاد که دلش مشاهده حق دید، آن سجود فرا مشاهده حق می‌برد که سزای سجود جز اللَّه تعالی نیست.

Қавлаи таъолӣ : « إнии лأҷди риҳи Юсуф » аҷаб онаст ки дорандаи он пероҳан аз он ҳеҷ бӯе наёфту ёқӯб аз масофати ҳаштод фарсанги бёФт , зеро ки буии ишқ буду буии ишқи ҷуз бар ошиқи ндмд ва низ на ҳар вақте дамад ки то марди пухта ишқ нагардаду зери балои ишқ кӯфта нашавад ин будӣ Марвро ндмд , набинӣ ки ёқӯб дар бдоити кор ва дар оғози қисса ки Юсуфро аз бар ваии ббрднд ҳануз як марҳалаи норасида ки ӯро дар чоҳ афканданд , на аз вай хабар дошт на ҳеҷ буии бараду бъоқбт дар канъон аз буии Юсуф хабар медод ки « إнии лأҷди риҳи Юсуф » ва гуфтаанд ёқӯб дар байти алоҳзон ҳар вақти саҳар бисёр бигиристӣ , гуҳии бзорӣ навҳа кардӣ , гуҳӣ аз хорӣ биноледӣ , гуҳии рӯзномаи ишқ боз кардӣу сӯраи ишқ оғоз кардӣ , гуҳии сар бар зону наҳодӣ , гуҳӣ рӯй бар хок наҳодӣ ду дасти бдъои бардоштӣ , гуҳии буии Юсуф аз боди саҳар търФ кардӣу бзбон ҳол гуфтӣ :

قوله تعالی: «إِنِّی لَأَجِدُ رِیحَ یُوسُفَ» عجب آنست که دارنده آن پیراهن از آن هیچ بویی نیافت و یعقوب از مسافت هشتاد فرسنگ بیافت، زیرا که بوی عشق بود و بوی عشق جز بر عاشق ندمد و نیز نه هر وقتی دمد که تا مرد پخته عشق نگردد و زیر بلای عشق کوفته نشود این بودی مرو را ندمد، نبینی که یعقوب در بدایت کار و در آغاز قصّه که یوسف را از بر وی ببردند هنوز یک مرحله نارسیده که او را در چاه افکندند، نه از وی خبر داشت نه هیچ بوی برد و بعاقبت در کنعان از بوی یوسف خبر می‌داد که «إِنِّی لَأَجِدُ رِیحَ یُوسُفَ» و گفته‌اند یعقوب در بیت الاحزان هر وقت سحر بسیار بگریستی، گهی بزاری نوحه کردی، گهی از خواری بنالیدی، گهی روزنامه عشق باز کردی و سوره عشق آغاز کردی، گهی سر بر زانو نهادی، گهی روی بر خاک نهادی دو دست بدعا برداشتی، گهی بوی یوسف از باد سحر تعرّف کردی و بزبان حال گفتی:

Аз ӣнҷо буд ки боди сабои рӯзи фараҷи буии Юсуфи бмшоми ваии расониду ёқӯб тақарруб карду ҳозои санаи алоҳбоби масоилаи алдёру мҷоўбаҳи алотлолу тнсми алохбори ман алрёҳ ,у фии маъноаи аншдўо :

از اینجا بود که باد صبا روز فرج بوی یوسف بمشام وی رسانید و یعقوب تقرّب کرد و هذا سنّة الاحباب مسائلة الدّیار و مجاوبة الاطلال و تنسم الاخبار من الرّیاح، و فی معناه انشدوا:

« Флмои أни ҷоءи албшири أлқоаҳи алии виҷҳа » алоиаҳ . . . Луи алқии қмиси Юсуфи алии ваҷҳи ман фии аларзи ман алъмёни лами иртди Басрааму анмои рҷъи басари ёқӯби бқмиси Юсуфи алӣ алхусус лони басари ёқӯби зҳби бФроқи Юсуфу анмои ирҷъи бқмиси Юсуфи басари ман зҳби Басраи бФроқи Юсуф , ёқӯбро меҳри Юсуф бо рӯҳи омехта буду дори алмалик рӯҳ димоғасту қӯти вай дар чашму сФоءи нозири азу , ва чун Юсуф бирафт бо ваии ҷамоли назару сФоء басар бирафт , ки он қӯт ва он сафои зоти Юсуфу буи Юсуф медошт , чун бирафт бо худ бабрад , лои ҷурм чун пероҳан ба ёқӯб расед буии Юсуф боз омад , он сФоءи басар боз омад , то бадоне аз рӯй ҳақиқат ки маҳбӯби биҷои чашм ва рӯҳаст , фироқи ваии нуқсони чашм ва рӯҳасту висоли ваии мадади чашм ва рӯҳаст .

«فَلَمَّا أَنْ جاءَ الْبَشِیرُ أَلْقاهُ عَلی‌ وَجْهِهِ» الآیة... لو القی قمیص یوسف علی وجه من فی الارض من العمیان لم یرتدّ بصرهم و انما رجع بصر یعقوب بقمیص یوسف علی الخصوص لانّ بصر یعقوب ذهب بفراق یوسف و انما یرجع بقمیص یوسف بصر من ذهب بصره بفراق یوسف، یعقوب را مهر یوسف با روح آمیخته بود و دار الملک روح دماغست و قوّت وی در چشم و صفاء ناظر ازو، و چون یوسف برفت با وی جمال نظر و صفاء بصر برفت، که آن قوّت و آن صفا ذات یوسف و بوی یوسف می‌داشت، چون برفت با خود ببرد، لا جرم چون پیراهن به یعقوب رسید بوی یوسف باز آمد، آن صفاء بصر باز آمد، تا بدانی از روی حقیقت که محبوب بجای چشم و روح است، فراق وی نقصان چشم و روح است و وصال وی مدد چشم و روح است.

« Флмои дхлўои алии Юсуфи оўии إлиаҳи أбўиаҳ » дар рафтан ба Мисри ҳама яксон буданд аммо буқати тақарруб ва навохт мухталиф буданд ки падарроу холаро бар арши каромати нишонду бсҳбту қурбату аиўоءи эшонро махсӯс кард , чунонк раб алъзаҳ гуфт : «у рафъи أбўиаҳи алии алърш »у бародарон дар маҳали хизмат фурӯ оварад , «у хрўои ?лаи сҷдо » ишоратаст ки фардои қиёмати мؤмнонро бар умуми ббҳшти андари оранд , осии омирзидау мутӣъи писандида , пас эшон ки аҳл маъсият бӯдау мағфирати ҳақи эшонро дарёфта бо биҳишт гузаронаду аҳли маърифатро бтхсиси қурбату зулфат махсӯс гардонанду бҳзрти ъндити фурӯди оранд « ъанд млики муқтадир » .

«فَلَمَّا دَخَلُوا عَلی‌ یُوسُفَ آوی‌ إِلَیْهِ أَبَوَیْهِ» در رفتن به مصر همه یکسان بودند اما بوقت تقرّب و نواخت مختلف بودند که پدر را و خاله را بر عرش کرامت نشاند و بصحبت و قربت و ایواء ایشان را مخصوص کرد، چنانک ربّ العزّه گفت: «وَ رَفَعَ أَبَوَیْهِ عَلَی الْعَرْشِ» و برادران در محل خدمت فرو آورد، «وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً» اشارت است که فردای قیامت مؤمنانرا بر عموم ببهشت اندر آرند، عاصی آمرزیده و مطیع پسندیده، پس ایشان که اهل معصیت بوده و مغفرت حق ایشان را دریافته با بهشت گذراند و اهل معرفت را بتخصیص قربت و زلفت مخصوص گردانند و بحضرت عندیّت فرود آرند «عِنْدَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ».

Пери тариқат азинҷо гуфт : аҳл хизмат дигаранду аҳли суҳбати дигар , аҳли хизмати асирон биҳиштанду аҳли суҳбати амирони биҳишт , асирон дар ноз ва Наиманду амирони бор аз вале неъмат муқӣманд . «у қади أҳсн бе إзи أхрҷнии ман алсҷн » Муҳсин на ӯст ки бобтдо эҳсон кунад , Муҳсин ӯст ки пас аз ҷафо эҳсон кунад , Юсуфи аввали ҷФоءи нафас худ дид ки дар зиндони илтиҷо бсоқӣ карда буд ва гуфта ки « азкрнӣ ъанд рбк » пас халоси худ аз зиндони бФзлу карам ҳақ дид ва онро эҳсон шимурд гуфт : « أҳсн бе إзи أхрҷнии ман алсҷн » ва ҳар чанд ки блоءи чоҳи дида буд онро боз нагуфт ки он бало дар ҳақи худ неъмат медид ки дар чоҳи ваҳй ҳақ ёфту пайғом малик шуниду Ҷабраили пайк ҳазрат дид . Иқўли аллоҳи таъолӣ «у أўҳинои إлиаҳи лтнбӣнҳм » пас он меҳнати неъмати шимурд ва он балои айн ато дид азин ҷиҳати блоءи чоҳ ёд накарду ҳадис зиндон кард гуфт : аллоҳи таъолӣ бо ман некуӣ кард ки сазоӣ маломат будам ва бо ман каромат кард , бадӣ дид аз ману бФзли худ раҳмат кард аз зиндон халос дод , ва пас аз фурқат дар аз миёни гиромӣон ҷамъ кард , он ҳама аз латифӣу бандаи навозӣу меҳрбонӣ хеш кард , « إни рабии латифи лмои ишоء » худовандӣаст блтФи худ бози омадаи бўФоءи умеди дорон , бикрами худ дар гузоранда нҳониҳои бандагону рости дорандаи кори эшон дар ду ҷаҳон .

پیر طریقت ازینجا گفت: اهل خدمت دیگرند و اهل صحبت دیگر، اهل خدمت اسیران بهشت‌اند و اهل صحبت امیران بهشت، اسیران در ناز و نعیم‌اند و امیران بار از ولّی نعمت مقیم‌اند. «وَ قَدْ أَحْسَنَ بِی إِذْ أَخْرَجَنِی مِنَ السِّجْنِ» محسن نه اوست که بابتدا احسان کند، محسن اوست که پس از جفا احسان کند، یوسف اوّل جفاء نفس خود دید که در زندان التجا بساقی کرده بود و گفته که «اذْکُرْنِی عِنْدَ رَبِّکَ» پس خلاص خود از زندان بفضل و کرم حق دید و آن را احسان شمرد گفت: «أَحْسَنَ بِی إِذْ أَخْرَجَنِی مِنَ السِّجْنِ» و هر چند که بلاء چاه دیده بود آن را باز نگفت که آن بلا در حق خود نعمت می‌دید که در چاه وحی حق یافت و پیغام ملک شنید و جبرئیل پیک حضرت دید. یقول اللَّه تعالی «وَ أَوْحَیْنا إِلَیْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ» پس آن محنت نعمت شمرد و آن بلا عین عطا دید ازین جهت بلاء چاه یاد نکرد و حدیث زندان کرد گفت: اللَّه تعالی با من نیکویی کرد که سزای ملامت بودم و با من کرامت کرد، بدی دید از من و بفضل خود رحمت کرد از زندان خلاص داد، و پس از فرقت در از میان گرامیان جمع کرد، آن همه از لطیفی و بنده نوازی و مهربانی خویش کرد، «إِنَّ رَبِّی لَطِیفٌ لِما یَشاءُ» خداوندی است بلطف خود باز آمده بوفاء امید داران، بکرم خود در گذارنده نهانیهای بندگان و راست دارنده کار ایشان در دو جهان.