Қавлаи таъолӣ : «у ҷоءти сайёра » таъбияи лутф илоҳӣаст дар ҳақи Юсуфи чоҳӣ ки андари қаъри он чоҳ бо ҷгарии сӯхтау дилии пари дарду ҷонии пари ҳасрат аз сурбии навоеу ваҳшат танҳоӣ бинолед ва дар ҳақ зоред , гуфт : худоёи дили гушойӣ , раҳи намое , меҳрафзое , Кариму латифу меҳрбону неки худоӣ , чаҳ буд ки барин хастаи дилам бибахшое ва аз раҳмати худ дарӣ бар ман гушойӣ ? барин сифат ҳаме зореду сӯзу ниёзи худ бар даргоҳ бениёзӣ арза мекард то охири шаби шиддату ваҳшат ба поён раседу субҳи висол аз матлаъ шодӣ бидамеду корвон дар расед .

قوله تعالی: «وَ جاءَتْ سَیَّارَةٌ» تعبیه لطف الهی است در حقّ یوسف چاهی که اندر قعر آن چاه با جگری سوخته و دلی پر درد و جانی پر حسرت از سربی نوایی و وحشت تنهایی بنالید و در حق زارید، گفت: خدایا دل گشایی، ره نمایی، مهر افزایی، کریم و لطیف و مهربان و نیک خدایی، چه بود که برین خسته دلم ببخشایی و از رحمت خود دری بر من گشایی؟ برین صفت همی زارید و سوز و نیاز خود بر درگاه بی نیازی عرضه می‌کرد تا آخر شب شدّت و وحشت به پایان رسید و صبح وصال از مطلع شادی بدمید و کاروان در رسید.

Корвони бшоаҳи роҳи оҳистау нарм ҳаме омад ки ногоҳ роҳ боишон нопадиди гашту шоҳи роҳ гум карданд , ҳамеи рафтанд то басари чоҳ , он бероҳ бо сад ҳазор роҳ баробар омад , дардӣ буд ки бар сад ҳазор дармон афзӯн омад .

کاروان بشاه راه آهسته و نرم همی آمد که ناگاه راه بایشان ناپدید گشت و شاه راه گم کردند، همی رفتند تا بسر چاه، آن بی راه با صد هزار راه برابر آمد، دردی بود که بر صد هزار درمان افزون آمد.

Ин чунонаст ки исо ( ъ )ро диданд ки аз хонаи фоҷирае бадар меомад ! гуфтанд : ё рӯҳи аллоҳи ин на ҷой туаст куҷо афтодӣ ту бад-ӣни хона ? ! гуфт мо шабгирӣ бадари омадем то бсхраҳ рӯем ва бо худо муноҷот кунем роҳи шоҳи роҳ бар мо бпўшиднд ! афтодем ба хонаи ин зан ! ва он занӣ буд дар банӣ Исроил ба нопорсоиии маърӯф , он зан чун рӯй исо дид донист ки онҷои таъбия ист бархест ва дар хок афтод , басии тазаррӯъ ва зорӣ кард ва аз он роҳ бевафое бархест ва дар кӯй салоҳ омад , бо исо гуфтанд мо михўостим ки ту ин занро дар риштаи дӯстони мо кашии азин ҷиҳати он роҳ бар ту бгрдонидим .

این چنان است که عیسی (ع) را دیدند که از خانه فاجره‌ای بدر می‌آمد! گفتند: یا روح اللَّه این نه جای تو است کجا افتادی تو بدین خانه؟! گفت ما شب گیری بدر آمدیم تا بصخره رویم و با خدا مناجات کنیم راه شاه راه بر ما بپوشیدند!افتادیم به خانه این زن! و آن زنی بود در بنی اسرائیل به ناپارسایی معروف، آن زن چون روی عیسی دید دانست که آنجا تعبیه ایست برخاست و در خاک افتاد، بسی تضرّع و زاری کرد و از آن راه بی وفایی برخاست و در کوی صلاح آمد، با عیسی گفتند ما میخواستیم که تو این زن را در رشته دوستان ما کشی ازین جهت آن راه بر تو بگردانیدیم.

Қавлаи таъолӣ : «у шрўаҳи бсмни бахс » аҷаб на онаст ки бародарон , Юсуфро ба баҳои андаки бФрўхтнд ! аҷаби кор сайёрааст ки чун Юсуфиро ба бист дирам бчнг овараданд ! аҷаб на онаст ки қавмии биҳишти боқии бадунёии андаки бФрўхтнд ! аҷаби кор эшонаст ки биҳиштӣ бидон бузургворӣ ва мулкӣ бидон азимӣ ба қурсӣ ки бар даст дарвешӣ ниҳоданд бадаст овараданд ! ореи давлат баҳоӣ несту каромати ҳақи ҷуз ътоӣӣ нест , агар ончӣ дар Юсуфи таъбия буд аз хсоӣси исмату ҳақоиқи қурбату латоифи улӯму ҳикмат бар бародарон кашф шудӣ на ӯро бони баҳоии бахси Фрўхтндӣ ва на ӯро номи ғуломи нҳодндӣ , як зарра аз он хсоӣсу лтоӣФ бар азизи Миср ва бар Зулайхо кашф карданд , бингар ки малики худ дар кори вай чун дар бохтанд !у қимати вай чун ниҳоданд !у занони Миср ки ҷамоли вай диданд гуфтанд : « мо ҳозои бшрои إни ҳозои إлои малики Карим » ореи кор намӯдан дорад на дидан .

قوله تعالی: «وَ شَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ» عجب نه آنست که برادران، یوسف را به بهایی اندک بفروختند! عجب کار سیّاره است که چون یوسفی را به بیست درم بچنگ آوردند! عجب نه آنست که قومی بهشت باقی بدنیای اندک بفروختند! عجب کار ایشان است که بهشتی بدان بزرگواری و ملکی بدان عظیمی به قرصی که بر دست درویشی نهادند بدست آوردند! آری دولت بهایی نیست و کرامت حق جز عطائی نیست، اگر آنچه در یوسف تعبیه بود از خصائص عصمت و حقایق قربت و لطایف علوم و حکمت بر برادران کشف شدی نه او را بآن بهای بخس فروختندی و نه او را نام غلام نهادندی، یک ذرّه از آن خصائص و لطائف بر عزیز مصر و بر زلیخا کشف کردند، بنگر که ملک خود در کار وی چون در باختند! و قیمت وی چون نهادند! و زنان مصر که جمال وی دیدند گفتند: «ما هذا بَشَراً إِنْ هذا إِلَّا مَلَکٌ کَرِیمٌ» آری کار نمودن دارد نه دیدن.

Мустафо ( с ) гуфт : « аллоҳами арнои алошёءи комаи ҳай » .

مصطفی (ص) گفت: «اللّهم ارنا الاشیاء کما هی».

Ибн ато гуфт : ҷамоли ду зарбаст ҷамоли зоҳиру ҷамоли ботин , ҷамоли зоҳири ороиш халқасту сӯрати зебо , ҷамоли ботини камол халқасту сирати некӯ , раби Алъоламин аз Юсуф ба бародарони ҷамол зоҳир намӯд , беш аз он надиданд , ва ин зоҳирро бнздики аллоҳ хатарӣ нест лои ҷурми ббҳои андаки бФрўхтнд ,у шамае аз ҷамоли ботин ба азиз Миср намуданд то бо аҳл хеш мегуфт : « أкрмии мсўоаҳ » ва то оламён бидонанд ки хатарӣ ва қадре ки ҳаст ба наздики аллоҳи ҷамоли ботинроаст на зоҳирро , аз ӣнҷоаст ки Мустафо ( с ) гуфт : « ани аллоҳи лои инзри илои сўркму лои илои амўолкму локини инзри илои қлўбкму аъмолкм » .

ابن عطا گفت: جمال دو ضرب است جمال ظاهر و جمال باطن، جمال ظاهر آرایش خلق است و صورت زیبا، جمال باطن کمال خلق است و سیرت نیکو، ربّ العالمین از یوسف به برادران جمال ظاهر نمود، بیش از آن ندیدند، و این ظاهر را بنزدیک اللَّه خطری نیست لا جرم ببهای اندک بفروختند، و شمّه‌ای از جمال باطن به عزیز مصر نمودند تا با اهل خویش میگفت: «أَکْرِمِی مَثْواهُ» و تا عالمیان بدانند که خطری و قدری که هست به نزدیک اللَّه جمال باطن را است نه ظاهر را، از اینجا است که مصطفی (ص) گفت: «ان اللَّه لا ینظر الی صورکم و لا الی اموالکم و لکن ینظر الی قلوبکم و اعمالکم».

Ва гуфтаанд Юсуфи рӯзӣ дар ойина нигараст , назарӣ бахуд кард , ҷамолӣ бар камол дид , гуфт агар ман ғуломӣ будамӣ баҳоии ман худ чанд будӣ ва ки тоқат он доштӣ ? раби Алъоламин он аз вай дар нагузошт то уқубати он назар ки вохўд кард бичишед , ӯро ғуломӣ сохтанд ва бист дирами баҳои вай доданд .

و گفته‌اند یوسف روزی در آئینه نگرست، نظری بخود کرد، جمالی بر کمال دید، گفت اگر من غلامی بودمی بهای من خود چند بودی و که طاقت آن داشتی؟ ربّ العالمین آن از وی در نگذاشت تا عقوبت آن نظر که واخود کرد بچشید، او را غلامی ساختند و بیست درم بهای وی دادند.

Пер тариқат гуфт : худро мубинед ки худ биниро рӯй нест , худро мнгорид ки худ нигориро рой нест , худро мапасндед ки худ писандиро шарт нест .

پیر طریقت گفت: خود را مبینید که خود بینی را روی نیست، خود را منگارید که خود نگاری را رای نیست، خود را مپسندید که خود پسندی را شرط نیست.

Худро мнгор ки ҳақ туро менагорд , «у зинаи фии қлўбкм » худро мапаснд ки ҳақи туро май писандад , « разии аллоҳи анҳуам » худро мабош то ҳақи туро буд « ва мо Ромяти إзи Ромят » шаби миъроҷ бо Мустафо ( с ) ин гуфт : кун лии комаи лами ткни Фокўни лаки комаи лами азал . Ва иқоли аўқъўои албиъи алии нафаси лои иҷўзи байъҳо факони саманау ани ҷли бахс ва мо ҳў бо аҷаби ммои тФълаҳи тбиъи нФски бо?дании шҳўаҳи баъди ани бътҳои ман рбки боўФри алсмну злки қавлаи таъолӣ : « إни аллоҳи уштурии ман алмؤмнини أнФсҳм » алоиаҳ . . .

خود را منگار که حق ترا می‌نگارد، «وَ زَیَّنَهُ فِی قُلُوبِکُمْ» خود را مپسند که حق ترا می‌پسندد، «رضی اللَّه عنهم» خود را مباش تا حق ترا بود «وَ ما رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ» شب معراج با مصطفی (ص) این گفت: کن لی کما لم تکن فاکون لک کما لم ازل. و یقال اوقعوا البیع علی نفس لا یجوز بیعها فکان ثمنه و ان جلّ بخس و ما هو با عجب ممّا تفعله تبیع نفسک بادنی شهوة بعد ان بعتها من ربّک باوفر الثّمن و ذلک قوله تعالی: «إِنَّ اللَّهَ اشْتَری‌ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ» الآیة...

«у қоли алзии аштроаҳи ман Миср » азиз чун Юсуфро бихаред Зулайхоро гуфт : « أкрмии мсўоаҳи ъсии أни инФънои أўи нтхзаҳи влдо » , ин ғуломро бузурги дор , ва ӯро гиромии шинос ки моро бакор ояду фарзандиро бшоид , Зулайхои шавҳари хешро гуфт воҷиб кунад ки мо имрӯзи аҳли шаҳрро даъватӣ созему даравишону ятемону беваи занонро бинавозему хосгёнро халъатҳо диҳеми бшкри онки чунин фарзанд ёфтем , пас ӣнҳама ки пазируфтанд биҷой овараданду Юсуфро хона муфрад биёростанд ва фаршҳои гарон моя афканданд , Юсуф дар он хонаи басони зоҳидӣу мутааббидони бурузау намоз машғӯл шуд ва гиристан пеша карду ғам хӯрдан одат гирифту хештанро бо он ташрифу тбҷили надод ва фирефта нагашт ва дар ҳрқти фурқати ёқӯби ғариби вору сӯгвори рӯз басар меоварад , то рӯзӣ ки бар дар сарой нишаста буд андӯҳгину ғамгин , мардиро дид бар шутурӣ нишастау суҳуфи иброҳӣм ҳаме хонд , Юсуф чун овоз ъбронӣ шунид аз ҷой бар ҷуст ва он мардро ба худ хонд ва аз вай пурсед ки аз куҷоеу куҷо май рӯй ? мард гуфт ман аз канъонаму ӣнҷо ба бозаргонӣ омадаам , чун Юсуфи мард канъонӣ диду овоз ъбронӣ шунид бисёр бигиристу андӯҳи фироқи падар бар ваии тозаи гашт .

«وَ قالَ الَّذِی اشْتَراهُ مِنْ مِصْرَ» عزیز چون یوسف را بخرید زلیخا را گفت: «أَکْرِمِی مَثْواهُ عَسی‌ أَنْ یَنْفَعَنا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً»، این غلام را بزرگ دار، و او را گرامی شناس که ما را بکار آید و فرزندی را بشاید، زلیخا شوهر خویش را گفت واجب کند که ما امروز اهل شهر را دعوتی سازیم و درویشان و یتیمان و بیوه زنان را بنوازیم و خاصّگیان را خلعت‌ها دهیم بشکر آنک چنین فرزند یافتیم، پس اینهمه که پذیرفتند بجای آوردند و یوسف را خانه مفرد بیاراستند و فرشهای گران مایه افکندند، یوسف در آن خانه بسان زاهدان و متعبّدان بروزه و نماز مشغول شد و گریستن پیشه کرد و غم خوردن عادت گرفت و خویشتن را با آن تشریف و تبجیل نداد و فریفته نگشت و در حرقت فرقت یعقوب غریب وار و سوگوار روز بسر می‌آورد، تا روزی که بر در سرای نشسته بود اندوهگین و غمگین، مردی را دید بر شتری نشسته و صحف ابراهیم همی خواند، یوسف چون آواز عبرانی شنید از جای بر جست و آن مرد را به خود خواند و از وی پرسید که از کجایی و کجا می‌روی؟ مرد گفت من از کنعانم و اینجا به بازرگانی آمده‌ام، چون یوسف مرد کنعانی دید و آواز عبرانی شنید بسیار بگریست و اندوه فراق پدر بر وی تازه گشت.

Гуфт ё канъонӣ аз канъон кӣ рафтае ва аз он пайғомбари шумо чаҳ хабари дорӣ ?

گفت یا کنعانی از کنعان کی رفته‌ای و از آن پیغامبر شما چه خبر داری؟

Ман манъи болнзри тасаллии болхбр , хуш бошад достони дӯстони шунидан , меҳр афзоед аз аҳволи дӯстон пурсидан .

من منع بالنظر تسلّی بالخبر، خوش باشد داستان دوستان شنیدن، مهر افزاید از احوال دوستان پرسیدن.

Канъонӣ гуфт ман то аз канъон биёмадаам як моҳи гузашту ҳадис пайғомбар мапурс ки ҳар ки хабар вай пурседу аҳволи ваии шунӯд ғамгин шавад ! ӯро писарӣ буд ки вайро дӯст доштӣу мигўинд гург бихӯрад ва акнӯн на он бар худ ниҳодааст аз сӯгворӣу ғами хорӣ ки ҷиболи росёти тоқати кашиш он дорад то ба одамии худ чаҳ расад !

کنعانی گفت من تا از کنعان بیامده‌ام یک ماه گذشت و حدیث پیغامبر مپرس که هر که خبر وی پرسید و احوال وی شنود غمگین شود! او را پسری بود که وی را دوست داشتی و میگویند گرگ بخورد و اکنون نه آن بر خود نهاده است از سوگواری و غم خواری که جبال راسیات طاقت کشش آن دارد تا به آدمی خود چه رسد!

Юсуф гуфт аз баҳр худо бигӯӣ ки чаҳ мекунад он пер , ҳолаш чунаст ва куҷо нишинад ? гуфт аз халқи нафрати гирифта ва аз хешу пайванди бози бурӣдау савмиъае сохта ва онро байти алоҳзон ном карда , пайвастаи онҷо намоз кунаду ҷуз гиристану зоридн корӣ надорад , вонгаҳ чандон бигириста ки ҳамаи мижгони ваии рехтау ашФори чашми ҳама риш карда ва бгоҳ саҳар аз савмиъа берун ояд ва зор бинолад чунонк аҳли канъони ҳама гирён шаванд , гуяд оҳ куҷоаст он ҷавҳари садафи дарёӣ ? куҷоаст он нигини ҳалқаи зебоӣ ?

یوسف گفت از بهر خدا بگوی که چه میکند آن پیر، حالش چون است و کجا نشیند؟ گفت از خلق نفرت گرفته و از خویش و پیوند باز بریده و صومعه‌ای ساخته و آن را بیت الاحزان نام کرده، پیوسته آنجا نماز کند و جز گریستن و زاریدن کاری ندارد، وانگه چندان بگریسته که همه مژگان وی‌ ریخته و اشفار چشم همه ریش کرده و بگاه سحر از صومعه بیرون آید و زار بنالد چنانک اهل کنعان همه گریان شوند، گوید آه کجا است آن جوهر صدف دریایی؟ کجا است آن نگین حلقه زیبایی؟

Юсуф чун ин сухан бишунид чандон бигирист ки бетоқат шуд , биФтод ва беҳуш шуд , марди канъонӣ аз он ҳол битарсед бар шутур нишасту роҳи худ пеш гирифт , Юсуф ба ҳуш боз омад , марди рафта буд , дардаш бар дард зиёдат шуд ва андӯҳ фузуд , гуфт бории ман пайғомии додмии буи то он пери пари дардро слўтӣ будӣ , субҳони аллоҳи ин дард бар дард чароу ҳасрат бар ҳасрат аз куҷоу мастро даст задан кӣ раво ? ! оре то ошиқи дили хастаи бидонад ки он бало қазоаст , ҳар чанд на бар вифқи ихтиёр ва ризоаст , сӯхтаро боз сӯхтан кӣ равоаст ? ореи ҳам чунон ки оташи хирқа сӯхта хоҳад то биФрўзд , дарди фироқи дил сӯхта хоҳад то бо вай дар созад .

یوسف چون این سخن بشنید چندان بگریست که بی طاقت شد، بیفتاد و بی هوش شد، مرد کنعانی از آن حال بترسید بر شتر نشست و راه خود پیش گرفت، یوسف به هوش باز آمد، مرد رفته بود، دردش بر درد زیادت شد و اندوه فزود، گفت باری من پیغامی دادمی بوی تا آن پیر پر درد را سلوتی بودی، سبحان اللَّه این درد بر درد چرا و حسرت بر حسرت از کجا و مست را دست زدن کی روا؟! آری تا عاشق دل خسته بداند که آن بلا قضا است، هر چند نه بر وفق اختیار و رضا است، سوخته را باز سوختن کی روا است؟ آری هم چنان که آتش خرقه سوخته خواهد تا بیفروزد، درد فراق دل سوخته خواهد تا با وی در سازد.

Он мард бар он шутур нишаста рафт то ба канъон омад , ним шаби бадари савмиъаи ёқӯби расида буд гуфт : ассаломи алейк ё набии аллоҳ , хабарӣ дорам хоҳам ки бигӯям , аз даруни савмиъа овоз омад ки то вақти саҳаргаҳи ман берун оем ки акнӯн дар хизмату тоъат аллоҳам аз сар он наёрам бар хостн ва ба ғайриӣ машғӯл бӯдан , марди онҷои ҳаме буд то вақти саҳар ки ёқӯб берун омад , он марди қисса оғоз кард ва ҳар чаҳ дар кори Юсуфи дида буд боз гуфт , аз фурӯхтани вай бар ман язид ва харидан ба баҳоии гарону тбҷилу ташриф ки аз азизи Миср ва Зулайхо ёфту хабари ёқӯб пурсидан ва гиристану зории вай бар дар он саройу бъоқбт аз ҳуши брФтн ва мегуфт ё набии аллоҳ ва он ғулом бурқаъ дошт ва наме шинохтам ӯро чун ӯро дидам ки биФтод ва беҳуш шуд ман аз бими он ки аз сарои Зулайхои маро маломат ояд бигурехтам ва биёмадам , ёқӯбро он соъати ғаму андӯҳи биФзўд ва бигирист , гуфт : гӯйии он ҷавон ки буд ?

آن مرد بر آن شتر نشسته رفت تا به کنعان آمد، نیم شب بدر صومعه یعقوب رسیده بود گفت: السّلام علیک یا نبی اللَّه، خبری دارم خواهم که بگویم، از درون صومعه آواز آمد که تا وقت سحرگه من بیرون آیم که اکنون در خدمت و طاعت اللَّه‌ام از سر آن نیارم بر خاستن و به غیری مشغول بودن، مرد آنجا همی بود تا وقت سحر که یعقوب بیرون آمد، آن مرد قصّه آغاز کرد و هر چه در کار یوسف دیده بود باز گفت، از فروختن وی بر من یزید و خریدن به بهای گران و تبجیل و تشریف که از عزیز مصر و زلیخا یافت و خبر یعقوب پرسیدن و گریستن و زاری وی بر در آن سرای و بعاقبت از هوش برفتن و می‌گفت یا نبیّ اللَّه و آن غلام برقع داشت و نمی‌شناختم او را چون او را دیدم که بیفتاد و بی هوش شد من از بیم آن که از سرای زلیخا مرا ملامت آید بگریختم و بیامدم، یعقوب را آن ساعت غم و اندوه بیفزود و بگریست، گفت: گویی آن جوان که بود؟

Фарзанди ман буд ки ӯро ба бандагии бФрўхтнд ? ё касе дигар буд ки бар мо шафқати бараду хабар мо пурсед ? он гуҳ дар савмиъа рафту басари вирди хеш боз шуд . Ва пас аз он хабари Юсуф аз кас нишниду раби алъзаҳи хабар Юсуф бигӯаш вай нарасонид то он гуҳ ки бародарон ба Мисри рафтанду хабар вай овараданд . Гуфтаанд ин уқубати он буд ки ёқӯбро канизакӣ буд ва он канизак писарӣ дошт , ёқӯби он писарро бФрўхту модарро боз гирифт , раби алъзаҳи фироқи Юсуф пеш оварад то писари канизаки онҷо ки буд озодӣ наёфт ва бар модар наомад , Юсуф ба ёқӯб нарасед ! бузургон дайн гуфтаанд маъсиятҳо ҳама бигзореду хиради он бузург шимуред , на пайдо ки ғазаби ҳақ дар кадоми маъсият пинҳонаст , ва ба

فرزند من بود که او را به بندگی بفروختند؟ یا کسی دیگر بود که بر ما شفقت برد و خبر ما پرسید؟ آن گه در صومعه رفت و بسر ورد خویش باز شد. و پس از آن خبر یوسف از کس نشنید و ربّ العزّه خبر یوسف بگوش وی نرسانید تا آن گه که برادران به مصر رفتند و خبر وی آوردند. گفته‌اند این عقوبت آن بود که یعقوب را کنیزکی بود و آن کنیزک پسری داشت، یعقوب آن پسر را بفروخت و مادر را باز گرفت، ربّ العزّه فراق یوسف پیش آورد تا پسر کنیزک آنجا که بود آزادی نیافت و بر مادر نیامد، یوسف به یعقوب نرسید! بزرگان دین گفته‌اند معصیتها همه بگذارید و خرد آن بزرگ شمرید، نه پیدا که غضب حق در کدام معصیت پنهان است، و به‌

Қол алнабӣ ( с ) ани аллоҳи таъолӣу тақаддуси ахФии раҳматаи фии алтоъоту ғазабаи фии алмъосӣ , Фأтўои бакули тоъаҳи тнолўои раҳматау аҷтнбўои кули мъсиаҳи тнҷўои ман ғазаба .

قال النبی (ص) انّ اللَّه تعالی و تقدس اخفی رحمته فی الطّاعات و غضبه فی المعاصی، فأتوا بکلّ طاعة تنالوا رحمته و اجتنبوا کل معصیة تنجوا من غضبه.

«у кзлки мкнои лиўсФи фии алأрз » бародаронро дар кори Юсуфи иродатӣ буду ҳазрати иззатро ҷли ҷалола дар кори ваии иродатӣ , иродати эшон он буд ки ӯро дар хонаи падар тамкин набӯду иродати ҳақи ҷли ҷалолаи он буд ки ӯро дар замини Мисри тамкин буд ва ӯро малики Миср буд , иродати ҳақ бар иродати эшон ғолиб омад , мегуяд ҷли ҷалола : «у аллоҳи ғолиби алии أмраҳ » бародарон ӯро дар чоҳ афканданд то ном ва нишонаш намонад . Раби Алъоламин ӯро баҷоау мамлакати Мисри афканд то дар офоқи маърӯф ва машҳур гардад , бародарон ӯро ба бандагии бФрўхтнд то ғуломи корвонён буд , раби Алъоламин Мисрёнро бандау раҳе вай кард то бар эшон подшоҳу малики рон буд , эшон дар кори Юсуф тадбирӣ карданду раби алъзаҳ тақдирӣ карду тақдири аллоҳ бар тадбири эшон ғолиб омад ки :у аллоҳи ғолиби алии амра , ҳам чунин Зулайхо дар тадбири кор вай шуд , дар роҳи ҷусту ҷӯй вай нишаст чунон ки аллоҳ гуфт : «у роўдтаҳи алтии ҳўи фии байтҳо ан нафса вғлқти алأбўоб »

«وَ کَذلِکَ مَکَّنَّا لِیُوسُفَ فِی الْأَرْضِ» برادران را در کار یوسف ارادتی بود و حضرت عزّت را جل جلاله در کار وی ارادتی، ارادت ایشان آن بود که او را در خانه پدر تمکین نبود و ارادت حق جل جلاله آن بود که او را در زمین مصر تمکین بود و او را ملک مصر بود، ارادت حق بر ارادت ایشان غالب آمد، میگوید جلّ جلاله: «وَ اللَّهُ غالِبٌ عَلی‌ أَمْرِهِ» برادران او را در چاه افکندند تا نام و نشانش نماند. ربّ العالمین او را بجاه و مملکت مصر افکند تا در آفاق معروف و مشهور گردد، برادران او را به بندگی بفروختند تا غلام کاروانیان بود، ربّ العالمین مصریان را بنده و رهی وی کرد تا بر ایشان پادشاه و ملک ران بود، ایشان در کار یوسف تدبیری کردند و ربّ العزّه تقدیری کرد و تقدیر اللَّه بر تدبیر ایشان غالب آمد که: و اللَّه غالب علی امره، هم چنین زلیخا در تدبیر کار وی شد، در راه جست و جوی وی نشست چنان که اللَّه گفت: «وَ راوَدَتْهُ الَّتِی هُوَ فِی بَیْتِها عَنْ نَفْسِهِ وَغَلَّقَتِ الْأَبْوابَ»

Ба тадбири башарии дарҳои хилвати хонаи буии фурӯи баст , раби алъзаҳи бтқдири азалӣ дар исмат бар ваии кушод то Зулайхо ҳаме гуфт « ҳяти лак » эй ҳиллами Фонои лаку анати лӣу Юсуф ҳаме гуфт ?фонати лзўҷку анои лрбӣ .

به تدبیر بشری درهای خلوت خانه بوی فرو بست، ربّ العزّه بتقدیر ازلی در عصمت بر وی گشاد تا زلیخا همی گفت «هَیْتَ لَکَ» ای هلمّ فانا لک و انت لی و یوسف همی گفت فانت لزوجک و انا لربّی.