Бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими мо астқлти улқулуби алои бсмоъи бисмии аллоҳ , мо астнорти алорўоҳи алои бавуҷуди ҷамоли аллоҳ , мо тарабати алошбоҳи алои бшҳўди ҷалоли аллоҳ .

بسم اللَّه الرحمن الرحیم ما استقلّت القلوب الّا بسماع بسم اللَّه، ما استنارت الارواح الّا بوجود جمال اللَّه، ما طربت الاشباح الّا بشهود جلال اللَّه.

эй номадорӣ ки науммат ёдгор ҷонасту дилро шодӣ ҷовдонаст , рӯҳ рӯҳ дӯстонасту осоиши ғмгнонст , унвони номае ки аз дӯст нишонасту меҳри қадим бар вай унвонаст , номае ки аз қатъият амонаст ва беқарорро дармонаст , тоҷ давлат азаласту шодравони саодати абад , дар ҳафт осмон ва ҳафт замин ҳар ки ӯ номӣ ёфт азин ном ёфт , давлатии он кас шуд ки офтоби анвори ин ном бирав тофт .

ای نامداری که نامت یادگار جانست و دل را شادی جاودانست، روح روح دوستانست و آسایش غمگنانست، عنوان نامه‌ای که از دوست نشانست و مهر قدیم بر وی عنوانست، نامه‌ای که از قطعیّت امانست و بی قرار را درمانست، تاج دولت ازلست و شادروان سعادت ابد، در هفت آسمان و هفت زمین هر که او نامی یافت ازین نام یافت، دولتی آن کس شد که آفتاب انوار این نام برو تافت.

Ҳар ки мақбули ҳазрат илоҳят омад ба иқрори ин ном омад , ҳар ки маҳҷӯру матруди стўт иззат омад бонакор вай омад , изл ба ксироу иҳдӣ ба ксиро .

هر که مقبول حضرت الهیّت آمد به اقرار این نام آمد، هر که مهجور و مطرود سطوت عزّت آمد بانکار وی آمد، یضلّ به کثیرا و یهدی به کثیرا.

Перии мурӣдро васият мекард ки агар ҳамаи малики мавҷӯдоти баноми ту боз кунанд , нигар то бе тўқиъи бисми аллоҳ бидон нанигарӣ ки онро вазнӣ нест , ва агар Ҷабраилу ҳамлаи арши бчокрии ту камар банданд то султони ин номи доғӣ аз худ бар ҷонат наниҳад бидон ки онро маҳаллӣ нест , ҳар ҷонӣ ки ошиқтар буд ӯро асиртар гирад , ҳар дил ки сӯхтатар буд рахташи зӯдтари бғорти барад .

پیری مرید را وصیّت میکرد که اگر همه ملک موجودات بنام تو باز کنند، نگر تا بی توقیع بسم اللَّه بدان ننگری که آن را وزنی نیست، و اگر جبرئیل و حمله عرش بچاکری تو کمر بندند تا سلطان این نام داغی از خود بر جانت ننهد بدان که آن را محلّی نیست، هر جانی که عاشق‌تر بود او را اسیرتر گیرد، هر دل که سوخته‌تر بود رختش زودتر بغارت برد.

Қавлаи таъолӣ : « алмр » сиррӣаст аз асрори муҳаббат , ганҷӣ аз ганҷҳои маърифат , дар миёни ҷони дӯстон вадиат доранд ва ндонанд ки чаҳ доранд ва аҷаб онаст ки дарёии ҳамеи бенанд ва дар орзӯии қатра Эй мезоранд , ин чунонаст ки пер тариқат гуфт : илоҳии ҷӯии ту равону марои тишнагӣ то кӣ ? ин чаҳ тишнагӣаст ва қадаҳҳо май байнами паёпай !

قوله تعالی: «المر» سرّی است از اسرار محبت، گنجی از گنجهای معرفت، در میان جان دوستان ودیعت دارند و ندانند که چه دارند و عجب آنست که دریایی همی بینند و در آرزوی قطره‌ای می‌زارند، این چنانست که پیر طریقت گفت: الهی جوی تو روان و مرا تشنگی تا کی؟ این چه تشنگی است و قدحها می‌بینم پیاپی!

Азизи ду гетӣ , чанд ниҳони шӯй ва чанд пайдо , дилами ҳайрони гашту ҷони шайдо , то кӣ ин иститору таҷаллӣ , охир кӣ буд он таҷаллии ҷовдонӣ , ишоратаст ин ки дӯстонро аз анвори он асрору рўоиҳи он осори имрӯзи ҷуз бӯе несту ҷузи ҳавсилаи Муҳамади арабӣ ( с ) сазои он аён нест , аввали ишорати фарои роҳи маърифати аҳл хусӯс кард ки назари эшон бзот ва сифотаст ва онро олам амр гӯйанд , онкии роҳи маърифати оммаи халқи бахуд пайдо кард донист ки назари эшон аз муҳаддисоту мкўноту олами халқ дар нагзарад , гуфт : « аллоҳи алзии рафъи алсмоўоти бғири амди трўнҳо » осмону замин ва бару баҳру ҳавоу фазои олам халқаст , майдони назари хилоиқ ва онро ниҳояти падеду ҷоиз алзўоласт . Аммо олами амр раво набӯд ки онро ниҳоятӣ буд , ки он воҷиб алдўом омаду мард то аз олами халқи дрнгзрд , бъолми амри роҳи наёбад . Ҷавонмардоне ки назари эшон дар олами амр сафар кунад , эшон аўтод заминанд , чунонк ин кӯҳҳои олам аз рӯй сӯрати заминро бар ҷой дорад , эшон аз рӯй маънии оламро бпоӣ доранд , Фбҳми имтрўну баҳами ирзқўн , инаст ки раб Алъоламин гуфт : «у ҳўи алзии мади алأрзу ҷаъли фӣҳо рўосӣ » аз рӯй ишорати брмзи аҳл ҳақиқат мегуяд : ҳўи алзии басти аларзу ҷаъли фӣҳо аўтодои ман аўлёӣаҳу содаи ман ибодаи илайҳами алмлҷأу баҳами алғёс .

عزیز دو گیتی، چند نهان شوی و چند پیدا، دلم حیران گشت و جان شیدا، تا کی این استتار و تجلّی، آخر کی بود آن تجلّی جاودانی، اشارتست این که دوستان را از انوار آن اسرار و روایح آن آثار امروز جز بویی نیست و جز حوصله محمد عربی (ص) سزای آن عیان نیست، اوّل اشارت فرا راه معرفت اهل خصوص کرد که نظر ایشان بذات و صفات است و آن را عالم امر گویند، آنکه راه معرفت عامه خلق بخود پیدا کرد دانست که نظر ایشان از محدثات و مکوّنات و عالم خلق در نگذرد، گفت: «اللَّهُ الَّذِی رَفَعَ السَّماواتِ بِغَیْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها» آسمان و زمین و برّ و بحر و هوا و فضا عالم خلق است، میدان نظر خلایق و آن را نهایت پدید و جایز الزّوال است. اما عالم امر روا نبود که آن را نهایتی بود، که آن واجب الدّوام آمد و مرد تا از عالم خلق درنگذرد، بعالم امر راه نیابد. جوانمردانی که نظر ایشان در عالم امر سفر کند، ایشان اوتاد زمین‌اند، چنانک این کوه‌های عالم از روی صورت زمین را بر جای دارد، ایشان از روی معنی عالم را بپای دارند، فبهم یمطرون و بهم یرزقون، اینست که ربّ العالمین گفت: «وَ هُوَ الَّذِی مَدَّ الْأَرْضَ وَ جَعَلَ فِیها رَواسِیَ» از روی اشارت برمز اهل حقیقت می‌گوید: هو الذی بسط الارض و جعل فیها اوتادا من اولیائه و سادة من عباده الیهم الملجأ و بهم الغیاث.

Сад соли офтоб аз машриқ бар ояду бмғрб фурӯ шавад то якеро кӯҳли ҳақиқати бмили аноят дар дидаи кашанд , бӯ ки он ҷавонмардонро битавонад дид то бики дидори эшон Саид абад гардад , ва он моҳи рӯйони фирдавсу ҳури биҳишт ки аз ҳазорон соли боз бар он бозори карами мунтазир истодаанд то кӣ буд ки рикоби давлати ин ҷавонмардон бо алӣ алӣин расонанд ва эшон бтФили ӣнони қадам дар он мавкиб давлат ниҳанд ки « ъанд млики муқтадир » .

صد سال آفتاب از مشرق بر آید و بمغرب فرو شود تا یکی را کحل حقیقت بمیل عنایت در دیده کشند، بو که آن جوانمردان را بتواند دید تا بیک دیدار ایشان سعید ابد گردد، و آن ماه رویان فردوس و حور بهشت که از هزاران سال باز بر آن بازار کرم منتظر ایستاده‌اند تا کی بود که رکاب دولت این جوانمردان با علی علیّین رسانند و ایشان بطفیل اینان قدم در آن موکب دولت نهند که «عِنْدَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ».

Он рӯз ки ҷиноза ҷунайд бардоштанд мурғӣ биёмад бар он гӯшаи наъш вай нишаст , мардумони даст бар вай мефишонданд бар намехост , рӯем гуфт : он мурғ аз рӯй каромати бзбон ҳол гуфт даст аз мо бидоред ки ин чанги мо бмсмори ишқ дар гӯшаи наъш ӯ дӯхтаанд , ин колбуди ҷунайди имрӯзи насиби крўбёнст , агар на заҳмати ғавғои шумо будӣ , бо мо бози вори дарин ҳаво парвоз кардӣ чун ӯро дафн карданд дарвешӣ бар он боло шуд ва ин байт бар гуфт :

آن روز که جنازه جنید برداشتند مرغی بیامد بر آن گوشه نعش وی نشست، مردمان دست بر وی می‌فشاندند بر نمی‌خاست، رویم گفت: آن مرغ از روی کرامت بزبان حال گفت دست از ما بدارید که این چنگ ما بمسمار عشق در گوشه نعش او دوخته‌اند، این کالبد جنید امروز نصیب کرّوبیانست، اگر نه زحمت غوغای شما بودی، با ما باز وار درین هوا پرواز کردی چون او را دفن کردند درویشی بر آن بالا شد و این بیت بر گفت:

«у фии алأрзи қатъи мтҷоўрот » аз онҷо ки румузи ъорФонсту фаҳми содиқони бзбон ишорат мегуяд , чунонк раби алъзаҳ дар замини тафовути ниҳоду биқоъи он мухталифи офарид ва баъзеро бар баъзе афзӯнӣ дод ҳамчунин дар тинати соликони тафовути ниҳоду қавмиро бар қавмӣ афзӯнӣ дод , онаст ки раб алъзаҳ гуфт : « анзри Киеви Фзлнои бъзҳми алии баъз » ҷой дигар гуфт : «у рафъи бъзҳми дараҷот »у Мустафо ( с ) гуфт : « анноси маодин » мардум ҳамчун конҳоаст мухталифу мутафовит , яке зар ва яке сим , яке нФт ва яке қӣр , ҳамчунин якеро аъло алӣин қадамгоҳи иқбол ӯ , якеро асфали алсофлини маҳали идбор ӯ , яке ризвон дар орзӯии суҳбат ӯ , якеро шайтони нанг аз феъл ӯ , яке ҷалоли иззати аҳадят ӯро бадаст адл дод ки : « нсўои аллоҳи Фнсиҳм » яке алтофи карам ӯро дар парда исмат гирифт ки : « разии аллоҳи анҳуаму рзўои анҳу » чун азин мақоми бартари ое , яке асири биҳишт , яке амири биҳишт , яке бар моидаи хулд бо мурғи бирёну ҳуру валадон , яке дар ҳазрати ъндити осӯдаи бҷўори рҳмн , чунонк дарахтҳо баҳам намонад мивау бори он низ баҳам бинмоанд , ҳар дарахтиро борӣ ва ҳар наботиро барӣ , инаст ки гуфт : « ва нафазл баъзҳо алии баъзи фии алأкл » ишоратаст ки ҳар тоъатиро фардои сўобист ва ҳар касро мақомӣу ҷой ҳар кас бақадр равиши хеш ва ҳар фаръии сазои асли хеш .

«وَ فِی الْأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجاوِراتٌ» از آنجا که رموز عارفانست و فهم صادقان بزبان اشارت می‌گوید، چنانک ربّ العزّه در زمین تفاوت نهاد و بقاع آن مختلف آفرید و بعضی را بر بعضی افزونی داد همچنین در طینت سالکان تفاوت نهاد و قومی را بر قومی افزونی داد، آنست که ربّ العزّه گفت: «انْظُرْ کَیْفَ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلی‌ بَعْضٍ» جای دیگر گفت: «وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ» و مصطفی (ص) گفت: «الناس معادن» مردم همچون کانها است مختلف و متفاوت، یکی زر و یکی سیم، یکی نفط و یکی قیر، همچنین یکی را اعلی علّیین قدمگاه اقبال او، یکی را اسفل السّافلین محلّ ادبار او، یکی رضوان در آرزوی صحبت او، یکی را شیطان ننگ از فعل او، یکی جلال عزّت احدیّت او را بدست عدل داد که: «نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ» یکی الطاف کرم او را در پرده عصمت گرفت که: «رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ» چون ازین مقام برتر آیی، یکی اسیر بهشت، یکی امیر بهشت، یکی بر مائده خلد با مرغ بریان و حور و ولدان، یکی در حضرت عندیت آسوده بجوار رحمن،چنانک درختها بهم نماند میوه و بار آن نیز بهم بنماند، هر درختی را باری و هر نباتی را بری، اینست که گفت: «وَ نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلی‌ بَعْضٍ فِی الْأُکُلِ» اشارتست که هر طاعتی را فردا ثوابیست و هر کس را مقامی و جای هر کس بقدر روش خویش و هر فرعی سزای اصل خویش.

Яҳёи маоз розӣ гуфт : ин дунё бар мисол арӯсӣасту оламён дар ҳақи вай се гуруҳанд , яке дунёдораст ки ин арӯсро машшота гарӣ мекунад , ӯро меороед ва ҷилва мекунад . Дигар зоҳидаст ки он арӯси оростаро табоҳ мекунад , мӯяш мекунаду ҷома бар тани вай май дард . Сеюм орифаст ки ӯро аз меҳру муҳаббати ҳақи чандон шуғли афтода ки ӯро пурвои дӯстӣу душмании он арӯс нест . Фардои он дунёдорро дар мақоми ҳисоби кашанд , агар аллоҳи таъолӣ бо вай мсомҳт кунад фазл он дорад ва агар мноқшт кунад бандаи сазоӣ он ҳаст : ва ман нўқши фии алҳсоби ъзб , ва он зоҳидро ббҳшти фурӯи оранду подоши кирдори вай аз он нозу Наим бар вай арза кунанд гӯйанд : ани лаки алои тҷўъи фӣҳоу лои търӣу анки лои тзмأи фӣҳоу лои тзҳӣ , ва он орифро аз он манозилу дараҷоти биҳиштён бар гузаронанд ва бълиин расонанд , фии мақъад сидқ ъанд млики муқтадир .

یحیی معاذ رازی گفت: این دنیا بر مثال عروسی است و عالمیان در حق وی سه گروهند، یکی دنیادار است که این عروس را مشاطه گری می‌کند، او را می‌آراید و جلوه می‌کند. دیگر زاهد است که آن عروس آراسته را تباه می‌کند، مویش می‌کند و جامه بر تن وی می‌درد. سوم عارف است که او را از مهر و محبّت حق چندان شغل افتاده که او را پروای دوستی و دشمنی آن عروس نیست. فردا آن دنیادار را در مقام حساب کشند، اگر اللَّه تعالی با وی مسامحت کند فضل آن دارد و اگر مناقشت کند بنده سزای آن هست: و من نوقش فی الحساب عذّب، و آن زاهد را ببهشت فرو آرند و پاداش کردار وی از آن ناز و نعیم بر وی عرضه کنند گویند: انّ لک الّا تجوع فیها و لا تعری و انّک لا تظمأ فیها و لا تضحی، و آن عارف را از آن منازل و درجات بهشتیان بر گذرانند و بعلیین رسانند، فی مقعد صدق عند ملیک مقتدر.