Қавлаи таъолӣ : «у лои тқФи мо лӣси лак ба илм » алоиаҳ . . . Дар ин ояти ҳам мавъизатаст ҳам тазаккурати ҳам таҳдид , мавъизаи балиғу тазаккурати бсзоу таҳдиди тамом , панд медиҳад то банда аз кори дайн ғофил намонад , дар ёд медиҳад то бандаи ҳақро фаромӯш накунад , бим май намояд то банда далер нашавад , мегуяд одамии забони гӯшдор онч ндонӣ магӯӣ , самъи гӯшдори бшнидни ботил машғӯл макун , дидаи гӯшдори бношоисти мангар , бадал ҳушёр бош андеша фосид макун ки фардои туро аз он ҳама хоҳанд пурсед , забонро шоҳроҳи зикри ҳақи гардон то бФлоҳу пирӯзии рисӣ ки мегуяд ҷли ҷалола : «у азкрўои аллоҳи ксирои лълкми тФлҳўн » гӯшро бар самоъи каломи ҳақи дор то аз раҳмати баҳраи ёбӣ ки мегуяд : « Фостмъўои ?лау أнстўои лълкми трҳмўн » , чашмро бар назари ибрати гумор то бархӯрдор бошӣ : « Фонзри إлии осори раҳмати аллоҳ » , дилро бо меҳр ӯ пардозу ғайр ӯ фурӯи гузор : « қул аллоҳи сами зарраам » .

قوله تعالی: «وَ لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ» الآیة... در این آیت هم موعظت است هم تذکرت هم تهدید، موعظه بلیغ و تذکرت بسزا و تهدید تمام، پند میدهد تا بنده از کار دین غافل نماند، در یاد میدهد تا بنده حق را فراموش نکند، بیم می‌نماید تا بنده دلیر نشود، می‌گوید آدمی زبان گوشدار آنچ ندانی مگوی، سمع گوشدار بشنیدن باطل مشغول مکن، دیده گوشدار بناشایست منگر، بدل هشیار باش اندیشه فاسد مکن که فردا ترا از آن همه خواهند پرسید، زبان را شاهراه ذکر حق گردان تا بفلاح و پیروزی رسی که میگوید جلّ جلاله: «وَ اذْکُرُوا اللَّهَ کَثِیراً لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ» گوش را بر سماع کلام حق دار تا از رحمت بهره یابی که می‌گوید: «فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ»، چشم را بر نظر عبرت گمار تا برخوردار باشی: «فَانْظُرْ إِلی‌ آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ»، دل را با مهر او پرداز و غیر او فرو گذار: «قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ».

Бӯи Саид хроз гуфт : ман астқрти алмърФаҳи фии қалбаи лои ибсри фии алдорини сўоаҳу лои исмъ ало манеҳу лои иштғли ало ба ҳар он дил ки маърифати дарав ҷой гирифт андеша ҳар ду сарой азу бархест , баҳр чаҳ нигарад ҳақро бинад ва ҳар чаҳ шунӯд аз ҳақи шунӯд , якборагии дил бо ҳақи пардозаду бмҳр вай нозад , аз ӣнҷо оғоз кунад хизмат дар хилвату мкошФти ҳақиқату астғроқ дар мўослт , хизмат дар хилват аз одамиёни ниҳон , мкошФти ҳақиқат аз Фриштгони ниҳон , астғроқ дар мўослт аз худ ниҳон .

بو سعید خرّاز گفت: من استقرّت المعرفة فی قلبه لا یبصر فی الدّارین سواه و لا یسمع الّا منه و لا یشتغل الّا به هر آن دل که معرفت درو جای گرفت اندیشه هر دو سرای ازو برخاست، بهر چه نگرد حق را بیند و هر چه شنود از حق شنود، یکبارگی دل با حق پردازد و بمهر وی نازد، از اینجا آغاز کند خدمت در خلوت و مکاشفت حقیقت و استغراق در مواصلت، خدمت در خلوت از آدمیان نهان، مکاشفت حقیقت از فریشتگان نهان، استغراق در مواصلت از خود نهان.

Қавла : «у лои темаши фии алأрзи мрҳо » ?хелоу тбхтру такаббур аз натоиҷ ғифлатасту давоми ғифлат аз шуҳуди ҳақи боз монданаст , Мустафо ( с ) гуфт : « ани аллоҳи таъолии азои таҷаллии лшии ءи хшъи ?ла »

قوله: «وَ لا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ مَرَحاً» خیلا و تبختر و تکبر از نتایج غفلتست و دوام غفلت از شهود حق باز ماندن است، مصطفی (ص) گفت: «ان اللَّه تعالی اذا تجلی لشی‌ء خشع له»

Агар таҷаллии ҷалоли ҳақи бадали бандаи пайваста будӣ , банда бар даргоҳи иззати камари баста будӣ ,у бандаи вори бнъти инкисори пеши хизмат будӣ , чун таҷаллии султони зўи алҷлол бар сари банда итилоъ кунад , забон дар зикр ояду дил дар фикр , ҳукми ҳайбат ғолиб гардаду наъти мрҳи соқити оростаи халъат бандагӣ гашта ва аз тҷбру такаббури бози руста , иқўли аллоҳи таъолӣ : « итбъи аллоҳи алии кули қалби мутакаббири ҷаббор » .

اگر تجلّی جلال حق بدل بنده پیوسته بودی، بنده بر درگاه عزّت کمر بسته بودی، و بنده‌وار بنعت انکسار پیش خدمت بودی، چون تجلّی سلطان ذو الجلال بر سر بنده اطلاع کند، زبان در ذکر آید و دل در فکر، حکم هیبت غالب گردد و نعت مرح ساقط آراسته خلعت بندگی گشته و از تجبر و تکبّر باز رسته، یقول اللَّه تعالی: «یَطْبَعُ اللَّهُ عَلی‌ کُلِّ قَلْبِ مُتَکَبِّرٍ جَبَّارٍ».

«у лақади срФнои фии ҳозои алқуръони лизкрўо » алоиаҳ . . . Атбънои длилои баъди далелу ақмнои брҳонои баъди бурҳону азҳнои кули ълаҳу аўзҳнои кули ҳаҷаи Фмои аздодўои фии тмрдҳми алои ътўоу фии тғёнҳми алои ълўо ва ман қабул алҳақ алои нбўо , чаҳ дарёбад ӯ ки бсорт ҳақиқат надорад , чаҳ бинад ӯ ки дида бино надорад , чун равад касе ки бар дасту пои анкол ва слосл дорад , агар гӯйӣ чаро дар ҳукми худои таъолӣ чун ва чаро нест ? ва агар хоҳӣ ки боз хост кунӣ , рӯй вохўост нест : « лои исӣли ъмои иФъл » .

«وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِی هذَا الْقُرْآنِ لِیَذَّکَّرُوا» الآیة... اتبعنا دلیلا بعد دلیل و اقمنا برهانا بعد برهان و ازحنا کلّ علّة و اوضحنا کلّ حجّة فما ازدادوا فی تمرّدهم الّا عتوا و فی طغیانهم الّا علوّا و من قبول الحق الّا نبوّا، چه دریابد او که بصارت حقیقت ندارد، چه بیند او که دیده بینا ندارد، چون رود کسی که بر دست و پای انکال و سلاسل دارد، اگر گویی چرا در حکم خدای تعالی چون و چرا نیست؟ و اگر خواهی که باز خواست کنی، روی واخواست نیست: «لا یُسْئَلُ عَمَّا یَفْعَلُ».

« тсбҳи ?лаи алсмоўоти алсбъу алأрз ва ман Фиҳн » алоиаҳ . . . Ҷой дигар гуфт : « сбҳи ллаҳи мо фии алсмоўот ва мо фии алأрз » бстўди аллоҳи таъолироу бпокӣ ёд кард ва ба беайбӣ гувоҳӣ доду бкмол бар вай сано гуфт ва худоӣ хонд ҳар чаҳ дар ҳафт осмон ва ҳафт замин чизаст , «у إни ман шайъи ءи إлои исбҳи бҳмдаҳ » нест ҳичизи магар ки вайро меситояд ва ҳамд мекунад ва аз вай озодӣ мекунаду бхдоиии вай гувоҳӣ медиҳад , «у локини лои тФқҳўни тсбиҳҳм » локини шумо онро дар наёбед , мؤмнонрои вои таслими супурд ва аз эшон таваққуф напасандед ,у гардан ниҳодан ва пазируфтани нодарёфтаи эшонро дарин шимурд гуфт шумо натавонед ки тасбеҳи боду хоку оташ ва об дарёбед : срири албоби тасбеҳа , хрири алмоءи тасбеҳа , дуӣ ?илҷуи тасбеҳа , мъмъаҳи алнори тасбеҳҳо . Ҷой дигар гуфт : « кули қади илми слотаҳу тасбеҳа » ҳама онанд ки тасбеҳи он холиқ медонаду суҷуд он мебинад , медонад ки худ меронад , мебинад ки худ мекунад , май бандад ки худ май кушояд , ҳамаи чизи пардохта ,у ҳамаи кори сохта , ҷуз аз он ки одамӣ андохта , хирадҳо дар кор вай кунад , ваҳмҳо аз ваии дарбанд , ақлҳо аз дарёфт он давр , мусулмонони ин нодарёфтаи бҷон ва дил пазируфтанду тӯҳмат бар ақл ва хирад ниҳоданду айб аз сӯии худ диданд ,у аллоҳи таъолиро бонч гуфт устувор гирифтанд , ва ин тариқро дайн донистанд ва писандиданд то ббркти он бнўри ҳудоу сакинаи яқини расиданд .

«تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِیهِنَّ» الآیة... جای دیگر گفت: «سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ» بستود اللَّه تعالی را و بپاکی یاد کرد و به بی عیبی گواهی داد و بکمال بر وی ثنا گفت و خدای خواند هر چه در هفت آسمان و هفت زمین چیز است، «وَ إِنْ مِنْ شَیْ‌ءٍ إِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ» نیست هیچیز مگر که وی را می‌ستاید و حمد می‌کند و از وی آزادی میکند و بخدایی وی گواهی می‌دهد، «وَ لکِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِیحَهُمْ» لکن شما آن را در نیابید، مؤمنانرا وا تسلیم سپرد و از ایشان توقف نپسندید، و گردن نهادن و پذیرفتن نادریافته ایشان را درین شمرد گفت شما نتوانید که تسبیح باد و خاک‌ و آتش و آب دریابید: صریر الباب تسبیحه، خریر الماء تسبیحه، دویّ الجوّ تسبیحه، معمعة النّار تسبیحها. جای دیگر گفت: «کُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِیحَهُ» همه آنند که تسبیح آن خالق می‌داند و سجود آن می‌بیند، می‌داند که خود میراند، می‌بیند که خود می‌کند، می‌بندد که خود می‌گشاید، همه چیز پرداخته، و همه کار ساخته، جز از آن که آدمی انداخته، خردها در کار وی کند، وهمها از وی دربند، عقلها از دریافت آن دور، مسلمانان این نادریافته بجان و دل پذیرفتند و تهمت بر عقل و خرد نهادند و عیب از سوی خود دیدند، و اللَّه تعالی را بآنچ گفت استوار گرفتند، و این طریق را دین دانستند و پسندیدند تا ببرکت آن بنور هدی و سکینه یقین رسیدند.

Яҳё маоз гуфт : тлтФти лоўлёӣки ФърФўку луи тлтФти лоъдоӣки мо ҷҳдўк , ъбҳри лутфу насрини инсу райҳони фазли худ дар равзаи дилҳои дӯстони худ брўёнидӣ то бони лтоӣФи басари маорифу адоءи взоӣФи расиданд , агар бо бегонагону душманон ҳамин кардӣ ва ҳамин эҳсон будӣ дори алислому дори алкФри яксон будӣ :

یحیی معاذ گفت: تلطّفت لاولیائک فعرفوک و لو تلطّفت لاعدائک ما جحدوک، عبهر لطف و نسرین انس و ریحان فضل خود در روضه دلهای دوستان خود برویانیدی تا بآن لطائف بسرّ معارف و اداء وظائف رسیدند، اگر با بیگانگان و دشمنان همین کردی و همین احسان بودی دار الاسلام و دار الکفر یکسان بودی:

Шайхи бӯ Саид гуфт : ҳар ки бор аз бустони аноят бар гирад бмидони вилояти фурӯ наад , ҳар крои чошт ошноӣ доданд умед дорем ки шоми омурзиш буи расонанд , алъноёти тҳдми алҷноёт , шамае аз он насим буд ки насиби хок одам омад идбори боқиболи бадали гашту ҳиҷрони бўсоли хокӣ ки маъдани зулмат буд манбаи зулоли лтоӣФи асрору матлаъи шмўсу ақмори анвори гашт : « лами икни шиӣои мзкўро » бойен дараҷа расед ки : «у сқоҳми рбҳми шробои тҳўро » .

شیخ بو سعید گفت: هر که بار از بستان عنایت بر گیرد بمیدان ولایت فرو نهد، هر کرا چاشت آشنایی دادند امید داریم که شام آمرزش بوی رسانند، العنایات تهدم الجنایات، شمّه‌ای از آن نسیم بود که نصیب خاک آدم آمد ادبار باقبال بدل گشت و هجران بوصال خاکی که معدن ظلمت بود منبع زلال لطائف اسرار و مطلع شموس و اقمار انوار گشت: «لَمْ یَکُنْ شَیْئاً مَذْکُوراً» باین درجه رسید که: «وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً».

«у إзои қрأти алқуръони ҷълнои бинку байни аллазӣнаи лои иؤмнўни болохраҳи ҳҷобои мстўро » ман таҳассуни болҳқ ӯ таҳассуни бктобаҳи Фҳўи фии ҳсни ҳсину алмзиъи лўқтаҳи ман итҳсни баъамала ӯ бнФсаҳ ӯ бҷнсаҳи Фикўни ҳалокаи ман мавозиъи амна .

«وَ إِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنا بَیْنَکَ وَ بَیْنَ الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً» من تحصّن بالحقّ او تحصّن بکتابه فهو فی حصن حصین و المضیّع لوقته‌ من یتحسن بعمله او بنفسه او بجنسه فیکون هلاکه من مواضع امنه.