Қавлаи таъолӣ : « қул кўнўои ҳаҷҷора » гӯй санг гардид , « أўи ҳдидо ( 50 ) » ё оҳан

قوله تعالی: «قُلْ کُونُوا حِجارَةً» گوی سنگ گردید، «أَوْ حَدِیداً (۵۰)» یا آهن

« أўи хлқои ммои икбри фии сдўркм » ё офарӣда Эй гардид ки то тавонад буд намояд дар дилҳои шумо зинда кардан он , « Фсиқўлўни ман иъидно » мигўинд он кист ки моро зинда хоҳад кард , « қул алзии Фтркми أўли мара » бигӯӣ он кас ки нахусти бёФриди шуморо , « Фсинғзўни إлики рؤсҳм » сарҳо дар ту меҷунбонанд , «у иқўлўни маттии ҳў » ва мегӯйанд кӣ хоҳад буд он , « қул ъсии أни икўни қрибо ( 51 ) » бигӯӣ ки магар наздикаст он рӯз бӯдан он бшмо .

«أَوْ خَلْقاً مِمَّا یَکْبُرُ فِی صُدُورِکُمْ» یا آفریده‌ای گردید که تا تواند بود نماید در دلهای شما زنده کردن آن، «فَسَیَقُولُونَ مَنْ یُعِیدُنا» میگویند آن کیست که ما را زنده خواهد کرد، «قُلِ الَّذِی فَطَرَکُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ» بگوی آن کس که نخست بیافرید شما را، «فَسَیُنْغِضُونَ إِلَیْکَ رُؤُسَهُمْ» سرها در تو می‌جنبانند، «وَ یَقُولُونَ مَتی‌ هُوَ» و می‌گویند کی خواهد بود آن، «قُلْ عَسی‌ أَنْ یَکُونَ قَرِیباً (۵۱)» بگوی که مگر نزدیک است آن روز بودن آن بشما.

« явми идъўкм » он рӯз ки хонд аллоҳи таъолии шуморо , « Фтстҷибўни бҳмдаҳ » аз хоки беруни оӣид ӯро стоиндгон , «у тзнўн » ва чунон пиндоред он рӯз , « إни лбстми إлои қлило ( 52 ) » ки набӯдед дар хоки магари андакӣ .

«یَوْمَ یَدْعُوکُمْ» آن روز که خواند اللَّه تعالی شما را، «فَتَسْتَجِیبُونَ بِحَمْدِهِ» از خاک بیرون آئید او را ستایندگان، «وَ تَظُنُّونَ» و چنان پندارید آن روز، «إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِیلًا (۵۲)» که نبودید در خاک مگر اندکی.

« ва қул лъбодӣ » бандагон маро бигӯӣ , « иқўлўои алтии ҳаии أҳсн » ки бо якдигару якдигарро сухани некӯи гўӣид , « إни алшитони инзғи бинҳм ки дев дар оғолши сохтан ва табоҳӣаст миёни эшон , « إни алшитони кони ллإнсони ъдўои мубино ( 53 ) » ки деви мардумро душманӣ ошкораст .

«وَ قُلْ لِعِبادِی» بندگان مرا بگوی، «یَقُولُوا الَّتِی هِیَ أَحْسَنُ» که با یکدیگر و یکدیگر را سخن نیکو گوئید، «إِنَّ الشَّیْطانَ یَنْزَغُ بَیْنَهُمْ که دیو در آغالش ساختن و تباهی است میان ایشان، «إِنَّ الشَّیْطانَ کانَ لِلْإِنْسانِ عَدُوًّا مُبِیناً (۵۳)» که دیو مردم را دشمنی آشکار است.

« рбкми أълми бкм » худованд шумо доност бшмо , « إни ишأи ирҳмкм » агар хоҳад бибахшоед бар шумо « أўи إни ишأи иъзбкм » ё агар хоҳад азоб кунад шуморо , « ва мо أрслноки алайҳими вкило ( 54 ) »у туро бар эшон кӯшнда ва бдорндаҳ нафиристодаем ва на дили дор ва на кори тавон .

«رَبُّکُمْ أَعْلَمُ بِکُمْ» خداوند شما داناست بشما، «إِنْ یَشَأْ یَرْحَمْکُمْ» اگر خواهد ببخشاید بر شما «أَوْ إِنْ یَشَأْ یُعَذِّبْکُمْ» یا اگر خواهد عذاب کند شما را، «وَ ما أَرْسَلْناکَ عَلَیْهِمْ وَکِیلًا (۵۴)» و ترا بر ایشان کوشنده و بدارنده نفرستاده‌ایم و نه دل دار و نه کار توان.

«у рбки أълми бмни фии алсмоўоту алأрз » худованд ту донад сазоӣ ҳар касе ки дар осмон ва заминаст ки сазо чист , «у лақади Фзлнои баъзи алнабӣин алии баъз » ва мо афзӯнии додеми пайғомбаронро як бар дигар , «у отинои Довӯди збўро ( 55 ) »у Довӯдро збўри додем .

«وَ رَبُّکَ أَعْلَمُ بِمَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» خداوند تو داند سزای هر کسی که در آسمان و زمینست که سزا چیست، «وَ لَقَدْ فَضَّلْنا بَعْضَ النَّبِیِّینَ عَلی‌ بَعْضٍ» و ما افزونی دادیم پیغامبران را یک بر دیگر، «وَ آتَیْنا داوُدَ زَبُوراً (۵۵)» و داود را زبور دادیم.

« қул адъўои аллазӣнаи зъмтми ман дуна » бигӯӣ хонед ӣнонро ки эшонро худоён хонед фурӯд аз аллоҳ , « Флои имлкўни кашфи алзри ънкм » то бибинанд ки на бози барад газанд тавонанд аз шумо , «у лои тҳўило ( 56 ) » ва на гардонӣдани суд ё неъмат .

«قُلِ ادْعُوا الَّذِینَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِهِ» بگوی خوانید اینان را که ایشان را خدایان خوانید فرود از اللَّه، «فَلا یَمْلِکُونَ کَشْفَ الضُّرِّ عَنْکُمْ» تا ببینند که نه باز برد گزند توانند از شما، «وَ لا تَحْوِیلًا (۵۶)» و نه گردانیدن سود یا نعمت.

« أўлӣки аллазӣнаи идъўн » эшон худ онанд ки аллоҳи таъолиро худои михўоннд , « ибтғўни إлии рбҳми алўсилаҳ » бхдои хеши наздикӣ май ҷӯянд , « أиҳми أқрб » то кист аз эшон ки наздик тараст бова , «у ирҷўни раҳмата »у бахшоиши аллоҳи таъолӣ май биўснд «у ихоФўни азоба » ва аз азоб ӯ метарсанд , « إни азоби рбки кони мҳзўро ( 57 ) » ки азоби худованд ту онаст ки аз он бипарҳезанд сазад .

«أُولئِکَ الَّذِینَ یَدْعُونَ» ایشان خود آنند که اللَّه تعالی را خدای میخوانند، «یَبْتَغُونَ إِلی‌ رَبِّهِمُ الْوَسِیلَةَ» بخدای خویش نزدیکی می‌جویند، «أَیُّهُمْ أَقْرَبُ» تا کیست از ایشان که نزدیک ترست باو، «وَ یَرْجُونَ رَحْمَتَهُ» و بخشایش اللَّه تعالی می‌بیوسند «وَ یَخافُونَ عَذابَهُ» و از عذاب او می‌ترسند، «إِنَّ عَذابَ رَبِّکَ کانَ مَحْذُوراً (۵۷)» که عذاب خداوند تو آنست که از آن بپرهیزند سزد.

«у إни ман қарияи إлои нҳни мҳлкўҳо » ва ҳеҷ шаҳрӣ нест магари мо ҳалоккунанда онем ва меронанда аҳли он , « қабл явми алқёмаҳ » пеш аз рӯзи растохез , « أўи мъзбўҳои ъзобои шадидан » ё худ азобкунанда он бъзобии сахт , « кони злки фии алкитоби мстўро ( 58 ) » он дар илми ман карданӣу дониста ва дар лавҳи набишта .

«وَ إِنْ مِنْ قَرْیَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِکُوها» و هیچ شهری نیست مگر ما هلاک کننده آنیم و میراننده اهل آن، «قَبْلَ یَوْمِ الْقِیامَةِ» پیش از روز رستاخیز، «أَوْ مُعَذِّبُوها عَذاباً شَدِیداً» یا خود عذاب کننده آن بعذابی سخت، «کانَ ذلِکَ فِی الْکِتابِ مَسْطُوراً (۵۸)» آن در علم من کردنی و دانسته و در لوح نبشته.

« ва мо мнъно » ва боз надошт моро , « أн нарусул болоёт » ки мо кушодем ва фиристодем ҳар муъҷизау нишон ки душманон аз пайғомбарон мо хостанд , « إлои أни кизби баҳои алأўлўн » магари онки пешинёнро намудем ва онро дурӯғ шимурданд , «у отинои самуди алноқаҳ »у онки додеми самудро модаи шутур , « мубсира » ошкороу равшани чашмҳоро дидаи вар , « Фзлмўои баҳо » ситам карданд бар ӯ , « ва мо нарусул болоёт » ва мо оёт ва мӯъҷизот нафаристем , « إлои тхўиФо ( 59 ) » магари бим додану ваъиди намӯданро .

«وَ ما مَنَعَنا» و باز نداشت ما را، «أَنْ نُرْسِلَ بِالْآیاتِ» که ما گشادیم و فرستادیم هر معجزه و نشان که دشمنان از پیغامبران ما خواستند، «إِلَّا أَنْ کَذَّبَ بِهَا الْأَوَّلُونَ» مگر آنک پیشینیان را نمودیم و آن را دروغ شمردند، «وَ آتَیْنا ثَمُودَ النَّاقَةَ» و آنک دادیم ثمود را ماده شتر، «مُبْصِرَةً» آشکارا و روشن چشمها را دیده‌ور، «فَظَلَمُوا بِها» ستم کردند بر او، «وَ ما نُرْسِلُ بِالْآیاتِ» و ما آیات و معجزات نفرستیم، «إِلَّا تَخْوِیفاً (۵۹)» مگر بیم دادن و وعید نمودن را.

«у إзи қлнои лак » ва инки мегӯйем туро , « إни рбки أҳоти болнос » ки худованди ту товад бо мардумон ҳар кро хоҳад гирад , « ва мо ҷълнои алрؤёи алтии أринок » ва накардем он дидор ки туро намудем , « إлои фитнаи ллнос » магари озмоишии мардумонро , «у алшҷраҳи алмлъўнаҳи фии алқуръон » ва он дарахт наФарида накӯҳида дар қуръон , «у нхўФҳм » ва метарсонем эшонро , « Фмои изидҳми إлои тғёнои кбиро ( 60 ) » ва намефазояд трсонидни эшонро магари газофи гӯйӣу газофи ?кореяи бузург .

«وَ إِذْ قُلْنا لَکَ» و اینکه می‌گوییم ترا، «إِنَّ رَبَّکَ أَحاطَ بِالنَّاسِ» که خداوند تو تاود با مردمان هر کرا خواهد گیرد، «وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْیَا الَّتِی أَرَیْناکَ» و نکردیم آن دیدار که ترا نمودیم، «إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ» مگر آزمایشی مردمان را، «وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِی الْقُرْآنِ» و آن درخت نفریده نکوهیده در قرآن، «وَ نُخَوِّفُهُمْ» و می‌ترسانیم ایشان را، «فَما یَزِیدُهُمْ إِلَّا طُغْیاناً کَبِیراً (۶۰)» و نمی‌فزاید ترسانیدن ایشان را مگر گزاف گویی و گزاف کاریی بزرگ.

«у إзи қлнои ллмлоӣкаҳи асҷдўои лодм »у Фриштгонро гуфтем ки суҷуд кунед одамро , « Фсҷдўои إлои إблис » суҷуд карданд ӯро магари Иблис , « қоли أи أсҷди лмни хилқати тино ( 61 ) » гуфт оё суҷуд кунам акнӯн касеро ки бёФридӣ аз гул ? !

«وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ» و فریشتگان را گفتیم که سجود کنید آدم را، «فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِیسَ» سجود کردند او را مگر ابلیس، «قالَ أَ أَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِیناً (۶۱)» گفت آیا سجود کنم اکنون کسی را که بیافریدی از گل؟!

« қоли أи рأитк » ва гуфт бинӣ , « ҳозои алзии карамати алӣ » инро ки баргузедӣ бар ман , « лӣни أхртни إлии явми алқёмаҳ » агар бози дории маро то рӯзи растохез , « лأҳтнкни зритаҳ » аз бех кунам ман нажод ӯро , « إлои қлило ( 62 ) » магари андакӣ .

«قالَ أَ رَأَیْتَکَ» و گفت بینی، «هذَا الَّذِی کَرَّمْتَ عَلَیَّ» این را که برگزیدی بر من، «لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلی‌ یَوْمِ الْقِیامَةِ» اگر باز داری مرا تا روز رستاخیز، «لَأَحْتَنِکَنَّ ذُرِّیَّتَهُ» از بیخ کنم من نژاد او را، «إِلَّا قَلِیلًا (۶۲)» مگر اندکی.

« қоли азҳби Фмн тбък манеҳам » аллоҳ таъолӣ гуфт шӯ ҳар ки аз пай ту бияёд азишон , « Фإни ҷаҳаннами ҷзоؤкм » дӯзахи подоши шумо ҳама , « ҷзоءи мўФўро ( 63 ) » подошӣаст тамом ва сипарӣ карда .

«قالَ اذْهَبْ فَمَنْ تَبِعَکَ مِنْهُمْ» اللَّه تعالی گفت شو هر که از پی تو بیاید ازیشان، «فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزاؤُکُمْ» دوزخ پاداش شما همه، «جَزاءً مَوْفُوراً (۶۳)» پاداشی است تمام و سپری کرده.

«у астФзз »у бхизон , « ман асттът манеҳам бсўтк » ҳар ки туоне азишон ббонги хеш , «у أҷлби алайҳим » ва бар эшон ангезон , « бхилку рҷлк » саворони хешу пиёдагони хеш , «у шоркҳм » ва бо эшон анбозӣ кун , « фии алأмўолу алأўлод » дар молҳои эшон ва дар фарзандон , «у иддаам »у ваъдаи зиндагонии даҳ , « ва мо иъдҳми алшитони إлои ғрўро ( 64 ) »у ваъдаи надиҳади мардумонро деви магари бФриб .

«وَ اسْتَفْزِزْ» و بخیزان، «مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِکَ» هر که توانی ازیشان ببانگ خویش، «وَ أَجْلِبْ عَلَیْهِمْ» و بر ایشان انگیزان، «بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَ» سواران خویش و پیادگان خویش، «وَ شارِکْهُمْ» و با ایشان انبازی کن، «فِی الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ» در مالهای ایشان و در فرزندان، «وَ عِدْهُمْ» و وعده زندگانی ده، «وَ ما یَعِدُهُمُ الشَّیْطانُ إِلَّا غُرُوراً (۶۴)» و وعده ندهد مردمان را دیو مگر بفریب.

« إни ибодии лӣси лаки алайҳими султон » бандагон ман нест туро бар эшон дастрасӣ ва туоне , «у кафии брбки вкило ( 65 ) »у худованди ту басандау боз пазирндаасту ёр .

«إِنَّ عِبادِی لَیْسَ لَکَ عَلَیْهِمْ سُلْطانٌ» بندگان من نیست ترا بر ایشان دسترسی و توانی، «وَ کَفی‌ بِرَبِّکَ وَکِیلًا (۶۵)» و خداوند تو بسنده و باز پذیرنده است و یار.

« рбкми алзии изҷии лаками алФлки фии албҳр » худованд шумо ӯст ки хуш мерӯанду нарми киштӣ дар дарёи шуморо , « лтбтғўои ман фазла » то фазл ӯ ҷӯйед аз рӯзии хеш , « إнаҳи кони бкми рҳимо ( 66 ) » ки ӯ бшмо меҳрбонаст .

«رَبُّکُمُ الَّذِی یُزْجِی لَکُمُ الْفُلْکَ فِی الْبَحْرِ» خداوند شما اوست که خوش می‌رواند و نرم کشتی در دریا شما را، «لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ» تا فضل او جویید از روزی خویش، «إِنَّهُ کانَ بِکُمْ رَحِیماً (۶۶)» که او بشما مهربان است.

«у إзои мскми алзри фии албҳр » ва чун бшмо расад газанду бим дар дарё , « зли ман тдъўни إлои إёҳ » гум шавад ҳар чаҳ мехонед бхдоиии магар ӯ , « Флмои нҷокми إлии албр » чун шуморо вораанд бо хушкӣу дашт , « أързтм » рӯй гардонид аз шукр ӯ , «у кони алإнсони кФўро ( 67 ) » ин одамӣ ҳамеша носипосаст .

«وَ إِذا مَسَّکُمُ الضُّرُّ فِی الْبَحْرِ» و چون بشما رسد گزند و بیم در دریا، «ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ إِلَّا إِیَّاهُ» گم شود هر چه می‌خوانید بخدایی مگر او، «فَلَمَّا نَجَّاکُمْ إِلَی الْبَرِّ» چون شما را وارهاند با خشکی و دشت، «أَعْرَضْتُمْ» روی گردانید از شکر او، «وَ کانَ الْإِنْسانُ کَفُوراً (۶۷)» این آدمی همیشه ناسپاس است.

« أи Фأмнтм » эмин мебошед шумо ки мшрконид , « أни ихсФи бкми ҷониби албр » ки шуморо аз сӯе дар заминии фурӯи барад , « أўи ирсли алайкуми ҳосбо » ё бар шумо санг борон фиристад , « сами лои тҷдўои лаками вкило ( 68 ) » он гуҳи худро ёрӣу пзирФтгорӣ ва корсозӣ наёбед .

«أَ فَأَمِنْتُمْ» ایمن می‌باشید شما که مشرکانید، «أَنْ یَخْسِفَ بِکُمْ جانِبَ الْبَرِّ» که شما را از سویی در زمینی فرو برد، «أَوْ یُرْسِلَ عَلَیْکُمْ حاصِباً» یا بر شما سنگ باران فرستد، «ثُمَّ لا تَجِدُوا لَکُمْ وَکِیلًا (۶۸)» آن گه خود را یاری و پذیرفتگاری و کارسازی نیابید.

« أми أмнтм » оё эмин мебошед , « أни иъидкми фӣаи тораи أхрӣ » ки шуморо бози бории дигар дар дарёи барад , « Фирсли алайкуми қосФои ман алриҳ » ва бар шумо боди киштии шикани кушояд , « Фиғрқкм » то шуморо боби бикашад , « бмои кФртм » бонки бори пешин носипос гаштед , « сами лои тҷдўои лаками ълино ба тбиъо ( 69 ) » он гуҳи хештанро бар мо мттбъу доварии дору кин хоҳ наёбед .

«أَمْ أَمِنْتُمْ» آیا ایمن می‌باشید، «أَنْ یُعِیدَکُمْ فِیهِ تارَةً أُخْری‌» که شما را باز باری دیگر در دریا برد، «فَیُرْسِلَ عَلَیْکُمْ قاصِفاً مِنَ الرِّیحِ» و بر شما باد کشتی شکن گشاید، «فَیُغْرِقَکُمْ» تا شما را بآب بکشد، «بِما کَفَرْتُمْ» بآنک بار پیشین ناسپاس گشتید، «ثُمَّ لا تَجِدُوا لَکُمْ عَلَیْنا بِهِ تَبِیعاً (۶۹)» آن گه خویشتن‌ را بر ما متتبع و داوری دار و کین خواه نیابید.