Қавлаи таъолӣ : « бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим » аллоҳи номи худовандӣ ки номвараст беш аз ном барону рост ном тараст аз ҳамаи номварон , кирдигори ҷаҳону ҷаҳонёну худованди ҳамагон , рҳмнаст дорандаи офаридагон : душманону дӯстону фарохи бахшоиш дар ду ҷаҳон , раҳимаст меҳр намойу дили гушой , дӯстонро роҳ намойу сари орои орифон , накӯи ному раҳеи дори Кариму меҳрбон , дар гуфт ширин ва дар илми пок , дар сунъи зебо ва дар фазли бекарон .

قوله تعالی: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ» اللَّه نام خداوندی که نامور است بیش از نام بران و راست نام ترست از همه ناموران، کردگار جهان و جهانیان و خداوند همگان، رحمن است دارنده آفریدگان: دشمنان و دوستان و فراخ بخشایش در دو جهان، رحیم است مهر نمای و دل گشای، دوستان را راه نمای و سر آرای عارفان، نکو نام و رهی‌دار کریم و مهربان، در گفت شیرین و در علم پاک، در صنع زیبا و در فضل بیکران.

Пер тариқат гуфта дар муноҷоти хеш : Эй бӯда ва ҳаст ва бӯданӣ , гуфтат шуниданӣ , меҳрати пайвастанӣ ва худ дӣданӣ , эй нури дидау вилояти дилу неъмати ҷон , азими шоне ва ҳамеша меҳрбон , на санои турои забон , на дарёфт турои дармон , эй ҳам шуғли дил ва ҳам ғорати ҷон , бар ори хуршеди шуҳуди як бор аз уфуқи аён , ва аз абри ҷӯади қатрае чанд бар мо борон .

پیر طریقت گفته در مناجات خویش: ای بوده و هست و بودنی، گفتت شنیدنی، مهرت پیوستنی و خود دیدنی، ای نور دیده و ولایت دل و نعمت جان، عظیم شانی و همیشه مهربان، نه ثنای ترا زبان، نه دریافت ترا درمان، ای هم شغل دل و هم غارت جان، بر آر خورشید شهود یک بار از افق عیان، و از ابر جود قطره‌ای چند بر ما باران.

Қавла : « субҳони алзии أсрии бъбдаҳ » худованди ҳафт осмон ва ҳафт замини ҷли ҷалолау тақаддусати أсмоؤаҳу тъолти сифота , дар садри ин сурат бар худ сано кард он гуҳи каромати Мустафо ( с ) ҷилва карду шарафи вай бар халқ пайдо кард , аввали худро ба беайбӣ гувоҳӣ доду бпокӣ ёд кард , худро худ ситуду камоли қудрати худ бо халқ намӯд , ҳўолти миъроҷи расӯл ( с ) бо феъл худ кард на бо феъли расӯл то муъминро шабаҳат науфтад ва бар мункири ҳуҷҷат буд , донад ки ъҷоӣби қудратро ниҳоят нест ва аз камоли қудрати он қодири ин ҳол бадеъ нест .

قوله: «سُبْحانَ الَّذِی أَسْری‌ بِعَبْدِهِ» خداوند هفت آسمان و هفت زمین جلّ جلاله و تقدّست أسماؤه و تعالت صفاته، در صدر این سورت بر خود ثنا کرد آن گه کرامت مصطفی (ص) جلوه کرد و شرف وی بر خلق پیدا کرد، اوّل خود را به بی عیبی گواهی داد و بپاکی یاد کرد، خود را خود ستود و کمال قدرت خود با خلق نمود، حوالت معراج رسول (ص) با فعل خود کرد نه با فعل رسول تا مؤمن را شبهت نیفتد و بر منکر حجّت بود، داند که عجائب قدرت را نهایت نیست و از کمال قدرت آن قادر این حال بدیع نیست.

Дигар маънӣ онаст ки то каромати Мустафо ( с )у шарафи вай бар халқи олам ҷилва кунад ва то оламён бидонанд ки мақоми ваии мақоми рбўдгонст бар бисоти суҳбат на мақоми рўндгон дар манзили хизмат , рабӯда дар кашиш ҳақасту раванда дар равиши хеш , ӯ ки дар кашиш ҳақаст дар манзили роз ва нозасту сазои икром ва эъзозаст , ва ӯ ки дар равиш хешаст бар даргоҳи хизмати бор ҳаме хонд ва ҳаме ҷӯяд то худро манзалатӣ падед кунад , он мақоми Мустафо ( с )аст ҳабиби ҳақ ва ин мақом Мӯсо аст кулем ҳақ , набинӣ ки Мӯсоро гуфт : « ҷоءи Мӯсои лмиқотно »у Мустафоро гуфт : « أсрии бъбдаҳ » Мӯсо ояндааст бхўиштни раванда , Муҳамад бардааст аз худ рабӯда : лӣси ман имшии брҷлаҳи кмни имшии илайҳ , лӣси ман нўҷии басари кмни навадӣ алайҳ , ӯ ки раванда бошад дар ғайбати баъди пас аз фасл васл ёбад , бози он кас ки барда буд бдоитши рифъати васл буд , хотмтши халъати фазл буд , он гуҳ гуфт : « бъбдаҳи Лайло » бандаи худро ки бҳзрти розу нози баради бшби барад , зеро ки шаби барад , зеро ки шаби мавсими ъорФонсту вақт хилват дӯстонаст , ороми гоҳи мштоқонст , ҳангом навохт бандагонаст , чун шаб дар омад , дӯстонро вақт хилват омад , рақибон дар хобу душманони давр , хонаи холӣу дӯсти мунтазир :

دیگر معنی آنست که تا کرامت مصطفی (ص) و شرف وی بر خلق عالم جلوه کند و تا عالمیان بدانند که مقام وی مقام ربودگانست بر بساط صحبت نه مقام روندگان در منزل خدمت، ربوده در کشش حقّ است و رونده در روش خویش، او که در کشش حقّ است در منزل راز و نازست و سزای اکرام و اعزاز است، و او که در روش خویش است بر درگاه خدمت بار همی‌خواند و همی‌جوید تا خود را منزلتی پدید کند، آن مقام مصطفی (ص) است حبیب حق و این مقام موسی است کلیم حق، نبینی که موسی را گفت: «جاءَ مُوسی‌ لِمِیقاتِنا» و مصطفی را گفت: «أَسْری‌ بِعَبْدِهِ» موسی آینده است بخویشتن رونده، محمّد برده است از خود ربوده: لیس من یمشی برجله کمن یمشی الیه، لیس من نوجی بسرّ کمن نودی علیه، او که رونده باشد در غیبت بعد پس از فصل وصل یابد، باز آن کس که برده بود بدایتش رفعت وصل بود، خاتمتش خلعت فضل بود، آن گه گفت: «بِعَبْدِهِ لَیْلًا» بنده خود را که بحضرت راز و ناز برد بشب برد، زیرا که شب برد، زیرا که شب موسم عارفانست و وقت خلوت دوستانست، آرام گاه مشتاقانست، هنگام نواخت بندگانست، چون شب در آمد، دوستان را وقت خلوت آمد، رقیبان در خواب و دشمنان دور، خانه خالی و دوست منتظر:

Дар ахбор Довӯдаст ки : ё Довӯди кизби ман адъии муҳаббатии азои ҷинаи аллили номи анӣ , ё Муҳамад дар роҳи мо ҳар ки ранҷӣ кашад аз пас он ганҷӣ бинад , туро фармудем ки : « ва ман аллили Фтҳҷд ба нофилаи лак » бшби хез ва намоз кун , ҳам мо фармудем ки бшби хезу биё ва бо мо роз кун , то бадоне ки мо ранҷи кас зойеъ накунем ва ҳар касро бсзои худ расонем .

در اخبار داود است که: یا داود کذب من ادّعی محبّتی اذا جنّه اللّیل نام عنّی، یا محمّد در راه ما هر که رنجی کشد از پس آن گنجی بیند، ترا فرمودیم که: «وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ» بشب خیز و نماز کن، هم ما فرمودیم که بشب خیز و بیا و با ما راز کن، تا بدانی که ما رنج کس ضایع نکنیم و هر کس را بسزای خود رسانیم.

Латифае дигар гуфтаанд ки раби Алъоламин Мустафо ( с )ро феълӣ исбот кард лоиқи убудийят ӯ , ва худро феълӣ гуфт сазои рубубияти хеш , феъли Мустафо урӯҷаст : « أсрии бъбдаҳи Лайлои ман алмсҷдулҳаром إлии алмсҷди алأқсӣ » , феъли аллоҳи таъолӣ нузуласт : инзли кули лайлаи илои алсмоءи алднё , урӯҷи Муҳамади сазои башарият ӯу нузули аллоҳи сазои илоҳят ӯ , лоиқи зоту сифот ӯ , он гуҳи нузули худро ҳангоми он шаби сохт , урӯҷи Муҳамадро ҳам бшби хост аз баҳри онки Муҳамадро ҳабиб хонду маънии муҳаббати ҷуз мувофиқат нест , « ман алмсҷдулҳаром إлии алмсҷди алأқсӣ » бурданд ӯро аз масҷиди ҳароми бмсҷди ақсо ва аз масҷиди ақсои бсдраҳи мунтаҳӣу манзили аъло то аҳволу аҳўоли қиёмат муъоина бинаду қавоиди шафоат ммҳд гирданд , фардо ки растохез бпоӣ шаваду сиёсату азимати ҷабборӣ дар халқи печад , аз биму фазаъи қиёмату ҳўу сиёсат дар гоҳи иззати хилоиқи ҳама дар худ афтода мутаҳайир бимонада руъб зада ва фазаъ чашида ки он бенанд ки ҳаргиз надида бошанд ва аз шуғлу кори худ бо кор кас напардозанд , ҳама гӯйанд : нафасии нафасӣ ,у Мустафо ( с ) ки малакӯти дидау оёти куброу ъҷоӣби ғайб буи намӯда натарсаду ҳайбату сиёсати он рӯз дар вай асар накунаду дили худ бо шафоат уммат диҳад , ҳаме гуяд : умматии умматӣ , ва агар ин ҳолро мисолии хоҳӣ дар кори Мӯсо ( ъ ) таъаммул кун , чун тақдири аллоҳи чунон буд ки Мӯсоу лашкари душмани рӯзӣ баҳам оянду соҳирони саҳари азими оранду Асои Мӯсо мор гардад то он саҳари фурӯи барад , пеш аз он рӯз дар ҳазрати муноҷоти раби Алъоламин бо вай гуфт : « أлқи ъсок » ё Мӯсо Асо бияфкан , Мӯсо Асо бияфканад мори гашт , Мӯсо аз он битарсед ! раб алъзаҳ гуфт : « хзҳоу лои тхФ » эй Мӯсо баргир ва матарс , лои ҷурми он рӯз ки баробари фиръавн буду Асои мори гашти ҳамаи бтрсиднд ки надида буданду Мӯсо ба натарсед ки як бори дида буд ,у иқоли арслаҳ алҳақ субҳонаи литълми аҳл аларз манеҳ алъбодаҳи сами рқоаҳи илои алсмоءи лттълм алмлоӣкаҳ манеҳ одоби алъбодаҳ . Қоли аллоҳи таъолӣ : « мо зоғи албср ва мо тғӣ » мо алтФти иминоу лои шмолои мо тамаъи фии мақому лои фии икроми тҳрри ани кули арбу тараб .

لطیفه‌ای دیگر گفته‌اند که ربّ العالمین مصطفی (ص) را فعلی اثبات کرد لایق عبودیّت او، و خود را فعلی گفت سزای ربوبیّت خویش، فعل مصطفی عروج است: «أَسْری‌ بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَی الْمَسْجِدِ الْأَقْصَی»، فعل اللَّه تعالی نزول است: ینزل کلّ لیلة الی السّماء الدّنیا، عروج محمّد سزای بشریّت او و نزول اللَّه سزای الهیّت او، لایق ذات و صفات او، آن گه نزول خود را هنگام آن شب ساخت، عروج محمّد را هم بشب خواست از بهر آنک محمّد را حبیب خواند و معنی محبّت جز موافقت نیست، «مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَی الْمَسْجِدِ الْأَقْصَی» بردند او را از مسجد حرام بمسجد اقصی و از مسجد اقصی بسدره منتهی و منزل اعلی تا احوال و اهوال قیامت معاینه بیند و قواعد شفاعت ممهّد گرداند، فردا که رستاخیز بپای شود و سیاست و عظمت جبّاری در خلق پیچد، از بیم و فزع قیامت و هو و سیاست در گاه عزّت خلایق همه در خود افتاده متحیّر بمانده رعب زده و فزع چشیده که آن بینند که هرگز ندیده باشند و از شغل و کار خود با کار کس نپردازند، همه گویند: نفسی نفسی، و مصطفی (ص) که ملکوت دیده و آیات کبری و عجائب غیب بوی نموده نترسد و هیبت و سیاست آن روز در وی اثر نکند و دل خود با شفاعت امّت دهد، همی‌گوید: امّتی امّتی، و اگر این حال را مثالی خواهی در کار موسی (ع) تأمّل کن، چون تقدیر اللَّه چنان بود که موسی و لشکر دشمن روزی بهم آیند و ساحران سحر عظیم آرند و عصای موسی مار گردد تا آن سحر فرو برد، پیش از آن روز در حضرت مناجات ربّ العالمین با وی گفت: «أَلْقِ عَصاکَ» یا موسی عصا بیفکن، موسی عصا بیفکند مار گشت، موسی از آن بترسید! ربّ العزّه گفت: «خُذْها وَ لا تَخَفْ» ای موسی برگیر و مترس، لا جرم آن روز که برابر فرعون بود و عصا مار گشت همه بترسیدند که ندیده بودند و موسی به نترسید که یک بار دیده بود، و یقال ارسله الحقّ سبحانه لیتعلّم اهل الارض منه العبادة ثمّ رقاه الی السّماء لتتعلّم الملائکة منه آداب العبادة. قال اللَّه تعالی: «ما زاغَ الْبَصَرُ وَ ما طَغی‌» ما التفت یمینا و لا شمالا ما طمع فی مقام و لا فی اکرام تحرّر عن کلّ ارب و طرب.

Латифае аҷаби шинав ! одамро гуфтанд « Фоҳбт » Мустафо ( с )ро гуфтанд : « асъд » эй одами базмин фурӯи рӯ то олами хок ба ҳайати ҷалоли салтанати ту қарор гирад , эй Муҳамади ту босмон бар ой то зрўаҳи афлоки бҷмоли мушоҳидаи ту ороста шавад , эй Муҳамади сари мо дар он ки падаратро одами гуфтем : « Фоҳбт » ин буд ки турои гўӣим : « асъд » , бар мураккаб ҳиммат нишину тораки афлокро ахмси қадами мубораки худ гардон , аз ҷисмонӣу рӯҳонӣ сафар кун он гуҳи бмо назар кун , ҳадяи пок : алтҳёти алмборкоти алслўоти алтиботи ллаҳ , бҳзрти ор . Қадаҳи моломол : ассаломи алейк аиҳо алнабӣу раҳмаи аллоҳ ки бар дасти соқии аҳд фиристода шуд бономл қабул бигир ва бикаш , ҷуръае Карими вор бар арзи дилҳои уммати рез ки карямон чунин гуфтаанд :

لطیفه‌ای عجب شنو! آدم را گفتند «فَاهْبِطْ» مصطفی (ص) را گفتند: «اصعد» ای آدم بزمین فرو رو تا عالم خاک به هیئت جلال سلطنت تو قرار گیرد، ای محمّد تو بآسمان بر آی تا ذروه افلاک بجمال مشاهده تو آراسته شود، ای محمّد سرّ ما در آن که پدرت را آدم گفتیم: «فَاهْبِطْ» این بود که ترا گوئیم: «اصعد»، بر مرکب همّت نشین و تارک افلاک را اخمص قدم مبارک خود گردان، از جسمانی و روحانی سفر کن آن گه بما نظر کن، هدیه پاک: التّحیّات المبارکات الصّلوات الطیّبات للَّه، بحضرت آر. قدح مالامال: السّلام علیک ایّها النّبی و رحمة اللَّه که بر دست ساقی عهد فرستاده شد بانامل قبول بگیر و بکش، جرعه‌ای کریم وار بر ارض دلهای امّت ریز که کریمان چنین گفته‌اند:

Қоли ҷаъфари алсодқ ( ъ ) : лмои қурби алҳбиби ғояи алтқриби нолтаҳи ғояи алҳибаҳи ФолтФаҳи рабаи ғояи аллтФи лонаи лои таҳаммули ғояи алҳибаҳи алои бғоиаҳи аллтФ

قال جعفر الصّادق (ع): لمّا قرّب الحبیب غایة التقریب نالته غایة الهیبة فالطفه ربّه غایة اللّطف لانّه لا تحمل غایة الهیبة الّا بغایة اللّطف

Ҷаъфари содиқ ( ъ ) гуфт : шаби миъроҷ ки Сайид ( с ) бҳзрт расед ғоят қурбат ёфт ва аз ғояти қурбати ғоят ҳайбат дид , то раби алъзаҳи тадоруки дил вай кард бғоити лутфу каромат бениҳоят ӯро бахуд наздик кард , алтофи карами гирди вай дар омад , бмнзл : « сами Дино » расида , хилват : « أўи أднӣ » ёфта , роз шунида , шароб чашида , дидори ҳақи дида , аз ҳар ду куни рамида , ва бо дӯсти бёрмидаҳ , рафт онч рафт ва шунид онч шунид ва дид онч диду касро аз он асрори хбртаҳ , уқулу авҳом аз дарёфт он маъзул карда , розӣ дар пардаи ғайрати рафта , бе заҳмати ағёри бсмъи набуввати расонида , нури фии нуру сарвари фии сарвару ҳбўри фии ҳбўри ахбрнои болқсаҳи акромоу ахФии алосрори аъзомо .

جعفر صادق (ع) گفت: شب معراج که سید (ص) بحضرت رسید غایت قربت یافت و از غایت قربت غایت هیبت دید، تا ربّ العزّه تدارک دل وی کرد بغایت لطف و کرامت بی نهایت او را بخود نزدیک کرد، الطاف کرم گرد وی در آمد، بمنزل: «ثُمَّ دَنا» رسیده، خلوت: «أَوْ أَدْنی‌» یافته، راز شنیده، شراب چشیده، دیدار حق دیده، از هر دو کون رمیده، و با دوست بیارمیده، رفت آنچ رفت و شنید آنچ شنید و دید آنچ دید و کس را از آن اسرار خبرته، عقول و اوهام از دریافت آن معزول کرده، رازی در پرده غیرت رفته، بی زحمت اغیار بسمع نبوّت رسانیده، نور فی نور و سرور فی سرور و حبور فی حبور اخبرنا بالقصّة اکراما و اخفی الاسرار اعظاما.