Қавлаи таъолӣ : «у азрби ?лаами Маслан раҷулин » алоиаҳ . . . Ҳосили ин оят ва ин қисса аз рӯй фаҳм бар завқи аҳл иродат ишоратаст бадви мард ки дар абтдоءи иродат бар бисоти каромат аз рӯй мкошФти нишонеи бенанд аз лутфи ҳақ , дилии тоза ва вақте хушу кории бнзому умедии қавӣ , азин ду яке соҳиби орзӯ буд , давлат ҳақиқат мехоҳаду кор бар низом , беранҷ ва бе риёзати тамом , рост чун касе ки орзӯӣ дар шаб афрӯз кунад , съўбти дарёии мхтри нодидау зФроти наҳангони ҷон рубой ношунида ҳаргиз кӣ сӯрати бандад ки беранҷ ва бе хатари даст ӯ бмрўорид мурод расад , ҳамчунин ин марди соҳиби орзӯ дар роҳи пиндори худ афсурда бимонада ҳеҷ риёзати нокарда ва ҳеҷ ранҷи нобардау бони вақти хешу ваҷди хеши нақдӣ ки дар бадви иродат рӯй буи намӯда ғарра шудау такя бар он кардау нафаси худро бо ҳўоءу шаҳват алиф дода то басари анҷом аз он вақту ваҷд низ биФтодаҳу муртад тариқат гашта ва ӯро дар риштаи маҳҷӯрон ва мардӯдон кашиданд ва бо вай гуфтанд : « Форқти ман тҳўии Фъзи алмлтқӣ » дар суҳбати чунин кас суд нест ,у баҳра ӯ аз оташи ҷуз дӯд нест , ва бар пай ӯ рафтани ҷузи торикӣ ва ҳасрат нест .

قوله تعالی: «وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا رَجُلَیْنِ» الآیة... حاصل این آیت و این قصّه از روی فهم بر ذوق اهل ارادت اشارتست بدو مرد که در ابتداء ارادت بر بساط کرامت از روی مکاشفت نشانی بینند از لطف حق، دلی تازه و وقتی خوش و کاری بنظام و امیدی قوی، ازین دو یکی صاحب آرزو بود، دولت حقیقت میخواهد و کار بر نظام، بی رنج و بی ریاضت تمام، راست چون کسی که آرزوی در شب افروز کند، صعوبت دریای مخطر نادیده و زفرات نهنگان جان ربای ناشنیده هرگز کی صورت بندد که بی رنج و بی خطر دست او بمروارید مراد رسد، همچنین این مرد صاحب آرزو در راه پندار خود افسرده بمانده هیچ ریاضت ناکرده و هیچ رنج نابرده و بآن وقت خویش و وجد خویش نقدی که در بدو ارادت روی بوی نموده غرّه شده و تکیه بر آن کرده و نفس خود را با هواء و شهوت الف داده تا بسر انجام از آن وقت و وجد نیز بیفتاده و مرتد طریقت گشته و او را در رشته مهجوران و مردودان کشیدند و با وی گفتند: «فارقت من تهوی فعز الملتقی» در صحبت چنین کس سود نیست، و بهره او از آتش جز دود نیست، و بر پی او رفتن جز تاریکی و حسرت نیست.

Бози марди дигари толиб истиқоматаст , анояти азалии дарави расидау тавфиқи илоҳии ҳамроҳ ӯ гашта бҳсни манозилату таҳқиқи мъомлту сидқи муҷоҳидати рӯзи афзӯн шудау боқсии аломонии расида , суҳбати ин марди ҳама судасту оташ ӯ бедӯдасту об ӯ равшанаст ва бар пай ӯ рафтани умед зиндагонӣаст .

باز مرد دیگر طالب استقامت است، عنایت ازلی درو رسیده و توفیق الهی همراه او گشته بحسن منازلت و تحقیق معاملت و صدق مجاهدت روز افزون شده و باقصی الامانی رسیده، صحبت این مرد همه سود است و آتش او بی دود است و آب او روشن است و بر پی او رفتن امید زندگانی است.

Он марди аввал аз ғоФлонст , зинату ороиши ваии мол ва фарзандонаст , ва ин марди дигар аз ъорФонст , зинату ороиши ваии имрӯзи имону яқину фардои Наим ҷовдонаст , инаст ки раб Алъоламин гуфт : « алмолу албнўни зинаи алҳёҳи алднёу албоқӣоти алсолҳот хайр ъанд рбки сўобоу хайри أмло » шаби миъроҷ чун Сайид ( с ) хост ки боз гардад гуфтанд эй Сайиди саломи мо бксонии расон ки эшон дилҳо аз зинати дунёу суҳбат халқ бипардохтаанд , ёди маргу қаноати бқўту суҳбат бо даравишон ихтиёр кардаанд , яъне балолу салмону хбобу аммору бӯи зру сҳибу абди аллоҳи масъӯду амсоли эшон , ҷавонмардоне ки зоҳири эшон бҳрмту хизмати оростау ботини эшон бнсими ризои муътабари гардонида , дидаи шани кӯҳл таҷаллӣ ёфта , ҷуз бъбрт нанигаранду ҷузи оёту ройот қудрат набенанд , гӯши эшону забони эшон банди ҳурмати бҳкми шариъат бар ниҳода , то ҷузи ҳақ ва ҳикмат нашунаванду ҷузи ростӣу дурустии нгўинд , дасту пой эшон бабанд исмату риояти баста то нишаст ва хост ва рафту хости эшон ҷуз бар вифқ фармон набӯд , инаст баёни он калима ки дар хабар саҳеҳаст : канти ?лаи смъоу бсро , чунонк дӯстии мари дӯстиро гуяд ту дидаи манӣу ҷони манӣу тани манӣ , ҳамчунин самъу басари муъмин дар таҳти рояти вилоят ҳақиқат ояд то бигӯаш хиради ҷуз он нашунӯд ки ризои дӯст буду ҷуз он нанигарад ки муроди дӯст буду ҷуз он нагӯяд ки бФрмони дӯст буд , он гуҳи мар ӯро аз даргоҳи иззати ин халъат диҳанд ки ҳар чаҳ вай мекунад андари тақрйви лутфи бахуд ҳўолт мекунад , набинӣ ки Мустафо ( с )ро гуфт дар танзили Маҷид : « Флми тқтлўҳму локини аллоҳи қтлҳм ва мо Ромяти إзи Ромяту локини аллоҳи Ромӣ » , феъл аз расӯл ( с ) ҳосил омад аз рӯй сӯрат , локин чун расӯли андари ҳимояти исмат буду таҳти рояти вилояти ҳақиқат буду феъли ваии ҷуз бФрмон набӯд , аллоҳи таъолии мари он феълро бўсФи худ ҳўолт кард то маълум гардад ки содиқони ошиқони паии ҷуз бФрмон наниҳанд ва ҳамеша худро дар доми шариъату банди ҳақиқат муҳкам доранд , номи худованди мӯниси эшон ,у зикри худованди пешаи эшон ,у рзоءи худованди қиблаи эшон ,у меҳри худованд дар дили эшон , инаст ки раби Алъоламин бФзл худ гуфт бо эшон ки : «у албоқӣоти алсолҳот хайр ъанд рбки сўобоу хайри أмло » .

آن مرد اول از غافلانست، زینت و آرایش وی مال و فرزندانست، و این مرد دیگر از عارفانست، زینت و آرایش وی امروز ایمان و یقین و فردا نعیم جاودان است، اینست که ربّ العالمین گفت: «الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِینَةُ الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ الْباقِیاتُ الصَّالِحاتُ خَیْرٌ عِنْدَ رَبِّکَ ثَواباً وَ خَیْرٌ أَمَلًا» شب معراج چون سیّد (ص) خواست که باز گردد گفتند ای سیّد سلام ما بکسانی رسان که ایشان دلها از زینت دنیا و صحبت خلق بپرداخته‌اند، یاد مرگ و قناعت بقوّت و صحبت با درویشان اختیار کرده‌اند، یعنی بلال و سلمان و خباب و عمار و بو ذر و صهیب و عبد اللَّه مسعود و امثال ایشان، جوانمردانی که ظاهر ایشان بحرمت و خدمت آراسته و باطن ایشان بنسیم رضا معتبر گردانیده، دیده‌شان کحل تجلّی یافته، جز بعبرت ننگرند و جز آیات و رایات قدرت نبینند، گوش ایشان و زبان ایشان بند حرمت بحکم شریعت بر نهاده، تا جز حق و حکمت نشنوند و جز راستی و درستی نگویند، دست و پای ایشان ببند عصمت و رعایت بسته تا نشست و خاست و رفت و خواست ایشان جز بر وفق فرمان نبود، اینست بیان آن کلمه که در خبر صحیح است: کنت له سمعا و بصرا، چنانک دوستی مر دوستی را گوید تو دیده منی و جان منی و تن منی، همچنین سمع و بصر مؤمن در تحت رایت ولایت حقیقت آید تا بگوش خرد جز آن نشنود که رضای دوست بود و جز آن ننگرد که مراد دوست بود و جز آن نگوید که بفرمان دوست بود، آن گه مر او را از درگاه عزت این خلعت دهند که هر چه وی میکند اندر تقریب لطف بخود حوالت میکند، نبینی که مصطفی (ص) را گفت در تنزیل مجید: «فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لکِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ وَ لکِنَّ اللَّهَ رَمی‌»، فعل از رسول (ص) حاصل آمد از روی صورت، لکن چون رسول اندر حمایت عصمت بود و تحت رایت ولایت حقیقت بود و فعل وی جز بفرمان نبود، اللَّه تعالی مر آن فعل را بوصف خود حوالت کرد تا معلوم گردد که صادقان عاشقان پی جز بفرمان ننهند و همیشه خود را در دام شریعت و بند حقیقت محکم دارند، نام خداوند مونس ایشان، و ذکر خداوند پیشه ایشان، و رضاء خداوند قبله ایشان، و مهر خداوند در دل ایشان، اینست که ربّ العالمین بفضل خود گفت با ایشان که: «وَ الْباقِیاتُ الصَّالِحاتُ خَیْرٌ عِنْدَ رَبِّکَ ثَواباً وَ خَیْرٌ أَمَلًا».