Қавлаи таъолӣ : « ва явм насайр алҷбол » ёд кун он рӯз ки кӯҳҳоро дар рафтани орем , « ватарӣ алأрзи бориза »у андаруни замини бинӣ бар рӯй замини омада , «у ҳшрноҳм »у фароҳами ореми эшонро , « Флм нғодр манеҳам أҳдо ( 47 ) » ва пас нагузорем ки аз эшон дар зери замин кас монад .

قوله تعالی: «وَ یَوْمَ نُسَیِّرُ الْجِبالَ» یاد کن آن روز که کوه‌ها را در رفتن آریم، «وَ تَرَی الْأَرْضَ بارِزَةً» و اندرون زمین بینی بر روی زمین آمده، «وَ حَشَرْناهُمْ» و فراهم آریم ایشان را، «فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً (۴۷)» و پس نگذاریم که از ایشان در زیر زمین کس ماند.

« ързўои алии рбк » ва арз кунанд эшонро бар худованди ту , « а » сафҳо бар кашида , « ди ҷӣтмўно » ва гӯйанд эшонро омадед бмо , « аи хлқнокми أўли мара » чунон ки шуморо офаридем рӯзи пешин , « зъмтм » балки чунин мигФтиди бпндошт , « Н наҷаъл лаками мўъдо ( 48 ) » ки мо шуморо рӯз ваъда наниҳодаем .

«وَعُرِضُوۡا عَلی‌ رَبِّکَ» و عرض کنند ایشان را بر خداوند تو، «صَفًّا» صفها بر کشیده، «لَقَدۡ جِئْتُمُونا» و گویند ایشان را آمدید بما، «کَمَا خَلَقْناکُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ» چنان که شما را آفریدیم روز پیشین، «بَلۡ زَعَمْتُمْ» بلکه چنین میگفتید بپنداشت، « اَلَّنۡ نَجْعَلَ لَکُمْ مَوْعِداً (۴۸)» که ما شما را روز وعده ننهاده‌ایم.

«у вазъи алкитоб »у нома дар даст хонанда ниҳанд , « Фтрии алмҷрмини мушфиқин » кофаронро бинии тарсону ларзон , « ммои фӣа » аз онч дар он рӯзаст ва аз онч дар он номааст , «у иқўлўн ё вилтно » ва гӯйанд эй вой бар мо , нФрино бар мо , « мо лиҳозои алкитоб » чист ин номаро , чаҳ ҳоласт ин нома ? « лои иғодри сағирау лои кабӣра » фурӯи нмигзорди ин нома аз кард мо на хирад ва на бузург , « إлои أҳсоҳо » магар ки ҳамаро дар шумор оварда , «у вҷдўои мо ъмлўои ҳозро » ва ҳар чаҳ карданд ҳама дар пеш худ ёбанд , «у лои излми рбки أҳдо ( 49 ) » ва ситам накунад худованди ту бар кас .

«وَ وُضِعَ الْکِتابُ» و نامه در دست خواننده نهند، «فَتَرَی الْمُجْرِمِینَ مُشْفِقِینَ» کافران را بینی ترسان و لرزان، «مِمَّا فِیهِ» از آنچ در آن روز است و از آنچ در آن نامه است، «وَ یَقُولُونَ یا وَیْلَتَنا» و گویند ای وای بر ما، نفرینا بر ما، «ما لِهذَا الْکِتابِ» چیست این نامه را، چه حالست این نامه؟ «لا یُغادِرُ صَغِیرَةً وَ لا کَبِیرَةً» فرو نمیگذارد این نامه از کرد ما نه خرد و نه بزرگ، «إِلَّا أَحْصاها» مگر که همه را در شمار آورده، «وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً» و هر چه کردند همه در پیش خود یابند، «وَ لا یَظْلِمُ رَبُّکَ أَحَداً (۴۹)» و ستم نکند خداوند تو بر کس.

«у إзи қлнои ллмлоӣкаҳи асҷдўои лодм » Фриштгонро гуфтем суҷуд кунед одамро , « Фсҷдўои إлои إблис » суҷуд карданд магари Иблис , « кони ман алҷн » вай аз ҷин буд дар хилқат , « ФФсқи ани أмри раба » аз фармон бурдорӣ худованди хеш берун шуд , « أи Фттхзўнаҳу зритаҳи أўлёءи ман дунӣ » ӯроу нажод ӯро бхдоён ва ёрон мегиред фурӯд аз ман ? « ва ҳам лаками аду » ва эшон шуморо дшмноннд , « бӣси ллзолмини бдло ( 50 ) » бад бадалӣаст ситамкоронро Иблис аз худованди эшон .

«وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ» فریشتگان را گفتیم سجود کنید آدم را، «فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِیسَ» سجود کردند مگر ابلیس، «کانَ مِنَ الْجِنِّ» وی از جن بود در خلقت، «فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ» از فرمان برداری خداوند خویش بیرون شد، «أَ فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّیَّتَهُ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِی» او را و نژاد او را بخدایان و یاران می‌گیرید فرود از من؟ «وَ هُمْ لَکُمْ عَدُوٌّ» و ایشان شما را دشمنانند، «بِئْسَ لِلظَّالِمِینَ بَدَلًا (۵۰)» بد بدلی است ستمکاران را ابلیس از خداوند ایشان.

« мо أшҳдтҳми халқи алсмоўоту алأрз » ҳозир накардам ман эшонро ки осмонро май офаридам ва на он гуҳ ки замин май офаридам , «у лои халқи أнФсҳм » ва на он гуҳ ки эшонро май офаридам , « ва мо канти мтхзи алмзлини ъздо ( 51 ) »у ҳаргизи бироаҳкунандагонро ёр гӣранда набудам .

«ما أَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» حاضر نکردم من ایشان را که آسمان را می‌آفریدم و نه آن گه که زمین می‌آفریدم، «وَ لا خَلْقَ أَنْفُسِهِمْ» و نه آن گه که ایشان را می‌آفریدم، «وَ ما کُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّینَ عَضُداً (۵۱)» و هرگز بیراه کنندگان را یار گیرنده نبودم.

«у явми иқўли нодаво » ва он рӯз ки гуяд овоз диҳед ва хонед « шркоӣии аллазӣнаи зъмтм » ин анбозони ман ки мигФтиди бдрўғ , « Фдъўҳм » хонанд он анбозонро , « Флми истҷибўои ?лаам » ва эшонро посух накунанду бакори нёинд , «у ҷълнои бинҳми мўбқо ( 52 ) »у миёни эшон корӣ падед ояд ки дар сар он шаванд .

«وَ یَوْمَ یَقُولُ نادُوا» و آن روز که گوید آواز دهید و خوانید «شُرَکائِیَ الَّذِینَ زَعَمْتُمْ» این انبازان من که میگفتید بدروغ، «فَدَعَوْهُمْ» خوانند آن انبازان را، «فَلَمْ یَسْتَجِیبُوا لَهُمْ» و ایشان را پاسخ نکنند و بکار نیایند، «وَ جَعَلْنا بَیْنَهُمْ مَوْبِقاً (۵۲)» و میان ایشان کاری پدید آید که در سر آن شوند.

«у раъии алмҷрмўни алнор »у кофарони оташи бенанд , « Фзнўои أнҳми мўоқъўҳо » ва бидонанд ки дар афтоданд дар он ва шуданӣанд бон , «у лами иҷдўои анҳо мсрФо ( 53 ) » ва аз он бози гардонӣдан рӯйро ҷой наёбанд .

«وَ رَأَی الْمُجْرِمُونَ النَّارَ» و کافران آتش بینند، «فَظَنُّوا أَنَّهُمْ مُواقِعُوها» و بدانند که در افتادند در آن و شدنی‌اند بآن، «وَ لَمْ یَجِدُوا عَنْها مَصْرِفاً (۵۳)» و از آن باز گردانیدن روی را جای نیابند.

«у лақади срФнои фии ҳозои алқуръони ллноси ман кул мисли » аз рӯй бар вай гардонидем дарин қуръони мардумонро аз ҳар гӯнае , «у кони алإнсони أксри шайъи ءи ҷдло ( 54 ) »у одамии пичндаҳтар ҳама чизасту стиҳндаҳтар .

«وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِی هذَا الْقُرْآنِ لِلنَّاسِ مِنْ کُلِّ مَثَلٍ» از روی بر وی گردانیدیم درین قرآن مردمان را از هر گونه‌ای، «وَ کانَ الْإِنْسانُ أَکْثَرَ شَیْ‌ءٍ جَدَلًا (۵۴)» و آدمی پیچنده تر همه چیزست و ستیهنده تر.

« ва мо манъи анноси أни иؤмнўо » боз надошт мардумонро ки бгрўидндӣ , « إзи ҷоءҳми алҳдӣ » он гуҳ ки боишон омад пайғому расонанда , «у истғФрўои рбҳм » ва аз куфр тавба кардандӣ , « إлои أни тأтиҳми санаи алأўлин » магар то боишон ояд ҳам чунон рост ки бкоФрон пешинён омад аз мислотиу ъбр , « أўи иأтиҳми алъзоб қаблан ( 55 ) » ё азоб боишон ояд баробару рӯёрӯии ошкоро .

«وَ ما مَنَعَ النَّاسَ أَنْ یُؤْمِنُوا» باز نداشت مردمان را که بگرویدندی، «إِذْ جاءَهُمُ الْهُدی‌» آن گه که بایشان آمد پیغام و رساننده، «وَ یَسْتَغْفِرُوا رَبَّهُمْ» و از کفر توبه کردندی، «إِلَّا أَنْ تَأْتِیَهُمْ سُنَّةُ الْأَوَّلِینَ» مگر تا بایشان آید هم چنان راست که بکافران پیشینیان آمد از مثلات و عبر، «أَوْ یَأْتِیَهُمُ الْعَذابُ قُبُلًا (۵۵)» یا عذاب بایشان آید برابر و رویاروی آشکارا.

« ва мо нарусул алмрслин » ва нафаристем мо фиристодагон , « إлои мубашширин » магари бишорати даҳон , « ва мунзарин »у бими намояндау трсонндаҳ , «у иҷодли аллазӣнаи кФрўои болботл » ва пайкор меҷӯянд ва мепечанд кофарони бкжу дурӯғ , « лидҳзўо ба алҳақ » то биўкннд ва ботил кунанд бпикори хеши ҳақро , «у атхзўои оётӣ ва мо أнзрўои ҳзўо ( 56 ) »у суханони ману ваъиди ман бофусӯс гирифтанд .

«وَ ما نُرْسِلُ الْمُرْسَلِینَ» و نفرستیم ما فرستادگان، «إِلَّا مُبَشِّرِینَ» مگر بشارت دهان، «وَ مُنْذِرِینَ» و بیم نماینده و ترساننده، «وَ یُجادِلُ الَّذِینَ کَفَرُوا بِالْباطِلِ» و پیکار میجویند و می‌پیچند کافران بکژ و دروغ، «لِیُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ» تا بیوکنند و باطل کنند بپیکار خویش حق را، «وَ اتَّخَذُوا آیاتِی وَ ما أُنْذِرُوا هُزُواً (۵۶)» و سخنان من و وعید من بافسوس گرفتند.

« ва ман أзлм » ва кист ситамкортар , « ммни зикри боёти раба » аз он кас ки панд диҳанд ӯро бсхнони худованд ӯ , « Фأързи анҳо » ва рӯй гирданд аз он , « ва насӣ мо қидмати идоаҳ » ва фаромӯш кард кардаҳои хеш , « إнои ҷълнои алии қлўбҳми أкнаҳи أни иФқҳўаҳ » мо бар дилҳои эшон ғилофҳоу пардаҳо ӯ кунадем то ин пайғом ва ин сухан дар наёбанд , «у фии озонҳми вқро » ва дар гӯшҳои эшон бор ва карӣ афкандем , «у إни тдъҳми إлии алҳдӣ » ва агар эшонро бо рости роҳии хуоне , « Флни иҳтдўои إзои أбдо ( 57 ) » роҳ наёбанд эшон ҳаргиз .

«وَ مَنْ أَظْلَمُ» و کیست ستمکارتر، «مِمَّنْ ذُکِّرَ بِآیاتِ رَبِّهِ» از آن کس که پند دهند او را بسخنان خداوند او، «فَأَعْرَضَ عَنْها» و روی گرداند از آن، «وَ نَسِیَ ما قَدَّمَتْ یَداهُ» و فراموش کرد کرده‌های خویش، «إِنَّا جَعَلْنا عَلی‌ قُلُوبِهِمْ أَکِنَّةً أَنْ یَفْقَهُوهُ» ما بر دلهای ایشان غلافها و پرده‌ها او کندیم تا این پیغام و این سخن در نیابند، «وَ فِی آذانِهِمْ وَقْراً» و در گوشهای ایشان بار و کری افکندیم، «وَ إِنْ تَدْعُهُمْ إِلَی الْهُدی‌» و اگر ایشان را با راست راهی خوانی، «فَلَنْ یَهْتَدُوا إِذاً أَبَداً (۵۷)» راه نیابند ایشان هرگز.

«у рбки алғФўри зўи алрҳмаҳ »у худованд туаст он омрзгори айби пӯш бо меҳрбонӣ , « луи иؤохзҳми бмои ксбўо » агар эшонро дарин ҷаҳон фаро гирад бончаҳ карданд , « лъҷли ?лаами алъзоб » эшонро ҳам дар дунё бдўзх шитобанд , « бали ?лаами мавъид » на ки эшонро ҳангомӣасту рӯзӣ , « лни иҷдўои ман дунаи мўӣло ( 58 ) » чун азоб боишон расад аз пеши он рстнгоҳӣ наёбанд .

«وَ رَبُّکَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ» و خداوند تو است آن آمرزگار عیب پوش با مهربانی، «لَوْ یُؤاخِذُهُمْ بِما کَسَبُوا» اگر ایشان را درین جهان فرا گیرد بآنچه کردند، «لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذابَ» ایشان را هم در دنیا بدوزخ شتاباند، «بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ» نه که ایشان را هنگامی است و روزی، «لَنْ یَجِدُوا مِنْ دُونِهِ مَوْئِلًا (۵۸)» چون عذاب بایشان رسد از پیش آن رستنگاهی نیابند.

«у тлки алқрӣ » онки он шаҳрҳо , « أҳлкноҳми лмои злмўо » ҳалок кардем эшонро он гуҳ ки ситам карданд бар худ , «у ҷълнои лмҳлкҳми мўъдо ( 59 ) »у ҳалок кардан эшонро ҳангомҳо ниҳодем .

«وَ تِلْکَ الْقُری‌» آنک آن شهرها، «أَهْلَکْناهُمْ لَمَّا ظَلَمُوا» هلاک کردیم ایشان را آن گه که ستم کردند بر خود، «وَ جَعَلْنا لِمَهْلِکِهِمْ مَوْعِداً (۵۹)» و هلاک کردن ایشان را هنگامها نهادیم.